Lưu giữ âm thanh cồng chiêng Tây Nguyên

Các nghệ nhân chỉnh chiêng tại làng Mrông Yố 1, xã Ia Ka, huyện Chư Păh (Gia Lai). Ảnh: Hồng Điệp - TTXVN
Các nghệ nhân chỉnh chiêng tại làng Mrông Yố 1, xã Ia Ka, huyện Chư Păh (Gia Lai). Ảnh: Hồng Điệp - TTXVN

Sau hàng chục năm sử dụng, những chiếc cồng, chiêng tại Tây Nguyên đã có phần hao mòn, hư cũ, chất lượng âm thanh không còn được trong trẻo như xưa. Tại nhiều buôn làng, một số nghệ nhân vì yêu quý, trân trọng văn hóa cộng đồng vẫn miệt mài đi từng nơi có cồng chiêng hỏng, lạc nhịp để chỉnh âm với mong mỏi lưu giữ âm thanh cồng chiêng Tây Nguyên đến những thế hệ mai sau...

Lưu giữ âm thanh cồng chiêng Tây Nguyên ảnh 1Các nghệ nhân chỉnh chiêng tại làng Mrông Yố 1, xã Ia Ka, huyện Chư Păh (Gia Lai). Ảnh: Hồng Điệp - TTXVN

Xã Ia Ka, huyện Chư Păh là khu vực có nhiều nghệ nhân chỉnh chiêng nhất tỉnh Gia Lai. Các nghệ nhân thực hiện việc chỉnh chiêng bằng cả niềm đam mê, sự nhiệt huyết của người con dân tộc Jrai bản lĩnh, kiên cường. Mỗi lần chỉnh chiêng, thường đi theo nhóm 5-10 người để sau mỗi lần chỉnh, các nghệ nhân phải đánh thử, hòa tấu xem bộ chiêng đã đúng nhịp chưa. Nếu chưa sẽ chỉnh cho đến khi âm thanh bộ cồng, chiêng hòa vào nhịp.

Bên mái nhà sàn của già làng Rơ Châm Nha, làng Mrông Yố 1, xã Ia Ka, huyện Chư Păh (Gia Lai), ánh mắt của những nghệ nhân như Siu Bít, Rơ Châm Guk như tiếc nuối khi nhìn những chiếc cồng chiêng lạc nhịp. Vừa xoay chiêng, gõ gõ bằng những dụng cụ chuyên dụng, vừa ghé sát tai để cảm nhận âm thanh của từng chiếc chiêng để chỉnh âm thanh về đúng nhịp, thỉnh thoảng cả nhóm người hòa tấu một đoạn nhạc để kiểm tra chất lượng âm thanh chiếc cồng, chiêng vừa chỉnh đã ổn định chưa.

Theo Nghệ nhân Siu Bít, dụng cụ chỉnh cồng, chiêng khá đơn giản, chỉ cần một dùi gỗ và một chiếc búa nhỏ, tuy nhiên để chỉnh được âm cồng, chiêng thì trước tiên phải biết đánh, phải biết cảm nhận sâu sắc âm thanh của dàn cồng, chiêng. Chỉnh chiêng không được vội vàng mà phải từ từ cảm nhận âm thanh bị lỗi chỗ nào. Sau khi thẩm âm, phát hiện được chiếc chiêng nào hư sẽ để riêng ra và sửa. Có những chiếc chiêng sửa rất nhanh, chỉ hơn một giờ nhưng cũng có những chiếc chiêng khó, phải chỉnh mất nhiều ngày.

