Thanh niên nông thôn bền bỉ làm giàu từ quê hương

Từ những mô hình sản xuất hiệu quả tại cơ sở, nhiều thanh niên nông thôn đã khẳng định bản lĩnh, tinh thần dám nghĩ, dám làm và khát vọng làm giàu chính đáng. Với họ, Giải thưởng Lương Định Của không chỉ là sự ghi nhận xứng đáng cho nỗ lực cá nhân, mà còn là động lực để tiếp tục gắn bó với nông nghiệp, đổi mới tư duy, lan tỏa những cách làm hay, góp phần phát triển kinh tế và xây dựng quê hương.

Gìn giữ và nâng tầm nghề mắm truyền thống Hải Thịnh

Sinh ra và lớn lên tại xã Hải Thịnh, tỉnh Ninh Bình, một vùng ven biển mà sinh kế của người dân chủ yếu dựa vào khai thác thủy hải sản, chị Nguyễn Thị Thúy sớm thấu hiểu những nhọc nhằn của nghề biển và nghề làm mắm truyền thống.

Trong bối cảnh việc làm bấp bênh, giá trị thủy hải sản chưa cao, đầu ra thiếu ổn định, đặc biệt với lao động nữ và lao động trung niên, chị Thúy đã chọn một con đường không dễ: quay về quê hương, bám nghề của cha ông và tìm cách làm mới nghề truyền thống bằng tư duy sản xuất hiện đại.

Gia đình chị Thúy có truyền thống làm nước mắm từ nhiều thế hệ. Sau khi tốt nghiệp chuyên ngành Kế toán năm 2013, thay vì tìm việc ở đô thị, chị quyết định trở về quê, trực tiếp tham gia sản xuất cùng gia đình.

Thời điểm đó, cơ sở chỉ là một hộ sản xuất nhỏ lẻ với diện tích khoảng 500m², 16 ô bể chượp, sản phẩm chủ yếu bán theo can cho người dân trong vùng. Tuy quy mô hạn chế, nhưng chị Thúy tin rằng nếu được đầu tư bài bản, giữ đúng tinh hoa truyền thống, nghề mắm Hải Thịnh hoàn toàn có thể vươn xa.

Năm 2017 đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi chị mạnh dạn đề xuất thành lập Công ty Trách nhiệm hữu hạn Cường Là, xây dựng thương hiệu “Nước mắm Cường Là”. Từ đây, nghề làm mắm gia đình bước vào quá trình chuyên nghiệp hóa, có bao bì, nhãn mác và tiêu chuẩn chất lượng rõ ràng.

Đến năm 2020, dù chịu ảnh hưởng nặng nề của đại dịch Covid-19, công ty vẫn mở rộng quy mô lên 200 ô bể chượp và liên kết với 10 tàu cá để chủ động nguồn nguyên liệu, vừa bảo đảm chất lượng sản phẩm, vừa duy trì việc làm cho lao động địa phương.

Một trong những dấu mốc quan trọng trong hành trình của chị Thúy là năm 2022, khi sản phẩm của gia đình được đưa tham gia Chương trình OCOP với sự hỗ trợ của các cấp, ngành. Kết quả, Nước mắm Cường Là đạt OCOP 4 sao và Mắm tôm Cường Là đạt OCOP 3 sao. Đây không chỉ là sự ghi nhận về chất lượng sản phẩm mà còn là bước khẳng định uy tín của thương hiệu mắm truyền thống Hải Thịnh trên thị trường.

Hiện nay, cơ sở sản xuất của Công ty Trách nhiệm hữu hạn Cường Là có diện tích xưởng 4.000 m² với 300 ô bể chứa khoảng 1.000 tấn chượp; nhà xưởng 500m² được trang bị máy móc hỗ trợ chiết rót, đóng chai. Mỗi năm, cơ sở xuất bán trung bình khoảng 70.000 sản phẩm, doanh thu đạt từ 1,8 đến 2,5 tỷ đồng.

