Ngày 10/3, trên địa bàn 2 phường Đông Kinh và Kỳ Lừa diễn ra Lễ hội đền Kỳ Cùng - Tả Phủ thu hút hàng vạn người tham gia. Đây là lễ hội lớn, độc đáo nhất tỉnh Lạng Sơn, đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2015.
Lễ hội mang đậm nét văn hóa truyền thống của nhân dân các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc, thể hiện sự tri ân, tưởng nhớ công lao to lớn của hai vị quan góp phần bảo vệ, xây dựng mảnh đất biên cương.
Phát biểu khai mạc Lễ hội, Chủ tịch UBND phường Đông Kinh Trần Thọ Khanh cho biết, đến với lễ hội truyền thống đền Kỳ Cùng, bên cạnh những nghi lễ linh thiêng, trang trọng, du khách thập phương sẽ được tham gia vào hoạt động văn hóa đặc sắc của lễ hội: Hội thi giã bánh giầy, bánh ngải, trưng bày mâm lễ, các trò chơi dân gian mang đậm tinh thần thượng võ, đặc biệt là nghi lễ rước kiệu Quan Lớn Tuần Tranh vào chính Ngọ ngày 22 tháng Giêng (10/3) từ đền Kỳ Cùng đến đền Tả Phủ và cũng giờ chính Ngọ ngày 27 tháng Giêng (15/3) sẽ rước kiệu từ đền Tả Phủ hồi đền Kỳ Cùng.
Theo truyền thuyết, trước đây, đền Kỳ Cùng thờ thần Giao Long. Qua quá trình biến đổi, tác động của lịch sử, ngày nay, đền thờ Quan Tuần Tranh, một vị quan được cử lên trấn ải tại Lạng Sơn. Do bị giá họa, không thể minh oan, ông đã trẫm mình tại sông Kỳ Cùng. Đến thời hậu Lê, ở thế kỷ XVII Tả đô đốc Hán quận công Thân Công Tài được bổ nhiệm lên Lạng Sơn làm Phó tướng nhận chức Đô đốc Đồng tri giúp việc trấn giữ biên thùy.
Trong những năm làm quan ở Lạng Sơn, ngoài việc chăm lo phòng thủ, giữ gìn biên ải, mở mang thương trường giao lưu buôn bán của Lạng Sơn, Tả đô đốc Hán quận công Thân Công Tài đã viết sớ minh oan cho Quan Tuần Tranh. Khi ông Thân Công Tài mất, nhân dân đã lập đền Tả Phủ để thờ ông tại khu vực Phố chợ Kỳ Lừa (nay thuộc phường Kỳ Lừa, tỉnh Lạng Sơn).
Cảm kích trước công lao và tấm lòng nghĩa hiệp của Hán quận công Thân Công Tài, vào ngày 22 tháng Giêng hằng năm, đúng giờ Ngọ, người dân địa phương lại mở hội rước kiệu Quan Tuần Tranh từ đền Kỳ Cùng lên tạ nghĩa với Hán quận công Thân Công Tài ở đền Tả Phủ. Đến ngày 27 tháng Giêng hằng năm cũng vào giờ Ngọ, kiệu quan Tuần Tranh được rước từ đền Tả Phủ trở lại đền Kỳ Cùng. Hoạt động rước kiệu đó không chỉ mang ý nghĩa tâm linh của lễ hội mà còn biểu hiện tình cảm sâu sắc của những vị quan trấn ải xưa, phản ánh chân thực, sâu sắc tính chân thành, trọng tình, trọng nghĩa của những người dân miền biên cương của Tổ quốc, về truyền thống và các giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc.
Ngày khai hội, người dân hai bên các tuyến phố từ đền Tả Phủ về đền Kỳ Cùng đã mở hội, làm các mâm lễ lớn dâng cúng Tả đô đốc Hán Quận công Thân Công Tài và quan lớn Tuần Tranh. Các tuyến đường như Hùng Vương, Trần Đăng Ninh, Lê Lợi, Tam Thanh...chật kín người. Nhiều đoạn, nhân dân, du khách phải nhích từng bước mới có thể di chuyển.
Chị Nguyễn Thị Hồng Xiêm, chủ cơ sở Vịt quay ở số 2, đường Phai Vệ, phường Đông Kinh cho biết, năm nào gia đình chị làm mâm lễ trước cửa nhà hàng đón đoàn rước đi qua cầu mong một năm mới phát tài phát lộc với đủ các món ăn đặc sản, một con lợn quay, vịt quay, xôi gà, hoa quả… thể hiện lòng thành, tri ân công đức các bậc tiền nhân - những người có công bảo vệ biên ải và đặt nền móng cho hoạt động buôn bán ở phố chợ Kỳ Lừa, Lạng Sơn. Sau đó, chị mời bạn bè, người thân cùng thụ lộc sum vầy, ca hát, nhảy múa và đoàn kết. Năm nay, nhà chị có hơn 100 bạn bè, người thân đến thụ lộc chung vui cùng gia đình.
Những ngày diễn ra lễ hội đền Kỳ Cùng - Tả Phủ, du khách được hòa mình vào cuộc sống, sinh hoạt, nét đẹp văn hóa của đồng bào các dân tộc Xứ Lạng, thưởng thức các món ngon, đặc sản riêng có của địa phương. Với đồng bào các dân tộc Lạng Sơn, về với Lễ hội đền Kỳ Cùng - Tả Phủ, vừa để hòa mình vào không khí hân hoan vừa tìm bạn, giao lưu hát then, hát sli với người có chung niềm đam mê đến từ các tỉnh phía Bắc như, Bắc Ninh, Thái Nguyên, Cao Bằng./.