Lưu giữ âm thanh cồng chiêng Tây Nguyên ảnh 2Nghệ nhân làng Mrông Yố 1, xã Ia Ka, huyện Chư Păh (Gia Lai) chỉnh chiêng. Ảnh: Hồng Điệp - TTXVN

Để lưu giữ những bộ cồng, chiêng cổ có giá trị hàng chục thậm chí hàng trăm triệu đồng, những nghệ nhân rất nâng niu và trân quý chúng. Hiện những bộ chiêng này trong cộng đồng dân tộc thiểu số Tây Nguyên không còn nhiều. Do vậy, để bảo tồn văn hóa dân tộc, gìn giữ nét đẹp riêng của vùng đất đỏ cao nguyên, những nghệ nhân chỉnh chiêng vẫn miệt mài đi từng làng để giữ cho được những âm thanh đặc trưng của rừng núi.

Nghệ nhân Rơ Châm Guk chia sẻ, mỗi lần có người nhờ chỉnh chiêng, dù ở gần hay xa, những nghệ nhân làng Mrông Yố 1 cũng sắp xếp công việc để đến chỉnh giúp. Như những bác sỹ chuyên ngành, các nghệ nhân có nghề nhanh chóng "bắt mạch" rồi "chữa bệnh" cho những chiếc chiêng lạc nhịp. Những làng ở gần, người dân sẽ mang cồng, chiêng đến nhờ các nghệ nhân sửa chữa. Với những làng ở xa hàng trăm km, vì điều kiện khó khăn không di chuyển được, đoàn nghệ nhân phải đến tận nơi, ở lại vài ba ngày mới chỉnh xong bộ cồng, chiêng.

Trăn trở của các nghệ nhân chỉnh chiêng tại Tây Nguyên là thế hệ kế cận rất ít, vì giới trẻ hiện nay không mấy mặn mà với cồng, chiêng. Do đó, để tìm được một thanh niên học nghề, đam mê thực sự với văn hóa buôn làng cũng rất khó. Già Rơ Châm Nha, làng Mrông Yố 1, xã Ia Ka, huyện Chư Păh (Gia Lai) cho biết: "Phát huy vai trò người có uy tín, chúng tôi thường xuyên tuyên truyền cho dân làng giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc trong gia đình cũng như trong cộng đồng. Qua những đợt tuyên truyền, vận độn, đã có một số thanh niên hiểu và đăng ký học nghề, không chỉ nghề chỉnh chiêng mà còn đan lát, dệt thổ cẩm, tạc tượng. Đây là niềm phấn khởi của thế hệ lớn tuổi trong làng cũng như trong cộng đồng người dân tộc thiểu số của chúng tôi."

Sống với già làng Rơ Châm Nha từ nhỏ, em Rơ Châm Tứ lớn lên theo từng mùa rẫy, tiếng cồng, chiêng nuôi dưỡng tâm hồn em, hiện em đã biết đánh cồng, chiêng và chỉnh chiêng thành thạo. Năm nay, Tứ mới trong 12 tuổi nhưng đã theo chân già tham gia vào rất nhiều sự kiện văn hóa lớn, nhỏ của tỉnh cũng như quốc gia. Rơ Châm Tứ được xem như một trường hợp đặc biệt của cả làng vì niềm đam mê văn hóa dân tộc của em như một luồng sinh khí mới cho làng Mrông Yố 1, là tấm gương để thế hệ trẻ học tập, noi theo trong công tác bảo tồn văn hóa dân tộc.

Em Tứ chia sẻ: Cồng chiêng là nét văn hóa đặc sắc của người Jrai. Đồng bào Jrai không được bỏ cồng, chiêng, nếu ai bỏ cồng, chiêng là như bỏ ông bà, cha mẹ mình vậy. Em luôn mong muốn được học đánh cồng, chiêng để giữ gìn văn hóa dân tộc. Rồi em mong muốn học chỉnh chiêng để âm thanh cồng, chiêng được lưu truyền sang những thế hệ kế cận. Nhiều lần tham gia các lễ hội của xã, huyện, em được chọn vào đội nghệ nhân xã Ia Ka được đi biểu diễn nhiều nơi, được học hỏi những nghệ nhân lớn tuổi. Đi diễn có tiền bồi dưỡng, em tích cóp lại và được gia đình cho thêm, em đã mua được một bộ chiêng cho riêng mình với giá 25 triệu đồng. Những bạn cùng tuổi với em nếu ai thích học đánh chiêng em sẽ dạy lại cho các bạn.

