Tết của người Ơ Đu trên vùng đất mới

Mâm cúng trong Lễ hội “Tiếng sấm đầu năm” của người Ơ Đu. Nguồn ảnh minh họa: qdnd.vn
Mâm cúng trong Lễ hội “Tiếng sấm đầu năm” của người Ơ Đu. Nguồn ảnh minh họa: qdnd.vn

Dân tộc Ơ Đu là một trong 5 dân tộc ít người nhất trong cộng đồng 54 dân tộc trên cả nước, cư trú ở huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An. Trước đây, người Ơ Đu sinh sống tập trung ở hai bản Xốp Pột và Kim Hòa thuộc xã Kim Đa và một số ít hộ sống rải rác ở các bản của hai xã Kim Tiến và Xá Lượng. Tháng 11/2006, người Ơ Đu về sinh sống tập trung ở bản tái định cư Văng Môn, xã Nga My, cách bản cũ khoảng 30km. Trên vùng đất mới Văng Môn, cuộc sống của người Ơ Đu đã có nhiều đổi thay theo chiều hướng tích cực. Tết Giáp Thìn năm 2024 đang đến gần, cộng đồng dân tộc Ơ Đu tất bật, nhộn nhịp chuẩn bị đón một cái Tết đầm ấm, đoàn viên, hạnh ngộ và đoàn kết bản làng.

* Sắc xuân ở Văng Môn

Là một trong 9 bản của xã miền núi Nga My, Văng Môn nằm dọc bên bờ suối Nậm Ngân trong xanh, hiền hòa. Đến Văng Môn dịp này, dễ dàng cảm nhận được không khí nhộn nhịp, háo hức đón Tết của mọi người. Đường vào bản đã được người dân quét dọn sạch sẽ, thoáng đãng, khô ráo. Tại những bãi bồi nơi suối Nậm Ngân vặn mình, người dân đang thau chùi, cọ rửa những vật dụng sinh hoạt hằng ngày với mong muốn “rửa trôi” những điều không vui của năm cũ để bước sang năm mới cùng những điều mới mẻ, vui vẻ.

Trong bản, rộn ràng tiếng loa đài. Nhiều nhà dân đã trang trí cây cảnh, bóng điện màu trong khuôn viên nhà, treo cờ Tổ quốc bên hiên, đầu ngõ. Quốc lộ 48C qua các bản Văng Môn, Đàng, Pột… đã khoác lên mình một màu áo mới khi được trang trí, cắm nhiều cờ hai bên đường, ban đêm được thắp sáng bởi những bóng đèn năng lượng mặt trời.

Những gia đình vừa có người đi làm ăn xa trở về, rộn rã tiếng nói cười của hàng xóm đến thăm hỏi. Mọi người, mọi nhà đã chuẩn bị đủ lượng gạo, nếp, thực phẩm, lá dong, các loại rau xanh, củ, thịt khô, củi đun… để đón Tết.Tạm dừng tay sửa sang kiên cố lại bờ rào khu vườn trồng ớt, ông Lò Văn Cường (60 tuổi) người uy tín của bản Văng Môn tiếp chúng tôi trong căn nhà rộng, khang trang. Không như ngày thường, thay vì tiếp khách bằng nước trà, ngày Xuân, ông Cường đã mời khách những chén rượu siêu (loại rượu được ủ, chưng cất từ nếp trồng trên nương rẫy và men lá rừng) có một mùi thơm đặc trưng, đượm vị.Ông Lo Văn Cường cho biết, trước đây, đồng bào Ơ Đu chỉ tổ chức một cái Tết, đó là dịp Tết Mừng lúa mới. Từ năm 1993 trở lại đây, người Ơ Đu đã đón Tết Nguyên đán cùng người Kinh. Trong những ngày Tết, người Ơ Đu bắt buộc phải có món cá nướng và mọc cá để cúng. Mọc cá là món nổi tiếng, mang đậm sắc thái văn hóa ẩm thực của người Ơ Đu. Các loại cá đánh bắt ở suối về sẽ được làm sạch, rồi trộn với bột gạo nếp, muối, sả, tiêu rừng theo tỷ lệ nhất định. Sau quá trình ủ từ 15 đến 20 phút, người Ơ Đu sẽ chia nhỏ hỗn hợp thành những nhúm nhỏ, gói trong lá chuối và hong trên bếp củi. Sau thời gian khoảng một giờ, món mọc cá sẽ chín, dậy mùi khắp không gian. Với món cá nướng, nguyên liệu là những con cá to hơn, được tẩm ướp với mỳ chính, muối, ớt rồi kẹp từ 4 đến 5 con bằng thanh tre, vầu nhỏ để nướng.

