Làng biển Nam Ô – Nơi lưu giữ giá trị đất và người Đà Nẵng - Bài 2

Làng biển Nam Ô – Nơi lưu giữ giá trị đất và người Đà Nẵng - Bài 2
Bài 2: Gìn giữ nét văn hóa truyền thống cha ông
 
Sau khi ủ 12 tháng, mắm đã chín ngấu được lọc qua một phễu tre lót 2 lớp vải, quá trình này giúp nước mắm có màu trong và đẹp. Ảnh: Quốc Dũng - TTXVN
Sau khi ủ 12 tháng, mắm đã chín ngấu được lọc qua một phễu tre lót 2 lớp vải, quá trình này giúp nước mắm có màu trong và đẹp. Ảnh: Quốc Dũng - TTXVN

Sự song hành của nghề biển và nghề mắm

Đối với ông Trần Ngọc Vinh, Chủ tịch Hội làng nghề nước mắm Nam Ô, sự song hành của nghề đánh bắt gần bờ (đi lộng) và nghề làm nước mắm truyền thống giống như cặp vợ chồng trong một gia đình. Đàn ông đi biển, mang những thúng cá tươi ngon về cho đàn bà làm mắm đã là một truyền thống lâu đời ở Nam Ô.

Từ xưa, Nam Ô đã có bãi biển rộng, ngư trường có nhiều loài thủy hải sản sinh sống, phong phú về số lượng và đa dạng về chủng loài, nên thuận lợi cho ngư dân địa phương sống bằng nghề đi biển. Nghề đi biển gồm hai hình thức chính là đi khơi (đánh bắt xa bờ) và đi lộng (đánh bắt gần bờ). Dân làng Nam Ô thường đi lộng, chuyến đánh bắt thường kéo dài từ chiều hôm trước đến sáng ngày hôm sau. Ngư cụ thường dùng là lưới, sản phẩm đánh bắt chủ yếu là các loài cá, tôm, cua, ốc, mực nhỏ. Hoạt động đánh bắt, khai thác thủy hải sản đã cung cấp một lượng thực phẩm lớn, đáp ứng nhu cầu sử dụng của người dân trong vùng và các địa phương lân cận. Đặc biệt, vùng biển này có loài cá cơm than tươi ngon, là nguyên liệu chính để sản xuất nước mắm.

Theo những người già trong làng, nghề mắm Nam Ô đã tồn tại được khoảng 400 năm, có những lúc thăng trầm, nhưng hiện nay vẫn còn trên dưới 100 hộ làm mắm. Hiện giờ các hộ dân vẫn sử dụng cá cơm than đánh bắt ngay trong vùng biển ven bờ, kết hợp muối Sa Huỳnh (Quảng Ngãi), với công thức 3 cá 1 muối truyền thống.
 
Sản phẩm nước mắm Nam Ô được đóng thùng vận chuyển đi khắp các tỉnh thành trong cả nước. Ảnh: Quốc Dũng - TTXVN
Sản phẩm nước mắm Nam Ô được đóng thùng vận chuyển đi khắp các tỉnh thành trong cả nước. Ảnh: Quốc Dũng - TTXVN

Một trong những gia đình có kinh nghiệm lâu đời nhất ở làng là hộ bà Bốn Bích, bà năm nay đã ngoài 70 tuổi, học nghề mắm từ mẹ và bà ngoại, còn trước đó thì bà không nhớ nổi.

Bà Bốn Bích chia sẻ, cá cơm than chỉ có trong khoảng từ tháng 3 đến tháng 8 Âm lịch, đây là thời điểm các hộ bắt đầu muối cá. Khi muối cá, người ta sẽ lấy đá đè chặt, sau 3 tháng để nước muối ngấm vào tận xương cốt cá cho đều và đạt độ chín mới lấy đá ra, rồi dùng mái chèo khuấy. Từ xưa, người dân làng nghề nhận biết mắm chín bằng cách đánh giá cảm quan về màu sắc, mùi vị, trạng thái. Để cho ra những giọt nước mắm thơm ngon, đúng chất phải mất 12 tháng. Đặc biệt, công đoạn lọc mắm rất kỳ công. Khi muối xong, người ta múc nước mắm ra và lọc qua một phễu tre lót 2 lớp vải. Nước mắm lọc xong còn quá đậm đà, độ mặn rất cao nên phải chiết ra chum để một thời gian cho bốc hơi lên, dịu đi. Nước mắm lúc này sẽ có màu sậm đỏ, hương thơm nồng. Nếu để trong chum một thời gian nữa, mắm sẽ có màu vàng ánh, hương đằm lại. Nhiều hộ để mắm trong chum, ngâm đến 14 - 15 tháng, xương cá sẽ tan mịn ra theo nước, vì thế nước mắm càng ngọt.

