Khúc tráng ca dân công hỏa tuyến Vĩnh Lộc

Hơn 50 năm trôi qua, đìa dứa Láng Sấu năm xưa đã trở thành Khu di tích lịch sử Dân công hỏa tuyến. Tuy nhiên, ký ức những tháng ngày tải lương, tải đạn của các dân công hỏa tuyến Vĩnh Lộc, đặc biệt là “đêm trắng ở đìa dứa” khiến 32 dân công hy sinh vẫn còn vẹn nguyên.

Dân công hỏa tuyến dâng đời cho quê hương

“Hò ơi…. Giã bàng cực lắm má ơi, con đi dân công hỏa tuyến… Hò ơi… con đi dân công hỏa tuyến, dâng đời cho quê hương”. Ở Vĩnh Lộc, Bình Chánh ngày nay, thỉnh thoảng các bà, các mẹ vẫn hát lại câu hò quen thuộc năm xưa của các dân công hỏa tuyến.

potal-khuc-trang-ca-dan-cong-hoa-tuyen-vinh-loc-7768783.jpg
Bà Nguyễn Thị Khỏi (81 tuổi), cựu nữ dân công hỏa tuyến Vĩnh Lộc thắp hương tưởng nhớ những người đồng đội đã hy sinh trong đêm trắng ở đìa dứa năm 1968. Ảnh: Xuân Khu - TTXVN

Bà Nguyễn Thị Khỏi (81 tuổi, tại xã Vĩnh Lộc A, Bình Chánh, một trong năm nữ dân công hỏa tuyến Vĩnh Lộc năm xưa còn sống) kể lại: “Hồi đó, chúng tôi mới 16,17 tuổi, hay tin nhiều anh chị em đi dân công hỏa tuyến thế là rủ nhau theo cùng. Cứ tối đến là chúng tôi lại tập trung ở ngã tư Tân Hòa 1 (xã Vĩnh Lộc, huyện Bình Chánh) để sinh hoạt tập thể, hát hò. Hôm nào nhận được lệnh vận chuyển súng đạn, thương binh là lại chia nhóm ra để lên đường”.

Cứ thế, bà Khỏi và lứa thanh niên làng ngày ấy hừng hực khí thế đi dân công hỏa tuyến. Trang phục chỉ là bộ quần áo nâu, chiếc khăn rằn, chân không có một đôi dép nhưng họ không một lời kêu ca, phàn nàn. Bà Khỏi cho biết: “Ban đầu, gia đình cấm không cho chúng tôi tham gia dân công hỏa tuyến đâu vì sợ bị bắn chết. Lúc đó gan lì lắm, nào biết sợ là gì đâu, tuổi thanh niên đương hừng hực mà”.

potal-khuc-trang-ca-dan-cong-hoa-tuyen-vinh-loc-7768780.jpg
Di ảnh những nữ dân công hỏa tuyến hy sinh khi còn rất trẻ trong lúc làm nhiệm vụ được đặt trang trọng tại Khu di tích lịch sử dân công hỏa tuyến Vĩnh Lộc. Ảnh: Xuân Khu - TTXVN

Những chuyến đi của dân công bắt buộc phải vào ban đêm để tránh địch phát hiện. Khoảng 6 giờ tối bắt đầu chia đội đi vận chuyển thương binh về tuyến sau; sau đó lại mang vác súng đạn ngược trở lại Sài Gòn, giao đến các điểm tập kết. Lúc bấy giờ, các dân công đều phải mặc 2 lớp áo, bên trong màu sáng còn bên ngoài màu tối. Chiếc áo màu tối mặc ngoài để lúc đi vào ban đêm địch không nhìn thấy, đến lúc trời sáng đi về thì cởi bỏ áo màu tối dính bùn sình bên ngoài, mặc chiếc áo sáng màu giả bộ như đi chơi về để địch không nghi ngờ. “Lúc chuyển thương phải lội xuống đồng bưng, chúng tôi phải nâng cáng lên quá đầu để các anh thương binh không bị ướt. Bản thân mình thì đứa nào cũng ướt nhẹp, bùn sình dính đầy người nhưng không ai bỏ cuộc”, bà Khỏi kể lại.

Rất nhiều lần trên đường vận chuyển, dân công bị địch phát hiện nhưng nhờ quen thuộc địa hình và có sự yểm trợ của lực lượng du kích nên đều thoát nạn thành công. Cho đến đêm định mệnh năm ấy.

