Chứng tích độc đáo của nền văn minh Óc Eo

Giữa vùng đất Tây Ninh ngày nay, tháp Chót Mạt vẫn lặng lẽ hiện diện, lưu giữ những dấu tích của nền văn minh Óc Eo. Từ những viên gạch cổ và dáng tháp độc đáo, di tích không chỉ kể câu chuyện về một lớp trầm tích văn hóa xa xưa, mà còn mở ra tiềm năng phát huy giá trị lịch sử gắn với du lịch.

Phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch

van-hoa-oc-eo-7.jpg
Tháp Chót Mạt nằm giữa không gian làng quê, tạo điểm nhấn văn hóa - lịch sử và tiềm năng phát triển du lịch tại địa phương.

Nằm tại ấp Xóm Tháp, xã Thạnh Bình, tỉnh Tây Ninh, tháp Chót Mạt được xác định thuộc nền văn hóa Óc Eo. Di tích được xếp hạng cấp quốc gia theo Quyết định số 937/QĐ-BT ngày 23/7/1993 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thông tin, nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; thuộc loại hình kiến trúc nghệ thuật. Ngôi tháp còn tồn tại khá nguyên ven trên nền đất đắp bằng phẳng hình chữ nhật theo hướng Đông - Tây, kích thước khoảng 70 m x 65 m.

van-hoa-oc-eo-4.jpg
Tháp Chót Mạt được định hướng trở thành điểm đến phục vụ tham quan, học tập và giáo dục lịch sử - văn hóa cho học sinh, đoàn thể và du khách.

Theo tài liệu của UBND xã Thạnh Bình, tháp Chót Mạt còn được gọi là Tháp Chóp Mạt, là công trình kiến trúc - nghệ thuật có giá trị lớn về lịch sử, văn hóa, khảo cổ và mỹ thuật. Công trình được xây dựng chủ yếu bằng gạch, có hình khối vươn cao, bố cục hài hòa, tạo cảm giác vững chãi nhưng thanh thoát. Các mặt tháp được tổ chức theo hướng truyền thống của kiến trúc đền tháp cổ; cửa chính hướng về phía Đông, các mặt còn lại được bố trí các cửa giả, tạo nên tổng thể cân đối.

tay-ninh.jpg
Bảo tồn tối đa giá trị nguyên gốc là yêu cầu quan trọng để Tháp Chót Mạt tiếp tục phát huy giá trị lịch sử, văn hóa và trở thành điểm nhấn trong hành trình khám phá Tây Ninh.

Ông Lê Đỗ Thuận, Phó Chủ tịch UBND xã Thạnh Bình cho biết, về niên đại, việc xác định chính xác thời điểm xây dựng tháp Chót Mạt vẫn cần tiếp tục được nghiên cứu trên cơ sở khoa học chuyên sâu. Tuy nhiên, theo một số kết quả khảo cứu, công trình có thể được xây dựng vào khoảng thế kỷ VIII sau Công nguyên, gắn với nền văn hóa Óc Eo từng phát triển ở khu vực Nam Bộ. Chính những giá trị đó khiến tháp Chót Mạt không chỉ là một ngọn tháp cổ đơn lẻ, mà còn là chứng tích phản ánh sự hiện diện của một không gian văn hóa lâu đời, nơi hội tụ các yếu tố tín ngưỡng, nghệ thuật, kỹ thuật xây dựng và giao lưu văn minh trong lịch sử.

Với những du khách lần đầu tìm hiểu về tháp Chót Mạt, sự độc đáo của di tích nằm ở vẻ đẹp giản dị, trầm mặc và khác biệt so với những điểm tham quan hiện đại. Ngọn tháp giữa không gian làng quê tạo cảm giác như một “cánh cửa” đưa người xem trở về quá khứ, từ đó thêm hiểu và trân trọng những giá trị văn hóa được lưu giữ trên quê hương Tây Ninh.

Địa phương định hướng kết hợp tham quan Tháp Chót Mạt với các sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn với thế mạnh nông nghiệp, trong đó có các vườn cây ăn trái.