Đến Văng Môn những ngày Tết, du khách được thưởng thức các món đặc trưng như cơm lam, rượu cần, bánh chưng, rượu cẩm, rượu cần, rượu siêu, thịt gà, nhoọc sóc, nhoọc chuột (được chế biến từ thịt sóc, thịt chuột đồng phơi khô cùng với các loại rau, lá môn, hoa chuối rừng, gia vị…) trong mâm cỗ của người Ơ Đu.Sáng mùng 1 Tết, người dân bản Văng Môn sẽ mổ lợn. Việc mổ lợn có sự tham gia của nhiều gia đình trong bản. Thịt lợn chủ yếu để chế biến các món ăn đãi khách đến thăm hỏi, chúc mừng trong dịp Tết và làm nguồn thực phẩm dự trữ, dùng dần. Người Ơ Đu không làm mâm cúng có thịt bò, thịt trâu mà chỉ dùng thịt gà, cá suối. Trong dịp Tết, nhất là vào các ngày mùng 1, 2 và 3, người dân trong bản sẽ đi đến nhà để chúc Tết nhau, cầu cho năm mới nhiều niềm vui, sức khỏe, nhà nhà no ấm, sum vầy, bản làng đoàn kết, yên vui.

* Khởi sắc sau cuộc “thiên di”

Năm 2006, để nhường đất cho Dự án Thủy điện Bản Vẽ (công trình Thủy điện lớn nhất khu vực Bắc Miền Trung), hơn 3.000 hộ dân với hơn 14.300 nhân khẩu của 34 bản đồng bào dân tộc thiểu số đã nhường đất cho dự án. Trong công cuộc "thiên di" quy mô đó, người Ơ Đu đã có tính bước ngoặt trong lịch sử tộc người để từ đại ngàn về sinh sống ở bản tái định cư Văng Môn. Các bản cũ Xốp Pột và Kim Hòa (xã Kim Đa, huyện Tương Dương) trước đây người Ơ Đu sinh sống giờ đã chìm sâu trong lòng hồ Thủy điện Bản Vẽ.Ông Lo Văn Cường, bản Văng Môn cho biết, về Văng Môn, người dân có nhiều thuận lợi vì đường sá đi lại dễ dàng. Trước đây, khi còn ở bản Kim Hòa, đi mua gạo hay mua sắm, người dân phải vất vả đi thuyền trên sông hàng chục km. Về đến bản, lại phải khó nhọc khuân vác, vận chuyển đồ đạc từ bến thuyền lên nhà trên con đường dốc, trơn trượt. Những thiếu thốn, khó khăn trước đây như nhà cửa tranh tre, nứa lá, “ba không” về điện, đường, trường, trạm, giờ đã không còn nữa. Cuộc sống ở Văng Môn đã khác trước rất nhiều, con cháu được đi học đúng độ tuổi. Thiết chế văn hóa bản làng được xây dựng, bảo lưu, trao truyền. Đời sống tinh thần của người dân được nâng lên.