“Đêm trắng” không quên ở đìa dứa bưng Láng Sấu

Đến tận bây giờ bà Khỏi vẫn không quên được sự kiện đêm 15/6/1968 tại đìa dứa trong bưng Láng Sấu. Bà kể, hôm đó, đoàn dân công 55 người nhận nhiệm vụ đưa 2 thương binh của Sư đoàn 9 vượt đồng bưng xuống Đức Hòa, Long An và từ đó tải đạn về Sài Gòn. Tuy nhiên, khi mới chỉ đi đến bưng Láng Sấu (thuộc xã Vĩnh Lộc) thì gặp trực thăng địch thả pháo sáng. Lúc đó, xung quanh là cánh đồng trống, chỉ có đìa dứa với nhiều cây dứa gai cao, cả đoàn đưa thương binh lên ghe, phủ rơm và núp vào các bụi dứa. “Ban đầu, chúng tôi nằm im không dám động đậy nhưng do quá nhiều người xuống đìa khiến cho mặt nước chao đảo và trực thăng địch đã phát hiện ra, chúng liền bắn xối xả vào đìa dứa”, bà Khỏi nhớ lại.

potal-khuc-trang-ca-dan-cong-hoa-tuyen-vinh-loc-7768781-1.jpg
Bà Nguyễn Thị Khỏi (81 tuổi), cựu nữ dân công hỏa tuyến Vĩnh Lộc năm xưa chia sẻ ký ức về thời tuổi trẻ oanh liệt của mình. Ảnh: Xuân Khu - TTXVN

“Lúc đó, chúng tôi bảo nhau lặn xuống nước, nhưng chỉ được một lúc lại phải ngoi lên. Trực thăng nó bay sát mặt nước, rọi đèn sáng trưng, đến con kiến chúng nó cũng nhìn thấy. Thế là chúng lại bắn lần thứ hai. Lúc này không thể nằm im được nữa, chúng tôi mạnh ai nấy chạy, tiếng kêu khóc vang lên rầm trời. Những tiếng la, tiếng khóc xen lẫn tiếng rốc - két bắn xuống: “Má ơi con chết mất má ơi, tụi bây ơi đứa nào sống về nói má giùm tao”. Cảnh tượng hỗn loạn vô cùng” - bà Khỏi chia sẻ.

“Do không ai có súng để bắn trả nên bọn địch không sợ, chúng nó cứ thế bay sát đìa dứa bắn xối xả vào chúng tôi. Lúc tôi bỏ chạy, tôi nhìn lại phía sau thì thấy trực thăng rượt theo bắn con Để, đến trưa hôm sau mới tìm thấy xác nó nằm trong lùm cỏ. Cảnh tượng này suốt đời tôi không thể nào quên được” - bà Khỏi nhớ lại.

Sau đêm kinh hoàng, ngày hôm sau, người dân Vĩnh Lộc ra đìa dứa để tìm xác của con em mình. Xác chết ngổn ngang, máu chảy nhuộm đỏ cả đìa dứa. Một vài người bị thương nặng được đưa về nhà cứu chữa nhưng cũng không qua khỏi. Gạt những giọt nước mắt khi nhớ về các đồng đội cũ, bà Khỏi bùi ngùi: “Tụi nó chết khi còn trẻ lắm. Con Bưởi, con Lan, con Vân đứa nào cũng nhỏ xíu; có những đứa mới tham gia được vài ba hôm thì đã hy sinh”.

Đến tận bây giờ, ký ức về đêm kinh hoàng đó vẫn thỉnh thoảng trở lại trong những giấc mơ của bà Khỏi. Bà cũng nhiều lần mơ thấy các đồng đội ngày đó tìm về. Mỗi lần như thế, bà lại gọi đứa cháu đưa bà đến khu đìa dứa năm xưa để thắp nhang cho những người đã khuất.

