Hướng đến phát triển bền vững cây thanh long ở Hàm Thuận Nam

Hướng đến phát triển bền vững cây thanh long ở Hàm Thuận Nam

Chiếm gần 50% diện tích trồng cây thanh long của tỉnh, huyện Hàm Thuận Nam được coi là “thủ phủ” thanh long của tỉnh Bình Thuận. Những năm qua, cây thanh long trở thành cây “sống còn” của địa phương bởi nó mang lại hiệu quả kinh tế cao, giúp nhiều nông dân thoát nghèo.

Phát huy thế mạnh của địa phương, huyện Hàm Thuận Nam tập trung hình thành vùng trồng thanh long chất lượng, an toàn; khuyến khích phát triển mạnh mẽ sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, hiệu quả, gắn với chuyển đối cơ cấu cây trồng.

Sản xuất theo chuẩn an toàn


Thanh long là cây trồng chủ lực trong định hướng phát triển kinh tế của huyện Hàm Thuận Nam. Xác định sản xuất thanh long sạch, an toàn là một hướng đi tất yếu, bắt buộc giúp trái thanh long nâng cao chất lượng cạnh tranh trên thị trường, huyện Hàm Thuận Nam đẩy mạnh triển khai chương trình sản xuất thanh long an toàn theo hướng thực hành sản xuất nông nghiệp tốt ở Việt Nam (VietGAP) và thực hành nông nghiệp tốt toàn cầu (Global GAP).

Ông Trần Văn Lanh, Phó phòng Nông nghiệp và phát triển nông thôn huyện Hàm Thuận Nam cho biết, sản xuất thanh long theo tiêu chuẩn VietGAP tạo môi trường thuận lợi để đáp ứng nhanh tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, đồng thời giúp nâng cao giá trị sản phẩm thanh long Bình Thuận và đáp ứng nhu cầu xuất khẩu.

Mặt khác, sản xuất VietGAP góp phần cải thiện môi trường sản xuất, giảm tình trạng lạm phát thuốc bảo vệ thực vật, từng bước làm thay đổi tập quán sản xuất truyền thống của nông dân phù hợp với yêu cầu sản xuất thực tiễn và xu thế hiện nay.

Theo phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện, hện nay diện tích sản xuất thanh long toàn huyện khoảng 14.700 ha. Sản lượng hàng năm đạt trên 320.000 tấn. Đến tháng 7/2020, toàn huyện có hơn 6.600 ha thanh long được công nhận đạt chuẩn VietGAP (45% diện tích toàn huyện) với hơn 200 tổ, nhóm, trang trại tham gia. Ngoài ra, Hàm Thuận Nam còn có khoảng 500 ha thanh long sản xuất theo tiêu chuẩn Global GAP, tập trung chủ yếu tại các trang trại có diện tích lớn.

Hợp tác xã dịch vụ sản xuất thanh long Hàm Minh 30, xã Hàm Minh, huyện Hàm Thuận Nam hiện có 35 thành viên tham gia sản xuất 55 ha thanh long theo tiêu chuẩn VietGAP và Global GAP. Với tiêu chí sản xuất trái thanh long theo hướng an toàn và chinh phục những thị trường khó tính, các thành viên Hợp tác xã liên kết tạo một chu trình khép kín trong sản xuất, thu mua, tiêu thụ, xuất khẩu thanh long; khuyến khích tiêu thụ nông sản bằng hợp đồng có định hướng để mở ra hướng đi tích cực.

Theo bà Lê Phương Chi, Giám đốc Hợp tác xã dịch vụ sản xuất thanh long Hàm Minh 30, sau 5 năm hoạt động, sản phẩm trái thanh long của Hợp tác xã đã xuất khẩu trực tiếp sang thị trường Hàn Quốc đồng thời cung cấp sản phẩm trái tươi cho các đối tác xuất khẩu đi các thị trường châu Âu, Trung Quốc và các siêu thị trong nước… Bên cạnh đó, Hợp tác xã cũng bước đầu chế biến sản phẩm thanh long sấy khô. Năm 2020, Hợp tác xã đang xúc tiến phối hợp với một đối tác để thu mua toàn bộ sản phẩm thanh long Global GAP của hợp tác xã để xuất đi các thị trường khó tính.

