Hệ lụy từ phát triển nóng cây hồ tiêu (Bài 2)

Hệ lụy từ phát triển nóng cây hồ tiêu (Bài 2)
Bài 2: Hướng tới tiêu chuẩn chất lượng

Tại một trong những “thủ phủ” của hồ tiêu, trong khi rất nhiều hộ dân trồng tiêu đang khốn khổ vì giá tiêu xuống thấp, nợ nần bủa vây, vẫn có những nông hộ thu nhập khá và họ xác định sẽ gắn bó dài lâu với cây trồng tỷ đô một thời này. Điều đó cho thấy, sản xuất đạt tiêu chuẩn chất lượng đáp ứng đúng yêu cầu, gắn kết chuỗi giá trị, tạo dựng được thương hiệu, hồ tiêu Việt Nam vẫn đứng vững trên thị trường.

Đến tham quan Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Nam Yang Tiêu Lệ Chí (thôn 5, xã Nam Yang, huyện Đăk Đoa, Gia Lai) chúng tôi vẫn bắt gặp những nụ cười, sự sung túc của “ông chủ” cũng như các thành viên trong hợp tác xã này. Ông Nguyễn Tấn Công, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã cho biết, năm 2019, trong khi giá hồ tiêu xuống dưới giá thành, chỉ xung quanh mức từ 40.000 - 45.000 đồng/kg thì hồ tiêu hữu cơ của hợp tác xã vẫn bán được mức giá trên 100.000 đồng/kg.

Giá tiêu hữu cơ bán được cao hơn từ 150 - 200% so với hồ tiêu thông thường. Không chỉ giá cao, các sản phẩm tiêu của hợp tác xã còn không có chuyện tồn kho. Niên vụ 2018 - 2019, chỉ riêng gia đình ông Nguyễn Tấn Công với 5 ha trồng hồ tiêu cho thu nhập hơn 1 tỷ đồng. Hợp tác xã có 80 thành viên, trồng tổng diện tích hồ tiêu là 100 ha; trong đó, có 16 ha hồ tiêu có chứng nhận hữu cơ. Các thành viên của hợp tác xã đều có lợi nhuận khá từ sản xuất tiêu chất lượng, có chứng nhận.

Hiện nay, các sản phẩm hồ tiêu của hợp tác xã đều được đầu tư trong canh tác để có được chứng nhận chất lượng, đặc biệt là chứng nhận theo tiêu chuẩn hữu cơ của Mỹ và châu Âu. Đầu ra của hợp tác xã chủ yếu là doanh nghiệp, thị trường tiêu thụ chính là nội địa nhưng khá tốt. Hợp tác xã cũng có một số đối tác cho xuất khẩu.

Tuy nhiên, hợp tác xã không tham vọng xuất khẩu nhiều chỉ làm hàng số lượng vừa phải nhưng chất lượng tốt, bán được giá cao và xây dựng thương hiệu tại thị trường EU, Mỹ, Nhật Bản… "Hợp tác xã cũng không yêu cầu tất cả xã viên sản xuất hữu cơ, mà quan trọng là các hộ dân sản xuất theo hướng đảm bảo chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu thị trường. Đó mới là hướng phát triển vững bền cho ngành hàng này.", ông Nguyễn Tấn Công cho hay.

Ông Vũ Ngọc An, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Gia Lai cũng cho rằng, nông dân phải đổi sang hướng phát triển sản xuất hữu cơ và chỉ có biện pháp canh tác hữu cơ là bền vững. Sở đã có nhiều mô hình trình diễn thí điểm để cho nông dân học tập, triển khai đối với cây tiêu, cà phê…
Khởi công Trung tâm Chế biến Rau quả của DOVECO tại Gia Lai. Ảnh: baogialai.com.vn
Khởi công Trung tâm Chế biến Rau quả của DOVECO tại Gia Lai. Ảnh: baogialai.com.vn

