Lưu giữ âm thanh cồng chiêng Tây Nguyên

Các nghệ nhân chỉnh chiêng tại làng Mrông Yố 1, xã Ia Ka, huyện Chư Păh (Gia Lai). Ảnh: Hồng Điệp - TTXVN
Các nghệ nhân chỉnh chiêng tại làng Mrông Yố 1, xã Ia Ka, huyện Chư Păh (Gia Lai). Ảnh: Hồng Điệp - TTXVN

Sau hàng chục năm sử dụng, những chiếc cồng, chiêng tại Tây Nguyên đã có phần hao mòn, hư cũ, chất lượng âm thanh không còn được trong trẻo như xưa. Tại nhiều buôn làng, một số nghệ nhân vì yêu quý, trân trọng văn hóa cộng đồng vẫn miệt mài đi từng nơi có cồng chiêng hỏng, lạc nhịp để chỉnh âm với mong mỏi lưu giữ âm thanh cồng chiêng Tây Nguyên đến những thế hệ mai sau...

Lưu giữ âm thanh cồng chiêng Tây Nguyên ảnh 1Các nghệ nhân chỉnh chiêng tại làng Mrông Yố 1, xã Ia Ka, huyện Chư Păh (Gia Lai). Ảnh: Hồng Điệp - TTXVN

Xã Ia Ka, huyện Chư Păh là khu vực có nhiều nghệ nhân chỉnh chiêng nhất tỉnh Gia Lai. Các nghệ nhân thực hiện việc chỉnh chiêng bằng cả niềm đam mê, sự nhiệt huyết của người con dân tộc Jrai bản lĩnh, kiên cường. Mỗi lần chỉnh chiêng, thường đi theo nhóm 5-10 người để sau mỗi lần chỉnh, các nghệ nhân phải đánh thử, hòa tấu xem bộ chiêng đã đúng nhịp chưa. Nếu chưa sẽ chỉnh cho đến khi âm thanh bộ cồng, chiêng hòa vào nhịp.

Bên mái nhà sàn của già làng Rơ Châm Nha, làng Mrông Yố 1, xã Ia Ka, huyện Chư Păh (Gia Lai), ánh mắt của những nghệ nhân như Siu Bít, Rơ Châm Guk như tiếc nuối khi nhìn những chiếc cồng chiêng lạc nhịp. Vừa xoay chiêng, gõ gõ bằng những dụng cụ chuyên dụng, vừa ghé sát tai để cảm nhận âm thanh của từng chiếc chiêng để chỉnh âm thanh về đúng nhịp, thỉnh thoảng cả nhóm người hòa tấu một đoạn nhạc để kiểm tra chất lượng âm thanh chiếc cồng, chiêng vừa chỉnh đã ổn định chưa.

Theo Nghệ nhân Siu Bít, dụng cụ chỉnh cồng, chiêng khá đơn giản, chỉ cần một dùi gỗ và một chiếc búa nhỏ, tuy nhiên để chỉnh được âm cồng, chiêng thì trước tiên phải biết đánh, phải biết cảm nhận sâu sắc âm thanh của dàn cồng, chiêng. Chỉnh chiêng không được vội vàng mà phải từ từ cảm nhận âm thanh bị lỗi chỗ nào. Sau khi thẩm âm, phát hiện được chiếc chiêng nào hư sẽ để riêng ra và sửa. Có những chiếc chiêng sửa rất nhanh, chỉ hơn một giờ nhưng cũng có những chiếc chiêng khó, phải chỉnh mất nhiều ngày.

Lưu giữ âm thanh cồng chiêng Tây Nguyên ảnh 2Nghệ nhân làng Mrông Yố 1, xã Ia Ka, huyện Chư Păh (Gia Lai) chỉnh chiêng. Ảnh: Hồng Điệp - TTXVN

Để lưu giữ những bộ cồng, chiêng cổ có giá trị hàng chục thậm chí hàng trăm triệu đồng, những nghệ nhân rất nâng niu và trân quý chúng. Hiện những bộ chiêng này trong cộng đồng dân tộc thiểu số Tây Nguyên không còn nhiều. Do vậy, để bảo tồn văn hóa dân tộc, gìn giữ nét đẹp riêng của vùng đất đỏ cao nguyên, những nghệ nhân chỉnh chiêng vẫn miệt mài đi từng làng để giữ cho được những âm thanh đặc trưng của rừng núi.