Địa phương định hướng kết hợp tham quan Tháp Chót Mạt với các sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn với thế mạnh nông nghiệp, trong đó có các vườn cây ăn trái.

Chị Nguyễn Hoàng Phương Lan, du khách đến từ Thành phố Hồ Chí Minh, cho rằng: Điều gây ấn tượng ở tháp Chót Mạt là kiến trúc cổ còn khá nguyên vẹn cùng chiều sâu lịch sử thể hiện qua từng viên gạch, đường nét của công trình. Với chị, tham quan di tích không đơn thuần là ngắm một ngọn tháp cổ mà còn là cơ hội cảm nhận dấu ấn của một nền văn hóa lâu đời.

Không chỉ có giá trị tham quan, tháp Chót Mạt còn được địa phương xác định có khả năng trở thành điểm đến phục vụ học tập, giáo dục lịch sử - văn hóa và du lịch. Theo ông Lê Đỗ Thuận, việc giữ gìn và phát huy giá trị tháp Chót Mạt không chỉ nhằm bảo tồn một công trình của quá khứ, mà còn góp phần giáo dục truyền thống, bồi dưỡng tình yêu quê hương và nâng cao ý thức gìn giữ di sản trong cộng đồng.

Đoàn công tác tham quan, khảo sát Tháp Chót Mạt, tìm hiểu giá trị lịch sử, văn hóa và tiềm năng phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch địa phương.

Đoàn công tác tham quan, khảo sát Tháp Chót Mạt, tìm hiểu giá trị lịch sử, văn hóa và tiềm năng phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch địa phương.

UBND xã Thạnh Bình đề nghị ngành Du lịch tỉnh đưa tháp Chót Mạt vào tuyến liên kết Núi Bà Đen - Tòa Thánh Tây Ninh - Lăng mộ Quan lớn Trà Vong Huỳnh Công Giản - Vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát - Trung ương Cục miền Nam; đồng thời xây dựng sản phẩm “Tháp Chót Mạt - dấu ấn văn hóa Óc Eo tại Tây Ninh” phục vụ tham quan, giáo dục di sản cho học sinh, đoàn thể và du khách.

Ông Lê Đỗ Thuận cũng cho biết, cùng với phát huy giá trị di tích, địa phương sẽ xây dựng các sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn với thế mạnh nông nghiệp, như tham quan các vườn cây ăn trái, qua đó tạo thêm điểm đến và thu hút du khách.

Định hướng này phù hợp với yêu cầu của UBND tỉnh Tây Ninh về phát huy giá trị các di tích theo hướng kết hợp văn hóa tâm linh với du lịch trải nghiệm nông nghiệp, xây dựng các tour, tuyến gắn di tích văn hóa với những điểm du lịch lớn của tỉnh, hình thành các tuyến du lịch tâm linh - sinh thái - lịch sử liên hoàn.

Bảo tồn nguyên gốc để di sản tiếp tục kể chuyện

Công trình Tháp Chót Mạt được xây dựng chủ yếu bằng gạch, có hình khối vươn cao, bố cục hài hòa, tạo nên nét kiến trúc độc đáo.

Công trình Tháp Chót Mạt được xây dựng chủ yếu bằng gạch, có hình khối vươn cao, bố cục hài hòa, tạo nên nét kiến trúc độc đáo.

Cùng với tiềm năng phát triển, hiện trạng tháp Chót Mạt đặt ra yêu cầu về bảo tồn. Qua khảo sát, địa phương ghi nhận một số hạng mục cần được nâng cấp, tu sửa như hệ thống thoát nước chưa có mương ngoại vi; nền đất quanh tháp còn đất tự nhiên pha cát, thiếu lối đi nội bộ; cổng chính, cổng phụ và hàng rào nhỏ, hẹp, vật liệu sắt bị rỉ sét; tường rào có vị trí nứt do lún; bờ bao ngoại vi có khả năng sạt lở về phía ruộng xung quanh.