Đã có 32 dân công hỏa tuyến hy sinh trong “đêm trắng” định mệnh ở đìa dứa bưng Láng Sấu; trong đó có 25 nữ và 7 nam. Đa số họ đều ở tuổi 16, 17; người lớn nhất cũng chỉ mới 33 tuổi. Đìa dứa năm xưa hiện đã được xây dựng thành Khu di tích lịch sử dân công hỏa tuyến Vĩnh Lộc. Một tượng đài dân công tỏa tuyến được dựng lên, trong nhà tưởng niệm là tấm bia khắc tên 32 liệt sỹ dân công đã ngã xuống trong “đêm trắng” năm nào. Con đường đoàn dân công thường xuyên tải đạn, tải lương đi qua đã được đặt tên là đường Dân công hỏa tuyến (hay còn gọi là Nữ dân công).

Năm 2010, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho tập thể 32 dân công hỏa tuyến Vĩnh Lộc hy sinh trong “đêm trắng” Mậu Thân 1968 như một sự tưởng nhớ về tinh thần bất khuất của các dân công hỏa tuyến Vĩnh Lộc.

Đinh Hằng - Xuân Khu

(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Chuyển mạnh từ tư duy chữa bệnh sang phòng bệnh cho đồng bào

Chuyển mạnh từ tư duy chữa bệnh sang phòng bệnh cho đồng bào

Sáng 2/6, UBND tỉnh Lai Châu tổ chức Lễ ra quân phát động chiến dịch khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân trên địa bàn tỉnh năm 2026. Đây là dấu mốc quan trọng, thể hiện quyết tâm chính trị cao của tỉnh, hưởng ứng chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước về chăm sóc sức khỏe toàn dân; đồng thời cụ thể hóa mục tiêu "không để ai bị bỏ lại phía sau" và nâng cao chất lượng dân số.

Xử phạt công trình lớn nghi làm nứt, lún nhà dân

Xử phạt công trình lớn nghi làm nứt, lún nhà dân

Liên quan đến bài viết “Lào Cai: Nhiều nhà dân nứt, lún nghi do ảnh hưởng công trình xây dựng lớn” do Thông tấn xã Việt Nam phát, UBND xã Lục Yên, tỉnh Lào Cai vừa ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với chủ công trình.

Hơn 3.000 đoàn viên, thanh niên và nhân dân tham gia hiến máu

Hơn 3.000 đoàn viên, thanh niên và nhân dân tham gia hiến máu

Sáng 2/6, tại Trung tâm Hội nghị Văn hóa tỉnh Lai Châu, Ban tổ chức Hành trình đỏ Trung ương phối hợp cùng Ban Chỉ đạo vận động Hiến máu tình nguyện tỉnh Lai Châu tổ chức Chương trình Hành trình đỏ lần thứ XIV, Ngày hội hiến máu "Giọt hồng sông Đà” lần thứ 9 và tôn vinh người hiến máu tiêu biểu tỉnh Lai Châu năm 2026.

Chiến dịch 500 ngày đêm: Số hóa thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ

Chiến dịch 500 ngày đêm: Số hóa thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ

Bà Vương Ngọc Hà, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang cho biết, việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, mang ý nghĩa sâu sắc về đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và của mỗi thế hệ hôm nay đối với những người đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Tỉnh Tuyên Quang xác định đây là nhiệm vụ không có điểm dừng và phải làm bằng tất cả tình cảm, trách nhiệm và quyết tâm cao nhất.

Xây dựng 'điểm tựa' giáo dục nơi biên giới

Xây dựng 'điểm tựa' giáo dục nơi biên giới

Ngay sau lễ khởi công, các dự án trường phổ thông nội trú liên cấp tại khu vực biên giới tỉnh Đồng Tháp đã được triển khai đồng loạt. Nhiều hạng mục đang được đẩy nhanh tiến độ thi công, hướng tới mục tiêu hoàn thành và đưa vào sử dụng, bảo đảm tiến độ và đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh vào năm học 2027 - 2028.

Lan tỏa những mô hình tương thân, tương ái cho phụ nữ nông thôn

Lan tỏa những mô hình tương thân, tương ái cho phụ nữ nông thôn

Từ những tờ vé số gây quỹ, khoản góp vốn nhỏ hay mô hình “Sinh kế 1.000 đồng”, nhiều cách làm thiết thực của Hội Liên hiệp Phụ nữ ở cơ sở tại tỉnh Vĩnh Long đã trở thành điểm tựa giúp phụ nữ khó khăn có thêm nguồn vốn xoay vòng, phát triển sinh kế, ổn định cuộc sống. Không chỉ hỗ trợ vật chất, các mô hình còn lan tỏa tinh thần tương trợ trong cộng đồng, góp phần tạo động lực để nhiều gia đình vươn lên thoát nghèo bền vững.

