Phát triển chuỗi giá trị và sinh kế bền vững ở vùng lõi Măng Ri

Xã vùng cao Măng Ri là vùng lõi sinh trưởng tự nhiên của sâm Ngọc Linh tại tỉnh Quảng Ngãi. Từ các nghị quyết phát triển dược liệu của địa phương, mô hình liên kết giữa chính quyền, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân đang từng bước hình thành chuỗi giá trị khép kín cho loại dược liệu quý này.

sam-2506.jpg
Theo cơ quan chức năng và người dân, quả của cây sâm Ngọc Linh trên 4 năm tuổi có thể sử dụng để ươm cây giống.

Không chỉ mở ra sinh kế bền vững dưới tán rừng, sâm Ngọc Linh còn được kỳ vọng trở thành cây dược liệu chủ lực, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội then chốt cho địa phương.

Đánh thức tiềm năng vùng lõi

Xã Măng Ri nằm ở vùng lõi của quần thể sâm Ngọc Linh với những điều kiện tự nhiên thuận lợi như độ cao lý tưởng trên 1.200m, đất giàu dinh dưỡng, khí hậu ôn đới mát mẻ quanh năm. Đặc biệt, lớp đất feralit dưới những tán rừng nguyên sinh là môi trường hoàn hảo để sâm tích lũy hoạt chất quý giá. Hiện nay, toàn xã có hơn 30.700ha đất có rừng, trong đó có hơn 2.600ha là khu vực phân bố tự nhiên của sâm. Đây là hệ sinh thái bảo bọc cây sâm; đồng thời là “trụ cột xanh” trong tầm nhìn phát triển bền vững của địa phương.

Tại xã, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 97% dân số (chủ yếu là người Xơ Đăng). Họ không chỉ là lực lượng trực tiếp trồng, bảo vệ sâm, mà còn là người gìn giữ tri thức bản địa vô giá. Nhờ các chính sách hỗ trợ phát triển dược liệu dưới tán rừng, người dân Măng Ri đã phát triển được khoảng 100ha sâm Ngọc Linh. Loại sâm được ví như “quốc bảo” này đã trở thành sinh kế bền vững, giúp đồng bào nơi đây thoát nghèo và gắn bó với công tác giữ rừng.

Ở xã có khoảng 300 hộ đồng bào Xơ Đăng tham gia liên kết với doanh nghiệp trong sản xuất, bảo vệ và tiêu thụ sâm. Người dân được cung cấp giống, tập huấn kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm. Điển hình như gia đình anh A Dũng (thôn Đăk Viên), hiện sở hữu hơn 3.000 gốc sâm Ngọc Linh, mang lại thu nhập ổn định hàng năm. Anh Dũng chia sẻ: “Trước đây bà con thấy sâm trên rừng chưa có giá như bây giờ. Nay được hỗ trợ vay vốn, đầu tư giống để trồng, kinh tế ổn định hơn hẳn so với các loại cây khác”.

sam2-2605.jpg
Cận cảnh khai thác củ sâm Ngọc Linh.

Do giá cây giống sâm Ngọc Linh (từ 1 – 3 năm tuổi) dao động ở mức cao, từ 200.000 - 600.000 đồng/cây, việc người dân Măng Ri chủ động tự gieo ươm tại chỗ đã giúp tiết kiệm đáng kể chi phí. Tuy nhiên, để đảm bảo chất lượng, ông Phạm Xuân Quang, Chủ tịch UBND xã Măng Ri lưu ý người dân cần chú trọng khâu giống và kỹ thuật. Thời gian tới, chính quyền địa phương sẽ phối hợp với các doanh nghiệp, hợp tác xã chuyên ngành triển khai hỗ trợ ươm giống, trồng dặm; đồng thời hướng dẫn bà con kỹ thuật làm luống, che tán, phòng bệnh và chăm sóc cây sâm trong giai đoạn ngủ đông.

Năm 2026, xã Măng Ri đặt mục tiêu trồng mới 50ha sâm Ngọc Linh (tương ứng khoảng 500.000 cây giống). Đến nay, toàn xã đã thực hiện được hơn 34ha. Nhiệm kỳ 2025 - 2030, xã đặt mục tiêu phát triển tổng diện tích dược liệu lên 6.300ha, trong đó trồng mới 1.300ha sâm Ngọc Linh.