“Sản xuất xanh, sạch, bền vững đang là xu hướng chung của thế giới. Vì vậy để tồn tại không còn cách nào khác là người nông dân phải tham gia sản xuất thanh long sạch”, bà Chi chia sẻ thêm.

Sản xuất thanh long sạch theo hướng VietGAP mở ra một hướng đi an toàn và bền vững cho trái thanh long. Tuy nhiên, theo một số nhà vườn, vì sản xuất theo VietGAP đòi hỏi quy trình khắt khe, tốn nhiều công sức như: tuân thủ quy định vệ sinh, ghi chép nhật ký canh tác, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng quy trình… nhưng việc tiêu thụ không có sự khác biệt với sản xuất thông thường nên người nông dân không mặn mà với VietGAP.

Để khắc phục vấn đề trên, theo ông Trần Văn Lanh, Phó phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, huyện đang đẩy mạnh vận động, tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng và quy trình sản xuất nông sản an toàn. Đồng thời, huyện phối hợp với các ngành liên quan đẩy mạnh vận động, quán triệt đến các doanh nghiệp, cơ sở thu mua thanh long thu mua thanh long VietGAP cho nông dân, trong đó ưu tiên, hỗ trợ các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân thu mua sản phẩm thanh long sản xuất theo VietGAP.

Đồng thời, huyện khuyến khích các doanh nghiệp liên kết với các tổ nhóm sản xuất thanh long để xây dựng chuỗi giá trị; tiếp tục hình thành nhiều vùng sản xuất chuyên canh cây thanh long, cánh đồng lớn và ngày càng chú trọng sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn

Mở ra hướng đi mới

Theo thống kê, hiện nay khoảng 80% sản lượng trái tthanh long tươi của Bình Thuận nói chung và huyện Hàm Thuận Nam nói riêng đều xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc bằng con đường tiểu ngạch. Tuy nhiên, hiện nay thị trường này cũng đã tăng cường thắt chặt nhập khẩu tiểu ngạch, siết chặt yêu cầu truy xuất nguồn gốc và quy trình kiểm soát chất lượng trái xuất khẩu, đảm bảo an toàn thực phẩm. Ngoài việc đẩy mạnh sản xuất thanh long sạch, đáp ứng yêu cầu xuất khẩu khắt khe trên trái tươi thì việc phát triển chế biến, đa dạng hóa sản phẩm từ thanh long cũng là một giải pháp hết sức cần thiết.

Theo phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, toàn huyện hiện có 5 cơ sở chế biến sản phẩm từ trái thanh long. Nhiều hợp tác xã thanh long trên địa bàn bắt đầu đẩy mạnh nghiên cứu, sản xuất các sản phẩm thanh long từ chính vùng nguyên liệu của mình như: sản phẩm thanh long sấy khô hợp tác xã Hàm Minh 30, nước ép thanh long của hợp tác xã Kim Hải, thanh long sấy dẻo của công ty trách nhiệm hữu hạn Bé Dũng… Mặc dù các cơ sở chế biến này hoạt động với công suất nhỏ và chỉ bước đầu sản xuất thăm dò thị trường nhưng đã mang lại hướng đi mới nhằm đa dạng sản phẩm, nghiên cứu sản phẩm mới từ thanh long, tạo đầu ra cho trái thanh long bền vững hơn.

Ông Trần Văn Lanh, Phó phòng Nông nghiệp và phát triển nông thôn huyện Hàm Thuận Nam cho biết, trong thời gian tới, huyện tiếp tục triển khai, khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào tiêu thụ quả thanh long, đặc biệt là chế biên sản phẩm…

Mặt khác, huyện Hàm Thuận Nam đang phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bình Thuận tổ chức mô hình tham du lịch vườn thanh long. Đến nay trên địa bàn huyện đã có 2 điểm tham quan nhà vườn thanh long đi vào hoạt động, phục vụ khách tham quan, trải nghiệm.