Nghệ nhân Rơ Châm Guk chia sẻ, mỗi lần có người nhờ chỉnh chiêng, dù ở gần hay xa, những nghệ nhân làng Mrông Yố 1 cũng sắp xếp công việc để đến chỉnh giúp. Như những bác sỹ chuyên ngành, các nghệ nhân có nghề nhanh chóng "bắt mạch" rồi "chữa bệnh" cho những chiếc chiêng lạc nhịp. Những làng ở gần, người dân sẽ mang cồng, chiêng đến nhờ các nghệ nhân sửa chữa. Với những làng ở xa hàng trăm km, vì điều kiện khó khăn không di chuyển được, đoàn nghệ nhân phải đến tận nơi, ở lại vài ba ngày mới chỉnh xong bộ cồng, chiêng.

Trăn trở của các nghệ nhân chỉnh chiêng tại Tây Nguyên là thế hệ kế cận rất ít, vì giới trẻ hiện nay không mấy mặn mà với cồng, chiêng. Do đó, để tìm được một thanh niên học nghề, đam mê thực sự với văn hóa buôn làng cũng rất khó. Già Rơ Châm Nha, làng Mrông Yố 1, xã Ia Ka, huyện Chư Păh (Gia Lai) cho biết: "Phát huy vai trò người có uy tín, chúng tôi thường xuyên tuyên truyền cho dân làng giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc trong gia đình cũng như trong cộng đồng. Qua những đợt tuyên truyền, vận độn, đã có một số thanh niên hiểu và đăng ký học nghề, không chỉ nghề chỉnh chiêng mà còn đan lát, dệt thổ cẩm, tạc tượng. Đây là niềm phấn khởi của thế hệ lớn tuổi trong làng cũng như trong cộng đồng người dân tộc thiểu số của chúng tôi."

Sống với già làng Rơ Châm Nha từ nhỏ, em Rơ Châm Tứ lớn lên theo từng mùa rẫy, tiếng cồng, chiêng nuôi dưỡng tâm hồn em, hiện em đã biết đánh cồng, chiêng và chỉnh chiêng thành thạo. Năm nay, Tứ mới trong 12 tuổi nhưng đã theo chân già tham gia vào rất nhiều sự kiện văn hóa lớn, nhỏ của tỉnh cũng như quốc gia. Rơ Châm Tứ được xem như một trường hợp đặc biệt của cả làng vì niềm đam mê văn hóa dân tộc của em như một luồng sinh khí mới cho làng Mrông Yố 1, là tấm gương để thế hệ trẻ học tập, noi theo trong công tác bảo tồn văn hóa dân tộc.

Em Tứ chia sẻ: Cồng chiêng là nét văn hóa đặc sắc của người Jrai. Đồng bào Jrai không được bỏ cồng, chiêng, nếu ai bỏ cồng, chiêng là như bỏ ông bà, cha mẹ mình vậy. Em luôn mong muốn được học đánh cồng, chiêng để giữ gìn văn hóa dân tộc. Rồi em mong muốn học chỉnh chiêng để âm thanh cồng, chiêng được lưu truyền sang những thế hệ kế cận. Nhiều lần tham gia các lễ hội của xã, huyện, em được chọn vào đội nghệ nhân xã Ia Ka được đi biểu diễn nhiều nơi, được học hỏi những nghệ nhân lớn tuổi. Đi diễn có tiền bồi dưỡng, em tích cóp lại và được gia đình cho thêm, em đã mua được một bộ chiêng cho riêng mình với giá 25 triệu đồng. Những bạn cùng tuổi với em nếu ai thích học đánh chiêng em sẽ dạy lại cho các bạn.

Toàn tỉnh Gia Lai hiện đang lưu giữ khoảng 5.655 bộ cồng chiêng, có hơn 900 nghệ nhân chỉnh chiêng. Những người như em Rơ Châm Tứ được xem là "của hiếm" của làng, đây là tín hiệu đáng mừng cho cộng đồng dân tộc thiểu số tại Gia Lai nói riêng cũng như Tây Nguyên nói chung vì sẽ có thế hệ kế cận tâm huyết với văn hóa truyền thống của dân tộc./.

