Sau 5 năm thực hiện Đề án thí điểm tuyển chọn trí thức trẻ tình nguyện về các xã tham gia phát triển nông thôn, có 27 ứng viên đăng ký về các địa phương trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu, bước đầu đạt được kết quả đáng khích lệ.
Trí thức trẻ và thanh niên tình nguyện hỗ trợ chăm sóc vườn rau và xây dựng nhà ở cho bà con nông dân ở xã Phước Long, huyện Phước Long (Bạc Liêu). Ảnh: Thanh Nhã
Qua tổ chức tuyển chọn, sát hạch, UBND tỉnh Bạc Liêu đã phân công, bố trí các đội viên thuộc đề án về công tác, phụ trách các lĩnh vực: Tài chính - Kế toán, Văn phòng - Thống kê, Văn hóa - Xã hội, Địa chính - Nông nghiệp - Xây dựng và Môi trường ở các xã: Hiệp Thành, Vĩnh Trạch Đông (thành phố Bạc Liêu); Vĩnh Hậu, Vĩnh Hậu A (huyện Hòa Bình); An Phúc, Long Điền Đông, Điền Hải và Long Điền Tây (huyện Đông Hải). Hiện, còn 6 trí thức trẻ tiếp tục tham gia đề án, đang công tác tại các địa phương trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu.
Trí thức trẻ Danh Hoàng Yến, dân tộc Khmer, Phó Bí thư Đoàn, Phó Chủ tịch hội Liên hiệp Thanh niên phường Nhà Mát (thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu) và lớp dạy kèm cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn. Ảnh: Nhật Bình
Theo bà Lâm Thị Sang, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bạc Liêu, các trí thức trẻ khi được phân công về xã công tác được Đảng ủy, UBND và các ban, ngành, đoàn thể các cấp có liên quan thường xuyên quan tâm, ủng hộ, động viên, tạo điều kiện thuận lợi và phân công theo năng lực, sở trường để hoàn thành tốt nhiệm vụ. Hầu hết các trí thức trẻ về xã công tác được phân công nhiệm vụ đúng chuyên môn ngành nghề được đào tạo.
Sinh viên tình nguyện hỗ trợ xây dựng nhà tình nghĩa tại xã Điền Hải, huyện Đông Hải (Bạc Liêu). Ảnh: Thanh Nhã
Qua quá trình bám trụ công tác ở cơ sở, tham gia phát triển nông thôn ở địa bàn vùng sâu, vùng xa, đặc biệt khó khăn, hầu hết các đội viên trí thức trẻ tình nguyện đều được đưa vào danh sách quy hoạch nhân sự đại hội đảng bộ cấp cơ sở nhiệm kỳ 2020 - 2025.
Thanh niên tình nguyện chung tay dọn dẹp vệ sinh môi trường, góp phần hình thành lối sống văn minh tại xã Vĩnh Thanh (Phước Long, Bạc Liêu). Ảnh: Thanh Nhã
Trí thức trẻ và đoàn viên thanh niên khám bệnh miễn phí cho đồng bào dân tộc Khmer ở xã Hưng Hội, huyện Vĩnh Lợi (Bạc Liêu). Ảnh: Thanh Nhã
Trong thời gian tới, tỉnh Bạc Liêu kiến nghị, đề xuất Thủ tướng Chính phủ cho phép kéo dài thời gian thực hiện đề án đến hết năm 2022 để tạo điều kiện sắp xếp, bố trí đội viên sau đại hội đảng bộ cấp cơ sở và trên cơ sở; Bộ Nội vụ hướng dẫn giải quyết chế độ, chính sách đối với đội viên đề án sau khi hoàn thành nhiệm vụ (kết thúc đề án) nhưng không được bố trí sử dụng; đồng thời, cấp giấy chứng nhận đối với đội viên hoàn thành tốt nhiệm vụ theo đề án thí điểm tuyển chọn trí thức trẻ tình nguyện về các xã tham gia phát triển nông thôn, miền núi giai đoạn 2013 - 2020…
Bài: Nhật Bình, Ảnh: Nhật Bình, Thanh Nhã
Tên tự gọi: Người Khmer.
Tên gọi khác: Cur, Cul, Cu Thổ, Việt gốc Miên, Khơ Me K’rôm.
Dân số: 1.260.640 người, (Theo số liệu Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009).
