Trước diễn biến ngày càng cực đoan của thiên tai, đặc biệt là nguy cơ lũ ống, lũ quét và sạt lở đất tại các xã miền núi, tỉnh Thanh Hóa đang triển khai đồng bộ đề án “Sắp xếp, ổn định dân cư khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất tại các xã khu vực miền núi của tỉnh giai đoạn 2026–2030”. Theo kế hoạch, dự kiến tỉnh Thanh Hóa sẽ dành hơn 1.159 tỷ đồng để thực hiện đề án trong giai đoạn này.
Theo đó, tỉnh Thanh Hóa sẽ thực hiện sắp xếp, ổn định cho 2.758 hộ dân ở 47 xã miền núi là các hộ gia đình, cá nhân bị mất nhà ở, đất ở do lũ quét, sạt lở đất, đá; hộ gia đình, cá nhân sinh sống tại các khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất, đá và cộng đồng dân cư tiếp nhận hộ tái định cư tập trung và tái định cư xen ghép.
Trong số này, có 493 hộ được ổn định tại chỗ thông qua gia cố, nâng cấp nhà ở; 269 hộ thực hiện tái định cư xen ghép và 1.996 hộ gia đình, cá nhân được bố trí đến 64 điểm tái định cư tập trung thành lập điểm dân cư mới, được hỗ trợ trực tiếp theo chính sách hiện hành của cấp có thẩm quyền và bố trí đất ở tại khu tái định cư.
Các địa phương có số hộ dân cần di dời lớn tập trung ở các xã vùng biên và vùng núi cao như Mường Lát, Trung Lý, Quang Chiểu, Na Mèo, Sơn Điện, Tam Chung, Trung Thành, Yên Nhân, Bát Mọt, Linh Sơn… Đây đều là những khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng nặng nề của thiên tai, địa hình chia cắt, đời sống người dân còn nhiều khó khăn.
Riêng giai đoạn 2026–2028, tỉnh Thanh Hóa phấn đấu hoàn thành việc sắp xếp, ổn định cho 2.633 hộ dân nhằm giảm thiểu tối đa rủi ro trước mùa mưa lũ. Đây không chỉ là giải pháp ứng phó thiên tai cấp bách mà còn là bước đi quan trọng nhằm bảo vệ tính mạng người dân, tạo sinh kế bền vững và từng bước thay đổi diện mạo khu vực vùng cao.
Trong quá trình thực hiện Đề án giai đoạn 2026 - 2030, nếu phát sinh thêm các khu vực bị ảnh hưởng lũ quét, sạt lở đất, đá ngoài đề án cần phải sắp xếp, ổn định thì thực hiện hỗ trợ đầu tư cơ sở hạ tầng các khu tái định cư từ nguồn kinh phí dự phòng của Đề án này và các nguồn kinh phí hợp pháp khác.
Để bảo đảm tiến độ thực hiện đề án, tỉnh Thanh Hóa ưu tiên đẩy nhanh đầu tư, xây dựng 8 khu tái định cư trên địa bàn các xã như: Bản Nà Ón, xã Trung Lý; bản Xim, xã Quang Chiểu; bản Trung Thắng, xã Mường Lý; bản Ón, xã Tam Chung; bản Sạy, xã Trung Thành; Bản Mìn, bản Luốc Lầu, xã Mường Mìn; bản Lở, xã Thiên Phủ; thôn Bố, xã Cổ Lũng và khu tái định cư Ấm Hiêu, xã Cổ Lũng… Hướng tới mục tiêu lâu dài là xây dựng các khu tái định cư đồng bộ về hạ tầng, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, sản xuất và phát triển kinh tế của người dân.
Tỉnh Thanh Hóa dự kiến sẽ dành hơn 1.159 tỷ đồng từ nguồn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, nguồn ngân sách trung ương, nguồn từ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, giai đoạn 2026 - 2030 và nguồn vốn hỗ trợ khác để thực hiện Đề án. Trong đó, dành 127 tỷ đồng để hỗ trợ trực tiếp hộ gia đình; 1.025 tỷ đồng để hỗ trợ đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng khu tái định cư tập trung…
Thanh Hóa được xác định là khu vực trọng điểm thiên tai, thường xuyên chịu ảnh hưởng và tác động của hầu hết các loại hình thiên tai (21/22 loại thiên tai, trừ sóng thần). Những năm gần đây, các xã miền núi Thanh Hóa liên tiếp hứng chịu nhiều đợt mưa lớn kéo dài, gây ra lũ ống, lũ quét và sạt lở đất nghiêm trọng. Nhiều bản làng nằm ven suối, dưới chân taluy hoặc trong khu vực địa hình có nguy cơ sạt lở cao luôn đối mặt với hiểm họa thiên tai mỗi khi mùa mưa bão đến.
Theo thống kê, giai đoạn 2016 - 2024, thiên tai đã làm 87 người chết, 24 người mất tích, ước giá trị thiệt hại khoảng 12.190 tỷ đồng. Riêng trong năm 2025, trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã xảy ra và chịu ảnh hưởng của 39 trận/đợt thiên tai (nhất là các cơn bão số 3, số 5, số 10) làm 15 người chết, 1 người mất tích, 3.409 nhà bị hư hỏng, giá trị thiệt hại khoảng 4.090 tỷ đồng…
