Thời điểm này, dù mới bắt đầu vào mùa mưa lũ, hàng chục hộ dân ở xóm Cạn Thượng, xã Cao Phong, tỉnh Phú Thọ lại sống trong tâm trạng bất an, thấp thỏm. Nhiều năm nay, nỗi lo sạt lở đất luôn thường trực khi những vết nứt trên sườn đồi ngày càng mở rộng, đất đá có thể đổ xuống khu dân cư bất cứ lúc nào.
Trước nguy cơ mất an toàn nghiêm trọng, chính quyền địa phương cùng các cơ quan chức năng đang khẩn trương triển khai các giải pháp trước khi bước vào cao điểm mùa mưa bão năm 2026.
Thấp thỏm mùa mưa bão
Chúng tôi, có mặt tại ngôi nhà của gia đình chị Bùi Thị Diến nằm ngay dưới khu vực được xác định có nguy cơ sạt lở cao nhất tại xóm Cạn Thượng. Cuối tháng 5 vừa qua, khi mưa lớn chỉ kéo dài vài tiếng đồng hồ, cả gia đình 5 người của chị gần như phải thức trắng. Chị Diến cho biết, mỗi khi trời mưa, nước từ trên đồi đổ xuống cuốn theo bùn đất tràn vào khu vực sinh sống. Nhiều lần đất đá theo dòng nước chảy thẳng vào sân, thậm chí vào tận trong nhà. Nỗi lo sợ xảy ra sạt lở bất ngờ khiến các thành viên trong gia đình không dám ngủ mỗi khi có mưa lớn.
Không riêng gia đình chị Diến, nhiều hộ dân khác tại xóm Cạn Thượng, xã Cao Phong cũng đang phải sống trong tình trạng tương tự. Hộ ông Bùi Văn Thân với 6 nhân khẩu nằm trong vùng có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp nếu xảy ra sạt trượt quy mô lớn. Những vết nứt kéo dài trên sườn đồi phía sau khu dân cư xuất hiện ngày càng nhiều khiến người dân luôn trong trạng thái cảnh giác.
Gia đình anh Bùi Văn Liến là một trong những hộ thường xuyên phải sơ tán khi có mưa lớn. Anh Liến cho biết, hơn hai năm qua, gia đình đã nhiều lần phải rời nhà vào ban đêm để đến nơi an toàn. Mỗi khi mưa lớn kéo dài, nước từ trên đồi đổ xuống rất mạnh. Gia đình phải chuẩn bị sẵn đồ đạc để di chuyển ngay khi có thông báo. Có những đêm cả nhà phải dắt díu nhau đi tránh trú giữa trời mưa. Cuộc sống lúc nào cũng trong tâm trạng lo lắng.
Các công trình dân sinh tại xóm Can Thượng vẫn nằm ngổn ngang sau bão lũ năm 2025.
Theo người dân địa phương, sau các đợt mưa lớn do ảnh hưởng của những bão năm 2025, nhiều quả đồi tại khu vực Cạn Thượng xuất hiện các vết nứt lớn. Đặc biệt, khu vực núi Khụ Đi được xác định là điểm sạt lở nguy hiểm nhất hiện nay.
Qua khảo sát, toàn bộ khu vực đứt gãy, sụt lún có diện tích khoảng 5.000 m2, nằm trên diện tích đất sản xuất của gia đình ông Bùi Văn Chem. Đây là vị trí nằm phía trên khu dân cư nên nếu xảy ra sạt trượt sẽ tạo ra nguy cơ rất lớn đối với tính mạng và tài sản của người dân phía dưới. Các vết nứt hiện có độ sâu từ 1,5 đến 2 m và vẫn tiếp tục có dấu hiệu mở rộng. Địa hình dốc cao, nền đất yếu, cộng với tình trạng nước mưa thấm sâu làm đất bão hòa khiến nguy cơ sạt lở ngày càng gia tăng.
Anh Bùi Văn Nhất, Trưởng xóm Cạn Thượng cho biết, mỗi khi xuất hiện mưa lớn, nước từ trên đồi tạo thành các dòng chảy mạnh như suối đổ xuống khu dân cư. Dòng nước cuốn theo bùn đất, đá và cây cối khiến người dân vô cùng lo ngại. Những lúc mưa kéo dài, xóm phải phối hợp với chính quyền xã thường xuyên kiểm tra hiện trường, theo dõi diễn biến các vết nứt. Khi cần thiết, lực lượng tại chỗ sẽ vận động người dân di chuyển khẩn cấp đến nơi an toàn.
Theo thống kê của địa phương, hiện có hàng chục hộ dân tại xóm Cạn Thượng đang sinh sống trong khu vực chịu ảnh hưởng trực tiếp của cung sạt lở. Nếu xảy ra sạt trượt lớn, khối lượng đất đá từ phía trên đồi có thể đổ xuống với quy mô rất lớn, đe dọa nghiêm trọng đến khu dân cư phía dưới.
Khẩn trương xử lý điểm sạt lở
Các vết nứt hiện có độ sâu từ 1,5 - 2m tại khu vực núi Khụ Đi, xã Cao Phong.
Trước thực trạng trên, mới đây Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ Phạm Đại Dương đã trực tiếp kiểm tra hiện trường tại khu vực cung sạt trượt xóm Cạn Thượng. Tại buổi kiểm tra, lãnh đạo tỉnh yêu cầu các sở, ngành và chính quyền địa phương khẩn trương rà soát, xây dựng phương án bảo đảm an toàn tuyệt đối cho người dân trong mùa mưa bão. Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ nhấn mạnh, bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân phải được đặt lên hàng đầu. Các cơ quan chức năng cần chủ động đánh giá mức độ nguy hiểm, chuẩn bị đầy đủ phương án ứng phó, không để xảy ra tình huống bị động, bất ngờ.
Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Cao Phong Phạm Minh Toàn cho biết, khu vực Cạn Thượng hiện là một trong những điểm có nguy cơ sạt lở cao nhất trên địa bàn xã. Thời gian qua, chính quyền địa phương đã triển khai nhiều biện pháp nhằm giảm thiểu rủi ro cho người dân như tổ chức theo dõi diễn biến sạt lở thường xuyên, cắm biển cảnh báo nguy hiểm, căng dây khoanh vùng khu vực có nguy cơ cao, khơi thông dòng chảy và làm các rãnh thoát nước tạm thời. Cùng với đó, địa phương duy trì lực lượng thường trực trong mùa mưa bão, sẵn sàng hỗ trợ người dân sơ tán khi xuất hiện tình huống nguy hiểm. Các phương án ứng phó thiên tai theo phương châm “4 tại chỗ” cũng được chuẩn bị đầy đủ.
Tuy nhiên, theo lãnh đạo địa phương, những giải pháp trên chỉ mang tính chất tạm thời. Về lâu dài, để bảo đảm an toàn bền vững cho người dân, việc xây dựng các khu tái định cư và di dời các hộ dân ra khỏi vùng nguy hiểm là giải pháp cấp thiết nhất hiện nay.
Điểm sạt trượt tại xóm Can Thượng ảnh hưởng nghiêm trọng đến giao thông đi lại của người dân.
Xuất phát từ thực tế đó, UBND xã Cao Phong đã đề xuất chủ trương đầu tư Dự án Khu tái định cư xóm Cạn Thượng nhằm bố trí nơi ở an toàn cho các hộ dân đang sinh sống trong vùng có nguy cơ sạt lở. Theo đề xuất, khu tái định cư sẽ có diện tích khoảng 4 ha, được đầu tư đồng bộ các hạng mục hạ tầng thiết yếu như hệ thống giao thông, điện, nước sinh hoạt và các công trình phụ trợ khác. Dự án dự kiến bố trí nơi ở mới cho 47 hộ dân với khoảng 170 nhân khẩu đang sinh sống trong vùng nguy cơ sạt lở đất. Tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 40 tỷ đồng từ nguồn ngân sách Trung ương. Ngoài nguồn vốn đầu tư hạ tầng, địa phương cũng kiến nghị hỗ trợ khoảng 9,4 tỷ đồng để các hộ dân xây dựng nhà ở tại nơi tái định cư mới. Mức hỗ trợ dự kiến khoảng 200 triệu đồng mỗi hộ.
Chủ tịch UBND xã Cao Phong, ông Hoàng Minh Hiếu cho biết, đa số các hộ dân thuộc diện di dời đều có điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn. Thu nhập chủ yếu phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp nên khả năng tự lo nơi ở mới còn hạn chế. Nhiều gia đình vừa xây dựng nhà ở trong những năm gần đây, vẫn đang phải trả nợ vay ngân hàng. Vì vậy, nếu không có cơ chế hỗ trợ phù hợp thì quá trình di dời và ổn định cuộc sống tại nơi ở mới sẽ gặp nhiều khó khăn.
Không chỉ riêng xóm Cạn Thượng, tình trạng sạt lở cũng đang đe dọa cuộc sống của người dân tại xóm Nhõi Trong, xã Cao Phong. Hiện có 12 hộ dân với 51 nhân khẩu nằm trong khu vực nguy hiểm cần được di dời để bảo đảm an toàn. Đối với khu vực này, địa phương đề xuất xây dựng một khu tái định cư có diện tích khoảng 0,4 ha với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 20 tỷ đồng.
Theo báo cáo của UBND xã Cao Phong, sau quá trình khảo sát thực địa và đánh giá của các cơ quan chuyên môn, ngày 25/5/2026, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Đinh Công Sứ đã có văn bản chỉ đạo UBND xã Cao Phong khẩn trương lập Báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư Dự án Khu tái định cư xóm Cạn Thượng và Dự án Khu tái định cư xóm Nhõi Trong trình UBND tỉnh xem xét, phê duyệt theo quy định. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm sớm triển khai các giải pháp căn cơ, lâu dài để bảo đảm an toàn cho người dân trước diễn biến ngày càng phức tạp của thiên tai.
Chủ tịch UBND xã Cao Phong, Hoàng Minh Hiếu chia sẻ, trong thời gian chờ các dự án được phê duyệt và triển khai, địa phương tiếp tục duy trì công tác theo dõi chặt chẽ các điểm có nguy cơ sạt lở, chủ động xây dựng phương án sơ tán dân và huy động lực lượng ứng trực khi có mưa lớn xảy ra. Đối với người dân xóm Cạn Thượng, điều mong mỏi nhất hiện nay không chỉ là những đợt sơ tán tạm thời mỗi khi mưa bão xuất hiện mà là có được một nơi ở mới an toàn để yên tâm sinh sống, lao động và phát triển kinh tế.
Mùa mưa bão năm 2026 đang đến gần, những vết nứt trên sườn đồi vẫn hiện hữu, nguy cơ sạt lở vẫn luôn thường trực. Việc sớm triển khai các dự án tái định cư, xử lý các điểm sạt trượt nguy hiểm không chỉ đáp ứng nguyện vọng chính đáng của người dân mà còn là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân, góp phần ổn định đời sống và bảo đảm an sinh xã hội trên địa bàn./.