Toàn tỉnh Gia Lai hiện đang lưu giữ khoảng 5.655 bộ cồng chiêng, có hơn 900 nghệ nhân chỉnh chiêng. Những người như em Rơ Châm Tứ được xem là "của hiếm" của làng, đây là tín hiệu đáng mừng cho cộng đồng dân tộc thiểu số tại Gia Lai nói riêng cũng như Tây Nguyên nói chung vì sẽ có thế hệ kế cận tâm huyết với văn hóa truyền thống của dân tộc./.

Hồng Điệp

(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Sắp xếp mạng lưới trường, lớp phù hợp điều kiện vùng sâu, vùng xa

Sắp xếp mạng lưới trường, lớp phù hợp điều kiện vùng sâu, vùng xa

Là tỉnh miền núi, biên giới, địa hình chia cắt mạnh, dân cư phân bố không đồng đều, Cao Bằng duy trì nhiều trường, điểm trường nhằm huy động học sinh ra lớp, duy trì sĩ số, thực hiện phổ cập giáo dục và bảo đảm cơ hội học tập cho học sinh ở những địa bàn khó khăn. Trong bối cảnh mới, ngành Giáo dục tỉnh Cao Bằng đang nỗ lực sắp xếp mạng lưới trường, lớp theo hướng tinh gọn, hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

Bộ đội Biên phòng Lạng Sơn dồn lực khắc phục hậu quả bão số 4

Bộ đội Biên phòng Lạng Sơn dồn lực khắc phục hậu quả bão số 4

Sau ảnh hưởng của bão số 4, các lực lượng thuộc Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn đang khẩn trương phối hợp với chính quyền địa phương và các lực lượng triển khai khắc phục hậu quả, hỗ trợ người dân ổn định cuộc sống, bảo đảm an toàn tại khu vực biên giới.

Sạt lở ảnh hưởng trường học, Lạng Sơn khẩn trương khoanh vùng nguy hiểm

Sạt lở ảnh hưởng trường học, Lạng Sơn khẩn trương khoanh vùng nguy hiểm

Do ảnh hưởng của mưa bão số 4, khu vực sườn đồi phía sau Trường Phổ thông Dân tộc bán trú tiểu học và Trung học cơ sở Công Sơn, xã Công Sơn, tỉnh Lạng Sơn bị sạt lở. Ngay sau khi có thông tin, phóng viên TTXVN đã theo đoàn công tác của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lạng Sơn, do Phó Giám đốc Đặng Hồng Cường dẫn đầu tiếp cận Trường Phổ thông Dân tộc bán trú tiểu học và trung học cơ sở Công Sơn trong chiều 25/8.

Tạo nền tảng để đồng bào dân tộc thiểu số chủ động phát triển kinh tế

Tạo nền tảng để đồng bào dân tộc thiểu số chủ động phát triển kinh tế

Với địa bàn rộng, dân cư phân bố không đồng đều, Lâm Đồng xác định phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi là nhiệm vụ quan trọng, gắn với giảm nghèo bền vững, nâng cao đời sống nhân dân, bảo tồn bản sắc văn hóa và củng cố quốc phòng - an ninh, nhất là tại các địa bàn biên giới.