Bên cạnh doanh nghiệp, mô hình kinh tế tập thể, hợp tác xã do chính người dân bản địa làm chủ đang phát huy hiệu quả mạnh mẽ, dịch chuyển từ phương thức sản xuất nhỏ lẻ sang hợp tác sâu rộng. Các hợp tác xã đã trở thành đầu mối tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa người dân và thị trường, nâng cao kỹ thuật trồng, bảo đảm chất lượng và từng bước khẳng định thương hiệu dược liệu địa phương.

Điển hình là Hợp tác xã Sâm và Dược liệu Ngọc Linh, ra đời năm 2021, đến nay đã thu hút 200 thành viên với vốn điều lệ 9,5 tỷ đồng. Nơi đây là điểm tựa vững chắc cho cộng đồng dân tộc Xơ Đăng tại xã Măng Ri trong việc bảo tồn nguồn gen quý, phát triển tài nguyên gắn với nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho người dân.

sam3-2605.jpg
Cận cảnh quả sâm Ngọc Linh.

Ông Hồ Anh Phi, Tổng giám đốc Hợp tác xã Sâm và Dược liệu Ngọc Linh bày tỏ: Mục tiêu lớn nhất của hợp tác xã là chuẩn hóa quy trình trồng sâm Ngọc Linh thuần tự nhiên, từ đó nâng cao giá trị các sản phẩm chế biến sâu từ dược liệu. Người dân muốn chứng minh rằng, khi đồng bào Xơ Đăng làm chủ công nghệ và thị trường thông qua mô hình hợp tác xã, cây sâm Ngọc Linh không chỉ là sinh kế thoát nghèo mà còn trở thành niềm tự hào văn hóa, giúp họ làm giàu bền vững trên chính mảnh đất quê hương.

Khát vọng trở thành “thủ phủ dược liệu”

Theo thống kê, đến tháng 5/2026, Quảng Ngãi đã ghi nhận khoảng 1.200 hộ gia đình, 30 nhóm hộ, tổ liên kết và 5 doanh nghiệp tham gia trồng sâm Ngọc Linh với tổng diện tích khoảng 3.000ha. Hơn 3.100ha đẳng sâm cũng đã được gieo trồng tại các xã Xốp, Măng Đen, Măng Ri, Tu Mơ Rông, Ngọc Linh… bước đầu hình thành vùng nguyên liệu tập trung quy mô lớn.

Ông Phạm Xuân Quang, Chủ tịch UBND xã Măng Ri thông tin, địa phương đang tiếp tục khuyến khích hình thành các hợp tác xã, tổ hợp tác để khép kín chuỗi liên kết, xây dựng các sản phẩm OCOP gắn với thương hiệu sâm Ngọc Linh, kết hợp phát triển du lịch trải nghiệm dược liệu. Nhằm đảm bảo đúng định hướng, chính quyền xã thường xuyên tổ chức các đoàn kiểm tra định kỳ hàng tháng, hàng quý để đánh giá các dự án hỗ trợ; đồng thời tuyên truyền, hướng dẫn người dân nhận biết hình thái đặc trưng, kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc xuất xứ của giống gốc trước khi xuất vườn.

Giai đoạn 2027 - 2030, xã Măng Ri định hướng phát triển sâm theo hướng mở rộng nhưng có kiểm soát, trọng tâm tại các tiểu khu 218, 220, 225, 226… theo chuẩn sinh thái, ưu tiên hộ đồng bào dân tộc thiểu số nghèo, cận nghèo tham gia theo mô hình tổ, nhóm hộ nhằm giảm chi phí sản xuất. Khâu chứng nhận và truy xuất nguồn gốc cũng được chú trọng thông qua việc mở rộng vùng bảo hộ chỉ dẫn địa lý, cấp mã số vùng trồng và chuẩn hóa việc sử dụng nhật ký điện tử.

sam4-2605.jpg
Khu vực trồng sâm Ngọc Linh dưới tán rừng.

Để hiện thực hóa mục tiêu đưa Măng Ri trở thành thủ phủ sâm Ngọc Linh và dược liệu của cả nước, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đỗ Tâm Hiển yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các ngành, địa phương khẩn trương xây dựng bộ tiêu chuẩn sâm Ngọc Linh phục vụ công tác quản lý, xử lý vi phạm, hoàn thành ngay trong năm 2026. Các đơn vị đẩy nhanh tiến độ kiểm kê rừng phục vụ quy hoạch; hoàn thiện phương án bảo vệ và liên kết khai thác dưới tán rừng theo đúng quy định pháp luật, hoàn thành chậm nhất trong tháng 6/2026.