Bên cạnh đó, với những diện tích không thích hợp cho trồng cây tiêu, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Gia Lai cũng định hướng người dân nên chuyển đổi sang các cây trồng khác như cây ăn quả. Hiện nay, tỉnh đang có Trung tâm chế biến rau quả DOVECO Gia Lai, sản phẩm chanh dây đang được nhà máy thu mua tốt, cây cho năng suất ổn định. Nông dân trồng chanh leo lấy lại vốn nhanh, đầu tư đơn giản, chỉ 6 tháng có quả và thu hoạch trong 3 năm. Ngoài ra, tỉnh quy hoạch thêm 2 sản phẩm chủ lực: chuối, dứa. Thời gian tới, tỉnh tiếp tục quy hoạch các đối tượng cây ăn quả khác.

Về hướng đi vững bền cho ngành hồ tiêu, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nhận định, quan trọng là cần khắc phục vấn đề diện tích trồng hồ tiêu ở nhiều vùng tăng nhanh, đặc biệt là ở các vùng không phù hợp, thâm canh quá cao trong giai đoạn giá tốt; sản xuất hồ tiêu theo hướng GAP, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm; tổ chức sản xuất, sơ chế và chế biến sâu hồ tiêu…

Về các chính sách cho phát triển ngành nông nghiệp nói chung và hồ tiêu nói riêng, ông Hoàng Phước Bính, Phó Chủ tịch thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Hồ tiêu Chư Sê (Gia Lai), Ủy viên Hiệp hội Hồ tiêu Việt Nam cho rằng, Nhà nước đã có khá nhiều chính sách như Nghị định 57/2018/NĐ-CP của Chính phủ về cơ chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn; Nghị định 98/2018/NĐ-CP về chính sách khuyến khích phát triển hợp tác, liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp; Nghị định 109/2018/NĐ-CP về nông nghiệp hữu cơ…

Nhưng chính sách vẫn chỉ là trên giấy, chưa đi vào cuộc sống, đối tượng được hưởng lợi từ chính sách chưa được nhiều. Điển hình như chính sách hỗ trợ chứng nhận lần đầu cho sản phẩm hữu cơ theo tiêu chuẩn Việt Nam. Hồ tiêu đạt chứng nhận Việt Nam xong cũng không biết bán cho ai và như vậy chứng nhận không có giá trị. Bán sản phẩm cho nước nào thì phải có tiêu chuẩn của nước đó, ông Hoàng Phước Bính cho hay.

Bên cạnh đó, hồ tiêu của Việt Nam chủ yếu xuất khẩu. Tuy nhiên, 80% sản lượng hồ tiêu xuất khẩu là nguyên liệu, rất ít sản phẩm trên thế giới có thương hiệu Việt Nam. Hiện nay, nhờ thị trường có yêu cầu về xuất xứ nguyên liệu mới có thông tin hồ tiêu được sản xuất từ Việt Nam. Ngoài ra, Nhà nước hiện nay chưa làm tốt khâu dự báo về thị trường.

Ông Hoàng Phước Bính cho rằng, tiêu là cây khó trồng nhất nên không khuyến khích người nông dân có trình độ thấp đầu tư. Nhưng khó khăn hiện nay là làm sao nâng cao được nhận thức, kỹ năng của người nông dân. Thời gian qua đã có hàng loạt trường dạy nghề cho nông dân, tuy nhiên hiệu quả mang lại không cao. Để khắc phục vấn đề này, Nhà nước có chế tài mạnh tay buộc người dân phải đi học. Chẳng hạn, trong các chính sách cho vay vốn đầu tư, nếu người dân không đi học, không có chứng chỉ đào tạo ngành nghề thì không cho vay vốn.

Trước những hàng rào kỹ thuật ngày càng cao tại các nước nhập khẩu, ông Trần Công Thắng, Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn cho rằng, các doanh nghiệp, hộ sản xuất, các nhà quản lý không được chủ quan và phải không ngừng đổi mới nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, đảm bảo các yêu cầu vệ sinh an toàn thực phẩm.