Già làng Lo Thanh Bình, bản Văng Môn không giấu được niềm vui khi chia sẻ: Trước đây, ở bản Kim Hòa, chúng tôi sống biệt lập giữa đại ngàn, suối dữ, ít có điều kiện đi lại, giao lưu. Khi đó, mối quan hệ làng bản chỉ bó hẹp trong ít hộ dân sống gần nhau. Khi chuyển về Văng Môn, chúng tôi ngỡ ngàng, mừng vui khi nhận ra nhiều gia đình ở bản cũ cũng cùng dân tộc Ơ Đu của mình.Theo bà Vi Thị Mùi, Phó Chủ tịch UBND xã Nga My, toàn xã có 9 bản, trong đó có 4 bản thuộc vùng trong, nằm trong đại ngàn Khu Bảo tồn Thiên nhiên Pù Huống, xa trung tâm từ 7 đến gần 20 km, giao thông đi lại rất khó khăn, nhất là mùa mưa, lũ. Với địa thế nằm kề bên trục đường Quốc lộ 48C nên Văng Môn được xếp vào một trong 5 bản vùng ngoài của xã miền núi Nga My. Những năm qua, Đảng, Nhà nước quan tâm hỗ trợ nhiều chương trình, dự án để phát triển sinh kế, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Ơ Đu, cùng với sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Đảng ủy, chính quyền địa phương, đời sống vật chất và tinh thần của bà con Ơ Đu ngày càng được nâng lên, nhiều hộ dân đã chú trọng vào sản xuất, trồng trọt, chăn nuôi và có thu nhập ổn định. Thu nhập bình quân hiện nay của đồng bào Ơ Đu đạt 25 triệu đồng/người/năm. Hoạt động văn hóa như khắc luống, thổi sáo..., đặc biệt là các lễ hội như Lễ hội Tiếng sấm đầu năm, Lễ mừng lúa mới của đồng bào được duy trì và phát huy

.Điều mà nhiều người Ơ Đu cao tuổi ở Văng Môn vui mừng nhất là hiện nay con em dân tộc Ơ Đu đều được đi học đầy đủ, đúng độ tuổi; được chăm sóc và thụ hưởng đầy đủ chính sách đặc thù của Nhà nước dành cho học sinh vùng dân tộc thiểu số. Đến nay, dân tộc Ơ Đu đã có 5 người tốt nghiệp Cao đẳng, Đại học, hiện làm công an, bác sĩ, cán bộ huyện, xã.

Những ngày Tết, nếu ngược miền Tây xứ Nghệ, du Xuân về với Văng Môn, du khách sẽ có dịp được khám phá một tiểu vùng văn hóa Ơ Đu, được trải nghiệm những nét văn hóa độc đáo, tiêu biểu, mang tính nhận diện văn hóa trong sinh hoạt, ẩm thực, tín ngưỡng của người Ơ Đu. Đặc biệt hơn, du khác sẽ được cảm nhận văn hóa trọng tình, mến khách, hồn hậu, chân chất từ bao đời nay của người dân nơi đây.

Xuân Tiến

(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Triển khai các giải pháp phòng tránh sạt lở đất ở vùng cao

Triển khai các giải pháp phòng tránh sạt lở đất ở vùng cao

Cao Bằng là tỉnh miền núi có địa hình bị chia cắt, độ dốc lớn, nền địa chất nhiều nơi phong hóa, dẫn đến khả năng gây trượt đất, đá. Trên một số sườn đồi ở các xã vùng cao, đã xuất hiện những vết nứt dài hàng chục mét, nguy cơ sạt lở rất cao. Chính quyền các cấp tỉnh Cao Bằng đã triển khai nhiều giải pháp nhằm hạn chế lở đất ở các điểm xung yếu.

Chuyển đổi số nơi bản làng biên giới

Chuyển đổi số nơi bản làng biên giới

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về "đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia", Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Điện Biên đã triển khai mô hình “Chiến sĩ quân hàm xanh đẩy nhanh chuyển đổi số”.