Hồng Điệp

(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Bộ đội giúp người dân biên giới 'giải hạn'

Bộ đội giúp người dân biên giới 'giải hạn'

Trước tình trạng nắng hạn kéo dài khiến nhiều nguồn nước sinh hoạt cạn kiệt, Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 72 (Binh đoàn 15) đã triển khai chở nước sạch cấp miễn phí cho người dân vùng biên giới xã Ia Nan, góp phần giúp bà con ổn định đời sống trong cao điểm mùa khô.

Tăng cường giám sát an toàn thực phẩm trong trường học

Tăng cường giám sát an toàn thực phẩm trong trường học

Trước tình hình mất an toàn thực phẩm diễn biến phức tạp, nguy cơ ngộ độc thực phẩm có xu hướng gia tăng, công tác bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm trong trường học trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk đang được các cấp, ngành tăng cường triển khai đồng bộ.

Dồn toàn lực hoàn thành Chiến dịch Đông Khê năm 2026

Dồn toàn lực hoàn thành Chiến dịch Đông Khê năm 2026

Chỉ còn gần 1 tháng, Chiến dịch Đông Khê 2026, 85 ngày đêm quyết tâm hoàn thành giai đoạn 1 tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh sẽ kết thúc. Các đơn vị, doanh nghiệp, nhà thầu đang huy động nhân sự, máy móc, thiết bị, tổ chức thi công hoàn thành tiến độ đề ra.

Những ‘dải sáng’ nơi phên giậu

Những ‘dải sáng’ nơi phên giậu

Tỉnh Lạng Sơn có trên 231,7 km đường biên giới tiếp giáp Trung Quốc, địa hình chủ yếu là đồi núi, nhiều khu vực hiểm trở, khí hậu khắc nghiệt. Những năm qua, được sự quan tâm, đầu tư của Nhà nước, Bộ Quốc phòng, nhiều cung đường tuần tra biên giới trên địa bàn đã được bê tông hóa, tạo thuận lợi cho cán bộ, chiến sĩ Biên phòng thực hiện nhiệm vụ và người dân khu vực biên giới đi lại, canh tác nông nghiệp dễ dàng. Tuy nhiên vào ban đêm, việc di chuyển trên đường tuần tra vẫn gặp nhiều khó khăn do thiếu ánh sáng.

Cầu tiền tỷ 'đắp chiếu' do 'tắc' đường dẫn​

Cầu tiền tỷ 'đắp chiếu' do 'tắc' đường dẫn​

Cầu Sơn Mùa (tỉnh Quảng Ngãi) được đầu tư xây dựng với kinh phí lên đến hàng chục tỷ đồng (thay thế cây cầu cũ bị sập do mưa lũ) nhằm kết nối hai xã Sơn Tây và Sơn Tây Thượng, tỉnh Quảng Ngãi, góp phần tạo thuận lợi cho việc đi lại và giao thương của người dân. Được triển khai trong giai đoạn 2023 - 2025 với tổng vốn gần 80 tỷ đồng, nhưng đến bây giờ, dự án vẫn “đắp chiếu”.

Rút ngắn khoảng cách giáo dục, giúp học sinh tiếp cận tri thức bình đẳng

Rút ngắn khoảng cách giáo dục, giúp học sinh tiếp cận tri thức bình đẳng

Là tỉnh miền núi còn nhiều khó khăn về cơ sở hạ tầng và điều kiện dạy, học, Điện Biên kỳ vọng Nghị quyết số 71-NQ/TW, ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về "đột phá phát triển giáo dục và đào tạo" với nhiều chủ trương, chính sách mang tính đột phá sẽ tạo bước chuyển mới cho giáo dục vùng cao, hướng tới công bằng, hiệu quả, rút ngắn khoảng cách giữa các vùng miền, giúp học sinh tiếp cận tri thức bình đẳng.

Đồng bộ dữ liệu liên thông, chìa khóa vận hành chính quyền địa phương 2 cấp

Đồng bộ dữ liệu liên thông, chìa khóa vận hành chính quyền địa phương 2 cấp

Trong tiến trình xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp, Tây Ninh xác định đồng bộ, liên thông dữ liệu là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu lực, hiệu quả điều hành. Việc kết nối thông tin xuyên suốt giữa các cấp, các ngành không chỉ rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ mà còn cải thiện chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp, hướng tới nền hành chính minh bạch, hiện đại.