Điện Biên ưu tiên xử lý sớm các 'điểm nóng' bạo lực gia đình

Điện Biên ưu tiên xử lý sớm các 'điểm nóng' bạo lực gia đình

Sáng 1/6, UBND tỉnh Điện Biên tổ chức Lễ phát động Tháng hành động quốc gia về phòng, chống bạo lực gia đình năm 2026. Từ thực trạng bạo lực gia đình vẫn diễn biến phức tạp, tỉnh yêu cầu các địa phương chủ động phát hiện, xử lý sớm các “điểm nóng”, đồng thời đẩy mạnh truyền thông và hỗ trợ nạn nhân ngay từ cơ sở.

Nâng bước trẻ em khuyết tật hòa nhập cuộc sống

Nâng bước trẻ em khuyết tật hòa nhập cuộc sống

Mỗi trẻ em đều xứng đáng được lớn lên trong sự yêu thương, chăm sóc và có cơ hội phát triển như nhau. Tuy nhiên, vì hoàn cảnh gia đình, khuyết tật hoặc những thiệt thòi khác trong cuộc sống, nhiều trẻ em vẫn phải đối mặt với không ít khó khăn trên hành trình học tập và hòa nhập cộng đồng.

Chuyện ghi ở Lò Gò - Xa Mát - Bài cuối: Xanh mãi ký ức và niềm tự hào dân tộc

Chuyện ghi ở Lò Gò - Xa Mát - Bài cuối: Xanh mãi ký ức và niềm tự hào dân tộc

Trước tác động của biến đổi khí hậu, nguy cơ cháy rừng và tình trạng xâm hại tài nguyên thiên nhiên, công tác bảo vệ rừng tại Vườn Quốc gia Lò Gò - Xa Mát ngày càng đòi hỏi sự kết hợp giữa sức người và khoa học công nghệ. Giữ màu xanh cho Lò Gò - Xa Mát hôm nay cũng chính là nhắc nhớ về truyền thống hào hùng cũng như bảo vệ “lá phổi xanh” nơi biên giới Tây Nam của Tổ quốc.

Chuyện ghi ở Lò Gò - Xa Mát - Bài 2: Những 'cột mốc sống' giữ rừng, giữ biên cương

Chuyện ghi ở Lò Gò - Xa Mát - Bài 2: Những 'cột mốc sống' giữ rừng, giữ biên cương

Vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát đang dần hồi sinh sau chiến tranh. Hành trình ấy được gìn giữ bởi những người ngày đêm bám rừng, gắn bó với rừng suốt hàng chục năm. Họ là lực lượng bảo vệ rừng chuyên trách, những hộ dân nhận khoán trồng rừng... Những con người ấy đã và đang trở thành những “cột mốc sống” nơi biên cương, góp phần giữ màu xanh cho đất nước và bảo vệ từng cánh rừng nơi tuyến đầu Tổ quốc.

Chuyện ghi ở Lò Gò - Xa Mát - Bài 1: Hơn 50 năm giữ đất, giữ dân nơi cửa ngõ biên cương

Chuyện ghi ở Lò Gò - Xa Mát - Bài 1: Hơn 50 năm giữ đất, giữ dân nơi cửa ngõ biên cương

Vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát, nơi biên giới Tây Nam của Tổ quốc có diện tích hơn 30.000 ha, thuộc tỉnh Tây Ninh ngày nay. Đây là vùng lõi sinh thái đặc biệt quan trọng của khu vực Đông Nam Bộ; đồng thời là địa bàn gắn liền với những năm tháng chiến tranh khốc liệt, từng là căn cứ cách mạng, tuyến hành lang chiến lược, chứng kiến nhiều câu chuyện hào hùng của quân và dân ta trong đấu tranh giành độc lập cũng như trong công cuộc bảo vệ, xây dựng đất nước sau ngày hòa bình.

Sắp xếp thôn bản vùng cao: Không chỉ là sáp nhập cơ học

Sắp xếp thôn bản vùng cao: Không chỉ là sáp nhập cơ học

Việc sắp xếp xóm, tổ dân phố đang được triển khai trên toàn quốc nhằm tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả hoạt động cơ sở. Tại Cao Bằng, các xã, phường đã rà soát xây dựng đề án sắp xếp cụ thể; tổ chức lấy ý kiến nhân dân thực chất, dân chủ, công khai, minh bạch; hoàn thành sắp xếp tổ, tổ dân phố trước ngày 30/6.

