'Giữ lửa' văn hóa dân tộc Mảng ở biên giới Lai Châu

Để bảo tồn bản sắc của dân tộc Mảng - một trong những dân tộc rất ít người (dưới 10.000 người), xã biên giới Pa Tần (tỉnh Lai Châu) đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực. Những lớp học truyền khẩu tiếng Mảng đang trở thành nhịp cầu nối, giúp các thế hệ trẻ trân trọng và phát huy giá trị nguồn cội.

lai-chau2-221225.jpg
Người truyền dạy tại lớp học tiếng dân tộc Mảng tại bản Nậm Sảo 1 tại xã biên giới Pa Tần là người uy tín, có nhiều vốn kiến thức trong cộng đồng dân tộc Mảng. Ảnh: Quý Trung/TTXVN

Giữ ngọn lửa văn hóa

Xã biên giới Pa Tần là địa phương có nhiều dân tộc anh em sinh sống; trong đó dân tộc Mảng giữ một vị trí quan trọng với 1.504 nhân khẩu, chiếm hơn 17% dân số toàn xã. Trước sự phát triển của xã hội và việc du nhập văn hóa ngoại lai, người Mảng nơi đây đang phải đối mặt với những thách thức, ảnh hưởng đến việc gìn giữ, bảo tồn văn hóa, tiếp nối ngôn ngữ và phong tục tập quán của dân tộc mình.

Trước thực trạng trên, cấp ủy và chính quyền xã Pa Tần xác định việc bảo tồn văn hóa là một trong những nhiệm vụ trọng tâm để xây dựng lòng tự tôn dân tộc, tạo tiền đề cho sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững, góp phần đảm bảo an ninh trật tự trên vùng đất biên cương. Những lớp học truyền khẩu tiếng Mảng ở Pa Tần được tổ chức đã trở thành nhịp cầu nối quá khứ với tương lai của những người con trên bản làng.

Mỗi khi kết thúc một ngày làm việc, tại nhà văn hóa bản Nậm Sảo 1 và Nậm Ô, không khí lại trở nên nhộn nhịp bởi tiếng nói cười đan xen với tiếng trẻ nô đùa. Đó cũng là lúc người dân trong bản đến với lớp học truyền khẩu tiếng Mảng. Lớp học ở đây rất đặc biệt; không có bảng đen, phấn trắng, không cần giáo trình cầu kỳ và cũng không phân biệt độ tuổi, giới tính. Họ cùng chung một tình yêu với tiếng mẹ đẻ. Sau một ngày dài lao động vất vả trên nương rẫy, ánh mắt ai nấy đều chăm chú lắng nghe nghệ nhân người Mảng chia sẻ, truyền dạy.

Trong đợt này, hai lớp học truyền khẩu tại bản Nậm Ô và bản Nậm Sảo 1 có 60 học viên. Đây chính là những “hạt giống” đầu tiên. Họ không chỉ học để biết, mà học để trở thành những người tiếp nối, giữ ngọn lửa văn hóa thắp sáng trong từng gia đình của bản làng, cộng đồng.

Bà Lý Thị Chướng hướng dẫn các thế hệ trẻ trong bản về những phong tục tập quán, những nét văn hóa dân gian của dân tộc Mảng. Ảnh: Quý Trung/TTXVN

Bà Lý Thị Chướng hướng dẫn các thế hệ trẻ trong bản về những phong tục tập quán, những nét văn hóa dân gian của dân tộc Mảng. Ảnh: Quý Trung/TTXVN

Linh hồn của các lớp học chính là những nghệ nhân dân gian, người có uy tín và vốn kiến thức sâu rộng trong cộng đồng người Mảng. Họ là người nắm giữ chìa khóa của kho tàng văn hóa dân tộc nơi đây. Bà Lý Thị Chướng (một người có uy tín lâu năm và trực tiếp đứng lớp) chính là một "Pho sử sống" của người Mảng ở Pa Tần. Với bà, mỗi từ vựng, mỗi làn điệu dân ca, hay những bài ca trong cuộc sống hằng ngày không chỉ là âm thanh, mà là ký ức của cha ông truyền lại qua hàng nghìn năm còn được lưu giữ. Trong suốt 10 ngày diễn ra lớp học, bà đã tận tâm truyền dạy từ những câu từ giao tiếp cơ bản nhất đến các nghi lễ phức tạp.

Nội dung truyền dạy bao trùm mọi khía cạnh của đời sống hằng ngày, từ lễ cưới hỏi, lên nhà mới với lời dặn dò sâu sắc của cha mẹ, nghi lễ ma chay thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, đến các bài cúng tổ tiên cầu mong mưa thuận gió hòa. Đặc biệt, những bài hát múa, điệu dân ca, dân vũ đặc trưng của người Mảng với tiết tấu khỏe khoắn, mô phỏng hoạt động trong sản xuất đã làm sống lại không gian văn hóa truyền thống ngay giữa lòng xã hội hiện đại.