Tây Ninh tái cơ cấu hệ thống cấp nước nông thôn

Hơn 500 tỷ đồng đầu tư nước sạch nông thôn tập trung tại Tây Ninh

Trong giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Tây Ninh thực hiện đầu tư mới, nâng cấp, sửa chữa và mở rộng 26 công trình cấp nước tập trung nông thôn với tổng mức đầu tư khoảng 515 tỷ đồng. Các công trình được ưu tiên đầu tư tại những địa bàn khan hiếm nước, khó khăn về nguồn nước, thường xuyên chịu ảnh hưởng của hạn hán, xâm nhập mặn, ô nhiễm nguồn nước, vùng sâu, vùng xa, biên giới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Lào Cai: Nhiều nhà ở bị tốc mái, thiệt hại do mưa dông cục bộ

Lào Cai: Nhiều nhà ở bị tốc mái, thiệt hại do mưa dông cục bộ

Chiều 25/8, một số xã trên địa bàn tỉnh Lào Cai đã xảy ra mưa lớn và dông lốc gây ảnh hưởng đến nhà ở và hạ tầng giao thông. Chính quyền các địa phương và lực lượng chức năng đã kịp thời hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả thiên tai, sớm ổn định đời sống.

Vùng cao xã Tà Tổng (Lai Châu) sẵn sàng cho năm học mới

Vùng cao xã Tà Tổng (Lai Châu) sẵn sàng cho năm học mới

Chỉ còn ít ngày nữa là chính thức bước vào năm học mới 2026–2027, ngay sau khi đội ngũ giáo viên trở lại đơn vị công tác, các trường học trên địa bàn xã Tà Tổng, tỉnh Lai Châu đã khẩn trương triển khai các điều kiện cần thiết để sẵn sàng bước vào năm học mới.

Thanh Hóa kiểm tra công tác ứng phó với bão số 4 tại các xã miền núi

Thanh Hóa kiểm tra công tác ứng phó với bão số 4 tại các xã miền núi

Những ngày qua, do ảnh hưởng do bão số 4, tại Thanh Hoá đã xảy ra mưa lớn kéo dài tại nhiều địa phương miền núi, làm tăng nguy cơ sạt lở đất và ngập lụt tại nhiều khu vực. Để kịp thời khắc phục hậu quả do mưa bão gây ra, ngày 25/8, lãnh đạo UBND tỉnh Thanh Hóa đã đi kiểm tra công tác ứng phó với bão số 4 trên địa bàn các xã Cẩm Thạch, Điền Lư, Bá Thước.

Tăng tốc hoàn thiện trường phổ thông nội trú liên cấp vùng biên

Tăng tốc hoàn thiện trường phổ thông nội trú liên cấp vùng biên

Những ngày cuối tháng 8, tại công trường xây dựng Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở ở các xã biên giới Quảng Trực và Thuận An, tỉnh Lâm Đồng, hàng trăm công nhân cùng các lực lượng hỗ trợ đang khẩn trương hoàn thiện những phần việc cuối, chạy đua với thời gian để bảo đảm điều kiện đưa hai trường vào hoạt động trong năm học mới 2026-2027.

Khám sức khỏe, tặng thẻ bảo hiểm y tế cho đồng bào nghèo

Khám sức khỏe, tặng thẻ bảo hiểm y tế cho đồng bào nghèo

Ngày 25/8, UBND xã Gò Quao (tỉnh An Giang) phối hợp với Báo Nông nghiệp và Môi trường cùng Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ tổ chức chương trình “Sức khỏe cho mọi nhà” kỳ II với nhiều hoạt động ý nghĩa thiết thực, góp phần bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Ngầm tràn ngập sâu, gần 1.900 người tại 3 bản giữa đại ngàn Pù Huống bị cô lập

Ngầm tràn ngập sâu, gần 1.900 người tại 3 bản giữa đại ngàn Pù Huống bị cô lập

Sáng 25/8, ông Lô Khăm Kha, Chủ tịch UBND xã Nga My, tỉnh Nghệ An cho biết, do mưa lớn kéo dài nhiều ngày, nước từ thượng nguồn hai dòng suối Nậm Ngân và Nậm Kho đổ về với lưu lượng lớn khiến ngầm tràn Co Nóc, bản Xốp Kho, bị ngập sâu, dòng chảy mạnh, xiết khiến người và phương tiện không thể qua lại. 3 bản Na Kho, Na Ngân và Xốp Kho, xã Nga My, nằm trong vùng đệm Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống, bị cô lập từ chiều 24/8.