Tạo mọi điều kiện để bảo đảm quyền tự do tôn giáo

Tạo mọi điều kiện để bảo đảm quyền tự do tôn giáo

Với vị trí địa lý giáp biên giới Campuchia và lịch sử hình thành từ sự giao thoa văn hóa giữa các dân tộc Kinh, Khmer, Hoa, Chăm, An Giang đã trở thành mảnh đất cho nhiều đức tin khác nhau đồng hành, phát triển, tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật, sống “tốt đời, đẹp đạo”, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa đa dạng, hài hòa.

'Chênh vênh' trên cầu treo xuống cấp

'Chênh vênh' trên cầu treo xuống cấp

Nhiều cây cầu treo của bà con đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa tỉnh Quảng Ngãi đã bị xuống cấp, gây nguy cơ mất an toàn cho người và phương tiện mỗi khi đi qua.

'Căng mình' phòng chống cháy rừng cao điểm mùa khô

'Căng mình' phòng chống cháy rừng cao điểm mùa khô

Những ngày cuối tháng 4, nhiều khu vực trong tỉnh Đồng Nai vẫn đang trong giai đoạn cao điểm phòng chống cháy rừng với tinh thần cảnh giác cao nhất. Nắng nóng gay gắt kéo dài khiến độ ẩm xuống thấp, đẩy nhiều diện tích rừng vào tình trạng báo động đỏ, nguy cơ cháy cao.

Để không còn những vụ đuối nước thương tâm

Để không còn những vụ đuối nước thương tâm

Trước thực trạng đuối nước trẻ em diễn biến phức tạp, nhất là trong thời điểm nắng nóng và kỳ nghỉ hè cận kề, tỉnh Đắk Lắk đang triển khai nhiều giải pháp hướng tới mục tiêu giảm thiểu những tai nạn thương tâm.

Trên 900 học sinh vùng cao tại Tuyên Quang được hỗ trợ học tập

Trên 900 học sinh vùng cao tại Tuyên Quang được hỗ trợ học tập

Trong hai ngày 20 và 21/4/2026, Quỹ Kiến tạo ước mơ (Dream Maker Foundation - DMF) đã phối hợp cùng Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06, Bộ Công an) tổ chức trao tặng công trình điểm trường và trang thiết bị thiết yếu tại hai xã Bằng Lang và Tùng Vài, tỉnh Tuyên Quang.

Cảnh báo hiểm họa đuối nước tại các thác cao

Cảnh báo hiểm họa đuối nước tại các thác cao

Giữa cái nắng như đổ lửa của mùa khô, các thác, sông, suối, ao hồ trên địa bàn tỉnh Đồng Nai trở thành "điểm giải nhiệt" lý tưởng. Tuy nhiên, đằng sau vẻ đẹp hoang sơ lại xuất hiện hiểm họa rình rập, tiềm ẩn tai nạn chết người.

Chiến sĩ mới vượt khó trên thao trường huấn luyện

Chiến sĩ mới vượt khó trên thao trường huấn luyện

Cao điểm mùa khô ở Đắk Lắk, vùng biên giới Buôn Đôn nắng như đổ lửa, trên các thao trường huấn luyện chiến sĩ mới của Bộ đội Biên phòng tỉnh Đắk Lắk không khí rèn luyện diễn ra khẩn trương và sôi nổi. Gác lại những bỡ ngỡ ban đầu, các tân binh nỗ lực từng ngày để trở thành những người lính quân hàm xanh, sẵn sàng tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và an ninh biên giới quốc gia.

Chính sách dân tộc tạo động lực phát triển bền vững vùng đồng bào Khmer

Chính sách dân tộc tạo động lực phát triển bền vững vùng đồng bào Khmer

Những năm gần đây, việc triển khai đồng bộ, hiệu quả các chính sách dân tộc đã góp phần thay đổi rõ nét diện mạo vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở tỉnh Vĩnh Long. Đời sống vật chất, tinh thần của người dân ngày càng nâng lên, niềm tin vào chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước được củng cố, tạo động lực quan trọng cho phát triển bền vững và giữ vững khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Khám phá di sản ẩm thực Vĩnh Long

Khám phá di sản ẩm thực Vĩnh Long

Nằm bên dòng sông Tiền và sông Hậu, với những giai điệu đờn ca tài tử, những vựa trái cây trĩu quả, ẩm thực tỉnh Vĩnh Long vì thế cũng mang đậm dấu ấn nét văn hóa của vùng đất phương Nam.

