Do ảnh hưởng của mưa lớn kéo dài thời gian qua, tại bản Huổi Lắp, xã Quảng Lâm, huyện Mường Nhé (Điện Biên) xuất hiện cung trượt lớn, nguy cơ sạt lở cao, đe dọa trực tiếp đến 29 hộ dân đang sinh sống tại đây. Đây là điểm bản thuộc Đề án sắp xếp, ổn định dân cư, phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên (Ðề án 79).
Sống tạm bợ
Cung trượt tại bản Huổi Lắp được phát hiện vào đầu tháng 8/2024. Cung trượt thuộc ta luy dương tiếp giáp Quốc lộ 4H, chiều dài vết nứt khoảng 350 m, độ sâu sụt lún từ 0,5 - 1,0 m, chiều cao vết nứt tính từ mặt Quốc lộ 4H khoảng 200 m, xuất hiện lượng bùn đất khá lớn chảy theo các khe nhỏ từ khu vực cung trượt xuống quốc lộ gây ách tắc giao thông cục bộ, ảnh hưởng đến 29 hộ dân, 151 nhân khẩu thuộc bản Huổi Lắp có nhà ở bám theo quốc lộ bên dưới cung trượt. Sau khi phát hiện cung trượt lớn tại bản Huổi Lắp, chính quyền xã Quảng Lâm và huyện Mường Nhé vận động người dân về nơi ở tạm.
Sau 2 tháng kể từ ngày xuất hiện cung trượt, người dân bản Huổi Lắp vẫn đang sống trong cảnh tạm bợ. Những ngày nắng ráo, người dân vẫn sinh hoạt trong những căn nhà dưới cung trượt, ngày mưa, bà con di dời sang nhà người thân, họ hàng ở nơi an toàn. Song song với đó, các hộ dân có nhà dưới cung trượt đang cùng nhau dựng nhà tạm ở trên một quả đồi cao, cách nơi ở cũ khoảng 2 km.
Những ngôi nhà tạm của từng hộ được dựng lên dưới sự giúp sức, đồng lòng của người dân trong bản. Ai có sức góp sức, ai có gỗ góp gỗ, họ cùng nhau dựng nên những ngôi nhà nhỏ giữa khoảng đồi trống. Đó là những ngôi nhà tạm bợ được dựng vội trong khi chờ đợi phương án tái định cư từ chính quyền địa phương. Điều kiện sống trong những ngôi nhà tạm khó đảm bảo khi thiếu thốn về điện, nước và các dịch vụ cơ bản, cuộc sống của người dân gặp nhiều khó khăn. Người dân vừa phải lo lắng về an toàn của mình, vừa đối mặt thiếu thốn vật chất hàng ngày.
Anh Sùng A Hờ, người dân bản Huổi Lắp cho biết, mỗi ngày, cả bản cố gắng giúp nhau hoàn thành một căn nhà tạm. Dù trước mắt không còn gặp nguy hiểm, song đời sống hàng ngày rất khó khăn do thiếu điện, nước. Bà con rất lo lắng mỗi khi trời mưa. Bởi vậy, người dân mong mỏi chính quyền địa phương sớm bố trí tái định cư cho bà con ổn định đời sống.
Theo ông Vàng Văn Hùng, Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Lâm, để chủ động mọi phương án đảm bảo an toàn cho người dân bản Huổi Lắp, xã thành lập tổ công tác thường xuyên kiểm tra di biến động của cung trượt sạt hàng ngày nhằm kịp thời thông báo, sơ tán người dân khi cần. Chính quyền địa phương thường xuyên đến động viên, hỗ trợ người dân dựng nhà tạm nhằm giúp bà con tránh nạn trước khi bố trí được nơi ở mới cố định.
