Cùng với điện lưới quốc gia, việc phát triển điện mặt trời mái nhà, hệ thống lưu trữ năng lượng đang mở ra hướng đi mới ở vùng biên tỉnh Lâm Đồng. Khi người dân và doanh nghiệp chủ động tạo ra nguồn điện sạch phục vụ sản xuất, điện không chỉ đáp ứng nhu cầu trước mắt, giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia, tiết giảm chi phí sản xuất mà còn trở thành động lực thúc đẩy chuyển dịch năng lượng, nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển kinh tế xanh và bền vững.
Những mái nhà phát điện
Tại xã Cư Jút, tỉnh Lâm Đồng, xưởng cơ khí của Doanh nghiệp tư nhân Cơ khí Thương mại và Dịch vụ Thanh Cẩn không chỉ là nơi sản xuất các thiết bị phục vụ nông nghiệp, mà còn là một trong những mô hình sử dụng hiệu quả nguồn năng lượng tái tạo tại địa phương.
Ông Lê Anh Vũ, đại diện doanh nghiệp, nhớ lại những năm trước, mỗi khi bước vào cao điểm mùa khô, nhu cầu bơm tưới cà phê của người dân tăng mạnh khiến phụ tải điện trên địa bàn tăng theo. Có thời điểm, cơ sở phải điều chỉnh kế hoạch sản xuất để phù hợp với khả năng cung ứng điện.
Để chủ động nguồn năng lượng, năm 2020 doanh nghiệp quyết định đầu tư hơn 1 tỷ đồng lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà công suất khoảng 100 kWp trên toàn bộ mái xưởng. Sau hơn 5 năm vận hành, hệ thống không chỉ đáp ứng phần lớn nhu cầu điện phục vụ sản xuất mà còn giúp doanh nghiệp giảm được mỗi tháng hơn một nửa chi phí cho tiền điện (hơn 20 triệu đồng trước đây).
"Mùa khô ở Tây Nguyên nhu cầu tưới cà phê rất lớn. Trước đây có thời điểm chúng tôi phải điều chỉnh kế hoạch sản xuất. Từ khi có điện mặt trời, nguồn điện phục vụ máy móc ổn định hơn, doanh nghiệp chủ động hơn trong sản xuất", ông Vũ cho biết.
Theo ông Vũ, hiệu quả của hệ thống không chỉ nằm ở khoản chi phí tiết kiệm được mà còn ở khả năng chủ động nguồn điện. Hệ thống vận hành ổn định, chi phí bảo dưỡng thấp, chủ yếu là vệ sinh các tấm pin định kỳ. Sau khoảng 5 năm, doanh nghiệp đã thu hồi vốn đầu tư và bắt đầu hưởng lợi từ nguồn điện do chính mình tạo ra.
Trạm sạc xe điện của Công ty TNHH Green Charge LC, tại xã Cư Jút, tỉnh Lâm Đồng, với hệ thống điện mặt trời mái nhà (phía trên) có tổng công suất 123 KWp.
Không chỉ các cơ sở sản xuất truyền thống, xu hướng sử dụng năng lượng sạch cũng đang được mở rộng sang các mô hình kinh doanh mới. Nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh tận dụng điện mặt trời mái nhà để nâng cao hiệu quả kinh doanh.
Tại xã Cư Jút, Công ty TNHH Green Charge LC đã đầu tư hệ thống điện mặt trời cho văn phòng làm việc và trạm sạc xe điện với tổng công suất 123 kWp, gồm hệ thống 98 kWp tại trạm sạc và 25 kWp tại văn phòng, tổng vốn đầu tư hơn 2 tỷ đồng.
Theo ông Lê Xuân Cường, phụ trách kinh doanh công ty cho biết, sau khi đưa hệ thống vào vận hành, lượng điện mua từ lưới tại văn phòng giảm từ khoảng 3.000 kWh xuống còn 700 - 900 kWh/tháng. Hệ thống giúp doanh nghiệp tiết giảm đáng kể chi phí năng lượng, đồng thời tạo nền tảng để phát triển dịch vụ sạc xe điện trên địa bàn.
"Điện mặt trời giúp doanh nghiệp giảm chi phí sử dụng điện lưới, chủ động hơn về nguồn điện, đồng thời tạo điều kiện để ngành Điện quản lý phụ tải hiệu quả hơn. Khi kết hợp với hệ thống lưu trữ năng lượng được đầu tư bài bản, doanh nghiệp không chỉ bảo đảm hoạt động trong giờ cao điểm mà còn nâng cao hiệu quả kinh doanh", ông Cường nhận định.
Từ hiệu quả thực tiễn, doanh nghiệp này dự kiến tiếp tục đầu tư thêm 150 - 200 kWp điện mặt trời và hệ thống lưu trữ năng lượng khoảng 500 kWh nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng của hệ thống trạm sạc xe điện.
Từ thực tế cho thấy, việc tận dụng diện tích mái nhà xưởng để phát điện còn giúp doanh nghiệp khai thác hiệu quả tài sản hiện có; mô hình điện mặt trời mái nhà chuyển từ một giải pháp tiết kiệm chi phí sang một phương thức sản xuất năng lượng mới, trong đó doanh nghiệp vừa là người tiêu dùng, vừa tham gia tạo nguồn cung năng lượng sạch.
