Lễ hội đua thuyền đuôi én - không gian văn hóa đậm đặc nét Thái cổ ở Mường Lay

Lễ hội đua thuyền đuôi én - không gian văn hóa đậm đặc nét Thái cổ ở Mường Lay

Nằm phía bắc của tỉnh Điện Biên, thị xã Mường Lay là nơi giáp ranh giữa 2 tỉnh Điện Biên - Lai Châu. Nhắc đến Mường Lay, người ta nghĩ ngay đến một thị xã có diện tích nhỏ nhất so với các thị xã khác trên toàn quốc với địa giới hành chính gồm 2 phường và 1 xã. Mường Lay nằm gọn trong một thung lũng hẹp, dài, vùng ngã ba sông- nơi hội tụ, hợp lưu của sông Đà, sông Nậm Na và suối Nậm Lay. Trong tiến trình phát triển lâu dài, với đặc trưng đa dạng dân tộc, thị xã Mường Lay được xem là cái nôi, trung tâm văn hóa của người Thái, ngành Thái trắng vùng Tây Bắc.

Lễ hội đua thuyền đuôi én - không gian văn hóa đậm đặc nét Thái cổ ở Mường Lay ảnh 1Nghi thức tế lễ thần sông trên lòng hồ thủy điện Sơn La (địa phận thuộc thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên). Ảnh: Xuân Tiến-TTXVN

Đặc biệt hơn, hiện nay, Mường Lay còn lưu giữ nhiều giá trị lịch sử truyền thống, trong đó phải kể đến các lễ hội đặc trưng, mang tính nhận diện văn hóa của người Thái trắng, như: Lễ Kin Pang Then, nghệ thuật Xòe Thái cổ, Lễ hội đua thuyền đuôi én…

Nghệ nhân Vàng Văn Thức, bản Na Nát, phường Na Lay, thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên cho biết: Từ khi về đây định cư, lập bản, cuộc sống sinh hoạt của người Thái trắng đã gắn liền với môi trường sông nước. Câu ngạn ngữ “Thái ăn theo nước” đã đề cập về địa thế lạc nghiệp, tập quán sản xuất, sinh hoạt và khái quát cả cội nguồn văn hóa của người Thái. Đối với người Thái trắng Mường Lay, sông Đà gắn liền với quá trình định cư, lập bản và trở thành nhân chứng chứng kiến biết bao sự đổi thay của người Thái trắng nơi “cuối trời Tây Bắc”. Bao đời nay, tập quán sinh sống của bà con người Thái trắng gắn bó với nhịp chèo trên dòng sông Đà. Lễ hội đua thuyền đuôi én có nguồn gốc hình thành từ trong quá trình lao động môi trường mưu sinh trên sông nước của người Thái trắng, đồng thời gắn với tín ngưỡng cầu mùa, cầu mưa của người Thái trắng trong việc chinh phục, chế ngự những thác ghềnh, sóng dữ trên dòng sông Đà. Lễ hội đua thuyền đuôi én truyền thống tổ chức vào ngày đầu năm để khai thông sông rạch với ước muốn cầu cho mưa thuận gió hòa.

Lễ hội đua thuyền đuôi én - không gian văn hóa đậm đặc nét Thái cổ ở Mường Lay ảnh 2Nỗ lực của các thành viên của từng đội đua trên chặng đường nước rút. Ảnh: Xuân Tiến-TTXVN

Lễ hội đua thuyền đuôi én truyền thống của dân tộc Thái trắng Mường Lay được chính quyền địa phương phục dựng thành công, tổ chức lần đầu tiên vào năm 2015; từ đó, thông lệ đầu năm, lễ hội đua thuyền đuôi én lại được tổ chức, trở thành hoạt động thể thao, vui chơi của nhân dân. Thông qua lễ hội, người Thái cùng các cộng đồng dân tộc khác sinh sống trên địa bàn thêm lạc quan, yêu đời hơn, tình đoàn kết bản làng càng bền chặt. Đây cũng là dịp để người dân nâng cao ý thức trong việc bảo tồn, phát huy bản sắc dân tộc.