Lãnh đạo tỉnh cam kết tăng cường hỗ trợ kỹ thuật, đẩy mạnh hạ tầng số (mã QR, chỉ dẫn địa lý), tiếp tục kêu gọi các doanh nghiệp, hợp tác xã đồng hành, đóng góp nguồn lực cùng người dân phát triển bền vững thương hiệu “quốc bảo” sâm Ngọc Linh./.

Có thể bạn quan tâm

Quyết sách nhân văn, hỗ trợ học sinh vùng cao ôn thi tốt nghiệp hiệu quả

Quyết sách nhân văn, hỗ trợ học sinh vùng cao ôn thi tốt nghiệp hiệu quả

Tháng 4/2026, HĐND tỉnh Lai Châu đã ban hành quy định chính sách hỗ trợ học sinh dân tộc nội trú, học sinh bán trú, học viên bán trú năm cuối cấp trung học phổ thông và cơ sở giáo dục để ôn thi, thi tốt nghiệp. Đây là một quyết sách đậm tính nhân văn, thể hiện sự quan tâm thiết thực của cấp ủy, chính quyền tỉnh Lai Châu đối với thế hệ trẻ vùng cao trong thời điểm quan trọng nhất của học sinh.

Ứng dụng KHCN trong sản xuất nông nghiệp tại Điện Biên

Ứng dụng KHCN trong sản xuất nông nghiệp tại Điện Biên

Những năm gần đây, việc ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất nông nghiệp tại Điện Biên ngày càng được đẩy mạnh. Nhiều mô hình sản xuất hiện đại đã góp phần nâng cao năng suất, chất lượng nông sản và mở ra hướng phát triển nông nghiệp bền vững cho địa phương.

Học và làm theo Bác trở thành 'mạch sống' ở vùng biên

Học và làm theo Bác trở thành 'mạch sống' ở vùng biên

Tháng Năm về trên vùng biên giới Hòa Hội, tỉnh Tây Ninh, những cơn mưa đầu mùa bắt đầu làm dịu đi cái nắng gay gắt của miền Đông Nam Bộ. Trong khuôn viên trụ sở xã, “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” vừa được ra mắt trở thành nơi nhiều cán bộ, đảng viên, đoàn viên, học sinh tìm đến đọc sách, xem hình ảnh tư liệu về cuộc đời, sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Không gian ấy không chỉ là mô hình trưng bày mà đang dần trở thành nơi hun đúc niềm tin, trách nhiệm và tinh thần cống hiến của cán bộ, đảng viên và nhân dân vùng biên.

Lắng nghe, thấu hiểu và đồng hành cùng học sinh dân tộc miền núi

Lắng nghe, thấu hiểu và đồng hành cùng học sinh dân tộc miền núi

Ngày 16/5, tại phường Tân Hòa, tỉnh Phú Thọ, Trung tâm Y tế khu vực Hòa Bình phối hợp với Bệnh viện Tâm thần Vĩnh Phúc và Trường Trung học phổ thông dân tộc nội trú Hòa Bình tổ chức hội nghị truyền thông và sàng lọc sức khỏe tâm lý cho hơn 560 học sinh của nhà trường.

Nhiều mô hình nông nghiệp công nghệ cao phát huy hiệu quả

Nhiều mô hình nông nghiệp công nghệ cao phát huy hiệu quả

Trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng nông sản, an toàn thực phẩm và phát triển xanh ngày càng cao, tỉnh Phú Thọ đang xác định khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực then chốt để tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, sinh thái và bền vững. Nhiều mô hình sản xuất ứng dụng kỹ thuật tiên tiến đã mang lại hiệu quả rõ rệt, góp phần thay đổi tư duy sản xuất và nâng cao giá trị nông sản địa phương.

Khoa học đồng hành cùng sinh kế vùng chè di sản

Khoa học đồng hành cùng sinh kế vùng chè di sản

Trong dòng chảy phát triển hôm nay, quần thể chè Shan tuyết cổ thụ đang được nhìn nhận không chỉ như một nguồn gen quý hiếm, mà còn là "di sản sống" cần được bảo tồn, phát huy gắn với nâng cao đời sống người dân. Và để đánh thức trọn vẹn giá trị ấy, khoa học đang được đặt vào vị trí đồng hành cùng cộng đồng địa phương.

