Hơn 10 năm qua, nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số tại xã Đăk Ơ, Bù Gia Mập (thành phố Đồng Nai) đã gắn bó với rừng qua mô hình nhận khoán bảo vệ. Việc triển khai hiệu quả chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng không chỉ mang lại sinh kế bền vững cho hàng trăm hộ dân vùng đệm Vườn quốc gia Bù Gia Mập mà còn góp phần bảo vệ “lá phổi xanh” nơi biên cương.
Phát huy hiệu quả từ chính sách
Đều đặn mỗi tháng, 11 tổ nhận khoán bảo vệ rừng thuộc vùng đệm Vườn quốc gia Bù Gia Mập lại tích cực đồng hành cùng lực lượng kiểm lâm chuyên trách trên mọi nẻo đường tuần tra. Họ kiểm soát nghiêm ngặt từng tiểu khu, từng khoảng rừng được giao quản lý, nhờ đó kịp thời phát hiện và ngăn chặn từ sớm các hành vi xâm phạm tài nguyên thiên nhiên.
Đối với cộng đồng các dân tộc thiểu số nơi đây, bảo vệ rừng đã trở thành điểm tựa sinh kế thiết thực. Nguồn thu nhập thêm từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng không chỉ giúp bà con trang trải cuộc sống, nâng cao chất lượng sinh hoạt mà còn thắt chặt thêm tình yêu và sự gắn bó lâu dài với rừng.
Theo ông Điểu Ma Giang, tổ cộng đồng nhận khóa tiểu khu 10, 17, 18, 19A ở thôn Bù Khơn (xã Đăk Ơ), để bảo vệ rừng, bà con đã truyền tai nhau về những giá trị vô giá mà thiên nhiên ban tặng, nhắc nhở thế hệ con cháu phải biết trân trọng và chung tay gìn giữ.
Đặc biệt, trong những tháng cao điểm mùa khô khi thời điểm rừng rất dễ bùng phát hỏa hoạn nên ý thức chủ động không vào rừng mang theo nguồn gây cháy. Nhờ sự đồng lòng ấy, qua nhiều năm, diện tích rừng rộng lớn nơi vùng biên giới vẫn luôn giữ trọn màu xanh tươi tốt.
Ông Điểu Ma Giang chia sẻ, kể từ khi được Nhà nước giao khoán bảo vệ rừng, cuộc sống gia đình ông đã có những chuyển biến rõ rệt. Không chỉ nhận thức sâu sắc hơn về giá trị của đại ngàn, kinh tế cũng được cải thiện đáng kể nhờ khoản thù lao khoảng 9 triệu đồng mỗi quý. Trong suốt quá trình nhận khoán, gia định luôn tuân thủ nghiêm ngặt lịch tuần tra, quyết tâm cùng lực lượng chức năng giữ rừng, không để xảy ra tổn thất hay vi phạm làm ảnh hưởng đến tài nguyên thiên nhiên.
Cùng với việc tuần tra, hoạt động tuyên truyền, vận động cũng được triển khai liên tục, sâu rộng đến từng thôn. Nhờ hiểu rõ quy định pháp luật và nhận thức được lợi ích lâu dài, bà con nơi đây đã nâng cao ý thức tự giác, chủ động ký cam kết không chặt phá rừng, cùng chung tay xây dựng tuyến biên giới hòa bình, xanh tươi và phát triển bền vững.
Ông Điểu Phùng, Tổ trưởng Tổ nhận khoán thôn Bù Khơn (xã Đăk Ơ) chia sẻ, nguồn kinh phí chi trả từ giữ rừng đã mang lại nguồn thu nhập thiết thực và ổn định cho bà con. Việc kết hợp hiệu quả giữa kinh tế hộ gia đình với tiền dịch vụ môi trường rừng không chỉ giúp cải thiện rõ rệt đời sống vật chất cho thành viên trong tổ, mà còn tạo động lực để người dân an tâm gắn bó lâu dài với rừng xanh.
Theo ông Trần Ngọc Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Đăk Ơ, chính quyền địa phương đã phối hợp chặt chẽ với Vườn quốc gia Bù Gia Mập và chỉ đạo các Ban ban quản lý thôn ký kết các hợp đồng giao khoán bảo vệ rừng. Mô hình này giúp người dân an tâm sinh sống và phát triển kinh tế dựa vào rừng. Không những thế, nguồn lực từ bảo vệ rừng còn góp phần quan trọng vào việc hoàn thiện hạ tầng giao thông, phát triển hệ thống điện năng lượng mặt trời và nâng cao chất lượng an sinh xã hội cho bà con vùng đệm.