Các hạng mục cần tu bổ, phục hồi gồm cải tạo mương chống úng cho thân tháp, tu sửa tam cấp, bờ bao quanh tháp, lát nền sân trước và sau thân tháp, tạo lối đi nội bộ; tu sửa, làm mới cổng chính, cổng phụ, hàng rào; xây dựng chòi mát, bồn cây, gia cố bờ bao và bổ sung mương thoát nước ngoại vi.

Kiến trúc Tháp Chót Mạt nổi bật với những đường nét chạm khắc, hoa văn trang trí tinh tế trên nền gạch cổ, thể hiện giá trị độc đáo của công trình kiến trúc nghệ thuật gắn với nền văn hóa Óc Eo.

Kiến trúc Tháp Chót Mạt nổi bật với những đường nét chạm khắc, hoa văn trang trí tinh tế trên nền gạch cổ, thể hiện giá trị độc đáo của công trình kiến trúc nghệ thuật gắn với nền văn hóa Óc Eo.

Trong chuyến khảo sát thực tế nhằm phát triển du lịch, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Phạm Tấn Hòa đánh giá cao những giá trị lịch sử, văn hóa và sự tồn tại khá nguyên vẹn, hiếm có của tháp Chót Mạt trên vùng đất Tây Ninh. Theo ông Phạm Tấn Hòa, việc phát huy giá trị di tích cần gắn với ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số để quản lý, quảng bá rộng rãi hình ảnh tháp Chót Mạt đến du khách trong nước và quốc tế, đồng thời nâng cao trải nghiệm tại điểm đến. Cùng với đó, địa phương cần vận động người dân tham gia làm du lịch, phát triển các sản phẩm đặc trưng, qua đó tạo thêm nguồn thu phi nông nghiệp và sinh kế cho người dân.

Những viên gạch và đường nét kiến trúc cổ góp phần tạo nên giá trị đặc biệt của Tháp Chót Mạt, một dấu tích gắn với nền văn hóa Óc Eo.

Những viên gạch và đường nét kiến trúc cổ góp phần tạo nên giá trị đặc biệt của Tháp Chót Mạt, một dấu tích gắn với nền văn hóa Óc Eo.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Tấn Hòa cho biết, tỉnh đã đề nghị các sở, ban, ngành tiếp tục phối hợp với địa phương thực hiện đầy đủ thủ tục, quy trình quy hoạch bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di tích; tập trung nghiên cứu khoa học, công nghệ liên quan đến giá trị lịch sử, văn hóa một cách bài bản, bền vững. Cùng với đó là nâng cao năng lực đội ngũ quản lý du lịch, đào tạo nhân lực, tăng cường tuyên truyền, giáo dục truyền thống và thường xuyên kiểm tra, giám sát, phòng ngừa tình trạng xâm hại di tích.

Đặc biệt, yêu cầu giữ gìn tối đa giá trị nguyên gốc của di tích là yếu tố quyết định để tháp Chót Mạt không chỉ được bảo tồn về mặt vật chất, mà còn tiếp tục phát huy giá trị như một nguồn tư liệu giúp các thế hệ hôm nay hiểu thêm về chiều sâu lịch sử, văn hóa của vùng đất Tây Ninh.

Địa phương đồng thời đề xuất hỗ trợ bản đồ số tuyến tham quan, số hóa tư liệu, hình ảnh, hồ sơ di tích; xây dựng video, tin bài, phóng sự quảng bá trên các nền tảng số. Hạ tầng giao thông vào di tích cũng cần được quan tâm, trong đó có việc khảo sát, bổ sung kinh phí mở rộng tuyến đường để thuận lợi cho các đoàn khách đông và xe khách lớn.

Sau đầu tư, địa phương cần có quy trình vệ sinh, bảo dưỡng định kỳ; tập huấn cán bộ về bảo vệ di sản, thuyết minh và tiếp nhận khách, bảo đảm di tích được vận hành lâu dài, an toàn và đúng với giá trị vốn có.