“Tôi muốn truyền lại tất cả những gì mình biết cho các cháu. Thấy các con cháu đi học đầy đủ, hăng hái ghi chép tiếp thu và tò mò, ham hỏi về ý nghĩa của từng câu nói, tôi tin rằng văn hóa dân tộc Mảng sẽ không bao giờ mất đi. Nó sẽ sống mãi như dòng suối chảy quanh bản,” bà Lý Thị Chướng xúc động chia sẻ.

Thành công lớn nhất của các lớp học tại xã biên giới Pa Tần không nằm ở số lượng học viên, mà ở sự thay đổi trong nhận thức của thế hệ trẻ. Những người vốn dĩ hằng ngày chỉ quen với các công việc để mưu sinh, hay tiếp xúc với điện thoại thông minh và âm nhạc hiện đại, nay lại say sưa với những câu dân ca, những bài lễ của dân tộc mình. Chị Lý Mé Yên (bản Nậm Sảo 1) chia sẻ: “Trước đây, em chỉ biết sơ qua về các phong tục, tập quán của dân tộc mình vì nghe người già nói chuyện. Tuy nhiên khi tham gia lớp học, em mới hiểu sâu sắc hơn về ý nghĩa của mỗi nghi lễ và cảm thấy tự hào bởi mình là người Mảng. Lớp học này đã cho em sự tự tin hơn về văn hóa truyền thống của dân tộc để sau này có thể tự tổ chức các lễ nghi đúng phong tục và truyền dạy lại cho các con cháu của mình”.

Sợi dây gắn kết cộng đồng

Trong đời sống hằng ngày, việc giao tiếp bằng tiếng Mảng không chỉ giúp giữ gìn ngôn ngữ mà còn là cách để bày tỏ sự trân trọng đối với cội nguồn. Từ đó, người Mảng tại xã biên giới Pa Tần giữ cho bản sắc văn hóa dân tộc mình luôn có một vị trí quan trọng trong tâm thức mỗi người dân, con em đồng bào.

Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Pa Tần Chào Anh Tuyên cho biết, địa phương luôn coi việc giữ gìn bản sắc văn hóa là cốt lõi trong xây dựng cộng đồng đoàn kết, giúp người dân có điểm tựa vững chắc để vươn lên trong phát triển kinh tế - xã hội gắn với xây dựng nông thôn mới trên địa bàn. Việc bảo tồn các giá trị văn hóa tại xã biên giới Pa Tần mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc. Ngôn ngữ và phong tục tập quán chính là sợi dây gắn kết cộng đồng bền chặt hơn. Khi người dân tự hào về bản sắc văn hóa của dân tộc mình, họ sẽ có ý thức bảo vệ bản làng, quê hương, đường biên mốc giới trên mảnh đất biên cương của Tổ quốc.

Do đó, văn hóa đã trở thành “tấm khiên mềm” giữ vững an ninh trật tự nơi biên viễn của Lai Châu và của Tổ quốc. Nhờ sự thấu hiểu và đoàn kết thông qua các hoạt động văn hóa nói chung, niềm tin của người dân vùng biên viễn vào đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước ngày càng vững chắc. Đồng bào yên tâm lao động sản xuất, cùng nhau thực hiện tốt phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, chung tay cùng lực lượng chức năng giữ vững chủ quyền biên giới quốc gia.

Việc bảo tồn các nét văn hóa đặc sắc như dệt vải, đan lát hay các lễ hội truyền thống của người Mảng còn mở ra hướng phát triển mới cho "ngành công nghiệp không khói", đó là phát triển du lịch bản văn hóa cộng đồng. Đây chính là cách để “văn hóa nuôi dưỡng kinh tế”, tạo ra sinh kế bền vững cho cộng đồng các dân tộc ít người và trong công cuộc bảo tồn các giá trị văn hóa dân tộc.

Lớp học tiếng dân tộc Mảng theo hình thức truyền khẩu tại xã biên giới Pa Tần thu hút đông đảo người dân, thanh niên tham gia. Ảnh: Quý Trung/TTXVN

Lớp học tiếng dân tộc Mảng theo hình thức truyền khẩu tại xã biên giới Pa Tần thu hút đông đảo người dân, thanh niên tham gia. Ảnh: Quý Trung/TTXVN

Những lớp học truyền khẩu tại xã biên giới Pa Tần không chỉ đơn thuần là việc dạy chữ, học tiếng mà đó chính là cuộc hành trình gìn giữ, phát huy những giá trị bản sắc văn hóa. Đây cũng là sự khẳng định về vai trò của dân tộc Mảng trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Dù thời gian của mỗi lớp học không nhiều nhưng đã tạo ra một luồng sinh khí mới, sưởi ấm những trái tim yêu bản sắc văn hóa của dân tộc mình.