Người dân đồng lòng canh giữ biên cương

Người dân đồng lòng canh giữ biên cương

Những năm qua, phong trào bảo vệ đường biên, cột mốc nhận được sự hưởng ứng và tham gia tích cực của người dân biên giới thành phố Đồng Nai. Nhiều cá nhân, tập thể đã tự nguyện đồng hành cùng Bộ đội Biên phòng tích cực tố giác tội phạm và giữ gìn an ninh trật tự.

Quyết tâm đưa các công trình trường nội trú liên cấp về đích trước hạn

Quyết tâm đưa các công trình trường nội trú liên cấp về đích trước hạn

Những ngày cuối tháng 5/2026, trên khắp các công trình xây dựng Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở tại các xã biên giới của tỉnh Lai Châu, các đơn vị nhà thầu tập trung mọi nguồn lực, vật lực, phương tiện máy móc cùng hàng nghìn công nhân ngày đêm thi công "3 ca, 4 kíp", đẩy nhanh tiến độ, hoàn thiện các hạng mục, phấn đấu đưa các trường học mới vào phục vụ cho năm học 2026-2027.

Độc đáo cọn nước của người Thái ở thung lũng Bình Chuẩn

Độc đáo cọn nước của người Thái ở thung lũng Bình Chuẩn

Xã Bình Chuẩn (tỉnh Nghệ An) nằm lọt thỏm, biệt lập trong thung lũng, được bao bọc bởi những dãy núi trùng điệp và đại ngàn khu sinh quyển Pù Huống. Hàng trăm năm qua, khi cộng đồng dân tộc Thái về đây khai hoang, định cư, lập bản, họ đã biết chế tác, sử dụng cọn nước thay thế sức người múc nước từ các dòng suối chảy để tưới cho diện tích đất ở vị trí cao, tạo nên những thửa ruộng bậc thang Na Cọ, Nà Bó…trù phú.

Nâng cánh ước mơ xanh

Nâng cánh ước mơ xanh

Những năm qua, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu cảng Trường Long Hòa (tỉnh Vĩnh Long) không chỉ thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, giữ gìn an ninh khu vực biên giới biển, mà còn trở thành điểm tựa của nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn.

Lâm Đồng: Nhiều giải pháp phòng chống cháy rừng trong cao điểm mùa khô

Lâm Đồng: Nhiều giải pháp phòng chống cháy rừng trong cao điểm mùa khô

Được giao quản lý hơn 16.000 ha rừng và đất rừng, Ban Quản lý rừng phòng hộ Đắk Glong - Gia Nghĩa đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm tăng cường quản lý, bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng trong mùa khô năm 2026. Việc này góp phần bảo vệ nguồn nước, giữ gìn môi trường sinh thái và hạn chế tác động của biến đổi khí hậu đối với khu vực đô thị Gia Nghĩa và vùng phụ cận.

Người “giữ lửa” nghề dệt thổ cẩm của đồng bào M’nông

Người “giữ lửa” nghề dệt thổ cẩm của đồng bào M’nông

Tại biên giới thuộc xã Bù Gia Mập (thành phố Đồng Nai), bà Thị Y Rơ (76 tuổi, người dân tộc M’nông) vẫn ngày đêm lặng thầm “giữ lửa” nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào M’nông. Trong cuộc sống hàng ngày, người nghệ nhân ấy chưa bao giờ ngơi nghỉ hành trình truyền dạy đường nét, sắc màu văn hóa dân tộc qua từng tấm thổ cẩm cho thế hệ sau.

Huy động các lực lượng ứng cứu khi xảy ra tình huống khẩn cấp

Huy động các lực lượng ứng cứu khi xảy ra tình huống khẩn cấp

Khi thời tiết nắng nóng gay gắt và nguy cơ cháy nổ tăng cao, tỉnh Tuyên Quang đã xây dựng kế hoạch huy động lực lượng, phương tiện và tài sản của cơ quan, tổ chức, gia đình và cá nhân để chủ động xử lý các tình huống cháy, nổ, tai nạn, sự cố có quy mô lớn xảy ra trên địa bàn.