Theo ông Nguyễn Văn Chín, chủ vườn thanh long ở Phú Mỹ, xã Hàm Mỹ, huyện Hàm Thuận Nam, việc tham gia phục vụ khách du lịch không chỉ đem lại thu nhập cho gia đình mà còn góp phần quảng bá trái thanh long, quảng bá du lịch. Để thực hiện, các chủ vườn tuân thủ rất nghiêm ngặt về quy trình trồng thanh long sạch theo tiêu chuẩn VietGAP, đảm bảo an toàn sản xuất và an toàn cho du khách. Bên cạnh việc thưởng thức các sản phẩm từ cây thanh long như ăn trái thanh long, uống nước ép thanh long và một số món ăn chế biến từ thanh long, khách tham quan còn được trực tiếp trải nghiệm kỹ thuật trồng, chăm sóc, thu hoạch thanh long…

Bà Mai Thị Ngọc Ảnh, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Hàm Thuận Nam cho biết: loại hình tham quan vườn thanh long không chỉ tạo ra sản phẩm du lịch mới về du lịch gắn với phát triển nông nghiệp, góp phần phát triển ngành du lịch của địa phương mà còn góp phần giới thiệu giới thiệu, quảng bá trái thanh long huyện Hàm Thuận Nam nói riêng và Bình Thuận nói chung. Trong thời gian tới, huyện sẽ tiếp tục nhân rộng mô hình này để làm phong phú thêm sản phẩm du lịch của huyện.

Hồng Hiếu

(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Bình dân học vụ số: Từ phong trào đến nền tảng xây dựng công dân số

Bình dân học vụ số: Từ phong trào đến nền tảng xây dựng công dân số

Từ những lớp học "cầm tay chỉ việc" ở vùng nông thôn, các Tổ công nghệ số cộng đồng "đi từng ngõ, gõ từng nhà", đến mô hình "Gia đình số", "Chợ số - Nông thôn số", "Mỗi công dân - Một danh tính số"... phong trào "Bình dân học vụ số" đang lan tỏa mạnh mẽ trên địa bàn tỉnh Phú Thọ.

Liên kết trồng ớt chỉ địa, mở hướng phát triển kinh tế vùng cao

Liên kết trồng ớt chỉ địa, mở hướng phát triển kinh tế vùng cao

Phát huy lợi thế về khí hậu, thổ nhưỡng cùng chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng, xã Quản Bạ (Tuyên Quang) đang phát triển mô hình liên kết trồng ớt chỉ địa giữa người dân, doanh nghiệp và chính quyền. Mô hình không chỉ giúp hình thành vùng nguyên liệu tập trung mà còn mang lại doanh thu từ 160-200 triệu đồng/ha, cao gấp 3-4 lần so với trồng ngô, góp phần nâng cao thu nhập và tạo động lực phát triển kinh tế vùng cao.

Đồng bào vùng cao tăng thu nhập từ tư duy đổi mới

Đồng bào vùng cao tăng thu nhập từ tư duy đổi mới

Nằm ở vùng biên giới phía Bắc của thành phố Đồng Nai, xã Đăk Ơ và Bù Gia Mập từng được biết đến là vùng đất gặp nhiều khó khăn trong phát triển kinh tế. Những năm gần đây, diện mạo các thôn nơi đây đang thay đổi từng ngày nhờ sự đóng góp không nhỏ từ ý chí kiên cường và tinh thần vượt khó của đồng bào Tày, Nùng là những người mang khát vọng vươn lên làm giàu trên quê hương thứ hai miền Đông Nam Bộ.

Triển vọng từ mô hình trồng sâm bố chính

Triển vọng từ mô hình trồng sâm bố chính

Nhờ sự mạnh dạn và nhạy bén của người nông dân, cây sâm bố chính (hay còn gọi là sâm tiến vua) – một loại dược liệu quý vốn nổi tiếng là khó canh tác đã bước đầu bén duyên thành công trên đất Quảng Ngãi.