Theo những già làng trong các phường Sông Đà, Lay Nưa cho biết, để tham gia vào việc đóng thuyền đua, chỉ những người có tay nghề tốt mới được lựa chọn. Những thành viên tham gia trực tiếp đua là những người đàn ông, thanh niên có sức khỏe được lựa chọn rất kỹ càng. Ngay cả hình thức, hoa văn trang trí trên mỗi con thuyền đua cũng được tác tạo theo nguyên mẫu của các già làng thuộc những gia đình có truyền thống làm nghề chài lưới. Các đội đua phải tập rượt, tập luyện, rèn sức khỏe trước đó cả tháng trời.

Từ sáng sớm ngày khai mạc lễ hội, từng dòng người bản địa và du khách thập phương đã nô nức đổ về khu vực diễn ra các nghi thức, tế lễ. Hàng ngàn người dân thuộc các cộng đồng dân tộc Thái, Mông, Dao, Hoa, Tày... và du khách thập phương cũng đứng kín dọc hai bên bờ lòng hồ của thị xã để cổ vũ các đội đua.

Mở đầu lễ hội đua thuyền đuôi én, thầy cúng, các nghệ nhân, già làng, trưởng bản sẽ tiến hành các lễ thức, làm lễ “Tế ta” để tế thần sông nước, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, cuộc sống bình yên. Trên bờ, một mâm lễ lớn với đầy đủ vật hiến sinh (lợn, gà), đồ tế lễ (xôi, hương hoa, trái cây, rượu gạo… ) được sắp đặt sẵn. Thầy cúng, hai người giúp việc và 12 thiếu nữ mặc trang phục truyền thống bắt đầu lễ bái, khấn nguyện. Diễn trình thực hiện các lễ thức này kéo dài hàng giờ đồng hồ. Nội dung đều mang tính nhân văn sâu sắc, thể hiện lòng biết ơn sâu sắc của người dân đối với các đấng thần linh (thần sông nước, thần đất thần trời…).

Lễ hội đua thuyền đuôi én - không gian văn hóa đậm đặc nét Thái cổ ở Mường Lay ảnh 3Nghi thức tế lễ thần sông mang đậm sắc thái văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng dân tộc Thái trắng ở thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên. Ảnh: Xuân Tiến-TTXVN

Sau các nghi thức tế lễ, các đội đua mới bước vào phần tranh tài. Hành trình đua dài 1 km, xuất phát từ vị trí cầu Cơ Khí hướng cầu Nậm Cản đến bản Hốc và quay lại. Suốt hành trình đua, các đội đua liên tục nhận được sự cổ vũ, reo hò nhiệt tình của đông đảo người dân đứng hai bên bờ lòng hồ. Mỗi một lần mãn nhãn trước những pha rẽ sóng, bất tốc của các đội đua đến từ phường Na Lay, phường Sông Đà, phường Lay Nưa…. tiếng chiêng, trống cũng vang dội, chao nghiêng, vọng khắp các bản làng.

Theo ông Vũ Xuân Linh, Chủ tịch UBND thị xã Mường Lay (tỉnh Điện Biên) cho biết tính đến năm 2021, Lễ hội đua thuyền đuôi én đã trải qua 7 lần tổ chức. Việc phục dựng, tổ chức thành công Lễ hội đua thuyền đuôi én truyền thống của đồng bào Thái trắng không chỉ bảo tồn văn hóa, bản sắc, còn góp phần phát triển du lịch bền vững, khẳng định thương hiệu, giới thiệu những giá trị văn hóa đặc trưng về vùng đất, con người Mường Lay tới bạn bè gần xa.