Nỗ lực nâng cao chất lượng, phục vụ nhân dân

Nỗ lực nâng cao chất lượng, phục vụ nhân dân

Vượt qua những thách thức ban đầu khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các địa phương cấp xã, tỉnh Khánh Hòa đã chủ động kiện toàn bộ máy, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và cải cách thủ tục hành chính.

Bền bỉ tạo dựng những mùa no ấm nơi biên viễn

Bền bỉ tạo dựng những mùa no ấm nơi biên viễn

Trên những triền đồi biên giới phía Tây Quảng Trị, bước chân của những người lính “quân hàm xanh” không chỉ in dấu trên đường tuần tra mà còn hòa cùng nhịp lao động của bà con dân bản.

Gấp rút hoàn thiện trường lớp, cải thiện điều kiện dạy học tại địa bàn khó khăn

Gấp rút hoàn thiện trường lớp, cải thiện điều kiện dạy học tại địa bàn khó khăn

Những ngày đầu tháng 8, trên nhiều công trình trường học ở Nghệ An, không khí thi công diễn ra khẩn trương. Từ miền núi đến đồng bằng, hàng trăm phòng học, nhà đa năng, thư viện, bếp ăn bán trú và các công trình phụ trợ đang được hoàn thiện trước thềm năm học 2026 - 2027. Việc huy động đồng bộ nguồn vốn ngân sách, Chương trình mục tiêu quốc gia và xã hội hóa đã góp phần từng bước tháo gỡ khó khăn về cơ sở vật chất, tạo nền tảng nâng cao chất lượng giáo dục của địa phương.

Lào Cai kiên quyết sơ tán người và tài sản khỏi khu vực nguy hiểm

Lào Cai kiên quyết sơ tán người và tài sản khỏi khu vực nguy hiểm

Trước nguy cơ thiên tai tiếp tục diễn biến phức tạp, ngày 4/8, UBND tỉnh Lào Cai đã ban hành văn bản hỏa tốc yêu cầu các sở, ngành, cơ quan, đơn vị và UBND các xã, phường khẩn trương triển khai các biện pháp chủ động ứng phó với mưa lớn, lũ, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, lốc, sét và mưa đá. Trong đó, Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Nguyễn Tuấn Anh yêu cầu sẵn sàng phương án, kiên quyết sơ tán, di dời người và tài sản ra khỏi khu vực nguy hiểm.

Lâm Đồng cải tạo hồ lắng, giảm nguy cơ ô nhiễm cho hồ Xuân Hương

Lâm Đồng cải tạo hồ lắng, giảm nguy cơ ô nhiễm cho hồ Xuân Hương

Sau nhiều năm bị ô nhiễm do rác và nước thải, hồ lắng số 2 có chức năng điều tiết, giảm ô nhiễm cho hồ Xuân Hương - trung tâm Đà Lạt, Lâm Đồng, đã được đơn vị thi công triển khai nạo vét, dọn dẹp, cải tạo. Dự án có kinh phí gần 48 tỷ đồng do UBND tỉnh Lâm Đồng phê duyệt, nhằm mục tiêu giảm nguy cơ ô nhiễm cho thắng cảnh hồ Xuân Hương, tạo cảnh quan sạch đẹp cho khu vực trung tâm đô thị Đà Lạt.

Chính quyền gần dân, tạo nền móng phát triển

Chính quyền gần dân, tạo nền móng phát triển

Sau một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Lào Cai ghi nhận những chuyển biến tích cực trong công tác quản lý, điều hành và phục vụ người dân.