Ngôn ngữ: Tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ Môn - Khơ Me.
Lịch sử: Trước thế kỉ XII người Khmer và văn hoá của họ giữ vai trò chủ thể ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Hoạt động sản xuất: Người Khmer là cư dân nông nghiệp dùng cày và trồng lúa nước. Trong bộ công cụ nông nghiệp khá hoàn thiện và hiệu quả của họ, có những dụng cụ độc đáo thích ứng với điều kiện địa lí sinh thái Nam bộ như cái phảng thay cho cày chuyên dùng ở vùng đất phèn, mặn để phát cỏ, cù nèo (Pok) dùng để vơ cỏ. Cây nọc cấy (Sơ chal) dấu vết của chiếc gậy chọc lỗ xa xưa, tạo ra lỗ để cắm cây lúa ở những chân ruộng nước nhưng đất cứng, và cái vòn gặt (Kần điêu) dùng để cắt lúa.
Người Khmer có nghề đánh cá, dệt, chiếu, đan lát, dệt vải, làm đường thốt nốt và làm gốm. Kĩ thuật gốm đơn giản, công cụ chính là hòn kê (K’leng), bàn dập (Chơ), chưa dùng bàn xoay, không có lò nung cố định, gốm mộc, không màu,với độ nung thấp. Sản phẩm gốm chủ yếu là đồ gia cụ, tiêu biểu nhất là bếp (Cà ràng) và nồi (Cà om) rất được người Việt, người Hoa ở đồng bằng sông Cửu Long ưa dùng.
Ăn: Người Khmer trồng hơn 150 giống lúa tẻ và nếp khác nhau, họ thường ăn cơm tẻ và cơm nếp. Thức ăn hằng ngày có tôm, cá nhỏ, ếch, nhái, rau, củ. Họ chế biến rất nhiều loại mắm: mắm ơn Pứ làm bằng tôm tép, mắm Pơ inh làm bằng cá sặc, nhưng nổi tiếng nhất là mắm B’hóc làm bằng cá lóc, các sọc, cá trê, tôm tép, mắm pơ inh làm bằng cá sặc, nhưng nổi tiếng nhất là mắm B’hóc làm bằng cá lóc, cá sọc, cá trê, tôm tép trộn với thính và muối. Gia vị ưa thích nhất là vị chua (từ quả me hay mè) và cay (hạt tiêu, tỏi, sả, ca ri...).
Mặc: Nam nữ trước đây đều mặc xà rông bằng lụa tơ tằm do họ tự dệt. Lớp thanh niên ngày nay thích mặc quần âu với áo sơmi. Những người đứng tuổi, người già thường mặc quần áo bà ba màu đen, nam giới khá giả đôi khi mặc quần áo bà ba màu trắng với chiếc khăn rằn luôn quấn trên đầu, hoặc vắt qua vai. Chỉ đặc biệt trong cưới xin, nam nữ mới mặc quần áo cổ truyền. Chú rể mặc áo xà rông, áo màu đỏ, cổ đứng với hàng khuy trước ngực, bên vai trái quàng chiếc khăn dài trắng (Kăl xinh) và con dao cưới (Kầm pách) ngụ ý để bảo vệ cô dâu. Còn cô dâu mặc Xăm pốt (váy)màu tím hay màu hồng, áo dài màu đỏ, quàng khăn và đội mũ cưới truyền thống. áo dài Khơ Me (Wện) gần gũi với chiếc áo dài của phụ nữ Chăm: áo bịt tà, thân áo rộng và dài dưới gối, cổ áo thấp và xẻ trước ngực vừa đủ để chui đầu vào, tay áo chật, hai bên sườn thường ghép thêm bốn miếng vải (thường hoặc màu) kéo dài từ nách đến gấu áo.
Ở: Họ sống ở đồng bằng sông Cửu Long, tập trung chủ yếu ở các tỉnh miền Tây Nam bộ và tụ cư trên 3 vùng môi sinh lớn: vùng đồng bằng nội địa, vùng phèn mặn ven biển, vùng đồi núi Tây Nam giáp biên giới Cam Pu Chia. Người Khmer trước đây ở nhà sàn, nay sống trong các ngôi nhà đất.
