Phát biểu với Đại hội Đảng bộ Bộ Dân tộc và Tôn giáo ngày 14/7/2025, Phó Thủ tướng Mai Văn Chính đề nghị Ban Chấp hành nhiệm kỳ mới tiếp tục kế thừa những kết quả đã đạt được, đồng thời có những giải pháp khắc phục các hạn chế, khuyết điểm để làm tốt hơn nữa công tác dân tộc, tôn giáo trong thời gian tới.
Phát biểu khai mạc Đại hội, đồng chí Đào Ngọc Dung, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo, nhấn mạnh: Đại hội đại biểu Đảng bộ Bộ Dân tộc và Tôn giáo lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, diễn ra vào thời điểm đất nước có nhiều sự kiện trọng đại.
Đại hội đại biểu Đảng bộ Bộ Dân tộc và Tôn giáo lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025 - 2030 có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng; đánh dấu sự khởi đầu nhảy vọt trong tiến trình phát triển công tác quản lý nhà nước về lĩnh vực công tác dân tộc, tôn giáo; gắn liền với dấu mốc lịch sử khi lần đầu tiên Trung ương thành lập Bộ Dân tộc và Tôn giáo. Mục tiêu lớn nhất là xây dựng Đảng bộ Bộ Dân tộc và Tôn giáo thực sự trong sạch, vững mạnh toàn diện. Đồng thời, đổi mới và tạo ra những khâu đột phá, nâng cao hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trên các lĩnh vực dân tộc, tôn giáo.
“Mục tiêu xuyên suốt là đảm bảo các dân tộc bình đẳng, đoàn kết tương trợ lẫn nhau cùng phát triển. Thúc đẩy tính tích cực, ý chí tự lực, tự cường của đồng bào các dân tộc trong phát triển kinh tế xã hội, vươn lên thoát nghèo. Không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số. Nâng cao năng lực quản lý Nhà nước về lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo, đảm bảo tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng tôn giáo và không tín ngưỡng, tôn giáo của người dân. Tăng cường đồng thuận xã hội, củng cố vững chắc khối đại đoàn kết toàn dân tộc”, Bộ trưởng Đào Ngọc Dung khẳng định.
Tập trung phát triển nguồn nhân lực của Bộ Dân tộc và Tôn giáo
Phó Thủ tướng Mai Văn Chính đề nghị, Đảng bộ Bộ Dân tộc và Tôn giáo tiếp tục quán triệt, thực hiện có hiệu quả các nghị quyết, kết luận của Trung ương, pháp luật của Nhà nước. Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng, chính quyền trong triển khai các nhiệm vụ công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo.
Tiếp tục đổi mới tư duy sáng tạo, tầm nhìn chiến lược, lựa chọn trọng tâm, trọng điểm, phân công phân nhiệm với tinh thần 6 rõ, nhất là trong lĩnh vực tôn giáo, thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc và miền núi.
Phát huy tinh thần đoàn kết, tự lực, tự cường, chủ động, sáng tạo, trách nhiệm, khắc phục những hạn chế, vượt qua thách thức, phát huy tối đa tiềm năng, thế mạnh, trí tuệ, bản lĩnh của dân tộc Việt Nam.
Xây dựng cơ chế thông thoáng để khơi thông, huy động và sử dụng mọi nguồn lực; trong đó có nguồn lực Nhà nước và huy động các nguồn lực xã hội khác để thực hiện các chương trình đạt kết quả tốt nhất.
Làm tốt công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc và phát triển chung của đất nước.
Phó Thủ tướng Mai Văn Chính cho rằng, kinh tế đất nước đang tiếp tục phát triển, hội nhập sâu rộng, tạo nguồn lực ngày càng tốt hơn cho đầu tư phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo; có trợ cấp tiền ăn đối với học sinh đồng bào dân tộc thiểu số... Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm đến công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo; tạo điều kiện cho các tôn giáo hoạt động đúng tôn chỉ mục đích và Hiến pháp, pháp luật. Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, truyền thông số, công nghiệp sáng tạo… mở ra không gian mới để cho nhân dân tiếp cận, trong đó có vùng sâu, vùng xa.