Văn hóa làm mắm và tính cách người dân thành phố biển

Nghề làm nước mắm Nam Ô được vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể vì đã lưu giữ được bản sắc của cộng đồng địa phương, phản ánh sự đa dạng văn hóa, sự sáng tạo của con người, được kế tục qua nhiều thế hệ. Đối với người dân thành phố Đà Nẵng, nước mắm không chỉ là món ăn, là gia vị, mà còn là một phần của lịch sử, văn hóa, thể hiện được tính cách người dân địa phương.

Theo ông Trần Ngọc Vinh, người xứ Quảng Nam – Đà Nẵng vốn thẳng tính, có sao nói vậy. Việc làm mắm truyền thống cũng luôn ngay thẳng: Mắm Nam Ô hoàn toàn được làm từ cá và muối nguyên chất, không có bất cứ thành phần hương liệu phụ gia, chất bảo quản nào. Trong việc kinh doanh, mỗi hộ dân đều luôn ý thức đối với thương hiệu mà ông cha đã dày công xây dựng. “Nhất là trong bối cảnh các loại nước mắm công nghiệp, nước chấm giá rẻ tràn lan trên thị trường hiện nay, việc gìn giữ và duy trì chất lượng nước mắm truyền thống Nam Ô là điều chúng tôi luôn tâm niệm”, ông Vinh chia sẻ.

Trong các tiêu chí của Di sản văn hóa phi vật thể có quy định: Được cộng đồng tự nguyện đề cử và cam kết bảo vệ; có khả năng phục hồi và tồn tại lâu dài. Bởi vậy, nghề làm mắm Nam Ô rất cần được trao truyền cho các thế hệ sau tiếp tục gìn giữ và phát triển. Hiện nay, làng biển Nam Ô đang có những người trẻ quyết tâm theo nghề và đã đạt được một số thành công nhất định như anh Nguyễn Việt Dũng (chủ cơ sở sản xuất nước mắm Bình Minh), anh Bùi Thanh Phú (thương hiệu mắm Hương Làng Cổ)...

Kết hợp với những giá trị truyền thống, lối tư duy hiện đại của những truyền nhân trẻ này sẽ mở ra những hướng phát triển mới mẻ, bền vững trong tương lai. (Còn nữa)

Quốc Dũng
TTXVN

Có thể bạn quan tâm

Bay trên mùa nước đổ Tú Lệ

Bay trên mùa nước đổ Tú Lệ

Tại Lào Cai, trong chuỗi các hoạt động chào mừng ngày 30/4 và 1/5, trải nghiệm dù lượn “Bay trên mùa nước đổ Tú Lệ” đã thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước. Qua đó góp phần quảng bá hình ảnh thiên nhiên, con người Tú Lệ đến gần hơn với du khách, thúc đẩy du lịch địa phương ngày càng phát triển.

Ấn tượng hội thi 'Lung linh vòng Xòe' năm 2026 tại Lào Cai

Ấn tượng hội thi 'Lung linh vòng Xòe' năm 2026 tại Lào Cai

Trong đợt nghỉ lễ 30/4 - 1/5, tại quảng trường Golden Field (phường Nghĩa Lộ), các đơn vị trên địa bàn tỉnh Lào Cai đã phối hợp tổ chức Hội thi “Lung linh vòng xòe” năm 2026. Hội thi quy tụ 8 đội thi đến từ 4 xã, phường, gần 800 diễn viên, nghệ nhân quần chúng tham gia, để lại nhiều dấu ấn trong lòng khán giả.

Để du lịch trở thành thế mạnh kinh tế

Để du lịch trở thành thế mạnh kinh tế

Tỉnh Thái Nguyên sau hợp nhất có địa hình đa dạng, sở hữu nhiều tiềm năng, lợi thế về tài nguyên du lịch tự nhiên và văn hóa với nhiều danh lam thắng cảnh nổi tiếng.