Nguy cơ sạt lở tiếp diễn, Lào Cai hỗ trợ di chuyển người, tài sản khỏi khu vực nguy hiểm

Nguy cơ sạt lở tiếp diễn, Lào Cai hỗ trợ di chuyển người, tài sản khỏi khu vực nguy hiểm

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai, sau trận mưa lớn diễn ra từ đêm 2/8 đến sáng 3/8, nguy cơ sạt lở tiếp diễn tại các địa phương vẫn còn, nhất là tại các nhà ở sát taluy và các tuyến đường đã phát sinh sạt trượt. Do đó, bên cạnh việc tiếp tục khắc phục hậu quả thiên tai, chính quyền các địa phương đang tiếp tục rà soát, đánh giá an toàn các nhà có nguy cơ; tổ chức di dời người dân và chỉ cho người dân trở về khi có đủ điều kiện an toàn; đồng thời xây dựng phương án xử lý trước mắt và lâu dài.

Đưa pháp luật đến gần người dân bằng AI và truyền thông số

Đưa pháp luật đến gần người dân bằng AI và truyền thông số

Nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm ngay từ cơ sở, lực lượng Công an tỉnh Quảng Ngãi đã chủ động đổi mới toàn diện hình thức tuyên truyền, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI). Nhờ cách tuyên truyền sinh động, dễ hiểu, các quy định pháp luật vốn khô khan đã trở nên gần gũi, lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng.

Không để thiếu sách giáo khoa trong năm học mới

Không để thiếu sách giáo khoa trong năm học mới

Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lạng Sơn Hoàng Quốc Tuấn cho biết, năm học 2026 - 2027 là năm đầu tiên triển khai sử dụng bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông thống nhất trên toàn quốc.

Mưa lớn gây sạt lở, ngập úng cục bộ tại nhiều tuyến đường Lào Cai

Mưa lớn gây sạt lở, ngập úng cục bộ tại nhiều tuyến đường Lào Cai

Trận mưa lớn trên diện rộng từ đêm 2/8 đến sáng 3/8 tại Lào Cai đã gây ngập úng cục bộ nhiều tuyến đường và sạt lở ta luy dương tại một số nhà dân ở phường Lào Cai. Chính quyền địa phương và cơ quan chức năng đã khẩn trương hỗ trợ người dân khắc phục thiệt hại, nhanh chóng ổn định đời sống.

Chủ động khống chế 'điểm nóng' sốt xuất huyết phía Tây tỉnh Gia Lai

Chủ động khống chế 'điểm nóng' sốt xuất huyết phía Tây tỉnh Gia Lai

Dịch sốt xuất huyết ở tỉnh Gia Lai đang bước vào giai đoạn diễn biến phức tạp khi số ca mắc liên tục gia tăng, tập trung chủ yếu tại khu vực phía Tây của tỉnh. Trước nguy cơ dịch lan rộng trong cao điểm mùa mưa, ngành y tế cùng chính quyền địa phương đang tập trung mọi nguồn lực khoanh vùng, xử lý ổ dịch, bảo vệ sức khỏe người dân.

Lào Cai: Hỗ trợ người dân di dời khỏi khu vực sạt lở do mưa lớn

Lào Cai: Hỗ trợ người dân di dời khỏi khu vực sạt lở do mưa lớn

Từ đêm 31/7 đến sáng 1/8/2026, mưa lớn trên địa bàn xã Bát Xát, tỉnh Lào Cai đã gây ngập cục bộ một số tuyến đường, ruộng lúa mới cấy và làm sạt lở taluy dương một số điểm; ảnh hưởng đến đời sống và sản xuất của nhân dân. Ngay sau khi thiên tai xảy ra, chính quyền địa phương đã huy động lực lượng tại chỗ phối hợp với người dân khẩn trương khắc phục hậu quả, bảo đảm an toàn cho người và tài sản.

Tạo động lực từ đầu tư công, thu hút đầu tư

Tạo động lực từ đầu tư công, thu hút đầu tư

Mặc dù tiến độ giải ngân vốn đầu tư công và hoạt động sản xuất, kinh doanh còn gặp nhiều khó khăn song tỉnh Phú Thọ đang tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm, cải thiện môi trường đầu tư và hỗ trợ doanh nghiệp phát triển. Đây được xác định là động lực quan trọng để duy trì đà tăng trưởng kinh tế trong những tháng cuối năm.