Nhờ sự quyết tâm của cấp ủy, chính quyền xã Pa Tần nói chung, các bản làng có dân tộc Mảng nói riêng, cùng sự đồng lòng của những người uy tín với vốn kiến thức sâu rộng về văn hóa và các thế hệ trẻ, "linh hồn" của đồng bào dân tộc Mảng sẽ không chỉ dừng lại ở những bài học mà sẽ hiện hữu trong đời sống hằng ngày.

Với những hoạt động bảo tồn và phát huy hiệu quả, di sản văn hóa của đồng bào dân tộc Mảng sẽ mãi là kho tàng quý, được lưu giữ và tỏa sáng giữa đại ngàn của núi rừng Tây Bắc./.

Có thể bạn quan tâm

Tuần tra song phương trên biên giới Việt - Lào

Tuần tra song phương trên biên giới Việt - Lào

Ngày 25/6, Đồn Biên phòng Hướng Phùng (Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị) phối hợp với Đại đội Biên phòng 320 và Đại đội Biên phòng 321 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Savannakhet (Lào) tổ chức tuần tra song phương trên đoạn biên giới từ mốc quốc giới 593 đến mốc 594; từ mốc 597 đến mốc 598.

Bồi dưỡng cán bộ dân tộc thiểu số đáp ứng yêu cầu tình hình mới

Bồi dưỡng cán bộ dân tộc thiểu số đáp ứng yêu cầu tình hình mới

Là địa phương có trên 60% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, Lào Cai xác định đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong nâng cao hiệu quả công tác quản lý, vận động nhân dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Tạo sức bật cho thương hiệu chè Tủa Chùa, Điện Biên

Tạo sức bật cho thương hiệu chè Tủa Chùa, Điện Biên

Gắn bó với đời sống của đồng bào dân tộc từ nhiều thế hệ, chè Tủa Chùa (Điện Biên) không chỉ là sản phẩm mang đậm bản sắc văn hóa vùng cao; giờ đây còn là cây trồng chủ lực, tạo nguồn thu nhập ổn định và góp phần phát triển kinh tế địa phương.

Đắk Lắk khởi công loạt nhà máy sản xuất công nghiệp giá trị gia tăng cao

Đắk Lắk khởi công loạt nhà máy sản xuất công nghiệp giá trị gia tăng cao

Sáng 25/6, tại Khu công nghiệp Hòa Hiệp 1 (phường Hòa Hiệp, tỉnh Đắk Lắk), Ban Quản lý Khu kinh tế Phú Yên tổ chức Lễ khởi công 3 dự án sản xuất công nghiệp mới gồm: Nhà máy sản xuất phân bón Agrilong - Green World, Nhà máy chế biến thực phẩm đóng hộp Bá Hải, Nhà máy sản xuất sơ mi rơ-moóc và phụ tùng Kotinochi Phú Yên... Đây là các dự án đã được UBND tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư của đơn vị: Công ty CP Hoàng Long Vina, Công ty CP Bá Hải và Công ty CP Kotinochi.

Chuyển đổi số tạo động lực nâng tầm sản phẩm OCOP

Chuyển đổi số tạo động lực nâng tầm sản phẩm OCOP

Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đang trở thành động lực quan trọng để các xã Lạc Lương và Yên Trị, tỉnh Phú Thọ (trước đây là vùng Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình cũ) mở ra cơ hội phát huy hiệu quả tiềm năng, lợi thế nâng cao giá trị sản phẩm đặc trưng và sức cạnh tranh trong chuyển đổi số và hội nhập kinh tế.

Hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát cho con đẻ người hoạt động kháng chiến trước 20/7

Hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát cho con đẻ người hoạt động kháng chiến trước 20/7

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, tỉnh Quảng Ngãi đang tập trung toàn lực, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị từ cấp tỉnh đến cấp xã nhằm đẩy nhanh tiến độ xóa nhà tạm, nhà dột nát cho con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học.

Cao Bằng cấp phát hơn 1.560 tấn gạo hỗ trợ người dân

Cao Bằng cấp phát hơn 1.560 tấn gạo hỗ trợ người dân

Từ ngày 17-30/6, các xã, phường trên địa bàn tỉnh Cao Bằng triển khai cấp phát 1.568 tấn gạo từ nguồn dự trữ quốc gia để hỗ trợ người dân trong thời kỳ giáp hạt năm 2026. Đối tượng thụ hưởng là các hộ nghèo, hộ cận nghèo và gia đình có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn, với mức hỗ trợ 15 kg gạo/người.

