Tết của người Ơ Đu trên vùng đất mới

Mâm cúng trong Lễ hội “Tiếng sấm đầu năm” của người Ơ Đu. Nguồn ảnh minh họa: qdnd.vn
Mâm cúng trong Lễ hội “Tiếng sấm đầu năm” của người Ơ Đu. Nguồn ảnh minh họa: qdnd.vn

Dân tộc Ơ Đu là một trong 5 dân tộc ít người nhất trong cộng đồng 54 dân tộc trên cả nước, cư trú ở huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An. Trước đây, người Ơ Đu sinh sống tập trung ở hai bản Xốp Pột và Kim Hòa thuộc xã Kim Đa và một số ít hộ sống rải rác ở các bản của hai xã Kim Tiến và Xá Lượng. Tháng 11/2006, người Ơ Đu về sinh sống tập trung ở bản tái định cư Văng Môn, xã Nga My, cách bản cũ khoảng 30km. Trên vùng đất mới Văng Môn, cuộc sống của người Ơ Đu đã có nhiều đổi thay theo chiều hướng tích cực. Tết Giáp Thìn năm 2024 đang đến gần, cộng đồng dân tộc Ơ Đu tất bật, nhộn nhịp chuẩn bị đón một cái Tết đầm ấm, đoàn viên, hạnh ngộ và đoàn kết bản làng.

* Sắc xuân ở Văng Môn

Là một trong 9 bản của xã miền núi Nga My, Văng Môn nằm dọc bên bờ suối Nậm Ngân trong xanh, hiền hòa. Đến Văng Môn dịp này, dễ dàng cảm nhận được không khí nhộn nhịp, háo hức đón Tết của mọi người. Đường vào bản đã được người dân quét dọn sạch sẽ, thoáng đãng, khô ráo. Tại những bãi bồi nơi suối Nậm Ngân vặn mình, người dân đang thau chùi, cọ rửa những vật dụng sinh hoạt hằng ngày với mong muốn “rửa trôi” những điều không vui của năm cũ để bước sang năm mới cùng những điều mới mẻ, vui vẻ.

Trong bản, rộn ràng tiếng loa đài. Nhiều nhà dân đã trang trí cây cảnh, bóng điện màu trong khuôn viên nhà, treo cờ Tổ quốc bên hiên, đầu ngõ. Quốc lộ 48C qua các bản Văng Môn, Đàng, Pột… đã khoác lên mình một màu áo mới khi được trang trí, cắm nhiều cờ hai bên đường, ban đêm được thắp sáng bởi những bóng đèn năng lượng mặt trời.

Những gia đình vừa có người đi làm ăn xa trở về, rộn rã tiếng nói cười của hàng xóm đến thăm hỏi. Mọi người, mọi nhà đã chuẩn bị đủ lượng gạo, nếp, thực phẩm, lá dong, các loại rau xanh, củ, thịt khô, củi đun… để đón Tết.Tạm dừng tay sửa sang kiên cố lại bờ rào khu vườn trồng ớt, ông Lò Văn Cường (60 tuổi) người uy tín của bản Văng Môn tiếp chúng tôi trong căn nhà rộng, khang trang. Không như ngày thường, thay vì tiếp khách bằng nước trà, ngày Xuân, ông Cường đã mời khách những chén rượu siêu (loại rượu được ủ, chưng cất từ nếp trồng trên nương rẫy và men lá rừng) có một mùi thơm đặc trưng, đượm vị.Ông Lo Văn Cường cho biết, trước đây, đồng bào Ơ Đu chỉ tổ chức một cái Tết, đó là dịp Tết Mừng lúa mới. Từ năm 1993 trở lại đây, người Ơ Đu đã đón Tết Nguyên đán cùng người Kinh. Trong những ngày Tết, người Ơ Đu bắt buộc phải có món cá nướng và mọc cá để cúng. Mọc cá là món nổi tiếng, mang đậm sắc thái văn hóa ẩm thực của người Ơ Đu. Các loại cá đánh bắt ở suối về sẽ được làm sạch, rồi trộn với bột gạo nếp, muối, sả, tiêu rừng theo tỷ lệ nhất định. Sau quá trình ủ từ 15 đến 20 phút, người Ơ Đu sẽ chia nhỏ hỗn hợp thành những nhúm nhỏ, gói trong lá chuối và hong trên bếp củi. Sau thời gian khoảng một giờ, món mọc cá sẽ chín, dậy mùi khắp không gian. Với món cá nướng, nguyên liệu là những con cá to hơn, được tẩm ướp với mỳ chính, muối, ớt rồi kẹp từ 4 đến 5 con bằng thanh tre, vầu nhỏ để nướng.