Sức hút trải nghiệm lịch sử trên địa bàn tỉnh Điện Biên

Sức hút trải nghiệm lịch sử trên địa bàn tỉnh Điện Biên

Trong dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5, các điểm di tích lịch sử trên địa bàn tỉnh Điện Biên đón lượng lớn du khách từ khắp mọi miền Tổ quốc. Dòng người tìm về Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ, Đồi A1, Hầm De Castrie, Sở Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ… không chỉ để tham quan mà còn là hành trình trở về với ký ức lịch sử hào hùng của dân tộc.

Phát triển du lịch thám hiểm, tạo dấu ấn cho Công viên địa chất toàn cầu Lạng Sơn

Phát triển du lịch thám hiểm, tạo dấu ấn cho Công viên địa chất toàn cầu Lạng Sơn

Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn có diện tích hơn 4.800 km², sở hữu nhiều hang động giá trị về địa chất, lưu giữ dấu tích người tiền sử. Đây được xem là “kho báu” để Lạng Sơn khai thác, phát triển du lịch thám hiểm hang động, thu hút du khách, nâng cao đời sống người dân.

Du khách đổ về các điểm đến phía Tây Quảng Ngãi

Du khách đổ về các điểm đến phía Tây Quảng Ngãi

Kỳ nghỉ lễ 30/4 - 1/5, du khách đổ về các địa điểm du lịch tại khu vực phía Tây tỉnh Quảng Ngãi ngày càng nhiều. Không chỉ thưởng thức không khí dịu mát, các địa điểm như Măng Đen, suối Đăk Lôi còn mang đến cho du khách không gian trong lành, giúp du khách hòa mình cùng thiên nhiên, khám phá vẻ đẹp của núi rừng Tây Nguyên.

Khám phá "Hạ Long cạn” giữa đại ngàn Tuyên Quang

Khám phá "Hạ Long cạn” giữa đại ngàn Tuyên Quang

Giữa mênh mang núi rừng phía Bắc của Tuyên Quang, xã Thượng Lâm hiện lên như một bức tranh thủy mặc sống động, nơi những dãy núi đá vôi trùng điệp soi bóng xuống mặt nước xanh biếc của hồ sinh thái Na Hang - Lâm Bình. Không ồn ào, không phô trương, vùng đất này lặng lẽ quyến rũ du khách bằng vẻ đẹp nguyên sơ, bằng nhịp sống chậm rãi và bằng những câu chuyện huyền thoại được lưu truyền qua bao thế hệ.

'Đánh thức' tiềm năng du lịch Kon Plông Quảng Ngãi

'Đánh thức' tiềm năng du lịch Kon Plông Quảng Ngãi

Ngày 28/4, UBND xã Kon Plông, tỉnh Quảng Ngãi đồng loạt khai trương ba điểm du lịch gồm Làng du lịch cộng đồng Kon Plông; Điểm du lịch Farm Chè sạch Đông Trường Sơn; Không gian văn hóa và ẩm thực Đông Trường Sơn. Đây là những hoạt động đầu tiên của xã Kon Plông trong phát triển du lịch, nhằm đánh thức tiềm năng, lợi thế của vùng đất cao nguyên này.

Gia Lai sẵn sàng đón khách dịp 30/4

Gia Lai sẵn sàng đón khách dịp 30/4

Hướng tới kỳ nghỉ lễ kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước - 30/4 và Quốc tế Lao động 1/5, ngành du lịch tỉnh Gia Lai đã triển khai nhiều giải pháp từ làm mới sản phẩm, kích cầu thị trường đến nâng cao chất lượng dịch vụ, sẵn sàng đón lượng lớn du khách trong và ngoài nước.

Pà Cò thúc đẩy nông nghiệp sạch gắn với du lịch cộng đồng

Pà Cò thúc đẩy nông nghiệp sạch gắn với du lịch cộng đồng

Những năm gần đây, xã Pà Cò, tỉnh Phú Thọ đang từng bước khẳng định vai trò là vùng sản xuất nông nghiệp sạch, an toàn, nhờ phát huy hiệu quả mô hình kinh tế tập thể và sự liên kết chặt chẽ giữa người dân, hợp tác xã và chính quyền địa phương. Từ những mô hình nhỏ lẻ ban đầu, đến nay nông nghiệp sạch tại xã Pà Cò không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân mà còn tạo nền tảng quan trọng để phát triển du lịch cộng đồng bền vững.

