Thực hiện đề án “Tăng cường dạy và học ngoại ngữ giai đoạn 2025 - 2035, định hướng đến năm 2045”, năm 2027, An Giang tập trung nâng cao chất lượng dạy và học ngôn ngữ, chữ viết của đồng bào Khmer; tăng tốc nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Anh, tiếng Pháp; phát triển đội ngũ giáo viên, học liệu, cơ sở vật chất và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong dạy học ngoại ngữ. Tỉnh đồng thời chuẩn bị các điều kiện để triển khai một số ngoại ngữ khác như tiếng Nhật, tiếng Trung Quốc, tiếng Hàn theo nhu cầu thực tế.
Cụ thể, An Giang ưu tiên dạy tiếng Khmer tại các xã, phường biên giới, góp phần bảo tồn, phát huy tiếng nói, chữ viết và bản sắc văn hóa của đồng bào Khmer; đồng thời tăng cường giao lưu nhân dân, củng cố quan hệ hữu nghị Việt Nam-Campuchia. Việc dạy và học tiếng Khmer được triển khai theo lộ trình từng năm học trong giai đoạn 2026-2030, bảo đảm không ảnh hưởng đến chương trình giáo dục phổ thông. Tỉnh đồng thời duy trì, nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Pháp tại các cơ sở giáo dục đang triển khai.
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo An Giang, tỉnh sẽ chuẩn hóa đội ngũ giáo viên và hiện đại hóa công nghệ, dành nguồn lực đáng kể cho công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý. Năm 2027, tỉnh dự kiến bồi dưỡng 50 giáo viên dạy tiếng Khmer, gồm 2 giáo viên mầm non, 47 giáo viên phổ thông và 1 giáo viên giáo dục thường xuyên; 10 giáo viên tiếng Pháp và giáo viên dự kiến dạy các ngoại ngữ mới; cùng 54 cán bộ quản lý giáo dục các cấp.
Hoạt động bồi dưỡng tập trung vào nâng cao năng lực ngôn ngữ, phương pháp sư phạm hiện đại, kỹ năng kiểm tra đánh giá và ứng dụng công nghệ thông tin. Tỉnh cũng cử giáo viên, cán bộ tham gia các khóa tập huấn chuyên sâu trong và ngoài nước.
Năm 2027, An Giang dự kiến đầu tư khoảng 39 tỷ đồng cho các hoạt động giáo dục ngoại ngữ gồm: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tiên tiến và trí tuệ nhân tạo (AI); xây dựng hệ thống quản lý học liệu số và kho học liệu dùng chung của toàn ngành giáo dục; ứng dụng AI trong thiết kế bài giảng, hỗ trợ khai thác học liệu và kiểm tra, đánh giá chất lượng; đầu tư hệ thống phòng học ngoại ngữ hiện đại, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế; hợp tác quốc tế, truyền thông và các hoạt động khác. Việc số hóa học liệu không chỉ áp dụng cho tiếng Khmer, tiếng Pháp mà còn chuẩn bị sẵn sàng cho các ngoại ngữ khác như tiếng Nhật, tiếng Hàn và tiếng Trung Quốc theo nhu cầu thực tiễn của địa phương trong tương lai theo định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Ông Trần Quang Bảo, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo An Giang chia sẻ, tỉnh chú trọng tạo dựng môi trường sử dụng ngoại ngữ tự nhiên, thân thiện ngay từ bậc mầm non. Xây dựng mô hình “Thư viện mở đa ngôn ngữ” và không gian văn hóa bản địa phục vụ trẻ trải nghiệm. Các không gian thư viện mở sẽ được bố trí linh hoạt tại sảnh trường hoặc dưới bóng mát sân trường để trẻ chủ động tiếp cận sách truyện song ngữ, tranh ảnh văn hóa mà không bị gò bó. Đồng thời, các kệ sách được bố trí vừa tầm tay của trẻ...
Tại các vùng có đông đồng bào dân tộc Khmer, “Góc văn hóa địa phương” mini được trang bị các mô hình nhạc cụ, trang phục truyền thống, ấn phẩm song ngữ… tạo không gian trực quan sinh động để học sinh trải nghiệm, từ đó khơi dậy niềm đam mê học tập ngôn ngữ và lòng tự hào văn hóa dân tộc.