Phó Thủ tướng Mai Văn Chính cũng chỉ ra những thách thức mà Đảng bộ Bộ Dân tộc và Tôn giáo cần quan tâm, đó là khoảng cách phát triển giữa đô thị và nông thôn, miền núi, vùng sâu vùng xa trong tiếp cận các dịch vụ thiết yếu còn khá lớn. Thể chế, chính sách tuy có nhiều chuyển biến nhưng chưa thật sự đồng bộ, vẫn còn khoảng cách. Các thế lực thù địch không ngừng chống phá cách mạng nước ta trên mọi lĩnh vực; trong đó có các vấn đề dân tộc, tôn giáo nhằm kích động, chia rẽ khối đoàn kết dân tộc.
Trên cơ sở những kết quả, bài học kinh nghiệm của nhiệm kỳ qua; Phó Thủ tướng Mai Văn Chính cơ bản thống nhất với phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp nhiệm kỳ 2025 - 2030. Phó Thủ tướng đề nghị Đại hội tập trung một số vấn đề, đó là: Tiếp tục nâng cao chất lượng công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh.
Tập trung hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật về dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo; sơ kết, tổng kết các đề án đến năm 2025 và chủ động xây dựng các nhiệm vụ của ngành giai đoạn 2026-2030.
Chủ động triển khai kịp thời, hiệu quả các nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Trung ương và đề xuất chủ trương trong thời gian tới; triển khai thực hiện tốt Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030; Chiến lược công tác dân tộc giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2045.
Tập trung sắp xếp, tinh gọn tổ chức, bộ máy; xây dựng đội ngũ cán bộ tâm huyết, vì nước, vì dân, vì sự phát triển của đất nước theo tinh thần “Tinh - gọn - mạnh - hiệu năng - hiệu lực - hiệu quả”.
Tạo đột phá về thể chế, thiết kế các cơ chế, chính sách nhằm phát huy tiềm năng, đặc thù của vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, hướng tới phát triển bền vững, thúc đẩy tinh thần tự lực, tự cường của đồng bào dân tộc thiểu số trong phát triển kinh tế xã hội, giảm nghèo nhanh, bền vững gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Quyết tâm đổi mới tư duy trong xây dựng pháp luật theo tư tưởng chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm, của Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; cắt giảm, đơn giản hóa các thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số mạnh mẽ, toàn diện để giải phóng sức sáng tạo, cống hiến của đội ngũ cán bộ, đảng viên.
Chủ động nghiên cứu, tham mưu kịp thời, hiệu quả các chủ trương, đường lối của Đảng về công tác dân tộc, chính sách dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo; nâng cao đời sống, phúc lợi của nhân dân; nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo.
Tập trung phát triển nguồn nhân lực của Bộ Dân tộc và Tôn giáo; đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ở cơ sở, làm đầu mối dẫn dắt, tập hợp đồng bào dân tộc thiểu số trong tổ chức sản xuất, quản lý xã hội; đẩy mạnh thu hút và trọng dụng nhân tài, xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý là người dân tộc thiểu số, có đủ phẩm chất, năng lực, tư duy mới, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ, đáp ứng yêu cầu trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.
Phát triển mạnh hạ tầng số, đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn Đảng bộ; xây dựng và phát triển đồng bộ hạ tầng dữ liệu dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo phục vụ công tác quản lý, điều hành, chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Dân tộc và Tôn giáo.
Đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền các đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước, phổ biến giáo dục pháp luật cho Nhân dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng đồng bào có đạo; tăng cường đồng thuận xã hội; củng cố lòng tin của đồng bào với Đảng và Nhà nước.
Tổ chức bộ máy được kiện toàn theo hướng tinh gọn
Với phương châm “Đoàn kết - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển”, thay mặt Đoàn Chủ tịch Đại hội, đồng chí Y Vinh Tơr - Ủy viên Dự khuyết Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo trình bày báo cáo chính trị trước Đại hội.
Theo đó, nhiệm kỳ qua, công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức của Đảng ủy Bộ Dân tộc và Tôn giáo được tăng cường và có nhiều đổi mới. Công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng được đẩy mạnh và có nhiều đột phá. Công tác xây dựng, chỉnh đốn đảng được triển khai thực chất, hiệu quả thông qua việc thực hiện các Nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Trung ương của Ban cán sự đảng, Đảng ủy Bộ.