Yêu cầu giữ nguyên hiện trạng hơn 62 ha chè tại khu vực Biển Hồ

Yêu cầu giữ nguyên hiện trạng hơn 62 ha chè tại khu vực Biển Hồ

Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai yêu cầu giữ nguyên hiện trạng hơn 62 ha chè tại khu vực Biển Hồ, không tiếp tục chuyển đổi sang cây trồng khác nhằm bảo tồn cảnh quan đặc trưng và phục vụ định hướng phát triển Khu du lịch Biển Hồ - Chư Đăng Ya đến năm 2050.

Vinh danh 'đại sứ' vùng đệ nhất danh trà

Vinh danh 'đại sứ' vùng đệ nhất danh trà

Ngày 21/4, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên phối hợp với Hiệp hội Du lịch tỉnh đã tổ chức Hội thi hướng dẫn viên du lịch giỏi tỉnh Thái Nguyên năm 2026. Hoạt động được tổ chức nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ hướng dẫn viên du lịch, tạo cơ hội giao lưu, học hỏi, trao đổi kinh nghiệm, đồng thời tôn vinh những cá nhân tiêu biểu trong hoạt động hướng dẫn du lịch.

Công nghệ số thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng

Công nghệ số thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng

Trong những năm gần đây, du lịch cộng đồng tại Lai Châu đang dần khẳng định là hướng đi hiệu quả, góp phần tạo sinh kế bền vững và nâng cao thu nhập cho người dân, nhất là ở các xã vùng cao, biên giới còn nhiều khó khăn. Trong hành trình đó, sự xuất hiện của công nghệ 4.0 đã và đang mang đến những thay đổi rõ nét.

Cây lanh trở thành đòn bẩy kinh tế và du lịch ở Đồng Văn

Cây lanh trở thành đòn bẩy kinh tế và du lịch ở Đồng Văn

Dưới nắng đầu hạ trên cao nguyên đá, những triền nương lanh ở thôn Nhèo Lủng, xã Đồng Văn (tỉnh Tuyên Quang) đang xanh mướt, vào kỳ sinh trưởng. Những thân lanh mảnh mai, tưởng chừng giản dị, lại đang mở ra một hướng đi mới cho phát triển kinh tế và du lịch địa phương, khi xã Đồng Văn triển khai mô hình sản xuất gắn với bao tiêu sản phẩm từ cây lanh.

Về Bắc Hoa khám phá miền du lịch cộng đồng giữa núi rừng Tân Sơn

Về Bắc Hoa khám phá miền du lịch cộng đồng giữa núi rừng Tân Sơn

Trên bản đồ du lịch tỉnh Bắc Ninh, thôn Bắc Hoa, xã Tân Sơn là điểm đến mới đầy ấn tượng với du khách. Những nếp nhà trình tường mái ngói âm dương nhuốm màu thời gian, điệu hát sloong hao mộc mạc vang lên giữa núi rừng mang đậm nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc Nùng trong thôn. Về với Bắc Hoa vào mùa Xuân, du khách như lạc bước giữa cánh đồng cải cúc vàng rực, trải dài trong thung lũng, chen lẫn sắc đào phai và những bông hoa mận trắng tinh khôi.

Độc đáo du lịch thể thao trên cao nguyên Mộc Châu

Độc đáo du lịch thể thao trên cao nguyên Mộc Châu

Phát huy lợi thế địa hình, thiên nhiên, cảnh quan, mới đây, Khu du lịch Mộc Châu Island, phường Mộc Châu (Sơn La) đã tổ chức giải thể thao đua mô tô địa hình Việt Nam. Đây là giải thi đấu chuyên nghiệp có quy mô toàn quốc, thu hút hơn 100 vận động viên trong nước và nước ngoài đang sinh sống tại Việt Nam tham dự.