Đến Văng Môn những ngày Tết, du khách được thưởng thức các món đặc trưng như cơm lam, rượu cần, bánh chưng, rượu cẩm, rượu cần, rượu siêu, thịt gà, nhoọc sóc, nhoọc chuột (được chế biến từ thịt sóc, thịt chuột đồng phơi khô cùng với các loại rau, lá môn, hoa chuối rừng, gia vị…) trong mâm cỗ của người Ơ Đu.Sáng mùng 1 Tết, người dân bản Văng Môn sẽ mổ lợn. Việc mổ lợn có sự tham gia của nhiều gia đình trong bản. Thịt lợn chủ yếu để chế biến các món ăn đãi khách đến thăm hỏi, chúc mừng trong dịp Tết và làm nguồn thực phẩm dự trữ, dùng dần. Người Ơ Đu không làm mâm cúng có thịt bò, thịt trâu mà chỉ dùng thịt gà, cá suối. Trong dịp Tết, nhất là vào các ngày mùng 1, 2 và 3, người dân trong bản sẽ đi đến nhà để chúc Tết nhau, cầu cho năm mới nhiều niềm vui, sức khỏe, nhà nhà no ấm, sum vầy, bản làng đoàn kết, yên vui.

* Khởi sắc sau cuộc “thiên di”

Năm 2006, để nhường đất cho Dự án Thủy điện Bản Vẽ (công trình Thủy điện lớn nhất khu vực Bắc Miền Trung), hơn 3.000 hộ dân với hơn 14.300 nhân khẩu của 34 bản đồng bào dân tộc thiểu số đã nhường đất cho dự án. Trong công cuộc "thiên di" quy mô đó, người Ơ Đu đã có tính bước ngoặt trong lịch sử tộc người để từ đại ngàn về sinh sống ở bản tái định cư Văng Môn. Các bản cũ Xốp Pột và Kim Hòa (xã Kim Đa, huyện Tương Dương) trước đây người Ơ Đu sinh sống giờ đã chìm sâu trong lòng hồ Thủy điện Bản Vẽ.Ông Lo Văn Cường, bản Văng Môn cho biết, về Văng Môn, người dân có nhiều thuận lợi vì đường sá đi lại dễ dàng. Trước đây, khi còn ở bản Kim Hòa, đi mua gạo hay mua sắm, người dân phải vất vả đi thuyền trên sông hàng chục km. Về đến bản, lại phải khó nhọc khuân vác, vận chuyển đồ đạc từ bến thuyền lên nhà trên con đường dốc, trơn trượt. Những thiếu thốn, khó khăn trước đây như nhà cửa tranh tre, nứa lá, “ba không” về điện, đường, trường, trạm, giờ đã không còn nữa. Cuộc sống ở Văng Môn đã khác trước rất nhiều, con cháu được đi học đúng độ tuổi. Thiết chế văn hóa bản làng được xây dựng, bảo lưu, trao truyền. Đời sống tinh thần của người dân được nâng lên.