Năm 2010, từ sau công cuộc di dân nhường chỗ cho lòng hồ Thủy điện Sơn La, vì dòng điện ngày mai của Tổ quốc, thị xã Mường Lay hôm nay đã có một sự đổi thay “thần kỳ”. Toàn thị xã có tổng diện tích gần 11.300 ha, địa giới hành chính gồm 27 bản và 11 tổ dân phố với hơn 3.100 hộ, gần 11.200 nhân khẩu, bao gồm 9 dân tộc cùng sinh sống. Trong đó, dân tộc Thái, ngành Thái trắng chiếm tỷ lệ 73% dân số, dân tộc Kinh chiếm tỷ lệ 18% dân số, còn lại là các dân tộc Mông, Dao, Hoa, Tày, Nùng, Xá, Mường. Đời sống nhân dân thị xã Mường Lay từng bước ổn định, các nét đẹp văn hóa và thói quen gắn liền với những hoạt động sống nước đang được gìn giữ và phát huy.

Thị xã Mường Lay gây sức hút mạnh đối với du khách là vào mùa Xuân. Lúc này, khắp bản làng của thị xã đã rộn ràng điệu xòe, điệu sạp theo nhịp trống chiêng vang xa. Đây cũng là thời điểm lòng hồ của thị xã mênh mông sóng nước, những căn nhà sàn mái lợp ngói đá ngũ sắc nằm dọc ven lòng hồ hiền hòa, thơ mộng càng bảng lảng trong mây khói, sương mờ. Đến Mường Lay dịp mùa Xuân, du khách cũng sẽ được hòa mình vào không gian văn hóa đậm đặc nét Thái cổ trong các lễ hội đặc trưng, mang tính nhận diện văn hóa của người Thái trắng.

Từ vùng đất từng bị thiên tai tàn phá, cuộc sống mưu sinh vất vả, đến công cuộc di dân nhường đất cho lòng hồ Thủy điện Sơn La; cùng đó, trước xu thế hòa nhập nên nhiều nét đẹp văn hóa truyền thống của vùng đất Mường Lay đã phần nào bị mai một. Nhưng vượt qua tất cả, bên dòng Đà giang thơ mộng, một thị xã bé nhỏ với một cảnh quan du lịch sinh thái cực kỳ hấp dẫn vẫn là “vỉa trầm tích” tiềm chứa những giá trị văn hóa vật thể, vật chất, tinh thần độc đáo của người Thái trắng Tây Bắc.

Hải An

(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Khám phá "Hạ Long cạn” giữa đại ngàn Tuyên Quang

Khám phá "Hạ Long cạn” giữa đại ngàn Tuyên Quang

Giữa mênh mang núi rừng phía Bắc của Tuyên Quang, xã Thượng Lâm hiện lên như một bức tranh thủy mặc sống động, nơi những dãy núi đá vôi trùng điệp soi bóng xuống mặt nước xanh biếc của hồ sinh thái Na Hang - Lâm Bình. Không ồn ào, không phô trương, vùng đất này lặng lẽ quyến rũ du khách bằng vẻ đẹp nguyên sơ, bằng nhịp sống chậm rãi và bằng những câu chuyện huyền thoại được lưu truyền qua bao thế hệ.

'Đánh thức' tiềm năng du lịch Kon Plông Quảng Ngãi

'Đánh thức' tiềm năng du lịch Kon Plông Quảng Ngãi

Ngày 28/4, UBND xã Kon Plông, tỉnh Quảng Ngãi đồng loạt khai trương ba điểm du lịch gồm Làng du lịch cộng đồng Kon Plông; Điểm du lịch Farm Chè sạch Đông Trường Sơn; Không gian văn hóa và ẩm thực Đông Trường Sơn. Đây là những hoạt động đầu tiên của xã Kon Plông trong phát triển du lịch, nhằm đánh thức tiềm năng, lợi thế của vùng đất cao nguyên này.

Gia Lai sẵn sàng đón khách dịp 30/4

Gia Lai sẵn sàng đón khách dịp 30/4

Hướng tới kỳ nghỉ lễ kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước - 30/4 và Quốc tế Lao động 1/5, ngành du lịch tỉnh Gia Lai đã triển khai nhiều giải pháp từ làm mới sản phẩm, kích cầu thị trường đến nâng cao chất lượng dịch vụ, sẵn sàng đón lượng lớn du khách trong và ngoài nước.