Đưa giáo dục pháp luật đến với đồng bào dân tộc thiểu số

Đưa giáo dục pháp luật đến với đồng bào dân tộc thiểu số

Tại xã Dũng Tiến (Phú Thọ), công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đang được đổi mới theo hướng bám sát thực tiễn, phát huy vai trò của người có uy tín trong cộng đồng và kết hợp hiệu quả với các nền tảng số để đưa pháp luật đến gần hơn với người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số.

Đẩy mạnh tuyên truyền, giảm tảo hôn ở vùng cao

Đẩy mạnh tuyên truyền, giảm tảo hôn ở vùng cao

Tại tỉnh Điện Biên, tình trạng tảo hôn vẫn xảy ra ở một số vùng đồng bào dân tộc thiểu số do điều kiện kinh tế, trình độ dân trí và tập quán lạc hậu. Để từng bước đẩy lùi tình trạng này, các địa phương đang đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân.

Trang bị kỹ năng phòng chống thiên tai cho vùng sạt lở Lai Châu

Trang bị kỹ năng phòng chống thiên tai cho vùng sạt lở Lai Châu

Ngày 3/7, tại Lai Châu, Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với Công ty CP Acecook Việt Nam tổ chức lớp tập huấn “Nâng cao năng lực, phát huy vai trò về phòng ngừa và giảm nhẹ rủi ro thiên tai của đội ngũ trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng dân cư”.

Lớp học chuyển đổi số đặc biệt nơi biên cương

Lớp học chuyển đổi số đặc biệt nơi biên cương

Mang nhịp sống công nghệ đến gần hơn với trẻ em vùng khó khăn, đó là câu chuyện đang diễn ra tại lớp học "chuyển đổi số" đặc biệt của Đồn Biên phòng Vĩnh Hải, thành phố Cần Thơ trong mùa hè này. Những học viên nhỏ tuổi đến đây đa phần đều có hoàn cảnh khó khăn.

Thận trọng phát triển cây mắc ca ở Lào Cai

Thận trọng phát triển cây mắc ca ở Lào Cai

Sau nhiều năm thử nghiệm, cây mắc ca thích nghi với điều kiện thổ nhưỡng ở một số địa phương tỉnh Lào Cai. Tuy nhiên, bài toán về đầu ra và công nghiệp chế biến chưa ổn định đòi hỏi việc phát triển loại cây này cần những bước đi thận trọng, tránh chạy theo phong trào.

Mô hình hình sen cá mở hướng sinh kế bền vững vùng ngập lũ

Mô hình hình sen cá mở hướng sinh kế bền vững vùng ngập lũ

Tận dụng lợi thế đất ngập nước theo mùa, mô hình trồng sen kết hợp nuôi cá tại xã Tân Hưng, tỉnh Tây Ninh, đang mang lại hiệu quả kinh tế, góp phần bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Mô hình này đang thu hút sự quan tâm của nhiều chuyên gia, nhà khoa học và nông dân các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long.

Chuyển đổi trồng dừa hữu cơ phục vụ xuất khẩu

Chuyển đổi trồng dừa hữu cơ phục vụ xuất khẩu

Tỉnh Đồng Tháp là một trong những địa phương có diện tích dừa lớn ở Đồng bằng sông Cửu Long, với hơn 24.113 ha dừa, tập trung tại xã chuyên canh dừa trong vùng ngọt hóa Gò Công ở các địa phương phía Đông của tỉnh, với sản lượng khoảng 203.770 tấn trái/năm. Nhằm phát huy tiềm năng và thế mạnh cây dừa, các địa phương trong vùng chuyên canh dừa khuyến khích người dân ứng dụng rộng rãi khoa học kỹ thuật nông nghiệp thâm canh, chuyển đổi sang trồng dừa hữu cơ hướng tới phục vụ xuất khẩu.