Chiến lược tăng cường dạy và học ngoại ngữ của An Giang năm 2027 với tầm nhìn đến năm 2045 kết hợp hài hòa giữa yếu tố công nghệ hiện đại và giá trị văn hóa truyền thống. Với sự đầu tư bài bản về cả nguồn lực tài chính lẫn con người, An Giang đang vững bước trên con đường biến ngôn ngữ thành công cụ sắc bén để hội nhập và phát triển bền vững. Đây không chỉ là một kế hoạch giáo dục mà là lộ trình đưa An Giang vững bước hội nhập quốc tế./.
Tên tự gọi: Người Khmer.
Dân số: 1.260.640 người, (Theo số liệu Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009).
Ngôn ngữ: Tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ Môn - Khơ Me.
Lịch sử: Trước thế kỉ XII người Khmer và văn hoá của họ giữ vai trò chủ thể ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Hoạt động sản xuất: Người Khmer là cư dân nông nghiệp dùng cày và trồng lúa nước. Trong bộ công cụ nông nghiệp khá hoàn thiện và hiệu quả của họ, có những dụng cụ độc đáo thích ứng với điều kiện địa lí sinh thái Nam bộ như cái phảng thay cho cày chuyên dùng ở vùng đất phèn, mặn để phát cỏ, cù nèo (Pok) dùng để vơ cỏ. Cây nọc cấy (Sơ chal) dấu vết của chiếc gậy chọc lỗ xa xưa, tạo ra lỗ để cắm cây lúa ở những chân ruộng nước nhưng đất cứng, và cái vòn gặt (Kần điêu) dùng để cắt lúa.
Người Khmer có nghề đánh cá, dệt, chiếu, đan lát, dệt vải, làm đường thốt nốt và làm gốm. Kĩ thuật gốm đơn giản, công cụ chính là hòn kê (K’leng), bàn dập (Chơ), chưa dùng bàn xoay, không có lò nung cố định, gốm mộc, không màu,với độ nung thấp. Sản phẩm gốm chủ yếu là đồ gia cụ, tiêu biểu nhất là bếp (Cà ràng) và nồi (Cà om) rất được người Việt, người Hoa ở đồng bằng sông Cửu Long ưa dùng.
Ăn: Người Khmer trồng hơn 150 giống lúa tẻ và nếp khác nhau, họ thường ăn cơm tẻ và cơm nếp. Thức ăn hằng ngày có tôm, cá nhỏ, ếch, nhái, rau, củ. Họ chế biến rất nhiều loại mắm: mắm ơn Pứ làm bằng tôm tép, mắm Pơ inh làm bằng cá sặc, nhưng nổi tiếng nhất là mắm B’hóc làm bằng cá lóc, các sọc, cá trê, tôm tép, mắm pơ inh làm bằng cá sặc, nhưng nổi tiếng nhất là mắm B’hóc làm bằng cá lóc, cá sọc, cá trê, tôm tép trộn với thính và muối. Gia vị ưa thích nhất là vị chua (từ quả me hay mè) và cay (hạt tiêu, tỏi, sả, ca ri...).
Mặc: Nam nữ trước đây đều mặc xà rông bằng lụa tơ tằm do họ tự dệt. Lớp thanh niên ngày nay thích mặc quần âu với áo sơmi. Những người đứng tuổi, người già thường mặc quần áo bà ba màu đen, nam giới khá giả đôi khi mặc quần áo bà ba màu trắng với chiếc khăn rằn luôn quấn trên đầu, hoặc vắt qua vai. Chỉ đặc biệt trong cưới xin, nam nữ mới mặc quần áo cổ truyền. Chú rể mặc áo xà rông, áo màu đỏ, cổ đứng với hàng khuy trước ngực, bên vai trái quàng chiếc khăn dài trắng (Kăl xinh) và con dao cưới (Kầm pách) ngụ ý để bảo vệ cô dâu. Còn cô dâu mặc Xăm pốt (váy)màu tím hay màu hồng, áo dài màu đỏ, quàng khăn và đội mũ cưới truyền thống. áo dài Khơ Me (Wện) gần gũi với chiếc áo dài của phụ nữ Chăm: áo bịt tà, thân áo rộng và dài dưới gối, cổ áo thấp và xẻ trước ngực vừa đủ để chui đầu vào, tay áo chật, hai bên sườn thường ghép thêm bốn miếng vải (thường hoặc màu) kéo dài từ nách đến gấu áo.
Ở: Họ sống ở đồng bằng sông Cửu Long, tập trung chủ yếu ở các tỉnh miền Tây Nam bộ và tụ cư trên 3 vùng môi sinh lớn: vùng đồng bằng nội địa, vùng phèn mặn ven biển, vùng đồi núi Tây Nam giáp biên giới Cam Pu Chia. Người Khmer trước đây ở nhà sàn, nay sống trong các ngôi nhà đất.