Già làng Lo Thanh Bình, bản Văng Môn không giấu được niềm vui khi chia sẻ: Trước đây, ở bản Kim Hòa, chúng tôi sống biệt lập giữa đại ngàn, suối dữ, ít có điều kiện đi lại, giao lưu. Khi đó, mối quan hệ làng bản chỉ bó hẹp trong ít hộ dân sống gần nhau. Khi chuyển về Văng Môn, chúng tôi ngỡ ngàng, mừng vui khi nhận ra nhiều gia đình ở bản cũ cũng cùng dân tộc Ơ Đu của mình.Theo bà Vi Thị Mùi, Phó Chủ tịch UBND xã Nga My, toàn xã có 9 bản, trong đó có 4 bản thuộc vùng trong, nằm trong đại ngàn Khu Bảo tồn Thiên nhiên Pù Huống, xa trung tâm từ 7 đến gần 20 km, giao thông đi lại rất khó khăn, nhất là mùa mưa, lũ. Với địa thế nằm kề bên trục đường Quốc lộ 48C nên Văng Môn được xếp vào một trong 5 bản vùng ngoài của xã miền núi Nga My. Những năm qua, Đảng, Nhà nước quan tâm hỗ trợ nhiều chương trình, dự án để phát triển sinh kế, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Ơ Đu, cùng với sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Đảng ủy, chính quyền địa phương, đời sống vật chất và tinh thần của bà con Ơ Đu ngày càng được nâng lên, nhiều hộ dân đã chú trọng vào sản xuất, trồng trọt, chăn nuôi và có thu nhập ổn định. Thu nhập bình quân hiện nay của đồng bào Ơ Đu đạt 25 triệu đồng/người/năm. Hoạt động văn hóa như khắc luống, thổi sáo..., đặc biệt là các lễ hội như Lễ hội Tiếng sấm đầu năm, Lễ mừng lúa mới của đồng bào được duy trì và phát huy

.Điều mà nhiều người Ơ Đu cao tuổi ở Văng Môn vui mừng nhất là hiện nay con em dân tộc Ơ Đu đều được đi học đầy đủ, đúng độ tuổi; được chăm sóc và thụ hưởng đầy đủ chính sách đặc thù của Nhà nước dành cho học sinh vùng dân tộc thiểu số. Đến nay, dân tộc Ơ Đu đã có 5 người tốt nghiệp Cao đẳng, Đại học, hiện làm công an, bác sĩ, cán bộ huyện, xã.

Những ngày Tết, nếu ngược miền Tây xứ Nghệ, du Xuân về với Văng Môn, du khách sẽ có dịp được khám phá một tiểu vùng văn hóa Ơ Đu, được trải nghiệm những nét văn hóa độc đáo, tiêu biểu, mang tính nhận diện văn hóa trong sinh hoạt, ẩm thực, tín ngưỡng của người Ơ Đu. Đặc biệt hơn, du khác sẽ được cảm nhận văn hóa trọng tình, mến khách, hồn hậu, chân chất từ bao đời nay của người dân nơi đây.

Xuân Tiến

(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Lâm Đồng hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả mưa lũ

Lâm Đồng hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả mưa lũ

Sau nhiều ngày mưa lớn gây ngập lụt, sạt lở tại nhiều khu vực, ngày 11/9, khi nước tại một số nơi bắt đầu rút, chính quyền các địa phương tỉnh Lâm Đồng khẩn trương huy động lực lượng hỗ trợ người dân dọn dẹp nhà cửa, đường sá, khắc phục hậu quả; đồng thời rà soát, đánh giá thiệt hại và chủ động phương án ứng phó trước nguy cơ mưa lớn tiếp diễn.

Đắk Lắk yêu cầu làm rõ trách nhiệm việc chậm giải quyết hồ sơ đất đai

Đắk Lắk yêu cầu làm rõ trách nhiệm việc chậm giải quyết hồ sơ đất đai

Liên quan đến vấn đề tồn đọng hồ sơ đất đai tại Đắk Lắk mà phóng viên TTXVN đã phản ánh, UBND tỉnh Đắk Lắk ban hành văn bản số 14151/UBND-PVHCC, ngày 10/9 về việc tăng cường phối hợp giải quyết thủ tục hành chính lĩnh vực đất đai, hạn chế phát sinh hồ sơ quá hạn. Trong đó, yêu cầu các địa phương kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm đối với những chậm trễ trước đó.