Bên cạnh đó, xây dựng, phát triển vùng sản xuất tuân thủ các biện pháp thực hành nông nghiệp tốt và theo tiêu chuẩn quốc tế; hỗ trợ các hộ sản xuất để phát triển các đồn điền tiêu hữu cơ; thúc đẩy xây dựng hệ thống thông tin, dự báo và phát triển thị trường đặc biệt là thị trường nước ngoài để tận dụng các cơ hội xâm nhập và mở rộng; đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại hồ tiêu sang các thị trường có tiềm năng như Mexico, duy trì và phát triển vị thế của tiêu Việt Nam trên các thị trường thuộc khối EU.

Các doanh nghiệp cũng cần đẩy mạnh liên kết liên doanh với nông dân để xây dựng vùng nguyên liệu chất lượng theo tiêu chí của mình; chủ động nghiên cứu nhu cầu thị trường và xu hướng tiêu dùng, đặc biệt tại thị trường EU... Địa phương cần xây dựng mô hình liên kết có cấp chứng nhận, mã số vùng trồng tại một số vùng trồng hồ tiêu lớn đáp ứng nhu cầu một số thị trường yêu cầu cao về chất lượng và có thể truy xuất nguồn gốc, kiểm soát qua thông tin chỉ dẫn xuất xứ.

Trước thực tại của ngành hàng hồ tiêu, theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lê Quốc Doanh, những diện tích hồ tiêu bị bệnh thì không trồng lại mà chuyển đổi sang cây trồng khác. Đặc biệt, các tỉnh cần khuyến khích, hướng dẫn nông dân cách chăm sóc, bảo vệ, bảo quản hồ tiêu theo tiêu chuẩn hữu cơ nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các thị trường các nước nhập khẩu hồ tiêu.

Các địa phương cần khuyến khích đầu tư công nghệ chế biến hiện đại để chuyển dịch cơ cấu sản phẩm, nâng tỷ lệ tiêu trắng xuất khẩu đạt tỷ trọng 20% vào năm 2020 và 50% vào năm 2030; đa dạng hóa các sản phẩm hồ tiêu như tiêu đỏ, tiêu xay, nhựa hồ tiêu có giá trị gia tăng cao; nghiên cứu các sản phẩm thực phẩm và phi thực phẩm có thành phần của hồ tiêu.
Bích Hồng
(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Mô hình hình sen cá mở hướng sinh kế bền vững vùng ngập lũ

Mô hình hình sen cá mở hướng sinh kế bền vững vùng ngập lũ

Tận dụng lợi thế đất ngập nước theo mùa, mô hình trồng sen kết hợp nuôi cá tại xã Tân Hưng, tỉnh Tây Ninh, đang mang lại hiệu quả kinh tế, góp phần bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Mô hình này đang thu hút sự quan tâm của nhiều chuyên gia, nhà khoa học và nông dân các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long.

Chuyển đổi trồng dừa hữu cơ phục vụ xuất khẩu

Chuyển đổi trồng dừa hữu cơ phục vụ xuất khẩu

Tỉnh Đồng Tháp là một trong những địa phương có diện tích dừa lớn ở Đồng bằng sông Cửu Long, với hơn 24.113 ha dừa, tập trung tại xã chuyên canh dừa trong vùng ngọt hóa Gò Công ở các địa phương phía Đông của tỉnh, với sản lượng khoảng 203.770 tấn trái/năm. Nhằm phát huy tiềm năng và thế mạnh cây dừa, các địa phương trong vùng chuyên canh dừa khuyến khích người dân ứng dụng rộng rãi khoa học kỹ thuật nông nghiệp thâm canh, chuyển đổi sang trồng dừa hữu cơ hướng tới phục vụ xuất khẩu.