Chờ bố trí tái định cư
Theo UBND huyện Mường Nhé, sau khi phát hiện cung trượt sạt, huyện đã có văn bản đề nghị UBND tỉnh, Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn tỉnh thành lập đoàn kiểm tra liên ngành, kịp thời kiểm tra, đánh giá, đề xuất phương án đảm bảo an toàn cho người dân, cơ sở hạ tầng khu vực nguy cơ cao sạt lở đất tại bản Huổi Lắp, xã Quảng Lâm. Đồng thời đề nghị UBND tỉnh, Sở Tài chính xem xét bố trí kinh phí sắp xếp tái định cư đối với các hộ dân trong khu vực ảnh hưởng.
Ông Tạ Văn Sơn, Chủ tịch UBND huyện Mường Nhé cho biết, bản Huổi Lắp hiện có 65 hộ, hơn 350 nhân khẩu là đồng bào Mông sinh sống. Hiện 29 hộ dân nằm trong vùng ảnh hưởng của cung trượt sạt ở Huổi Lắp đều là hộ nghèo, cuộc sống vốn dĩ đã rất khó khăn. Từ khi xuất hiện cung trượt sạt, chính quyền địa phương hỗ trợ ban đầu để người dân di dời đến nơi an toàn. Trong đó, huyện bố trí kinh phí dự phòng hỗ trợ lương thực cho các hộ có nguy cơ thiếu đói trong thời gian chưa sắp xếp được nơi tái định cư.
Về lâu dài, việc bố trí tái định cư cho 29 hộ đòi hỏi kinh phí rất lớn trong khi nguồn lực địa phương có hạn. Bởi vậy, huyện đã có nhiều kiến nghị với tỉnh để đề xuất Chính phủ và các Bộ, ngành Trung ương đẩy nhanh tiến độ thực hiện đề án tái định cư giúp người dân ổn định cuộc sống.
Sau đề xuất của huyện, UBND tỉnh Điện Biên đã chỉ đạo các Sở, ban, ngành liên quan khẩn trương kiểm tra thực địa, đánh giá hiện trạng, nguyên nhân, dự báo nguy cơ sạt lở tại bản Huổi Lắp. Qua kiểm tra, UBND tỉnh đã chỉ đạo UBND huyện chủ trì, phối hợp với các Sở, ngành, cơ quan, đơn vị liên quan rà soát, xác định địa điểm đảm bảo an toàn, ổn định lâu dài để bố trí sắp xếp, ổn định cuộc sống cho các hộ dân bị ảnh hưởng.
Dự án bố trí ổn định dân cư vùng thiên tai bản Huổi Lắp, xã Quảng Lâm, huyện Mường Nhé đã được UBND tỉnh Điện Biên đưa vào 19 dự án ổn định dân cư vùng thiên tai cấp bách, khẩn cấp của địa phương, đề nghị Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn bố trí nguồn vốn thực hiện.
Mục tiêu của dự án là sắp xếp, ổn định dân cư tập trung đến vị trí mới cho 29 hộ, 151 nhân khẩu bản Huổi Lắp, xã Quảng Lâm. Trong đó, bố trí, sắp xếp ổn định đảm bảo cho người dân di chuyển đến địa điểm mới có cuộc sống ổn định, phát triển sản xuất, xóa đói giảm nghèo, cơ sở hạ tầng thiết yếu để nâng cao đời sống; đảm bảo 100% số hộ trong bản được sử dụng nước sinh hoạt, điện và các công trình phúc lợi công cộng khác. Tổng mức đầu tư dự kiến của dự án là 40 tỷ đồng.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, tần suất và cường độ các hiện tượng thiên tai ngày càng khó lường, tính mạng, tài sản người dân vẫn đang bị đe dọa hàng ngày, việc di dời, sắp xếp ổn định dân cư cho các hộ dân vùng ảnh hưởng cung trượt sạt ở bản Huổi Lắp, xã Quảng Lâm, huyện Mường Nhé là hết sức cấp bách, cần thiết. Dự án giúp người dân Huổi Lắp vượt qua giai đoạn khó khăn, ổn định cuộc sống, thêm niềm tin vào chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.
Xuân Tư