Pà Cò thúc đẩy nông nghiệp sạch gắn với du lịch cộng đồng

Pà Cò thúc đẩy nông nghiệp sạch gắn với du lịch cộng đồng

Những năm gần đây, xã Pà Cò, tỉnh Phú Thọ đang từng bước khẳng định vai trò là vùng sản xuất nông nghiệp sạch, an toàn, nhờ phát huy hiệu quả mô hình kinh tế tập thể và sự liên kết chặt chẽ giữa người dân, hợp tác xã và chính quyền địa phương. Từ những mô hình nhỏ lẻ ban đầu, đến nay nông nghiệp sạch tại xã Pà Cò không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân mà còn tạo nền tảng quan trọng để phát triển du lịch cộng đồng bền vững.

Yêu cầu giữ nguyên hiện trạng hơn 62 ha chè tại khu vực Biển Hồ

Yêu cầu giữ nguyên hiện trạng hơn 62 ha chè tại khu vực Biển Hồ

Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai yêu cầu giữ nguyên hiện trạng hơn 62 ha chè tại khu vực Biển Hồ, không tiếp tục chuyển đổi sang cây trồng khác nhằm bảo tồn cảnh quan đặc trưng và phục vụ định hướng phát triển Khu du lịch Biển Hồ - Chư Đăng Ya đến năm 2050.

Vinh danh 'đại sứ' vùng đệ nhất danh trà

Vinh danh 'đại sứ' vùng đệ nhất danh trà

Ngày 21/4, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên phối hợp với Hiệp hội Du lịch tỉnh đã tổ chức Hội thi hướng dẫn viên du lịch giỏi tỉnh Thái Nguyên năm 2026. Hoạt động được tổ chức nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ hướng dẫn viên du lịch, tạo cơ hội giao lưu, học hỏi, trao đổi kinh nghiệm, đồng thời tôn vinh những cá nhân tiêu biểu trong hoạt động hướng dẫn du lịch.

Công nghệ số thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng

Công nghệ số thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng

Trong những năm gần đây, du lịch cộng đồng tại Lai Châu đang dần khẳng định là hướng đi hiệu quả, góp phần tạo sinh kế bền vững và nâng cao thu nhập cho người dân, nhất là ở các xã vùng cao, biên giới còn nhiều khó khăn. Trong hành trình đó, sự xuất hiện của công nghệ 4.0 đã và đang mang đến những thay đổi rõ nét.

Cây lanh trở thành đòn bẩy kinh tế và du lịch ở Đồng Văn

Cây lanh trở thành đòn bẩy kinh tế và du lịch ở Đồng Văn

Dưới nắng đầu hạ trên cao nguyên đá, những triền nương lanh ở thôn Nhèo Lủng, xã Đồng Văn (tỉnh Tuyên Quang) đang xanh mướt, vào kỳ sinh trưởng. Những thân lanh mảnh mai, tưởng chừng giản dị, lại đang mở ra một hướng đi mới cho phát triển kinh tế và du lịch địa phương, khi xã Đồng Văn triển khai mô hình sản xuất gắn với bao tiêu sản phẩm từ cây lanh.

Về Bắc Hoa khám phá miền du lịch cộng đồng giữa núi rừng Tân Sơn

Về Bắc Hoa khám phá miền du lịch cộng đồng giữa núi rừng Tân Sơn

Trên bản đồ du lịch tỉnh Bắc Ninh, thôn Bắc Hoa, xã Tân Sơn là điểm đến mới đầy ấn tượng với du khách. Những nếp nhà trình tường mái ngói âm dương nhuốm màu thời gian, điệu hát sloong hao mộc mạc vang lên giữa núi rừng mang đậm nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc Nùng trong thôn. Về với Bắc Hoa vào mùa Xuân, du khách như lạc bước giữa cánh đồng cải cúc vàng rực, trải dài trong thung lũng, chen lẫn sắc đào phai và những bông hoa mận trắng tinh khôi.