Đặc biệt, khi kết hợp với điện lưới quốc gia và các giải pháp lưu trữ năng lượng, mô hình này giúp doanh nghiệp chủ động nguồn điện, giảm áp lực lên hệ thống điện trong giờ cao điểm, đồng thời góp phần giảm phát thải khí nhà kính, nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng các tiêu chuẩn về phát triển xanh. bền vững của thị trường quốc tế.
Kiến tạo hệ sinh thái năng lượng xanh
Doanh nghiệp tư nhân Cơ khí Thương mại và Dịch vụ Thanh Cẩn ở xã Cư Jút, tỉnh Lâm Đồng, tận dụng điện mặt trời mái nhà phục vụ cho sản xuất cơ khí.
Cùng với điện lưới quốc gia, các địa phương phía Tây tỉnh Lâm Đông đã và đang nghiên cứu phát triển các mô hình năng lượng mặt trời, tận dụng lợi thế về điều kiện tự nhiên để mở thêm hướng phát triển kinh tế xanh.
"Đắk Wil là địa bàn có diện tích lớn, khí hậu khắc nghiệt, số giờ nắng cao. Trong định hướng phát triển, địa phương xác định năng lượng mặt trời là một lĩnh vực có tiềm năng, đồng thời dành quỹ đất phù hợp để kêu gọi nhà đầu tư. Phát triển năng lượng mặt trời không chỉ đem lại hiệu quả kinh tế mà còn góp phần hỗ trợ hệ thống điện, đưa khoa học kỹ thuật vào sản xuất", ông Hoàng Văn Tám, Chủ tịch UBND xã Đắk Wil nhấn mạnh.
Dưới góc độ đơn vị cung ứng và đảm bảo phát triển hệ thống điện ở các địa phương trên địa bàn, ông Vũ Thành Nam, Quyền Trưởng Điện lực Cư Jút (Công ty Điện lực Lâm Đồng, Tổng công ty Điện lực miền Nam) cho rằng, trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu là xu hướng quan trọng trong quá trình chuyển dịch năng lượng, bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy phát triển kinh tế xanh.
"Khi người dân và doanh nghiệp chủ động sản xuất, sử dụng điện tại chỗ, áp lực lên hệ thống điện quốc gia, nhất là vào giờ cao điểm, sẽ giảm đáng kể. Đây cũng là giải pháp giúp đa dạng hóa nguồn cung, nâng cao khả năng vận hành an toàn của hệ thống điện, nhất là ở các khu vực khó khăn, vùng sâu vùng xa ở biên giới", ông Nam phân tích.
Hiện trên địa bàn Điện lực Cư Jút quản lý có 89 hệ thống điện mặt trời quy mô trang trại với tổng công suất khoảng 89 MW và gần 400 hệ thống điện mặt trời mái nhà của khách hàng. Các nguồn điện này đang góp phần bổ sung năng lượng sạch, giảm áp lực cung ứng và truyền tải điện.
Theo ngành điện, cùng với phát triển nguồn năng lượng tái tạo, các giải pháp lưu trữ năng lượng sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng, giúp điều hòa phụ tải, tăng khả năng sử dụng nguồn điện tái tạo và nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống.
Đối với doanh nghiệp, điện xanh không chỉ giúp giảm chi phí năng lượng mà còn tạo lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh các thị trường quốc tế ngày càng quan tâm đến tiêu chí giảm phát thải, sản xuất bền vững.
Đối với người dân vùng biên, điện xanh mở ra cơ hội tiếp cận công nghệ mới, thay đổi phương thức sản xuất, nâng cao thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Nhân viên điện lực Đắk Wil kiểm tra an toàn hệ thống điện mặt trời áp mái của Doanh nghiệp tư nhân Cơ khí Thương mại và Dịch vụ Thanh Cẩn ở xã Cư Jút, tỉnh Lâm Đồng.
Để điện mặt trời mái nhà phát triển bền vững, ông Nam cho rằng, cần có sự phối hợp giữa ngành điện, chính quyền địa phương và người dân. Ngành điện sẽ tiếp tục cải tiến quy trình tiếp nhận, hướng dẫn đấu nối, hỗ trợ kỹ thuật, đồng thời tuyên truyền sử dụng điện an toàn, tiết kiệm và hiệu quả.
Từ những đường dây điện vượt qua rừng núi đến những mái nhà trở thành nguồn phát điện, các địa phương vùng biên Lâm Đồng đang chứng kiến một bước chuyển mới trong tư duy phát triển. Điện không còn chỉ là hạ tầng thiết yếu mà đã trở thành nguồn lực kiến tạo tăng trưởng, thúc đẩy chuyển đổi xanh và mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp, người dân và cả địa phương.
Khi nguồn năng lượng được đảm bảo cùng với quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ ở, hành trình "điện mở đường phát triển vùng biên" không chỉ dừng ở việc thắp sáng những bản làng hôm nay, mà còn đang đặt nền móng cho một tương lai phát triển xanh, hiện đại và bền vững trên vùng đất biên cương của Tổ quốc./.