Phát triển chuỗi giá trị và sinh kế bền vững ở vùng lõi Măng Ri

Phát triển chuỗi giá trị và sinh kế bền vững ở vùng lõi Măng Ri

Xã vùng cao Măng Ri là vùng lõi sinh trưởng tự nhiên của sâm Ngọc Linh tại tỉnh Quảng Ngãi. Từ các nghị quyết phát triển dược liệu của địa phương, mô hình liên kết giữa chính quyền, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân đang từng bước hình thành chuỗi giá trị khép kín cho loại dược liệu quý này.

Quyết sách nhân văn, hỗ trợ học sinh vùng cao ôn thi tốt nghiệp hiệu quả

Quyết sách nhân văn, hỗ trợ học sinh vùng cao ôn thi tốt nghiệp hiệu quả

Tháng 4/2026, HĐND tỉnh Lai Châu đã ban hành quy định chính sách hỗ trợ học sinh dân tộc nội trú, học sinh bán trú, học viên bán trú năm cuối cấp trung học phổ thông và cơ sở giáo dục để ôn thi, thi tốt nghiệp. Đây là một quyết sách đậm tính nhân văn, thể hiện sự quan tâm thiết thực của cấp ủy, chính quyền tỉnh Lai Châu đối với thế hệ trẻ vùng cao trong thời điểm quan trọng nhất của học sinh.

Ứng dụng KHCN trong sản xuất nông nghiệp tại Điện Biên

Ứng dụng KHCN trong sản xuất nông nghiệp tại Điện Biên

Những năm gần đây, việc ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất nông nghiệp tại Điện Biên ngày càng được đẩy mạnh. Nhiều mô hình sản xuất hiện đại đã góp phần nâng cao năng suất, chất lượng nông sản và mở ra hướng phát triển nông nghiệp bền vững cho địa phương.

Học và làm theo Bác trở thành 'mạch sống' ở vùng biên

Học và làm theo Bác trở thành 'mạch sống' ở vùng biên

Tháng Năm về trên vùng biên giới Hòa Hội, tỉnh Tây Ninh, những cơn mưa đầu mùa bắt đầu làm dịu đi cái nắng gay gắt của miền Đông Nam Bộ. Trong khuôn viên trụ sở xã, “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” vừa được ra mắt trở thành nơi nhiều cán bộ, đảng viên, đoàn viên, học sinh tìm đến đọc sách, xem hình ảnh tư liệu về cuộc đời, sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Không gian ấy không chỉ là mô hình trưng bày mà đang dần trở thành nơi hun đúc niềm tin, trách nhiệm và tinh thần cống hiến của cán bộ, đảng viên và nhân dân vùng biên.

Lắng nghe, thấu hiểu và đồng hành cùng học sinh dân tộc miền núi

Lắng nghe, thấu hiểu và đồng hành cùng học sinh dân tộc miền núi

Ngày 16/5, tại phường Tân Hòa, tỉnh Phú Thọ, Trung tâm Y tế khu vực Hòa Bình phối hợp với Bệnh viện Tâm thần Vĩnh Phúc và Trường Trung học phổ thông dân tộc nội trú Hòa Bình tổ chức hội nghị truyền thông và sàng lọc sức khỏe tâm lý cho hơn 560 học sinh của nhà trường.

Nhiều mô hình nông nghiệp công nghệ cao phát huy hiệu quả

Nhiều mô hình nông nghiệp công nghệ cao phát huy hiệu quả

Trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng nông sản, an toàn thực phẩm và phát triển xanh ngày càng cao, tỉnh Phú Thọ đang xác định khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực then chốt để tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, sinh thái và bền vững. Nhiều mô hình sản xuất ứng dụng kỹ thuật tiên tiến đã mang lại hiệu quả rõ rệt, góp phần thay đổi tư duy sản xuất và nâng cao giá trị nông sản địa phương.