Những dấu tích của nền văn hóa Óc Eo còn sót lại bên cạnh tháp chính được bảo tồn, góp phần làm rõ giá trị lịch sử, văn hóa của Tháp Chót Mạt.

Những dấu tích của nền văn hóa Óc Eo còn sót lại bên cạnh tháp chính được bảo tồn, góp phần làm rõ giá trị lịch sử, văn hóa của Tháp Chót Mạt.

Khi được bảo tồn tối đa giá trị nguyên gốc, kết nối hợp lý và phát huy đúng những giá trị vốn có, tháp Chót Mạt không chỉ được gìn giữ như một chứng tích của nền văn minh Óc Eo, mà còn tiếp tục “kể chuyện” về chiều sâu lịch sử, văn hóa của vùng đất Tây Ninh, trở thành điểm nhấn trong hành trình khám phá của du khách hôm nay và mai sau./.

Có thể bạn quan tâm

Tạo động lực mới cho phát triển du lịch Mẫu Sơn

Tạo động lực mới cho phát triển du lịch Mẫu Sơn

Mẫu Sơn là dãy núi cao nằm ở phía Đông Bắc tỉnh Lạng Sơn với đỉnh Phjia Mè cao 1.520 m so với mực nước biển. Nhờ khí hậu mát mẻ quanh năm và cảnh quan thiên nhiên đặc sắc, từ thời Pháp thuộc, nơi đây đã được biết đến là điểm nghỉ dưỡng nổi tiếng ở miền Bắc.

Cù Lao Xanh, bình yên nơi đầu sóng

Cù Lao Xanh, bình yên nơi đầu sóng

Nằm cách đất liền khoảng 24km, xã Nhơn Châu, tỉnh Gia Lai, thường được biết đến với tên gọi Cù Lao Xanh, đang từng bước chuyển mình từ một làng đảo chủ yếu sống bằng nghề biển thành điểm đến du lịch giàu tiềm năng. Giữa nhịp phát triển mới, Cù Lao Xanh vẫn giữ nguyên vẻ yên bình với phiên chợ sớm, âu thuyền tấp nập, những tuyến bờ kè hướng biển và cuộc sống mộc mạc của người dân nơi đầu sóng. 

Rừng ngập nước Bầu Đá mở hướng phát triển du lịch cộng đồng

Rừng ngập nước Bầu Đá mở hướng phát triển du lịch cộng đồng

Nằm ở phía Đông tỉnh Đắk Lắk, rừng Bầu Đá (xã Hòa Thịnh) được xem là cánh rừng ngập nước duy nhất nơi đây. Không chỉ gây ấn tượng bởi những tán rừng trải dài soi bóng dưới làn nước tĩnh lặng, rừng ngập nước Bầu Đá còn là mái nhà của nhiều loài động, thực vật quý hiếm. Địa phương đang nỗ lực gìn giữ giá trị và phát huy tiềm năng du lịch, tạo thêm sinh kế cho người dân.

Trải nghiệm sắc màu văn hóa chợ phiên vùng cao xứ Nghệ

Trải nghiệm sắc màu văn hóa chợ phiên vùng cao xứ Nghệ

Ở miền Tây Nghệ An, những chợ phiên vùng cao, biên giới nổi tiếng như Mường Quạ (xã Môn Sơn), Mường Chon (xã Bình Chuẩn), Tri Lễ (xã Tri Lễ), Nga My (xã Nga My), Nhôn Mai (xã Nhôn Mai)… không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa mà còn là không gian văn hóa sống động, đặc sắc, nơi lưu giữ phong tục, tập quán và bản sắc đặc trưng của cộng đồng các dân tộc Thái, Đan Lai, Khơ Mú, Mông, Ơ Đu...