Xả lũ hồ Hạ Gia Nghĩa (Lâm Đồng), khuyến cáo người dân cẩn trọng, chủ động ứng phó

Xả lũ hồ Hạ Gia Nghĩa (Lâm Đồng), khuyến cáo người dân cẩn trọng, chủ động ứng phó

Chiều 10/9, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 3, tỉnh Lâm Đồng đã có công văn thông báo thực hiện việc xả lũ hồ Hạ (thuộc dự án hồ Gia Nghĩa). Theo đó, từ 17 giờ 00 phút cùng ngày, đơn vị sẽ bắt đầu thực hiện việc xả lũ theo quy trình đã được phê duyệt.

Chính sách thiết thực, tiếp sức đồng bào dân tộc thiểu số vươn lên

Chính sách thiết thực, tiếp sức đồng bào dân tộc thiểu số vươn lên

Tây Ninh là địa bàn có vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng, an ninh, với cộng đồng dân cư đa dạng về dân tộc, tôn giáo. Bằng những chính sách thiết thực, đồng bộ, đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào từng bước được nâng lên, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

Giữ hương chè cổ Lộc Thanh

Giữ hương chè cổ Lộc Thanh

Trải qua thăng trầm của thời gian và những khắc nghiệt của thời tiết, hơn một thế kỷ qua, những đồi chè cổ thụ ở thôn Lộc Thanh, xã Bình Minh, tỉnh Quảng Ngãi vẫn bám rễ sâu vào lòng đất.

Đắk Lắk điều tiết nước các hồ chứa, ứng phó với đợt mưa lớn

Đắk Lắk điều tiết nước các hồ chứa, ứng phó với đợt mưa lớn

Theo dự báo của Đài Khí tượng thủy văn tỉnh Đắk Lắk, trong những ngày tới địa bàn tỉnh có mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to và dông, tổng lượng mưa phổ biến từ 100-150mm, có nơi trên 200mm. Tỉnh Đắk Lắk đang triển khai giải pháp phòng chống thiên tai, đồng thời yêu cầu các hồ chứa chủ động điều tiết nước, đón lũ ứng phó với mưa lớn trong thời gian tới.

Gỡ vướng quỹ đất, thủ tục để hoàn thành 10.000 căn nhà ở xã hội

Gỡ vướng quỹ đất, thủ tục để hoàn thành 10.000 căn nhà ở xã hội

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Vũ Việt Văn thông tin, để tiếp tục hoàn thành mục tiêu 10.000 căn nhà ở xã hội, tỉnh đang yêu cầu Sở Xây dựng tiếp tục hướng dẫn chủ đầu tư hoàn tất thủ tục chuẩn bị đầu tư, đồng thời rút ngắn tối đa thời gian thẩm định quy hoạch, thiết kế, cấp phép xây dựng thuộc thẩm quyền. Các địa phương phối hợp rà soát, điều chỉnh quy hoạch nếu cần thiết, bảo đảm các dự án nhà ở xã hội được triển khai đúng quy hoạch và đồng bộ hạ tầng.

Học sinh có thể sử dụng sách điện tử để học tập trong khi chờ sách bản giấy

Học sinh có thể sử dụng sách điện tử để học tập trong khi chờ sách bản giấy

Năm học mới đã bắt đầu gần một tuần nhưng việc cung ứng sách giáo khoa tại Đắk Lắk vẫn chưa đáp ứng kịp nhu cầu. Phụ huynh học sinh vẫn đang tìm mua để đủ sách cho con, tại một số trường học, học sinh mượn sách của các anh chị khóa trước, dùng chung sách với bạn để duy trì việc học.