Tổ chức bộ máy được kiện toàn theo hướng tinh gọn, giảm sự chồng chéo, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động. Việc kiện toàn, sắp xếp tổ chức đảng ở các đơn vị thực hiện chủ trương về sắp xếp tổ chức bộ máy, sáp nhập, hợp nhất, chuyển giao, tiếp nhận được thực hiện khẩn trương, kịp thời, hiệu quả. Công tác dân vận và lãnh đạo các đoàn thể được tăng cường, nhất là công tác dân vận chính quyền. Công tác kiểm tra, giám sát của các cấp ủy, tổ chức đảng được đẩy mạnh và có nhiều chuyển biến.
Đảng ủy Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã bám sát chủ trương, đường lối của Đảng, Nghị quyết Đại hội XIII, các văn bản của Trung ương, Đảng ủy Chính phủ, ban hành các Nghị quyết, Kết luận... lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai thực hiện đồng bộ, hiệu quả các nhiệm vụ và đạt được nhiều thành tựu rất đáng trân trọng, tự hào trong bối cảnh tình hình khó khăn, thách thức vượt ngoài dự báo, như đại dịch COVID-19, cơn bão số 3.
Tập trung thực hiện nhiệm vụ chính trị, hoàn thành tốt công tác tham mưu xây dựng đề án, dự án và thể chế hóa các văn bản của Đảng trình cấp có thẩm quyền ban hành các Nghị quyết, Quyết định, kết luận, chỉ thị để lãnh đạo thực hiện, chủ động đề xuất các chính sách phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, bảo đảm tự do tín ngưỡng tôn giáo. Đồng thời, trong thời gian qua, thực hiện quyết liệt, hiệu quả nhiều chính sách mang tính lịch sử của Đảng, Nhà nước, như thực hiện các nội dung về sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị; đẩy mạnh cải cách, cắt bỏ thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền; cơ bản xóa nhà tạm, nhà dột nát...
Đặc biệt, những vấn đề trọng tâm Đảng ủy Bộ Dân tộc và Tôn giáo tập trung lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện từ khi thành lập đến nay, đó là:
Về việc ban hành quy chế, quy định, ngay sau khi được thành lập Đảng ủy Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã tập trung xây dựng, hoàn thiện các quy chế, quy định, chương trình, kế hoạch của Đảng ủy, các cơ quan tham mưu, giúp việc Đảng ủy.
Về công tác xây dựng thể chế, Đảng ủy Bộ lãnh đạo, chỉ đạo tập trung cao độ xây dựng, hoàn thành toàn bộ hệ thống thể chế để thực hiện phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 2 cấp trong lĩnh vực dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo (đã hoàn thành trình Chính phủ ban hành 1 Nghị định, Bộ ban hành 6 Thông tư, ban hành Quyết định công bố 93 thủ tục hành chính mới, sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ (trong đó đã phân quyền, phân cấp, phân định thẩm quyền 33 nhiệm vụ từ Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng cho chính quyền địa phương thực hiện; đã rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính đạt tỷ lệ 70,2%); sửa đổi toàn bộ hệ thống văn bản liên quan trong lĩnh vực dân tộc, tôn giáo để phù hợp với chức năng quản lý nhà nước của Bộ, phù hợp với thực tiễn triển khai và bảo đảm thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật liên quan. Tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định số 124/2025/NĐ-CP, ngày 11/6/2025 quy định về phân quyền, phân cấp; phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 2 cấp trong lĩnh vực công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo; Tham mưu ban hành các Nghị định, Thông tư hướng dẫn khác bảo đảm để chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động từ ngày 1/7/2025.
Tập trung tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, khắc phục tình trạng không phân bổ được vốn đầu tư.
Tiến hành đồng bộ công tác tổ chức cán bộ, bao gồm hợp nhất, sáp nhập tổ chức bộ máy và triển khai công tác cán bộ nhằm đảm bảo nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và đáp ứng tốt hơn nhu cầu thực hiện nhiệm vụ chính trị của từng đơn vị thuộc Bộ.