Trồng dâu tây - hướng phát triển kinh tế mới ở xã biên giới Dào San

Trồng dâu tây - hướng phát triển kinh tế mới ở xã biên giới Dào San

Cây dâu tây đang dần trở thành cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao tại nhiều địa phương của tỉnh Lai Châu. Tại xã biên giới Dào San, mô hình trồng dâu tây đang mở ra hướng phát triển mới, giúp người dân nâng cao thu nhập, từng bước thay đổi tư duy trong sản xuất nông nghiệp truyền thống.

Để giấc mơ không đứt đoạn giữa đại ngàn

Để giấc mơ không đứt đoạn giữa đại ngàn

Từng là địa bàn có tỷ lệ tảo hôn khá cao, xã Pu Sam Cáp (Lai Châu) đã có những chuyển biến rõ rệt trong việc ngăn chặn hủ tục này. Sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, nhà trường và cộng đồng đã từng bước thay đổi nhận thức, giúp nhiều em nhỏ có cơ hội tiếp tục học tập, hướng tới tương lai bền vững.

Nông dân trồng mía liên kết đầu tư hệ thống tưới nước nhỏ giọt

Nông dân trồng mía liên kết đầu tư hệ thống tưới nước nhỏ giọt

Nhằm thích ứng với tình hình nắng hạn kéo dài, nhiều nông dân trồng mía tại tỉnh Đắk Lắk đã liên kết với doanh nghiệp để đầu tư hệ thống tưới nước nhỏ giọt. Ứng dụng công nghệ này, người dân không chỉ giải quyết “bài toán” chống hạn mà còn nâng cao năng suất cây mía, đem lại hiệu quả kinh tế cao.

Đồng bào Cơ Tu phát triển kinh tế dưới tán rừng

Đồng bào Cơ Tu phát triển kinh tế dưới tán rừng

Giữa đại ngàn phía Tây thành phố Đà Nẵng, những cánh rừng pơ mu vẫn vươn lên giữa mây núi, trầm mặc và bền bỉ qua hàng trăm năm. Ở đó, người Cơ Tu không chỉ sống cùng rừng, mà còn giữ rừng như một phần máu thịt. Từ những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ, đến những mô hình sinh kế mới dưới tán rừng, một cách tiếp cận bền vững đang dần hình thành, mở ra hướng đi lâu dài cho vùng cao.

Tái cấu trúc chuỗi giá trị lúa gạo theo hướng bền vững

Tái cấu trúc chuỗi giá trị lúa gạo theo hướng bền vững

Trong bối cảnh ngành lúa gạo chịu áp lực từ biến đổi khí hậu, chi phí tăng và yêu cầu thị trường ngày càng cao, việc triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp trên địa bàn tỉnh An Giang đang mở ra hướng đi mới. Đề án không chỉ đổi mới phương thức canh tác mà còn tái cấu trúc chuỗi giá trị lúa gạo theo hướng sản xuất bền vững, giảm chi phí, giảm phát thải, nâng cao chất lượng hạt gạo và gắn chặt với chuỗi liên kết tiêu thụ.

Khởi nghiệp thành công với mô hình 'kinh tế nông nghiệp xanh'

Khởi nghiệp thành công với mô hình 'kinh tế nông nghiệp xanh'

Gần đây, nhiều nông dân ở tỉnh An Giang đã khai thác tốt các thế mạnh, nguồn nguyên liệu sẵn có của địa phương để phát triển sản xuất, kinh doanh, qua đó tạo thu nhập, việc làm cho nhiều công nhân lao động, góp phần chung vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Hồi chuông cảnh báo từ những vụ đuối nước trẻ em

Hồi chuông cảnh báo từ những vụ đuối nước trẻ em

Chỉ trong vòng vài ngày, trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk liên tiếp xảy ra 3 vụ đuối nước, khiến 5 trẻ em từ 9 - 14 tuổi tử vong. Những mất mát dồn dập không chỉ để lại nỗi đau không thể bù đắp cho các gia đình mà còn đặt ra cảnh báo cấp thiết về nguy cơ đuối nước đang hiện hữu, đặc biệt trong thời điểm nắng nóng.