Phát triển chuỗi giá trị và sinh kế bền vững ở vùng lõi Măng Ri

Phát triển chuỗi giá trị và sinh kế bền vững ở vùng lõi Măng Ri

Xã vùng cao Măng Ri là vùng lõi sinh trưởng tự nhiên của sâm Ngọc Linh tại tỉnh Quảng Ngãi. Từ các nghị quyết phát triển dược liệu của địa phương, mô hình liên kết giữa chính quyền, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân đang từng bước hình thành chuỗi giá trị khép kín cho loại dược liệu quý này.

Quyết sách nhân văn, hỗ trợ học sinh vùng cao ôn thi tốt nghiệp hiệu quả

Quyết sách nhân văn, hỗ trợ học sinh vùng cao ôn thi tốt nghiệp hiệu quả

Tháng 4/2026, HĐND tỉnh Lai Châu đã ban hành quy định chính sách hỗ trợ học sinh dân tộc nội trú, học sinh bán trú, học viên bán trú năm cuối cấp trung học phổ thông và cơ sở giáo dục để ôn thi, thi tốt nghiệp. Đây là một quyết sách đậm tính nhân văn, thể hiện sự quan tâm thiết thực của cấp ủy, chính quyền tỉnh Lai Châu đối với thế hệ trẻ vùng cao trong thời điểm quan trọng nhất của học sinh.

Ứng dụng KHCN trong sản xuất nông nghiệp tại Điện Biên

Ứng dụng KHCN trong sản xuất nông nghiệp tại Điện Biên

Những năm gần đây, việc ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất nông nghiệp tại Điện Biên ngày càng được đẩy mạnh. Nhiều mô hình sản xuất hiện đại đã góp phần nâng cao năng suất, chất lượng nông sản và mở ra hướng phát triển nông nghiệp bền vững cho địa phương.

Học và làm theo Bác trở thành 'mạch sống' ở vùng biên

Học và làm theo Bác trở thành 'mạch sống' ở vùng biên

Tháng Năm về trên vùng biên giới Hòa Hội, tỉnh Tây Ninh, những cơn mưa đầu mùa bắt đầu làm dịu đi cái nắng gay gắt của miền Đông Nam Bộ. Trong khuôn viên trụ sở xã, “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” vừa được ra mắt trở thành nơi nhiều cán bộ, đảng viên, đoàn viên, học sinh tìm đến đọc sách, xem hình ảnh tư liệu về cuộc đời, sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Không gian ấy không chỉ là mô hình trưng bày mà đang dần trở thành nơi hun đúc niềm tin, trách nhiệm và tinh thần cống hiến của cán bộ, đảng viên và nhân dân vùng biên.

Lắng nghe, thấu hiểu và đồng hành cùng học sinh dân tộc miền núi

Lắng nghe, thấu hiểu và đồng hành cùng học sinh dân tộc miền núi

Ngày 16/5, tại phường Tân Hòa, tỉnh Phú Thọ, Trung tâm Y tế khu vực Hòa Bình phối hợp với Bệnh viện Tâm thần Vĩnh Phúc và Trường Trung học phổ thông dân tộc nội trú Hòa Bình tổ chức hội nghị truyền thông và sàng lọc sức khỏe tâm lý cho hơn 560 học sinh của nhà trường.

Nhiều mô hình nông nghiệp công nghệ cao phát huy hiệu quả

Nhiều mô hình nông nghiệp công nghệ cao phát huy hiệu quả

Trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng nông sản, an toàn thực phẩm và phát triển xanh ngày càng cao, tỉnh Phú Thọ đang xác định khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực then chốt để tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, sinh thái và bền vững. Nhiều mô hình sản xuất ứng dụng kỹ thuật tiên tiến đã mang lại hiệu quả rõ rệt, góp phần thay đổi tư duy sản xuất và nâng cao giá trị nông sản địa phương.