Mở hướng thoát nghèo từ mô hình nuôi cấy mô thực vật

Mở hướng thoát nghèo từ mô hình nuôi cấy mô thực vật

Tốt nghiệp đại học chuyên ngành kế toán nhưng lựa chọn gắn bó với lĩnh vực nuôi cấy mô thực vật, anh La Minh Phúc, dân tộc Dao, thôn Gò Chè, xã Nhữ Khê (Tuyên Quang) đã từng bước xây dựng cơ sở nuôi cấy mô của riêng mình. Hành trình chuyển hướng nghề nghiệp của anh là câu chuyện về sự kiên trì, dám thử sức với lĩnh vực mới, góp phần quan trọng cung ứng giống cây trồng chất lượng cho địa phương.

Định vị hướng phát triển đô thị mới gắn với phát triển kinh tế biên mậu

Định vị hướng phát triển đô thị mới gắn với phát triển kinh tế biên mậu

Ngày 9/9, Đoàn công tác của Bộ Nội vụ và các bộ, ngành liên quan đã đến khảo sát thực tế tại khu vực các xã dự kiến thành lập phường trên địa bàn biên giới, tỉnh Tây Ninh, nhằm đánh giá tình hình phát triển kinh tế - xã hội, quá trình đô thị hóa, hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và mức độ đáp ứng các tiêu chuẩn thành lập phường theo quy định của pháp luật.

Tăng cường phối hợp quản lý, bảo vệ biên giới

Tăng cường phối hợp quản lý, bảo vệ biên giới

Ngày 9/9, tại phường Nam Gia Nghĩa, tỉnh Lâm Đồng (Việt Nam), Đoàn đại biểu Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lâm Đồng và Đoàn đại biểu Tiểu khu Quân sự tỉnh Mondulkiri, Vương quốc Campuchia tổ chức Hội đàm.

Công nghệ thu hẹp khoảng cách ở vùng cao

Công nghệ thu hẹp khoảng cách ở vùng cao

Từ ứng dụng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ cán bộ xử lý công việc đến hướng dẫn người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến, các xã miền núi thành phố Đà Nẵng đang từng bước đưa chuyển đổi số vào những công việc thiết thực của chính quyền và đời sống.

Trao thiết bị, xe đạp hỗ trợ học sinh đồng bào H’rê đến trường

Trao thiết bị, xe đạp hỗ trợ học sinh đồng bào H’rê đến trường

Sáng 9/9, Hội Chữ thập đỏ tỉnh Quảng Ngãi phối hợp với Công ty Trách nhiệm hữu hạn Bảo hiểm Nhân thọ Sun Life Việt Nam tổ chức Lễ bàn giao trang thiết bị và trao tặng xe đạp cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn tại Trường Trung học cơ sở Ba Dinh - Ba Tô (xã Ba Dinh, tỉnh Quảng Ngãi).

Tạo động lực mới cho giáo dục vùng đồng bào Khmer

Tạo động lực mới cho giáo dục vùng đồng bào Khmer

Từ các chính sách hỗ trợ thiết thực, môi trường nội trú an toàn đến đổi mới phương pháp dạy học, chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và tăng cường hướng nghiệp, giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Vĩnh Long đang có những chuyển biến rõ nét.

Đắk Lắk chủ động phòng chống thiên tai trong mùa mưa bão

Đắk Lắk chủ động phòng chống thiên tai trong mùa mưa bão

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, từ ngày 9/9, khu vực tỉnh Đắk Lắk đã có mưa vừa, cảnh báo trong những ngày tới xuất hiện mưa to với lượng mưa tích lũy phổ biến từ 10-30mm, có nơi trên 60mm, nguy cơ xảy ra rủi ro thiên tai do lũ quét, sạt lở đất, sụt lún đất.

Gian hàng không đồng - Ấm tình quân dân nơi biên giới

Gian hàng không đồng - Ấm tình quân dân nơi biên giới

Từ những bao gạo, bộ quần áo, đôi dép đến vật dụng thiết yếu được trao tận tay người dân nghèo, các “Gian hàng không đồng” đang trở thành điểm sẻ chia ấm áp trên nhiều địa bàn biên giới tỉnh Nghệ An.