Thực hiện chỉ đạo của Ban Bí thư, Đảng ủy Bộ Dân tộc và Tôn giáo phối hợp với Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương tổ chức Hội nghị triển khai một số văn bản mới (4 Kết luận) của Ban Bí thư về công tác dân tộc, tôn giáo cho đội ngũ cán bộ chủ chốt trong cả nước; Tập trung tổng kết, đánh giá việc thực hiện Chỉ thị số 62-CT/TW, Chỉ thị số 45-CT/TW và Chỉ thị số 101-CT/TW của Ban Bí thư về một số tôn giáo.
Tăng cường quản lý Nhà nước về lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo. Thời gian qua, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã hướng dẫn, giúp đỡ Giáo hội Phật giáo Việt Nam tổ chức Đại lễ Vesak Liên hiệp quốc 2025; báo cáo Thường trực Ban Bí thư về kết quả tổ chức Đại lễ Vesak Liên hiệp quốc 2025; Tập trung nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý Nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo.
Thực hiện Chương trình chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát, với vai trò là cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo trung ương xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã tích cực, chủ động, tâm huyết triển khai tốt nhiệm vụ được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao với kết quả nổi bật. Đến 30/6/2025, đã có 46/63 địa phương hoàn thành mục tiêu xóa nhà tạm, nhà dột nát trên địa bàn; cả nước đã hỗ trợ được 264.522/277.420 căn (đạt 95,3%). Trong đó, khánh thành 229.328 căn (đạt 86,6%), đã khởi công và đang xây dựng dở dang 35.194 căn.
Tổng nguồn lực đã huy động (ngân sách trung ương, ngân sách địa phương, huy động xã hội hóa) đến thời điểm này được trên 17.802 tỷ đồng; huy động trên 113,4 nghìn lượt người với trên 1 triệu ngày công lao động cho công tác xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước. Phấn đấu đến 31/8/2025, cơ bản hoàn thành mục tiêu xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước. Về đích sớm trước 5 năm 4 tháng so với mục tiêu đặt ra tại Nghị quyết số 42-NQ/TW của Trung ương Đảng khóa XIII. Đây là công trình Quốc gia có ý nghĩa lịch sử chào mừng kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng 8 thành công và 80 năm thành lập nước.
Tiếp tục đổi mới, thường xuyên nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng bộ và các tổ chức đảng trực thuộc; đẩy mạnh, tăng cường và nâng cao chất lượng, hiệu quả trong công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ. Quyết tâm xây dựng Đảng bộ, lãnh đạo xây dựng cơ quan, đơn vị và các tổ chức chính trị - xã hội trong sạch vững mạnh; tập trung lãnh đạo, chỉ đạo và đổi mới công tác tham mưu, phối hợp, quyết tâm bứt phá, thực hiện thắng lợi mục tiêu của ngành công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo; tích cực đổi mới lề lối, phương pháp làm việc của cấp ủy; nâng cao bản lĩnh chính trị, chất lượng trong chỉ đạo, điều hành và năng lực công tác của cán bộ, đảng viên; phát huy vai trò tiền phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên, phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị, quyết tâm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Bộ Dân tộc và Tôn giáo lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030.
Tại Đại hội, đại diện Đảng ủy Chính phủ đã công bố các Quyết định về việc chỉ định 23 đồng chí tham gia Ban chấp hành Đảng bộ Bộ Dân tộc và Tôn giáo. Đồng chí Đào Ngọc Dung, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo được chỉ định làm Bí thư Đảng ủy Bộ Dân tộc và Tôn giáo. Đồng chí Y Vinh Tơr, Ủy viên Dự khuyết Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo được chỉ định làm Phó Bí thư Đảng ủy và đồng chí Cầm Văn Thanh làm Phó bí thư Đảng ủy chuyên trách Đảng bộ Bộ Dân tộc và Tôn giáo. Cũng tại Đại hội, Đảng ủy Chính phủ đã công bố Quyết định chỉ định 6 đồng chí đi dự Đại hội Đảng bộ Chính phủ nhiệm kỳ 2025 - 2030.
Với chủ đề “Xây dựng Đảng bộ Bộ Dân tộc và Tôn giáo thật sự trong sạch, vững mạnh toàn diện; đột phá về thể chế, nhân lực và hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước về dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo; góp phần cùng cả nước thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, Đại hội đại biểu Đảng bộ Bộ Dân tộc và Tôn giáo lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025 - 2030 đã thành công tốt đẹp sau 2 ngày làm việc.