Khoa học đồng hành cùng sinh kế vùng chè di sản

Khoa học đồng hành cùng sinh kế vùng chè di sản

Trong dòng chảy phát triển hôm nay, quần thể chè Shan tuyết cổ thụ đang được nhìn nhận không chỉ như một nguồn gen quý hiếm, mà còn là "di sản sống" cần được bảo tồn, phát huy gắn với nâng cao đời sống người dân. Và để đánh thức trọn vẹn giá trị ấy, khoa học đang được đặt vào vị trí đồng hành cùng cộng đồng địa phương.

Trồng dâu tây - hướng phát triển kinh tế mới ở xã biên giới Dào San

Trồng dâu tây - hướng phát triển kinh tế mới ở xã biên giới Dào San

Cây dâu tây đang dần trở thành cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao tại nhiều địa phương của tỉnh Lai Châu. Tại xã biên giới Dào San, mô hình trồng dâu tây đang mở ra hướng phát triển mới, giúp người dân nâng cao thu nhập, từng bước thay đổi tư duy trong sản xuất nông nghiệp truyền thống.

Để giấc mơ không đứt đoạn giữa đại ngàn

Để giấc mơ không đứt đoạn giữa đại ngàn

Từng là địa bàn có tỷ lệ tảo hôn khá cao, xã Pu Sam Cáp (Lai Châu) đã có những chuyển biến rõ rệt trong việc ngăn chặn hủ tục này. Sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, nhà trường và cộng đồng đã từng bước thay đổi nhận thức, giúp nhiều em nhỏ có cơ hội tiếp tục học tập, hướng tới tương lai bền vững.

Nông dân trồng mía liên kết đầu tư hệ thống tưới nước nhỏ giọt

Nông dân trồng mía liên kết đầu tư hệ thống tưới nước nhỏ giọt

Nhằm thích ứng với tình hình nắng hạn kéo dài, nhiều nông dân trồng mía tại tỉnh Đắk Lắk đã liên kết với doanh nghiệp để đầu tư hệ thống tưới nước nhỏ giọt. Ứng dụng công nghệ này, người dân không chỉ giải quyết “bài toán” chống hạn mà còn nâng cao năng suất cây mía, đem lại hiệu quả kinh tế cao.

Đồng bào Cơ Tu phát triển kinh tế dưới tán rừng

Đồng bào Cơ Tu phát triển kinh tế dưới tán rừng

Giữa đại ngàn phía Tây thành phố Đà Nẵng, những cánh rừng pơ mu vẫn vươn lên giữa mây núi, trầm mặc và bền bỉ qua hàng trăm năm. Ở đó, người Cơ Tu không chỉ sống cùng rừng, mà còn giữ rừng như một phần máu thịt. Từ những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ, đến những mô hình sinh kế mới dưới tán rừng, một cách tiếp cận bền vững đang dần hình thành, mở ra hướng đi lâu dài cho vùng cao.

Tái cấu trúc chuỗi giá trị lúa gạo theo hướng bền vững

Tái cấu trúc chuỗi giá trị lúa gạo theo hướng bền vững

Trong bối cảnh ngành lúa gạo chịu áp lực từ biến đổi khí hậu, chi phí tăng và yêu cầu thị trường ngày càng cao, việc triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp trên địa bàn tỉnh An Giang đang mở ra hướng đi mới. Đề án không chỉ đổi mới phương thức canh tác mà còn tái cấu trúc chuỗi giá trị lúa gạo theo hướng sản xuất bền vững, giảm chi phí, giảm phát thải, nâng cao chất lượng hạt gạo và gắn chặt với chuỗi liên kết tiêu thụ.

Khởi nghiệp thành công với mô hình 'kinh tế nông nghiệp xanh'

Khởi nghiệp thành công với mô hình 'kinh tế nông nghiệp xanh'

Gần đây, nhiều nông dân ở tỉnh An Giang đã khai thác tốt các thế mạnh, nguồn nguyên liệu sẵn có của địa phương để phát triển sản xuất, kinh doanh, qua đó tạo thu nhập, việc làm cho nhiều công nhân lao động, góp phần chung vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.