Tạo môi trường học tập chất lượng, bình đẳng cho học sinh dân tộc thiểu số

Tạo môi trường học tập chất lượng, bình đẳng cho học sinh dân tộc thiểu số

Thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW, ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về "đột phá phát triển giáo dục và đào tạo", tỉnh Khánh Hòa đã và đang tập trung nâng cấp hạ tầng, qui hoạch và sắp xếp bài bản mô hình trường lớp, bảo đảm đầy đủ điều kiện dạy và học cho thầy trò nơi đất liền, vùng sâu, vùng xa và biển đảo.

Hỗ trợ sinh kế bền vững cho đồng bào vùng biên thoát nghèo

Hỗ trợ sinh kế bền vững cho đồng bào vùng biên thoát nghèo

Ngày 8/9, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Quảng Trị phối hợp với Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị và Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Bắc Ninh tổ chức Chương trình “Đồng hành cùng phụ nữ Biên cương” năm 2026 tại thôn Pa Hy, xã Đakrông. Hoạt động góp phần hỗ trợ sinh kế bền vững cho phụ nữ đồng bào có hoàn cảnh khó khăn ở khu vực biên giới.

Gian hàng không đồng - Ấm tình quân dân nơi biên giới

Gian hàng không đồng - Ấm tình quân dân nơi biên giới

Từ những bao gạo, bộ quần áo, đôi dép đến những vật dụng thiết yếu được trao tận tay người dân nghèo, các “Gian hàng không đồng” đang trở thành những điểm sẻ chia ấm áp trên nhiều địa bàn biên giới tỉnh Nghệ An. 

Tiếp sức vùng biên phát triển kinh tế từ vốn ưu đãi

Tiếp sức vùng biên phát triển kinh tế từ vốn ưu đãi

Thành phố Đồng Nai hiện có 8 xã biên giới tiếp giáp với Campuchia, với hầu hết xã đều có điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu tốt, phù hợp phát triển trồng trọt, chăn nuôi. Trước đây, do thiếu vốn nên việc sản xuất của người dân gặp nhiều khó khăn. Những năm gần đây, tận dụng nguồn vốn chính sách và các nguồn hợp pháp khác, người dân các xã biên giới đẩy mạnh phát triển kinh tế, nhiều hộ vươn lên làm giàu, góp phần xây dựng vùng biên thịnh vượng.

Ghi nhận những chiến công đặc biệt của Bộ đội Biên phòng trên tuyến biên giới

Ghi nhận những chiến công đặc biệt của Bộ đội Biên phòng trên tuyến biên giới

Ngày 7/9, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Vĩnh Long tổ chức lễ đón nhận Huân chương Chiến công hạng Nhì. Đây là sự ghi nhận cao quý của Đảng và Nhà nước đối với những cống hiến của tập thể cán bộ, chiến sĩ trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội.

Định hướng xây dựng 5 phường trung tâm Đà Lạt thành đô thị loại II

Định hướng xây dựng 5 phường trung tâm Đà Lạt thành đô thị loại II

Với quy mô quy hoạch khoảng 68.000 ha, dân số dự kiến gần 757.000 người và khoảng gần 17,5 triệu lượt khách du lịch vào năm 2050, tỉnh Lâm Đồng định hướng xây dựng 5 phường Xuân Hương - Đà Lạt, Lâm Viên - Đà Lạt, Cam Ly - Đà Lạt, Xuân Trường - Đà Lạt và Lang Biang - Đà Lạt trở thành đô thị loại II, phát triển năng động, bền vững; đồng thời là trung tâm du lịch, dịch vụ, văn hóa, khoa học và đổi mới sáng tạo của tỉnh và vùng Duyên hải Nam Trung Bộ - Tây Nguyên.