Khoa học đồng hành cùng sinh kế vùng chè di sản

Khoa học đồng hành cùng sinh kế vùng chè di sản

Trong dòng chảy phát triển hôm nay, quần thể chè Shan tuyết cổ thụ đang được nhìn nhận không chỉ như một nguồn gen quý hiếm, mà còn là "di sản sống" cần được bảo tồn, phát huy gắn với nâng cao đời sống người dân. Và để đánh thức trọn vẹn giá trị ấy, khoa học đang được đặt vào vị trí đồng hành cùng cộng đồng địa phương.

Trồng dâu tây - hướng phát triển kinh tế mới ở xã biên giới Dào San

Trồng dâu tây - hướng phát triển kinh tế mới ở xã biên giới Dào San

Cây dâu tây đang dần trở thành cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao tại nhiều địa phương của tỉnh Lai Châu. Tại xã biên giới Dào San, mô hình trồng dâu tây đang mở ra hướng phát triển mới, giúp người dân nâng cao thu nhập, từng bước thay đổi tư duy trong sản xuất nông nghiệp truyền thống.

Để giấc mơ không đứt đoạn giữa đại ngàn

Để giấc mơ không đứt đoạn giữa đại ngàn

Từng là địa bàn có tỷ lệ tảo hôn khá cao, xã Pu Sam Cáp (Lai Châu) đã có những chuyển biến rõ rệt trong việc ngăn chặn hủ tục này. Sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, nhà trường và cộng đồng đã từng bước thay đổi nhận thức, giúp nhiều em nhỏ có cơ hội tiếp tục học tập, hướng tới tương lai bền vững.

Nông dân trồng mía liên kết đầu tư hệ thống tưới nước nhỏ giọt

Nông dân trồng mía liên kết đầu tư hệ thống tưới nước nhỏ giọt

Nhằm thích ứng với tình hình nắng hạn kéo dài, nhiều nông dân trồng mía tại tỉnh Đắk Lắk đã liên kết với doanh nghiệp để đầu tư hệ thống tưới nước nhỏ giọt. Ứng dụng công nghệ này, người dân không chỉ giải quyết “bài toán” chống hạn mà còn nâng cao năng suất cây mía, đem lại hiệu quả kinh tế cao.

Đồng bào Cơ Tu phát triển kinh tế dưới tán rừng

Đồng bào Cơ Tu phát triển kinh tế dưới tán rừng

Giữa đại ngàn phía Tây thành phố Đà Nẵng, những cánh rừng pơ mu vẫn vươn lên giữa mây núi, trầm mặc và bền bỉ qua hàng trăm năm. Ở đó, người Cơ Tu không chỉ sống cùng rừng, mà còn giữ rừng như một phần máu thịt. Từ những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ, đến những mô hình sinh kế mới dưới tán rừng, một cách tiếp cận bền vững đang dần hình thành, mở ra hướng đi lâu dài cho vùng cao.

Tái cấu trúc chuỗi giá trị lúa gạo theo hướng bền vững

Tái cấu trúc chuỗi giá trị lúa gạo theo hướng bền vững

Trong bối cảnh ngành lúa gạo chịu áp lực từ biến đổi khí hậu, chi phí tăng và yêu cầu thị trường ngày càng cao, việc triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp trên địa bàn tỉnh An Giang đang mở ra hướng đi mới. Đề án không chỉ đổi mới phương thức canh tác mà còn tái cấu trúc chuỗi giá trị lúa gạo theo hướng sản xuất bền vững, giảm chi phí, giảm phát thải, nâng cao chất lượng hạt gạo và gắn chặt với chuỗi liên kết tiêu thụ.

