Theo lời người già ở Sìn Hồ, đậu phụ nhự có từ khi người Hoa đến vùng này. Đây không chỉ là món chấm đơn thuần mà còn là món ăn giữ ấm khi mùa đông cắt da xé thịt về, là món ăn không thể thiếu trong nắm cơm của các mẹ các chị mỗi khi lên nương. Trong nhà người Dao ở Sìn Hồ, hầu như gia đình nào cũng có một vại đậu phụ nhự để ăn quanh năm. Chỉ những phụ nữ Dao đảm mới biết cách làm ngon món chấm ngon đặc biệt này.
Chị Chẻo Mý Quang, ở xã Phăng Xô Lin, huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu, nói:
- Để làm được món đậu phụ nhự ngon, phải chọn những hạt đỗ tương mẩy mới thu về cho vào cối xay vỡ, rồi đem ngâm nước một đêm, sau đó mới đem xay mịn và làm thành đậu phụ. Rồi đem đậu cắt thành miếng vuông nhỏ, rải đều ở mẹt, bịt kín đến khi lên men thì mới đem rửa rượư và cho vào vại ủ.
Đậu phụ nhự - món ăn quen thuộc của đồng bào Dao Khâu ở Sìn Hồ
Đậu phụ nhự gọi theo tiếng Dao là tì pầu lâuz. Món chấm này được chế biến khá công phu từ đậu phụ ủ men, ớt chỉ thiên sao khô giã mịn, rượu ngô và hạt hoa cheo (loại hạt tiêu rừng). Người chế biến gắp từng miếng đậu phụ cắt vuông, nhúng vào bát rượu trộn gia vị, cho vào vại bịt kín lại cho đến khi dậy hương thơm.
Bà Chẻo Mý Lai, ở khu 5 thị trấn Sìn Hồ tỉnh Lai Châu, một người có nhiều kinh nghiệm chế biến món này, cho biết:
- Cái món đậu phụ nhự này thì không lấy đậu phụ làm bằng nước chua, mà chọn đậu phụ làm bằng sì cao. Ủ khoảng một tuần là ăn được. Người Dao ở Sìn Hồ, nhà nào cũng có một vại đậu phụ nhự để ăn quanh năm.
Với đồng bào Dao Khâu ở Sìn Hồ, món chấm đậu phụ nhự có thể thay thế các món chấm khác như ớt, súp, nước mắm. Thịt ba chỉ, các loại rau luộc chấm đậu phụ nhự rất dễ ăn. Không chỉ người lớn, mà nhiều trẻ nhỏ Dao khâu vẫn có thói quen mỗi khi đi học về là chạy ù xuống bếp xúc cơm nguội ăn với miếng đậu phụ nhự, vừa ăn vừa xúyt xoa bởi vị cay nồng của ớt, thơm thơm của hạt tiêu rừng. Mỗi lần có khách quý đến thăm nhà, món chấm đậu phụ nhự sẽ được gia chủ mang ra mời khách. Nhiều người khi được thưởng thức đậu phụ nhự đều có chung nhận xét: món chấm này rất đặc biệt, ăn một lần nhớ mãi.
Mỗi người con Dao khâu Sìn Hồ dù đi đâu xa vẫn nhớ về món đậu phụ nhự do chính bàn tay chai sạm của những người bà, người mẹ, người chị chế biến. Họ coi đây là thứ quà đặc sản của miền quê xa xôi này.