Bộ đội Biên phòng ‘Đồng hành cùng quân dân Y Tý’

Bộ đội Biên phòng ‘Đồng hành cùng quân dân Y Tý’

Cục Chính trị Bộ đội Biên phòng, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lào Cai, Đồn Biên phòng Y Tý và các nhà hảo tâm tại Hà Nội đã tổ chức chương trình thiện nguyện “Đồng hành cùng quân dân Y Tý” tặng bà con nhân dân nhiều phần quà ý nghĩa.

Hoàn tất việc khắc phục điểm sạt lở Tỉnh lộ 433

Hoàn tất việc khắc phục điểm sạt lở Tỉnh lộ 433

Sau thời gian tập trung triển khai các giải pháp khẩn cấp, tỉnh Phú Thọ đã hoàn thành khắc phục điểm sạt lở nghiêm trọng tại Km24+800 trên tuyến Tỉnh lộ 433 (khu vực đỉnh suối Láo), xã Cao Sơn, bảo đảm thông tuyến trước mùa mưa bão năm 2026.

Đồng bào Dao dưới chân dãy Tây Côn Lĩnh vươn lên thoát nghèo

Đồng bào Dao dưới chân dãy Tây Côn Lĩnh vươn lên thoát nghèo

Dưới chân dãy Tây Côn Lĩnh, ông Bàn Văn Đằng, đồng bào dân tộc Dao, thôn Mào Phìn, xã biên giới Thanh Thủy (Tuyên Quang) đã mạnh dạn phát triển mô hình nuôi cá tầm, mang lại thu nhập ổn định. Ông còn là người có uy tín, tấm gương tiêu biểu về ý chí vượt khó, góp phần lan tỏa cách làm hiệu quả trong đồng bào dân tộc thiểu số.

Trường học vùng biên - nền tảng cho tương lai bền vững

Trường học vùng biên - nền tảng cho tương lai bền vững

Chủ trương xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp là một quyết sách đặc biệt, mang tính chiến lược và cấp bách nhằm thu hẹp khoảng cách giáo dục, phát triển nguồn nhân lực tại chỗ và giữ vững “phên dậu” Tổ quốc.

Thái Nguyên tăng tốc đưa chè thành 'cây trồng tỷ USD'

Thái Nguyên tăng tốc đưa chè thành 'cây trồng tỷ USD'

Hiện nay, tổng diện tích chè của tỉnh Thái Nguyên đạt trên 22.000 ha với sản lượng chè búp tươi đạt hơn 265 tấn búp tươi/năm, tổng giá trị sản phẩm thu được từ cây chè ước đạt 14,8 nghìn tỷ đồng (năm 2025), chiếm hơn 18% diện tích và hơn 24% sản lượng chè búp tươi cả nước.

Lâm Đồng: Vùng sâu Đam Rông vươn mình trên những tiềm năng

Lâm Đồng: Vùng sâu Đam Rông vươn mình trên những tiềm năng

Từng là “rốn nghèo” của huyện vùng sâu Đam Rông trước đây, khu vực Đầm Ròn (nay là trung tâm xã Đam Rông 4, Lâm Đồng) đang vươn mình thay da đổi thịt từng ngày nhờ những tiềm năng, thế mạnh được khai thác, tận dụng đúng thời điểm.

Nông dân Cần Thơ lùi lịch thời vụ, bỏ vụ lúa Thu Đông do áp lực giá vật tư

Nông dân Cần Thơ lùi lịch thời vụ, bỏ vụ lúa Thu Đông do áp lực giá vật tư

Trước áp lực chi phí vật tư đầu vào như phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và xăng dầu tăng cao do ảnh hưởng từ tình hình địa chính trị thế giới, nhiều nông dân tại TP Cần Thơ đang có tâm lý lùi lịch xuống giống vụ Hè Thu và dự định bỏ hẳn vụ Thu Đông để chờ đợi giá cả hạ nhiệt, nhằm đảm bảo lợi nhuận sản xuất.