Bảo vệ rừng giờ đây không chỉ dừng lại ở nghĩa vụ pháp lý hay trách nhiệm cộng đồng, mà đã thực sự trở thành sinh kế bền vững nuôi sống người dân. Nguồn tiền chi trả dịch vụ môi trường rừng cùng kinh phí giao khoán chính là đòn bẩy kinh tế quan trọng, tiếp thêm lực đẩy giúp các hộ gia đình vùng đệm có thêm chi phí trang trải cuộc sống.
Xây dựng “lá chắn xanh” vùng biên từ sức dân
Trong diện tích hơn 25.000 ha rừng tự nhiên do Vườn quốc gia Bù Gia Mập quản lý, hiện nay lực lượng kiểm lâm luôn có sự đồng hành từ 11 tổ cộng đồng với 632 hộ dân nhận khoán. Nhờ am hiểu tường tận từng khu rừng, từng con suối, người dân địa phương đã trở thành những “cánh tay nối dài” đắc lực cùng lực lượng chức năng canh giữ và bảo vệ “lá phổi xanh” nơi biên giới.
Ông Vương Đức Hòa, Giám đốc Vườn quốc gia Bù Gia Mập cho biết, mô hình giao khoán bảo vệ rừng đã phát huy tối đa lợi ích kép trong những năm qua. Nguồn thu nhập thêm ổn định từ công việc giữ rừng không chỉ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống cho đồng bào dân tộc thiểu số mà còn thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết gắn bó với rừng. Bên cạnh đó, sự hỗ trợ tích cực từ những người dân am hiểu rừng đã giúp giảm bớt áp lực cho lực lượng kiểm lâm chuyên trách vốn còn mỏng. Qua đó nâng cao đáng kể hiệu quả bảo vệ tài nguyên rừng vùng biên giới.
Hành trình giữ rừng luôn có sự đồng hành sát sao của chính quyền địa phương. Thông qua tuyên truyền, vận động nâng cao nhận thức, người dân đã tự giác nói không với các hành vi xâm hại, khai thác tài nguyên trái phép, chủ động tham gia bảo vệ rừng xanh.
Mỗi ngày công tuần tra không chỉ thể hiện trách nhiệm mà còn mang lại nguồn thu nhập bổ sung đáng kể cho nhiều gia đình. Đặc biệt, sự vào cuộc tích cực tuyên truyền của các già làng, trưởng thôn, người có uy tín, bà con đã đồng lòng ký cam kết không chặt phá và tự giác bảo vệ rừng.
Hiện nay, không chỉ làm nhiệm vụ bảo vệ rừng, các hộ nhận khoán còn tham gia mô hình “Cộng đồng nhận khoán bảo vệ rừng tham gia bảo đảm an ninh, trật tự tuyến biên giới”. Nhiệm vụ bảo vệ rừng được gắn với nắm tình hình địa bàn, tổ chức tuần tra, kịp thời phát hiện, phản ánh những dấu hiệu bất thường, các hành vi vi phạm pháp luật và phối hợp với lực lượng chức năng xử lý vụ việc phát sinh. Qua đó, phát huy vai trò, trách nhiệm của nhân dân trong bảo vệ rừng, bảo vệ địa bàn và giữ gìn an ninh, trật tự khu vực biên giới.
Ông Trần Lâm, Chủ tịch UBND xã Bù Gia Mập khẳng định, mô hình giao khoán phát huy hiệu quả trong việc nắm bắt tình hình từ sớm, từ xa. Nhờ sự am hiểu địa bàn, bà con kịp thời phát hiện, cung cấp thông tin quý giá về các hành vi xâm hại tài nguyên rừng hay vận chuyển lâm sản trái phép cho lực lượng chức năng.
Song song với nhiệm vụ quản lý, bảo vệ rừng, lực lượng kiểm lâm và cộng đồng nhận khoán còn phối hợp chặt chẽ với bộ đội biên phòng tăng cường tuần tra, kiểm soát khu vực biên giới. Sự kết hợp giữa nhiệm vụ giữ rừng và bám biên đã tạo nên “lá chắn thép”, giúp kịp thời phát hiện, ngăn chặn hành vi xâm nhập trái phép và bảo đảm an ninh, trật tự tuyến biên giới.
Ở biên giới thành phố Đồng Nai, giữ rừng giờ đây đã tạo sinh kế gắn liền với cuộc sống người dân vùng đệm. Mô hình giao khoán bảo vệ rừng tại Vườn quốc gia Bù Gia Mập đã mang lại hiệu quả thiết thực vừa giúp lực lượng kiểm lâm giảm bớt áp lực tuần tra, vừa mang lại nguồn thu nhập ổn định cho đồng bào dân tộc thiểu số.
Khi lợi ích kinh tế gắn liền với bảo vệ “lá phổi xanh”, người dân sẽ là lực lượng nòng cốt giữ rừng, bảo đảm an sinh xã hội và dựng xây tuyến biên giới phát triển bền vững./.