Chắp cánh ước mơ từ ngôi trường mới vùng biên

Chắp cánh ước mơ từ ngôi trường mới vùng biên

Chỉ còn ít ngày nữa, học sinh trên địa bàn thành phố Huế sẽ bước vào năm học mới. Tại vùng cao A Lưới, một cuộc chạy đua với thời gian đang diễn ra trên công trường xây dựng Trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp Tiểu học và THCS. Mỗi ngày trôi qua, những hạng mục cuối cùng lại được hoàn thiện, để ngôi trường mới kịp mở cửa đón học sinh.

Nghệ An: Sạt lở nghiêm trọng trên nhiều tuyến quốc lộ, tỉnh lộ do mưa lớn kéo dài

Nghệ An: Sạt lở nghiêm trọng trên nhiều tuyến quốc lộ, tỉnh lộ do mưa lớn kéo dài

Do ảnh hưởng của mưa lớn kéo dài trên diện rộng, những ngày qua, vùng núi phía Tây tỉnh Nghệ An xuất hiện tình trạng sạt lở đất đá nghiêm trọng. Hàng loạt tuyến giao thông huyết mạch như Quốc lộ 16, Quốc lộ 7A, Tỉnh lộ 543D, Tỉnh lộ 7B cùng nhiều tuyến đường liên xã, liên bản bị đứt gãy, chia cắt cục bộ. Đất đá từ taluy dương trượt sâu xuống lòng đường làm gián đoạn toàn bộ hoạt động, giao thương, sinh hoạt của cộng đồng dân cư khu vực biên giới.

Triển khai chiến dịch cao điểm phòng, chống sốt xuất huyết

Triển khai chiến dịch cao điểm phòng, chống sốt xuất huyết

Số ca mắc sốt xuất huyết tại Gia Lai trong tuần qua giảm nhẹ so với tuần trước, song tình hình dịch vẫn đáng lo ngại khi toàn tỉnh tiếp tục phát sinh các ổ dịch mới và còn 89 ổ dịch đang hoạt động. Đặc biệt, số ca mắc lũy kế từ đầu năm tăng hơn 3.300 ca so với cùng kỳ năm 2025, trong khi thời tiết mùa mưa tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh phát triển, làm gia tăng nguy cơ dịch diễn biến phức tạp.

Lào Cai thiệt hại hơn 5 tỷ đồng do mưa lớn kèm dông lốc

Lào Cai thiệt hại hơn 5 tỷ đồng do mưa lớn kèm dông lốc

Từ chiều tối ngày 22 đến 24/8, trên địa bàn các xã Hạnh Phúc, Dền Sáng, Phình Hồ, Trạm Tấu và Mường Khương, tỉnh Lào Cai xảy ra mưa lớn kèm dông lốc, gây ảnh hưởng đến nhà ở, sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi, thủy sản và một số công trình hạ tầng.

Những điểm tựa không rời người dân vùng tâm lũ

Những điểm tựa không rời người dân vùng tâm lũ

Những ngày cuối tháng 8/2026, khi từng cơn mưa lớn kéo dài dai dẳng do ảnh hưởng của cơn bão số 4 dội xuống, nhiều khu vực dân cư trũng thấp ở tỉnh Lạng Sơn nhanh chóng chìm trong biển nước. Mưa lớn đã biến các con đường, những xóm làng bình yên trở thành những “lòng hồ” nước xiết. Trong vùng nước lũ cô lập hoàn toàn, cuộc sống của người dân vô vàn khó khăn, thiếu thốn song vẫn sáng tinh thần tương thân tương ái; đó là sự hy sinh thầm lặng của đội ngũ y bác sĩ cùng sự vào cuộc quyết liệt, không quản ngại nguy hiểm của chính quyền các địa phương.