Chuẩn hóa vùng trồng, tạo đà nâng giá trị nông sản Gia Lai

Chuẩn hóa vùng trồng, tạo đà nâng giá trị nông sản Gia Lai

Trước yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu, tỉnh Gia Lai đang chuyển hướng mạnh từ phát triển sản lượng sang chuẩn hóa chất lượng thông qua việc cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. Đây được xem là giải pháp căn cơ giúp nông sản địa phương nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường theo hướng bền vững.

Những 'thầy giáo quân hàm xanh' xóa mù công nghệ nơi biên giới Lai Châu

Những 'thầy giáo quân hàm xanh' xóa mù công nghệ nơi biên giới Lai Châu

Thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, thời gian qua, những người lính Biên phòng tỉnh Lai Châu không chỉ chắc tay súng bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia mà còn đang miệt mài mang “ánh sáng số” đến với đồng bào các dân tộc tại các bản qua mô hình đầy nhân văn: “Thầy giáo quân hàm xanh, đẩy nhanh chuyển đổi số”.

Tiếng dân tộc - 'Chìa khóa' mở cửa lòng dân biên giới

Tiếng dân tộc - 'Chìa khóa' mở cửa lòng dân biên giới

Trong hai ngày 8 - 9/4/2026, tại tỉnh Lào Cai, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đã tổ chức thành công Hội thi tiếng Mông trong Bộ đội Biên phòng khu vực 2 năm 2026. Hoạt động có ý nghĩa thiết thực nhằm cụ thể hóa chủ trương của Bộ Quốc phòng và Bộ đội Biên phòng về tăng cường học tập ngoại ngữ và tiếng dân tộc thiểu số trong toàn lực lượng.

Chuyển đổi cơ cấu sản xuất, mở hướng sinh kế cho người dân miền núi

Chuyển đổi cơ cấu sản xuất, mở hướng sinh kế cho người dân miền núi

Xác định thế mạnh của từng vùng, địa phương trong chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, thời gian qua, xã Châu Quế (tỉnh Lào Cai) đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân trên địa bàn từng bước thay đổi tư duy sản xuất, chủ động tiếp cận thị trường, ứng dụng khoa học công nghệ nhằm gia tăng giá trị sản xuất. Từ đó, xã xuất hiện nhiều mô hình phát triển kinh tế hiệu quả đem lại giá trị kinh tế cao cho người dân.

Hành trình 'viết lại' cuộc đời cho cây nấm rơm

Hành trình 'viết lại' cuộc đời cho cây nấm rơm

Rời phố về quê, chị Nguyễn Hoàng Ngọc Yến (xã Bình Hòa, An Giang) đã chọn cây nấm rơm làm điểm tựa để hiện thực hóa khát vọng nâng tầm nông sản địa phương qua dòng bánh phồng độc đáo. Bằng tư duy đổi mới và tinh thần “khởi nghiệp xanh”, chị Yến không chỉ khẳng định thương hiệu bánh phồng nấm rơm bằng những giải thưởng uy tín mà còn mở ra cánh cửa xuất khẩu cho nông sản quê hương, trở thành điểm sáng trong phong trào khởi nghiệp nông thôn hiện nay.

Mở lối làm giàu từ hộ nông dân đến chi hội nghề nghiệp

Mở lối làm giàu từ hộ nông dân đến chi hội nghề nghiệp

Với hiệu quả kinh tế từ nuôi dê thương phẩm, Hội Nông dân xã Thọ Phong (Quảng Ngãi) đã thành lập Chi hội nghề nghiệp chăn nuôi dê, mở ra hướng đi mới cho phát triển kinh tế bền vững. Mô hình nuôi dê tại Thọ Phong không chỉ nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn khẳng định sức mạnh liên kết, giúp nông dân cải thiện thu nhập và ổn định cuộc sống.

Chuyển đổi số, nâng giá trị nhung hươu

Chuyển đổi số, nâng giá trị nhung hươu

Sản phẩm nhung hươu ở Hà Tĩnh từ lâu trở thành thương hiệu đặc sắc. Tại vùng nuôi hươu sao các xã miền núi Hương Sơn, Quang Diệm, Sơn Giang..., không khí thu hoạch nhung hươu diễn ra nhộn nhịp. Khác với trước đây, hiện nay nhờ ứng dụng chuyển đổi số và công nghệ chế biến sâu, đặc sản “tứ đại danh dược” này không chỉ nâng cao giá trị kinh tế cho người dân mà còn dễ dàng tiếp cận người tiêu dùng cả nước.