Du lịch Lào Cai có nhiều cơ hội bứt phá trong năm 2026

Du lịch Lào Cai có nhiều cơ hội bứt phá trong năm 2026

Trong 3 tháng đầu năm 2026, tỉnh Lào cai đã đón 3,4 triệu lượt khách du lịch, doanh thu từ du lịch đạt gần 13.000 tỷ đồng. Nhiều sản phẩm du lịch mới, mô hình hình nghỉ dưỡng, trải nghiệm văn hóa bản địa tiếp tục có sức hút mạnh mẽ đối với du khách trong và ngoài nước. Việc đa dạng hóa các sản phẩm du lịch đã giúp nhiều địa phương của Lào Cai như Sa Pa, Bắc Hà, Văn Chấn, Y Tý, Mù Căng Chải... trở thành điểm đến hấp dẫn.

Phú Thọ đẩy mạnh quảng bá du lịch tới khách quốc tế

Phú Thọ đẩy mạnh quảng bá du lịch tới khách quốc tế

Tối 8/4, tỉnh Phú Thọ tổ chức gặp mặt các đoàn khách quốc tế, với sự tham dự của lãnh đạo UBND tỉnh, các sở, ngành và doanh nghiệp du lịch địa phương, nhằm tăng cường hợp tác, mở rộng thị trường khách quốc tế. Đây là dịp để quảng bá hình ảnh điểm đến Phú Thọ, góp phần thúc đẩy liên kết, quảng bá, thu hút khách du lịch quốc tế.

Phát huy tiềm năng, phát triển du lịch cộng đồng bền vững

Phát huy tiềm năng, phát triển du lịch cộng đồng bền vững

Những năm gần đây, xã vùng cao Ngọc Chiến, tỉnh Sơn La nổi lên là một điểm đến hấp dẫn của khu vực Tây Bắc, bởi nơi đây hội tụ nhiều lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, khí hậu, văn hóa và vị trí kết nối vùng. Từ một địa bàn còn nhiều khó khăn, Ngọc Chiến hôm nay đang chuyển mình mạnh mẽ, từng bước khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch và tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương.

Khám phá rừng pơ mu - 'Di sản sống' nơi phía Tây Đà Nẵng

Khám phá rừng pơ mu - 'Di sản sống' nơi phía Tây Đà Nẵng

Nằm ở vùng núi cao phía Tây thành phố Đà Nẵng, rừng pơ mu tại xã Hùng Sơn đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách yêu thiên nhiên và du lịch trải nghiệm. Không chỉ mang giá trị cảnh quan, quần thể rừng pơ mu nơi đây còn được xem là một “di sản sống” của đại ngàn, hội tụ nhiều giá trị về đa dạng sinh học, văn hóa bản địa và tiềm năng phát triển du lịch sinh thái bền vững.

Khám phá vẻ đẹp du lịch vùng cao Tân Sơn (Bắc Ninh)

Khám phá vẻ đẹp du lịch vùng cao Tân Sơn (Bắc Ninh)

Thôn Bắc Hoa, xã Tân Sơn là một điểm đến mới của tỉnh Bắc Ninh. Những nếp nhà trình tường mái ngói âm dương nhuốm màu thời gian, điệu hát soong hao mang đậm nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc Nùng... tạo nên sức hấp dẫn đối với du khách.

Du lịch Gia Lai - Tiềm năng và triển vọng

Du lịch Gia Lai - Tiềm năng và triển vọng

Chiều 27/3, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với UBND tỉnh Gia Lai tổ chức Diễn đàn “Du lịch Gia Lai - Tiềm năng và triển vọng”. Diễn đàn quy tụ hơn 200 đại biểu là các nhà quản lý, chuyên gia, nhà đầu tư và cộng đồng doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch trong và ngoài nước.

Cao Bằng giữ nghề truyền thống, mở lối phát triển du lịch

Cao Bằng giữ nghề truyền thống, mở lối phát triển du lịch

Trong bối cảnh xã hội công nghiệp ngày càng phát triển, nhiều giá trị văn hóa truyền thống đứng trước nguy cơ mai một. Tuy nhiên, tại Cao Bằng, du khách vẫn có thể cảm nhận rõ nét những sắc màu văn hóa được cộng đồng các dân tộc nơi đây gìn giữ qua nhiều thế hệ. Người dân vẫn bền bỉ duy trì các nghề thủ công truyền thống, đưa sản phẩm văn hóa bản địa ra thị trường trong nước và quốc tế, góp phần tạo nên điểm nhấn du lịch đặc sắc cho vùng non nước Cao Bằng.