Độc đáo du lịch thể thao trên cao nguyên Mộc Châu

Độc đáo du lịch thể thao trên cao nguyên Mộc Châu

Phát huy lợi thế địa hình, thiên nhiên, cảnh quan, mới đây, Khu du lịch Mộc Châu Island, phường Mộc Châu (Sơn La) đã tổ chức giải thể thao đua mô tô địa hình Việt Nam. Đây là giải thi đấu chuyên nghiệp có quy mô toàn quốc, thu hút hơn 100 vận động viên trong nước và nước ngoài đang sinh sống tại Việt Nam tham dự.

Du lịch Lào Cai có nhiều cơ hội bứt phá trong năm 2026

Du lịch Lào Cai có nhiều cơ hội bứt phá trong năm 2026

Trong 3 tháng đầu năm 2026, tỉnh Lào cai đã đón 3,4 triệu lượt khách du lịch, doanh thu từ du lịch đạt gần 13.000 tỷ đồng. Nhiều sản phẩm du lịch mới, mô hình hình nghỉ dưỡng, trải nghiệm văn hóa bản địa tiếp tục có sức hút mạnh mẽ đối với du khách trong và ngoài nước. Việc đa dạng hóa các sản phẩm du lịch đã giúp nhiều địa phương của Lào Cai như Sa Pa, Bắc Hà, Văn Chấn, Y Tý, Mù Căng Chải... trở thành điểm đến hấp dẫn.

Phú Thọ đẩy mạnh quảng bá du lịch tới khách quốc tế

Phú Thọ đẩy mạnh quảng bá du lịch tới khách quốc tế

Tối 8/4, tỉnh Phú Thọ tổ chức gặp mặt các đoàn khách quốc tế, với sự tham dự của lãnh đạo UBND tỉnh, các sở, ngành và doanh nghiệp du lịch địa phương, nhằm tăng cường hợp tác, mở rộng thị trường khách quốc tế. Đây là dịp để quảng bá hình ảnh điểm đến Phú Thọ, góp phần thúc đẩy liên kết, quảng bá, thu hút khách du lịch quốc tế.

Phát huy tiềm năng, phát triển du lịch cộng đồng bền vững

Phát huy tiềm năng, phát triển du lịch cộng đồng bền vững

Những năm gần đây, xã vùng cao Ngọc Chiến, tỉnh Sơn La nổi lên là một điểm đến hấp dẫn của khu vực Tây Bắc, bởi nơi đây hội tụ nhiều lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, khí hậu, văn hóa và vị trí kết nối vùng. Từ một địa bàn còn nhiều khó khăn, Ngọc Chiến hôm nay đang chuyển mình mạnh mẽ, từng bước khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch và tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương.

Khám phá rừng pơ mu - 'Di sản sống' nơi phía Tây Đà Nẵng

Khám phá rừng pơ mu - 'Di sản sống' nơi phía Tây Đà Nẵng

Nằm ở vùng núi cao phía Tây thành phố Đà Nẵng, rừng pơ mu tại xã Hùng Sơn đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách yêu thiên nhiên và du lịch trải nghiệm. Không chỉ mang giá trị cảnh quan, quần thể rừng pơ mu nơi đây còn được xem là một “di sản sống” của đại ngàn, hội tụ nhiều giá trị về đa dạng sinh học, văn hóa bản địa và tiềm năng phát triển du lịch sinh thái bền vững.

Khám phá vẻ đẹp du lịch vùng cao Tân Sơn (Bắc Ninh)

Khám phá vẻ đẹp du lịch vùng cao Tân Sơn (Bắc Ninh)

Thôn Bắc Hoa, xã Tân Sơn là một điểm đến mới của tỉnh Bắc Ninh. Những nếp nhà trình tường mái ngói âm dương nhuốm màu thời gian, điệu hát soong hao mang đậm nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc Nùng... tạo nên sức hấp dẫn đối với du khách.