Phương tiện vận chuyển: Thường sử dụng xe bò (cộ), xe lôi bánh gỗ, hoặc bánh hơi, đi lại trên đường hay những chân ruộng khô, vận chuyển nông sản trong mùa thu hoạch.
Sống trong môi trường chằng chịt kênh, rạch, ghe, thuyền của người Khmer có rất nhiều loại: xuồng ba lá, ghe tam bản, thuyền " tắc rán" hoặc thuyền "đuôi tôm" chạy máy. Ðặc biệt nhất là chiếc ghe Ngo (Tuộc mua) dài 30m, làm bằng gỗ sao, có từ 30-40 tay chèo, mũi và hai bên thành thuyền có vẽ hình ó biển, voi, sư tử, sóng nước. Ghe Ngo chỉ sử dụng trong dịp lễ chào mặt trăng OK-ang Bok (tháng 10 âm lịch), còn ngày thường họ gửi trong chùa, được cư dân trong các "Phum", "Sóc" coi như vật thiêng.
Quan hệ xã hội: Gia đình nhỏ một vợ một chồng, ở riêng và là đơn vị kinh tế độc lập, có nơi 3-4 thế hệ sống chung trong một nhà. Xã hội Khmer vẫn còn tồn tại nhiều tàn dư mẫu hệ.
Người Khmer có rất nhiều họ khác nhau. Những họ do triều Nguyễn trước đây đặt ra như: Danh, Kiên, Kim, Sơn, Thạch. Những họ tiếp thu từ người Việt và người Hoa như: Trần, Nguyễn, Dương, Trương, Mã, Lý... Lại có những họ thuần tuý Khmer như U, Khan, Khum. Tình trạng ngoại tình, đa thê, li hôn hoặc loạn luân giữa những người có huyết thống trực hệ, ít xẩy ra hoặc tuyệt đối nghiêm cấm.
Hôn nhân: Hôn nhân thường do cha mẹ xếp đặt, có sự thoả thuận của con cái. Cưới xin trải qua 3 bước: làm mối, dạm hỏi và lễ cưới, được tổ chức ở bên nhà gái. Sau đó, người con trai phải ở bên nhà vợ một thời gian. Trải qua ít năm hoặc khi có con, họ ra ở riêng, nhưng vẫn cư trú bên ngoại.
Ma chay: Tục hoả thiêu đã có từ lâu. Sau khi thiêu, tro được giữ trong tháp "Pì chét đẩy", xây cạnh ngôi chính điện trong chùa.
Lễ tết: Có 2 lễ lớn trong năm.
Tết Chuôn chnam Thmây tổ chức từ ngày 1 đến ngày 3 đầu tháng Chét (theo Phật lịch) vào khoảng tháng 4 dương lịch.
Lễ chào mặt trăng (ok ang bok) tổ chức vào rằm tháng 10 âm lịch, trong lễ này có đua thuyền Ngo giữa các phum - sóc.
Thờ cúng: Thờ Phật, tổ tiên và thực hành các nghi lễ nông nghiệp như cúng thần ruộng (neak tà xiê), gọi hồn lúa (ok ang leok), thần mặt trăng (ok ang bok).
Học: Con trai khi lớn đều được cha mẹ gửi vào chùa làm sư từ 3 đến 5 năm. Họ được học kinh Phật, học chữ Khmer ở các trường chùa. Chỉ sau nghĩa vụ tu hành, họ mới được phép hoàn tục và mới có quyền được lập gia đình.
Văn nghệ: Người Khmer có cả một kho tàng phong phú về truyện cổ như thần thoại, truyền thuyết, cổ tích, ngụ ngôn, truyện cười, có một nền sân khấu truyền thống như Dù kê, Dì kê, một nền âm nhạc vừa có nguồn gốc Ấn Ðộ, vừa có nguồn gốc Ðông Nam Á. Nghệ thuật và kiến trúc chùa tháp được coi là di sản đặc sắc nhất của văn hoá Khmer. Trong các ngôi chùa Khmer của Phật giáo tiểu thừa (Thérévada), ngoài tượng Ðức Phật Thích Ca được tôn thờ duy nhất, chiếm vị trí trung tâm khu chính điện, vẫn tồn tại một hệ thống phong phú linh thần, linh thú - những dấu vết tàn dư còn lại của Bà la môn giáo và tín ngưỡng dân gian.
Theo cema.gov.vn