Phương tiện vận chuyển: Thường sử dụng xe bò (cộ), xe lôi bánh gỗ, hoặc bánh hơi, đi lại trên đường hay những chân ruộng khô, vận chuyển nông sản trong mùa thu hoạch.
Sống trong môi trường chằng chịt kênh, rạch, ghe, thuyền của người Khmer có rất nhiều loại: xuồng ba lá, ghe tam bản, thuyền " tắc rán" hoặc thuyền "đuôi tôm" chạy máy. Ðặc biệt nhất là chiếc ghe Ngo (Tuộc mua) dài 30m, làm bằng gỗ sao, có từ 30-40 tay chèo, mũi và hai bên thành thuyền có vẽ hình ó biển, voi, sư tử, sóng nước. Ghe Ngo chỉ sử dụng trong dịp lễ chào mặt trăng OK-ang Bok (tháng 10 âm lịch), còn ngày thường họ gửi trong chùa, được cư dân trong các "Phum", "Sóc" coi như vật thiêng.
Quan hệ xã hội: Gia đình nhỏ một vợ một chồng, ở riêng và là đơn vị kinh tế độc lập, có nơi 3-4 thế hệ sống chung trong một nhà. Xã hội Khmer vẫn còn tồn tại nhiều tàn dư mẫu hệ.
Người Khmer có rất nhiều họ khác nhau. Những họ do triều Nguyễn trước đây đặt ra như: Danh, Kiên, Kim, Sơn, Thạch. Những họ tiếp thu từ người Việt và người Hoa như: Trần, Nguyễn, Dương, Trương, Mã, Lý... Lại có những họ thuần tuý Khmer như U, Khan, Khum. Tình trạng ngoại tình, đa thê, li hôn hoặc loạn luân giữa những người có huyết thống trực hệ, ít xẩy ra hoặc tuyệt đối nghiêm cấm.
Hôn nhân: Hôn nhân thường do cha mẹ xếp đặt, có sự thoả thuận của con cái. Cưới xin trải qua 3 bước: làm mối, dạm hỏi và lễ cưới, được tổ chức ở bên nhà gái. Sau đó, người con trai phải ở bên nhà vợ một thời gian. Trải qua ít năm hoặc khi có con, họ ra ở riêng, nhưng vẫn cư trú bên ngoại.
Ma chay: Tục hoả thiêu đã có từ lâu. Sau khi thiêu, tro được giữ trong tháp "Pì chét đẩy", xây cạnh ngôi chính điện trong chùa.
Lễ tết: Có 2 lễ lớn trong năm.
Tết Chuôn chnam Thmây tổ chức từ ngày 1 đến ngày 3 đầu tháng Chét (theo Phật lịch) vào khoảng tháng 4 dương lịch.
Lễ chào mặt trăng (ok ang bok) tổ chức vào rằm tháng 10 âm lịch, trong lễ này có đua thuyền Ngo giữa các phum - sóc.
Thờ cúng: Thờ Phật, tổ tiên và thực hành các nghi lễ nông nghiệp như cúng thần ruộng (neak tà xiê), gọi hồn lúa (ok ang leok), thần mặt trăng (ok ang bok).
Học: Con trai khi lớn đều được cha mẹ gửi vào chùa làm sư từ 3 đến 5 năm. Họ được học kinh Phật, học chữ Khmer ở các trường chùa. Chỉ sau nghĩa vụ tu hành, họ mới được phép hoàn tục và mới có quyền được lập gia đình.
Văn nghệ: Người Khmer có cả một kho tàng phong phú về truyện cổ như thần thoại, truyền thuyết, cổ tích, ngụ ngôn, truyện cười, có một nền sân khấu truyền thống như Dù kê, Dì kê, một nền âm nhạc vừa có nguồn gốc Ấn Ðộ, vừa có nguồn gốc Ðông Nam Á. Nghệ thuật và kiến trúc chùa tháp được coi là di sản đặc sắc nhất của văn hoá Khmer. Trong các ngôi chùa Khmer của Phật giáo tiểu thừa (Thérévada), ngoài tượng Ðức Phật Thích Ca được tôn thờ duy nhất, chiếm vị trí trung tâm khu chính điện, vẫn tồn tại một hệ thống phong phú linh thần, linh thú - những dấu vết tàn dư còn lại của Bà la môn giáo và tín ngưỡng dân gian.
Theo cema.gov.vn
