Mù Cang Chải là huyện vùng cao của tỉnh Yên Bái có hệ sinh thái rừng đa dạng và phong phú các loài động, thực vật. Tận dụng tiềm năng để phát triển du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm và nghỉ dưỡng, những năm qua huyện triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm quản lý, bảo vệ rừng theo hướng bền vững. Việc bảo vệ rừng không chỉ có ý nghĩa duy trì nguồn tài nguyên thiên nhiên mà còn có vai trò quan trọng trong việc phát triển du lịch của huyện.
Điểm sáng bảo vệ rừng
Mù Cang Chải có nhiều tiềm năng, lợi thế về phát triển lâm nghiệp với tổng diện tích rừng gần 83.000 ha; trong đó, rừng tự nhiên gần 60.000 ha, còn lại là rừng trồng. Độ che phủ toàn huyện đạt trên 67%.
Nằm trên dãy Hoàng Liên Sơn hùng vĩ, Khu Bảo tồn loài sinh cảnh Chế Tạo, Mù Cang Chải được đánh giá là khu rừng nguyên sinh đẹp bậc nhất vùng Tây Bắc. Khu bảo tồn này chạy dài các xã có đồng bào Mông sinh sống gồm Chế Tạo, Nậm Khắt, Púng Luông, Lao Chải và Dế Xu Phình với diện tích trên 20.290 ha. Khu bảo tồn được tạo thành bởi một hệ thống núi cao từ 1.700 – 2.500m, là khu vực rừng phòng hộ lưu vực sông Đà với nhiều thảm, động thực vật phong phú, quý hiếm; trong đó, có nhiều loài có trong Sách Đỏ Việt Nam.
Với diện tích rộng và thảm thực vật phong phú, thời gian qua, cùng với Ban quản lý khu bảo tồn, chính quyền và nhân dân xã Chế Tạo thành lập các tổ tuần tra nhằm bảo vệ diện tích khu bảo tồn cũng như số lượng cây di sản và các loài động vật quý trên địa bàn. Đều đặn mỗi tháng, các tổ tuần tra do người dân bầu ra thường xuyên thay phiên nhau và trực tiếp vào rừng tuần tra.
Ông Giàng A Lồng, Bí thư Chi bộ bản Chế Tạo, xã Chế Tạo, huyện Mù Cang Chải chia sẻ, đối với người Mông vùng cao, rừng là nguồn sống của bà con. Để làm tốt công tác tuần tra, bản tuyên truyền cho bà con đóng góp kinh phí bằng nguồn xã hội hóa để hỗ trợ cho tổ tuần tra kiểm tra rừng. Đồng thời, tuyên truyền người dân nâng cao ý thức bảo vệ rừng, phối hợp với tổ tuần tra thường xuyên tuần tra rừng. Nhờ đó, tình trạng chặt, phá rừng giảm, không còn như trước nữa.
Xã Chế Tạo có tổng diện tích tự nhiên trên 23.000ha; trong đó diện tích đất có rừng trên 20.000 ha. Toàn xã có 18.000 ha rừng nằm trong Khu bảo tồn loài sinh cảnh huyện Mù Cang Chải với nhiều loài động, thực vật phong phú, đa dạng. Đặc biệt, quần thể cây di sản Pơ Mu, Thiết Sam đông bắc được giao trực tiếp cho gần 100 hộ dân của bản Chế Tạo, xã Chế Tạo quản lý bảo vệ. Cùng với việc bảo vệ, mỗi năm nhân dân xã Chế Tạo được nhận gần chục tỷ đồng tiền dịch vụ môi trường rừng. Đây là động lực để người dân gắn bó với rừng.
Ông Giàng A Hùa, Phó Chủ tịch UBND xã Chế Tạo, huyện Mù Cang Chải cho biết, là địa phương có diện tích rừng lớn và nằm trong vùng lõi của Khu bảo tồn, những năm qua, xã Chế Tạo chủ động tham mưu với Ban quản lý khu bảo tồn loài và sinh cảnh huyện Mù Cang Chải tuyên truyền, vận động nhân dân tăng cường công tác tuần tra, kiểm soát trên tinh thần tự nguyện của mỗi gia đình. Đặc biệt, các tổ chú trọng tuần tra tại các điểm giáp ranh để đảm bảo diện tích rừng không bị chặt phá hay hủy hoại.
Mặt khác, nhờ nguồn kinh phí từ chi trả dịch vụ môi trường rừng mà người dân ngày càng coi rừng là nguồn sống và có ý thức bảo vệ hơn. Nhất là thời gian gần đây, nhiều du khách có xu hướng thích khám phá, tìm hiểu nét đẹp của rừng Chế Tạo. Điều này, càng tạo động lực cho người dân bảo vệ rừng vì tạo thêm thu nhập cho bà con.