Thanh Hóa du lịch trải nghiệm nâng tầm sức hút du lịch

Thanh Hóa du lịch trải nghiệm nâng tầm sức hút du lịch

Trong chiến lược phát triển du lịch, ngoài khai thác các giá trị văn hóa, lịch sử, cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, hùng vĩ, nhiều xã, phường của tỉnh Thanh Hóa đang kiến tạo những không gian trải nghiệm mới, hấp dẫn, từ du lịch sinh thái đến khám phá đời sống văn hóa cộng đồng, ẩm thực địa phương, tạo sức hút để nâng tầm du lịch Thanh Hóa trong giai đoạn mới.

Từ sinh kế bền vững đến 'phên dậu' nơi biển khơi

Từ sinh kế bền vững đến 'phên dậu' nơi biển khơi

Mỗi hòn đảo tiền tiêu có một cách mưu sinh riêng, nhưng đều đứng trước cùng một bài toán: làm sao để người dân có thể sống được trên chính quê hương mình. Từ Cù Lao Xanh, Cù Lao Chàm đến Lý Sơn, hành trình tìm lời giải cho sinh kế bền vững không chỉ mở ra hướng phát triển kinh tế biển mà còn góp phần giữ những cộng đồng cư dân bám biển, bám đảo như những "phên dậu" vững chắc giữa trùng khơi.

Đột phá chính sách cho du lịch vùng cao

Đột phá chính sách cho du lịch vùng cao

Du lịch Điện Biên đang đứng trước thời cơ phát triển mới khi lượng khách và doanh thu liên tục tăng trưởng sau nhiều năm tập trung đầu tư hạ tầng, bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử, văn hóa.

Bản sắc văn hóa tạo nên sức hút du lịch

Bản sắc văn hóa tạo nên sức hút du lịch

Việt Nam là một đất nước giàu bản sắc văn hóa với hàng nghìn năm lịch sử. Mỗi địa phương đều mang trong mình một câu chuyện riêng. Từ những phong tục tập quán, lễ hội truyền thống, làng nghề lâu đời đến những giá trị được trao truyền qua nhiều thế hệ, tất cả đã tạo nên một bức tranh văn hóa đặc sắc, tạo nên sức hấp dẫn đối với du khách trong và ngoài nước.

Năm Du lịch quốc gia 2026: Gia Lai ra mắt loạt điểm đến mới

Năm Du lịch quốc gia 2026: Gia Lai ra mắt loạt điểm đến mới

Ngày 9/7, tại phường Quy Nhơn Nam, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai đã chính thức công bố, giới thiệu và trao Quyết định công nhận các Điểm du lịch của tỉnh. Đây là hoạt động thiết thực chào mừng kỷ niệm 65 năm Ngày thành lập ngành Du lịch Việt Nam.

Khuân Bang đánh thức tiềm năng du lịch cộng đồng từ bản sắc dân tộc Tày

Khuân Bang đánh thức tiềm năng du lịch cộng đồng từ bản sắc dân tộc Tày

Giữa không gian thanh bình của núi đồi và những nếp nhà sàn truyền thống dân tộc Tày, thôn Khuân Bang, xã Chợ Mới, tỉnh Thái Nguyên đang từng bước khai thác tiềm năng du lịch cộng đồng. Không chỉ mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho người dân, mô hình này còn góp phần bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc Tày.

Phát triển du lịch bền vững từ giá trị bản sắc

Phát triển du lịch bền vững từ giá trị bản sắc

Không ít địa phương sở hữu cảnh quan đẹp, di sản quý hay những lễ hội đặc sắc nhưng không phải nơi nào cũng có thể biến những giá trị ấy thành động lực phát triển kinh tế bền vững. Với Tuyên Quang, văn hóa không còn chỉ hiện diện trong các bảo tàng, lễ hội hay ký ức cộng đồng mà đang từng bước khẳng định vai trò là nguồn lực nội sinh, tạo nên sức hấp dẫn riêng cho du lịch. 

Tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng giữa đại ngàn Trường Sơn

Tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng giữa đại ngàn Trường Sơn

Điểm du lịch sinh thái Hồ Rà Hách - Suối Ruông, thuộc thôn Bà He, xã Sơn Tây Hạ (Quảng Ngãi) vẫn giữ được vẻ đẹp hoang sơ với làn nước trong xanh, mát lạnh quanh năm. Nơi đây có nhiều tiềm năng để phát triển du lịch cộng đồng, sinh thái gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa của cộng đồng người Ca Dong giữa đại ngàn Trường Sơn.

Vô Tranh phát triển kinh tế từ lợi thế cây chè, văn hóa và du lịch cộng đồng

Vô Tranh phát triển kinh tế từ lợi thế cây chè, văn hóa và du lịch cộng đồng

Tại chương trình “Trải nghiệm Vô Tranh - Dấu ấn xứ Trà, hành trình một năm kiến tạo vươn tầm và phát triển”, xã Vô Tranh, tỉnh Thái Nguyên đã giới thiệu tiềm năng, lợi thế trong phát triển kinh tế nông nghiệp, văn hóa trà và du lịch cộng đồng. Sự kiện là dịp quảng bá hình ảnh vùng chè Vô Tranh, đồng thời mở ra hướng đi mới trong khai thác giá trị cây chè gắn với xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế xanh.

Thác Lủng Páng điểm đến hoang sơ giữa núi rừng Thái Nguyên

Thác Lủng Páng điểm đến hoang sơ giữa núi rừng Thái Nguyên

Nằm tại xã Phong Quang, trên cung đường mới kết nối thành phố Bắc Kạn cũ với hồ Ba Bể, thác Lủng Páng đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn của du lịch Thái Nguyên, phù hợp với du khách yêu thiên nhiên, thích trekking và khám phá vẻ đẹp nguyên bản của vùng Việt Bắc.

Lào Cai hút khách quốc tế chi tiêu cao

Lào Cai hút khách quốc tế chi tiêu cao

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai, 6 tháng đầu năm 2026, tổng thu từ khách du lịch trên địa bàn tăng cao, đạt 25.370 tỷ đồng, xấp xỉ 50% kế hoạch năm. Con số này không chỉ phản ánh sức hút của du lịch Lào Cai đối với du khách trong và ngoài nước mà còn thể hiện sự thay đổi mạnh mẽ trong hành vi tiêu dùng khi du khách, đặc biệt là khách nước ngoài sẵn sàng chi trả nhiều hơn cho các trải nghiệm hấp dẫn tại địa phương.

Đánh giá hiện trạng, bảo vệ di sản Công viên Địa chất UNESCO Đắk Nông

Đánh giá hiện trạng, bảo vệ di sản Công viên Địa chất UNESCO Đắk Nông

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Đồng vừa phối hợp với Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Việt Nam và đơn vị liên quan, chính quyền các địa phương khảo sát, đánh giá hiện trạng tuyến, điểm trong vùng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông (thuộc khu vực phía Tây tỉnh Lâm Đồng). Đây là công viên địa chất đã được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) công nhận danh hiệu Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Việt Nam lần 2 vào tháng 12/2024.

Khai thác tiềm năng du lịch khác biệt, giàu trải nghiệm

Khai thác tiềm năng du lịch khác biệt, giàu trải nghiệm

Sau sáp nhập, tỉnh Đắk Lắk có lợi thế vàng từ “biển - rừng - văn hóa” để khai thác, hình thành các sản phẩm du lịch đa dạng, khác biệt và giàu trải nghiệm. Hiện nay, tỉnh đang khẩn trương xây dựng “Đề án phát triển du lịch tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050”.

Khẳng định vị thế điểm đến nơi cực Bắc

Khẳng định vị thế điểm đến nơi cực Bắc

Từ những lợi thế về cảnh quan thiên nhiên và bản sắc văn hóa độc đáo, Lũng Cú (Tuyên Quang) đang từng bước trở thành điểm đến hấp dẫn của vùng cực Bắc. Sự phát triển mạnh của du lịch những năm gần đây không chỉ tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân mà còn mở ra hướng phát triển bền vững cho địa phương.