Khởi nghiệp thành công với mô hình 'kinh tế nông nghiệp xanh'

Khởi nghiệp thành công với mô hình 'kinh tế nông nghiệp xanh'

Gần đây, nhiều nông dân ở tỉnh An Giang đã khai thác tốt các thế mạnh, nguồn nguyên liệu sẵn có của địa phương để phát triển sản xuất, kinh doanh, qua đó tạo thu nhập, việc làm cho nhiều công nhân lao động, góp phần chung vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Hồi chuông cảnh báo từ những vụ đuối nước trẻ em

Hồi chuông cảnh báo từ những vụ đuối nước trẻ em

Chỉ trong vòng vài ngày, trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk liên tiếp xảy ra 3 vụ đuối nước, khiến 5 trẻ em từ 9 - 14 tuổi tử vong. Những mất mát dồn dập không chỉ để lại nỗi đau không thể bù đắp cho các gia đình mà còn đặt ra cảnh báo cấp thiết về nguy cơ đuối nước đang hiện hữu, đặc biệt trong thời điểm nắng nóng.

Chuẩn hóa vùng trồng, tạo đà nâng giá trị nông sản Gia Lai

Chuẩn hóa vùng trồng, tạo đà nâng giá trị nông sản Gia Lai

Trước yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu, tỉnh Gia Lai đang chuyển hướng mạnh từ phát triển sản lượng sang chuẩn hóa chất lượng thông qua việc cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. Đây được xem là giải pháp căn cơ giúp nông sản địa phương nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường theo hướng bền vững.

Những 'thầy giáo quân hàm xanh' xóa mù công nghệ nơi biên giới Lai Châu

Những 'thầy giáo quân hàm xanh' xóa mù công nghệ nơi biên giới Lai Châu

Thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, thời gian qua, những người lính Biên phòng tỉnh Lai Châu không chỉ chắc tay súng bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia mà còn đang miệt mài mang “ánh sáng số” đến với đồng bào các dân tộc tại các bản qua mô hình đầy nhân văn: “Thầy giáo quân hàm xanh, đẩy nhanh chuyển đổi số”.

Tiếng dân tộc - 'Chìa khóa' mở cửa lòng dân biên giới

Tiếng dân tộc - 'Chìa khóa' mở cửa lòng dân biên giới

Trong hai ngày 8 - 9/4/2026, tại tỉnh Lào Cai, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đã tổ chức thành công Hội thi tiếng Mông trong Bộ đội Biên phòng khu vực 2 năm 2026. Hoạt động có ý nghĩa thiết thực nhằm cụ thể hóa chủ trương của Bộ Quốc phòng và Bộ đội Biên phòng về tăng cường học tập ngoại ngữ và tiếng dân tộc thiểu số trong toàn lực lượng.

Chuyển đổi cơ cấu sản xuất, mở hướng sinh kế cho người dân miền núi

Chuyển đổi cơ cấu sản xuất, mở hướng sinh kế cho người dân miền núi

Xác định thế mạnh của từng vùng, địa phương trong chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, thời gian qua, xã Châu Quế (tỉnh Lào Cai) đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân trên địa bàn từng bước thay đổi tư duy sản xuất, chủ động tiếp cận thị trường, ứng dụng khoa học công nghệ nhằm gia tăng giá trị sản xuất. Từ đó, xã xuất hiện nhiều mô hình phát triển kinh tế hiệu quả đem lại giá trị kinh tế cao cho người dân.

Hành trình 'viết lại' cuộc đời cho cây nấm rơm

Hành trình 'viết lại' cuộc đời cho cây nấm rơm

Rời phố về quê, chị Nguyễn Hoàng Ngọc Yến (xã Bình Hòa, An Giang) đã chọn cây nấm rơm làm điểm tựa để hiện thực hóa khát vọng nâng tầm nông sản địa phương qua dòng bánh phồng độc đáo. Bằng tư duy đổi mới và tinh thần “khởi nghiệp xanh”, chị Yến không chỉ khẳng định thương hiệu bánh phồng nấm rơm bằng những giải thưởng uy tín mà còn mở ra cánh cửa xuất khẩu cho nông sản quê hương, trở thành điểm sáng trong phong trào khởi nghiệp nông thôn hiện nay.