Phát triển kinh tế tầm thấp: Mở đường cho một lĩnh vực mới

Phát triển kinh tế tầm thấp: Mở đường cho một lĩnh vực mới

Với địa hình chia cắt, nhiều khu vực cách xa trung tâm hàng chục km, Điện Biên từ lâu đối mặt với bài toán chi phí vận chuyển cao và khả năng tiếp cận dịch vụ còn hạn chế ở vùng sâu, vùng xa. Đây cũng là lý do tỉnh được lựa chọn để triển khai một mô hình thử nghiệm mới: Phát triển kinh tế tầm thấp bằng phương tiện bay không người lái (UAV).

Biên cương vững chãi từ những cụm dân cư

Biên cương vững chãi từ những cụm dân cư

Từ chủ trương mang tính chiến lược của Đảng, Nhà nước, các cụm, điểm dân cư liền kề chốt dân quân biên giới trên địa bàn Tây Ninh đang phát huy hiệu quả rõ nét.

Người uy tín - điểm tựa của bản làng nơi biên giới

Người uy tín - điểm tựa của bản làng nơi biên giới

Ngày 23/6, UBND tỉnh Lai Châu tổ chức Chương trình “Điểm tựa của bản làng” năm 2026 nhằm tôn vinh và tri ân trưởng bản, người có uy tín tiêu biểu khu vực biên giới của tỉnh. Hoạt động thể hiện sự ghi nhận đối với những cá nhân đã và đang đóng góp quan trọng trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn bản sắc văn hóa và bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia.

Khai mạc Giải vô địch Kun Khmer các đội mạnh toàn quốc 2026

Khai mạc Giải vô địch Kun Khmer các đội mạnh toàn quốc 2026

Tối 22/6, tại Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật tỉnh Tây Ninh (phường Tân Ninh), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh phối hợp Cục Thể dục Thể thao Việt Nam tổ chức Lễ khai mạc Giải vô địch Kun Khmer các đội mạnh toàn quốc năm 2026. 

Đưa công nghệ số về thôn, bản biên giới

Đưa công nghệ số về thôn, bản biên giới

Từ cửa khẩu quốc tế hiện đại đến các thôn bản vùng sâu, vùng xa nơi biên cương xứ Lạng, chuyển đổi số đang từng bước thay đổi phương thức quản lý, sản xuất và đời sống của người dân.

Người dân thuận lòng sắp xếp thôn, tổ dân phố

Người dân thuận lòng sắp xếp thôn, tổ dân phố

Các địa phương ở tỉnh Lào Cai đang tập trung triển khai việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố. Việc sắp xếp nhận được sự quan tâm, đồng thuận của nhân dân trên cơ sở các yếu tố về dân số, diện tích, đặc điểm kinh tế - xã hội, văn hóa và lịch sử của từng địa phương.

Nguồn vốn ưu đãi tiếp sức nông dân phát triển mô hình hiệu quả

Nguồn vốn ưu đãi tiếp sức nông dân phát triển mô hình hiệu quả

Nhờ nguồn vốn tín dụng chính sách xã hội, nhiều nông dân ở tỉnh Vĩnh Long mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, phát triển các mô hình sản xuất hiệu quả, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống. Không chỉ tạo sinh kế cho từng hộ gia đình, nguồn vốn ưu đãi còn góp phần hình thành các mô hình kinh tế tập thể, thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn và giảm nghèo bền vững.

Xây dựng thế trận biên phòng vững chắc từ hoạt động an sinh

Xây dựng thế trận biên phòng vững chắc từ hoạt động an sinh

Ngày 21/6, các đơn vị thuộc Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố Cần Thơ phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương, các nhà hảo tâm và tổ chức đoàn thể triển khai nhiều hoạt động an sinh xã hội thiết thực, hướng về người nghèo, gia đình chính sách và học sinh có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn khu vực biên giới biển.

Rộn ràng Ngày hội hái Lê vùng cao Lai Châu

Rộn ràng Ngày hội hái Lê vùng cao Lai Châu

Sáng 20/6, UBND phường Tân Phong (Lai Châu) tổ chức Ngày hội hái lê trong không khí rộn ràng của mùa quả chín. Đây là sự kiện ý nghĩa, không chỉ mở ra không gian văn hóa, du lịch trải nghiệm sinh động mà còn là "cầu nối" đưa thương hiệu quả lê của địa phương đến gần hơn với người tiêu dùng trên khắp mọi miền Tổ quốc.

Cán bộ cơ sở - chìa khóa vận hành bộ máy mới

Cán bộ cơ sở - chìa khóa vận hành bộ máy mới

Sau khi hoàn thành việc sắp xếp đơn vị hành chính và đưa mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, yêu cầu đặt ra không chỉ là tổ chức lại bộ máy mà còn phải xây dựng đội ngũ đủ năng lực để bộ máy mới vận hành hiệu quả.