Hỗ trợ 13.400 cây giống sâm Ngọc Linh cho bà con vùng núi

Hỗ trợ 13.400 cây giống sâm Ngọc Linh cho bà con vùng núi

Ngày 31/7, trong khuôn khổ Lễ hội sâm Ngọc Linh và Dược liệu quốc tế Đà Nẵng 2026, UBND xã Trà Linh (thành phố Đà Nẵng) đã tổ chức nghi lễ Cúng thần Sâm và trao tặng giống sâm Ngọc Linh. Tại buổi lễ, địa phương đã trao 13.400 cây giống sâm Ngọc Linh, với giá trị hơn 1,94 tỷ đồng đến tay người dân.

Động lực cho xây dựng nông thôn mới sau hợp nhất

Động lực cho xây dựng nông thôn mới sau hợp nhất

Sau hợp nhất, Lâm Đồng trở thành địa phương có diện tích tự nhiên lớn nhất cả nước với 124 xã, phường và đặc khu. Không gian phát triển mới mở ra nhiều dư địa tăng trưởng song cũng đặt ra yêu cầu thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, nhất là khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và những địa bàn còn nhiều khó khăn.

Lạng Sơn sẵn sàng phương án '4 tại chỗ' bảo vệ hồ đập mùa mưa lũ

Lạng Sơn sẵn sàng phương án '4 tại chỗ' bảo vệ hồ đập mùa mưa lũ

Lạng Sơn là tỉnh miền núi, số lượng hồ đập và công trình thủy lợi chiếm số lượng lớn, mưa lũ làm tăng nguy cơ sạt lở, lũ quét ảnh hưởng đến sản xuất và an toàn cho người dân ở xung quanh các hồ đập. Nhằm chủ động trước thiên tai bất thường, địa phương chủ động phương án đảm bảo an toàn trong mùa mưa bão. Các đơn vị quản lý hồ đập tuân thủ chặt chẽ quy định an toàn, đặc biệt là vào thời gian cao điểm của mùa mưa bão...

Lạng Sơn: Người dân đối mặt với hiểm nguy khi vượt qua sông Bắc Giang bằng bè mảng

Lạng Sơn: Người dân đối mặt với hiểm nguy khi vượt qua sông Bắc Giang bằng bè mảng

Do không có cầu, cầu tràn, nhiều năm nay, toàn bộ 20 hộ dân người Dao ở xóm Song Phụ, thôn Khuổi Luông, xã Quý Hòa (Lạng Sơn) phải đối mặt với hiểm nguy khi phải liều mình vượt qua sông Bắc Giang bằng bè mảng ghép tạm từ những cây luồng để đi chợ bán hàng hóa nông sản và mua sắm đồ dùng thiết yếu phục vụ sinh hoạt. Đặc biệt, xóm có 17 học sinh học tại trường Tiểu học và THCS Vĩnh Yên ngày ngày phải liều mình qua sông đến trường, vào mùa mưa lũ, tiềm ẩn những mối nguy hiểm khó lường.

Đẩy mạnh chuyển đổi số trong thủ tục hành chính ở vùng biên Đồng Nai

Đẩy mạnh chuyển đổi số trong thủ tục hành chính ở vùng biên Đồng Nai

Ở xã biên giới Đăk Ơ (thành phố Đồng Nai) nơi đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 40%, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã đang từng bước đổi mới để phục vụ người dân tốt hơn. Từ việc thành lập các tổ hỗ trợ tận thôn đến áp dụng nguyên tắc “6 rõ” rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ quy trình, rõ thời gian, rõ kết quả, chính quyền địa phương nỗ lực công khai, minh bạch quy trình thủ tục.