Du lịch Gia Lai - Tiềm năng và triển vọng

Du lịch Gia Lai - Tiềm năng và triển vọng

Chiều 27/3, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với UBND tỉnh Gia Lai tổ chức Diễn đàn “Du lịch Gia Lai - Tiềm năng và triển vọng”. Diễn đàn quy tụ hơn 200 đại biểu là các nhà quản lý, chuyên gia, nhà đầu tư và cộng đồng doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch trong và ngoài nước.

Cao Bằng giữ nghề truyền thống, mở lối phát triển du lịch

Cao Bằng giữ nghề truyền thống, mở lối phát triển du lịch

Trong bối cảnh xã hội công nghiệp ngày càng phát triển, nhiều giá trị văn hóa truyền thống đứng trước nguy cơ mai một. Tuy nhiên, tại Cao Bằng, du khách vẫn có thể cảm nhận rõ nét những sắc màu văn hóa được cộng đồng các dân tộc nơi đây gìn giữ qua nhiều thế hệ. Người dân vẫn bền bỉ duy trì các nghề thủ công truyền thống, đưa sản phẩm văn hóa bản địa ra thị trường trong nước và quốc tế, góp phần tạo nên điểm nhấn du lịch đặc sắc cho vùng non nước Cao Bằng.

Phát huy lợi thế sông nước, xây dựng sản phẩm du lịch sinh thái đặc thù

Phát huy lợi thế sông nước, xây dựng sản phẩm du lịch sinh thái đặc thù

Du lịch nông nghiệp, sinh thái được xác định là một trong những lĩnh vực giàu tiềm năng, kỳ vọng thu hút du khách đến tham quan, trải nghiệm tại thành phố Cần Thơ. Thời gian qua, nhiều xã, phường trên địa bàn đã phát huy lợi thế sẵn có, tăng cường liên kết để hình thành các sản phẩm du lịch đặc trưng, góp phần mở rộng không gian phát triển du lịch địa phương.

Hấp dẫn giải Đua bè mảng trên sông Kỳ Cùng năm 2026

Hấp dẫn giải Đua bè mảng trên sông Kỳ Cùng năm 2026

Ngày 14/3/2026 (tức 26 tháng Giêng năm Bính Ngọ), tại sông Kỳ Cùng (đoạn từ Cầu Đông Kinh đến cầu Kỳ Cùng), tỉnh Lạng Sơn, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lạng Sơn tổ chức giải Đua bè mảng trên sông Kỳ Cùng năm 2026 với sự tham gia của 15 đội thi đến từ 12 xã, phường trong tỉnh. Đua bè mảng là nét đẹp văn hóa độc đáo mang nhiều ý nghĩa tốt đẹp, với mục đích tuyên truyền, quảng bá, giới thiệu về phong tục tập quán trong sinh hoạt của người dân tộc Tày - Nùng, tạo điểm nhấn cho du lịch Lạng Sơn, thu hút du khách.

Hoa gạo, hoa ban đua nhau khoe sắc trên đèo Pha Đin

Hoa gạo, hoa ban đua nhau khoe sắc trên đèo Pha Đin

Tháng Ba là thời điểm những cây hoa gạo bắt đầu bung nở, nhuộm đỏ đèo Pha Đin (Điện Biên). Cùng với đó là màu trắng của hoa Ban, loài hoa đặc trưng của núi rừng. Hai sắc hoa hòa quyện tạo nên bức tranh thiên nhiên vừa rực rỡ, vừa mềm mại, khiến cung đèo huyền thoại càng trở nên thơ mộng và quyến rũ. Mùa hoa nơi đây không chỉ là vẻ đẹp của thiên nhiên, mà còn là nét chấm phá đầy cảm xúc của đất trời Tây Bắc mỗi độ xuân sang.