Lạng Sơn: Dồn lực khắc phục hậu quả lũ lụt

Lạng Sơn: Dồn lực khắc phục hậu quả lũ lụt

Mưa như trút nước không dứt khiến nhiều khu dân cư tại phường trung tâm và các xã tại Lạng Sơn bị ngập sâu, cô lập, giao thông chia cắt. Bản tin thời tiết của Đài Khí tượng Thủy văn Lạng Sơn liên tục phát đi cảnh báo lũ trên các sông liên tục dâng cao và vượt ngưỡng báo động III khiến không ít người cảm thấy lo lắng. Tuy nhiên, khi nhận được tin các xã: Thất Khê, Tràng Định - được ví như "rốn lũ" của tỉnh ngập sâu. Hàng nghìn nhà dân bị ngập nước, trong đó nhiều hộ phải di dời, chúng tôi quyết định đi xuyên mưa bão để tiếp cận những địa phương này...

Thanh Hóa: Khẩn trương khắc phục sạt lở, thông tuyến giao thông sau bão số 4

Thanh Hóa: Khẩn trương khắc phục sạt lở, thông tuyến giao thông sau bão số 4

Trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa do ảnh hưởng do bão số 4 nên nhiều địa phương miền núi đã xảy ra mưa lớn kéo dài, làm tăng nguy cơ sạt lở đất và ngập lụt tại nhiều khu vực miền núi. Trước diễn biến phức tạp của mưa lớn, các địa phương miền núi tại Thanh Hoá đã chủ động tổ chức di dời, sơ tán người dân từ vùng nguy hiểm đến nơi an toàn, đảm bảo an toàn cho người và tài sản người dân miền núi.

Tạo môi trường học tập toàn diện cho trẻ em vùng khó, đồng bào dân tộc thiểu số

Tạo môi trường học tập toàn diện cho trẻ em vùng khó, đồng bào dân tộc thiểu số

Chiều 24/8, tại tỉnh Tây Ninh, Bộ Công an phối hợp UBND tỉnh Tây Ninh tổ chức Lễ công bố Quyết định về thành lập Trường Văn hóa Công an nhân dân IV. Đây là mô hình giáo dục, đào tạo gắn với thực hiện chính sách an sinh xã hội, tạo môi trường học tập, rèn luyện toàn diện cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em dân tộc thiểu số và con em gia đình chính sách.

Mưa lũ chia cắt bản Na Ngân, gần 740 người bị “cô lập kép”

Mưa lũ chia cắt bản Na Ngân, gần 740 người bị “cô lập kép”

Chiều 24/8, ông Lương Văn Ùn, Trưởng bản Na Ngân, xã Nga My, tỉnh Nghệ An xác nhận, từ chiều 23 đến rạng sáng 24/8, mưa lớn kéo dài trên địa bàn khiến mực nước suối Nậm Ngân dâng cao nhanh, dòng chảy xiết, gây ngập toàn bộ khu vực bãi bờ đoạn chảy qua bản và chia cắt bản làng thành hai khu vực biệt lập.

Quân khu 7 đồng hành cùng nhân dân vùng biên Lâm Đồng

Quân khu 7 đồng hành cùng nhân dân vùng biên Lâm Đồng

Ngày 24/8, Đoàn công tác Bộ Tư lệnh Quân khu 7 do Trung tướng Trần Vinh Ngọc, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Quân khu làm trưởng đoàn, đã đến kiểm tra lực lượng thi công các công trình trường nội trú liên cấp, nắm tình hình Điểm dân cư biên giới và thực hiện chuỗi hoạt động an sinh xã hội tại hai xã Quảng Trực, Thuận An, tỉnh Lâm Đồng. Đây là các địa bàn vùng sâu, vùng xa có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, kinh tế - xã hội còn gặp nhiều khó khăn.