Biến di sản thành tài sản
Nằm trên dải Hoàng Liên Sơn hùng vĩ, Khu bảo tồn loài sinh cảnh huyện Mù Cang Chải tại xã Chế Tạo được đánh giá là khu rừng nguyên sinh đẹp bậc nhất bởi còn khá nguyên vẹn với nhiều loài cây lá rộng, lá kim và thảm thực vật phong phú với 788 loài thực vật bậc cao. Nổi bật hơn, nơi đây còn có trên 3.000cây Pơ Mu mọc tự nhiên, hầu hết từ 100 - 700 năm tuổi; một số cây có đường kính trên 2 mét, trong đó trên 1.000 cây có đường kính từ 1- 3 mét với chiều cao từ 15 - 30 mét.
Đặc biệt, trên phần đỉnh núi phía Đông có một thung lũng rộng gần 240 ha với 221 loài, 162 giống và 61 họ thuộc hệ động vật có xương sống trên cạn; trong đó có 53 loài thú, 130 loài chim, 26 loài bò sát, 12 loài lưỡng cư... Nơi đây còn một số đàn vượn đen tuyền và nhiều loài động, thực vật quý hiếm khác đang được cấp ủy, chính quyền và người dân bảo vệ nghiêm ngặt.
Với sự đa dạng, phong phú đó đã mở ra hướng phát triển du lịch cho địa phương. Qua đó, nhiều người dân đã khảo sát để đánh giá chất lượng rừng cũng như lên kế hoạch mở các tour cho du khách thăm quan. Anh Thào A Kỷ, ở xã Púng Luông, huyện Mù Cang Chải đánh giá, bản thân anh đã đi nhiều khu vực rừng của miền Bắc, nhưng đây là khu vực rừng còn nguyên vẹn, cảnh còn hoang sơ, cây cối nhiều năm tuổi và đẹp nhất so với các cánh rừng mà anh đã từng đi. Đặc biệt, tại khu vực Tà Cay Đằng vẫn còn nhiều quần thể cây quý hiếm, cây di sản Việt Nam, điều này giúp cho các du khách ưa thích khám phá sự hoang sơ, hùng vĩ của núi rừng.
Còn anh Giàng A Dê, xã La Pán Tẩn, huyện Mù Cang Chải chia sẻ, với nhiều tiềm năng từ khu bảo tồn đã thu hút nhiều đoàn đến khám phá và định hướng mở các tour du lịch trải nghiệm cho du khách. Thời gian tới anh sẽ liên kết và mở các cung đường nhằm tạo cho du khách đến trải nghiệm; ngoài ra anh còn tổ chức các tour khám phá và kết nối với các điểm du lịch khác để khách đến thăm quan trải nghiệm.
Với nhiều giá trị đặc sắc về mặt cảnh quan, môi trường, tài nguyên và những nét văn hóa độc đáo của đồng bào dân tộc Mông đã tạo thuận lợi để huyện Mù Cang Chải phát triển một số loại hình du lịch sinh thái, du lịch mạo hiểm, khám phá và nghỉ dưỡng. Huyện xác định để giữ được cảnh quan thiên nhiên gắn với phát triển du lịch khám phá, công tác quản lý, bảo vệ rừng phải được thực hiện nghiêm ngặt, bởi rừng tự nhiên sẽ là điểm nhấn tạo nên hình ảnh thiên nhiên giao hòa, thu hút khách du lịch thích trải nghiệm.
Ông Giàng A Câu, Bí thư Huyện ủy Mù Cang Chải cho biết, quan điểm của huyệntrong phát triển du lịch là biến di sản thành tài sản nhằm nâng cao thu nhập cho người dân. Đến nay, huyện Mù Cang Chải xây dựng được các sản phẩm du lịch đa dạng như: Phát triển các tour, tuyến du lịch tham quan, trải nghiệm tìm hiểu đời sống thường ngày của đồng bào dân tộc Mông gắn với tập trung khai thác, phát triển các di sản văn hóa phi vật thể; khai thác các tour du lịch về tìm hiểu lịch sử tại các di tích cấp quốc gia nơi thành lập đội du kích Khau Phạ, xã Cao Phạ và tìm hiểu Tảng Đá thần, xã La Pán Tẩn; đẩy mạnh phát triển sản phẩm du lịch chinh phục đỉnh Lùng Cúng (xã Nậm Có), đỉnh Tà Kay Đằng, đỉnh tháp trời, thác Pú Nhu (xã La Pán Tẩn) và thác 7 tầng (xã Púng Luông)…
Nhờ đó, từ đầu năm đến nay huyện Mù Cang Chải đón 122.500 lượt khách du lịch, với doanh thu đạt trên 126 tỷ đồng. Trong đó, có 34.500 khách du lịch đến với huyện trong tháng 5 với doanh thu gần 33 tỷ đồng.
Với sự nỗ lực cố gắng của người dân cũng như cấp ủy chính quyền địa phương trong công tác bảo vệ và phát triển rừng, đã tạo tiền đề cho huyện Mù Cang Chải phát triển du lịch sinh thái, góp phần xây dựng huyện Mù Cang Chải trở thành huyện du lịch "Xanh, hài hòa, bản sắc văn hóa" theo đúng tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ XIX, nhiệm kỳ 2020 - 2025 đề ra./.