Quy trình sản xuất nước mắm được thực hiện nghiêm ngặt, sử dụng cá tươi đánh bắt trong ngày và muối trắng được lưu kho trên 12 tháng. Cá và muối được trộn theo tỷ lệ 4:1, ủ chượp trên 24 tháng dưới nắng tự nhiên, sau đó chiết rút qua bốn lần để cho ra thành phẩm có màu cánh gián, hương thơm tự nhiên, độ đạm từ 25–32N g/l.

Bắt nhịp với xu hướng chuyển đổi số, năm 2024 chị Thúy đưa sản phẩm lên các nền tảng thương mại điện tử như Facebook, TikTok, Shopee. Doanh thu từ kênh online hiện chiếm khoảng 10% tổng doanh thu, đồng thời tạo việc làm ổn định cho thêm 3 thanh niên địa phương với thu nhập 8 - 10 triệu đồng/tháng.

Không chỉ làm kinh tế, chị Thúy còn chú trọng giá trị xã hội của mô hình. Đến năm 2025, công ty tạo việc làm thường xuyên cho 13 lao động địa phương, chủ yếu là phụ nữ trên 50 tuổi, với thu nhập 5 - 6 triệu đồng/tháng; đồng thời liên kết thu mua nguyên liệu cho 16 tàu cá với hơn 50 ngư dân, giúp họ yên tâm vươn khơi, ổn định sinh kế và hình thành chuỗi giá trị kinh tế - xã hội bền vững.

Đánh giá về mô hình sản xuất nước mắm truyền thống do Nguyễn Thị Thúy xây dựng, Bí thư Đoàn xã Hải Thịnh, tỉnh Ninh Bình Trần Ngọc Hoàn cho biết, đây là mô hình nghề truyền thống được đầu tư bài bản, kết hợp hài hòa giữa phương pháp thủ công và việc cải tiến một số khâu trong dây chuyền sản xuất. Qua các đợt tổ chức cho đoàn viên, thanh niên tham quan, học tập mô hình, có thể thấy cơ sở đã từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất nhưng vẫn giữ được bản sắc nghề truyền thống.

Theo Bí thư Đoàn xã Hải Thịnh, điểm nổi bật của mô hình là sử dụng nguyên liệu tại chỗ, được thu mua trực tiếp từ tàu thuyền ngư dân đánh bắt trong ngày, bảo đảm đầu vào sạch, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm. Mô hình hiện được tỉnh và địa phương đánh giá cao, có khả năng nhân rộng, đồng thời tạo việc làm ổn định cho thanh niên trên địa bàn, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế nông thôn và gìn giữ nghề truyền thống của địa phương.

Với những nỗ lực đó, chị Nguyễn Thị Thúy vinh dự được tuyên dương danh hiệu “Thanh niên tiên tiến làm theo lời Bác toàn quốc” lần thứ VIII năm 2025 và là một trong những gương mặt tiêu biểu được xét tặng Giải thưởng Lương Định Của. Với chị, phần thưởng lớn nhất không chỉ là danh hiệu, mà là việc nghề mắm truyền thống Hải Thịnh tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa và phát triển bền vững trên chính mảnh đất quê hương.

Chàng trai “biến sỏi đá thành cam” nơi miền núi Vũ Quang

Sinh ra trong một gia đình thuần nông tại thôn 1, xã Quang Thọ (nay là xã Vũ Quang), tỉnh Hà Tĩnh, anh Đoàn Ngọc Bảo (sinh năm 1990) sớm gắn bó với ruộng vườn, đồi rừng và những thăng trầm của sản xuất nông nghiệp miền núi. Vùng đất biên giới Vũ Quang, nơi có đường mòn Hồ Chí Minh đi qua, địa hình phức tạp, khí hậu khắc nghiệt, thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão lũ, từ lâu được xem là “đất khó” trong phát triển kinh tế.

Nhưng chính trên mảnh đất ấy, anh Bảo đã từng bước xây dựng thành công mô hình kinh tế tổng hợp VACR, đưa sản phẩm cam Bảo Phương trở thành sản phẩm OCOP 3 sao, hướng tới sản xuất hữu cơ bền vững. Tốt nghiệp Đại học Tây Nguyên, Khoa Nông lâm, chuyên ngành quản lý đất, anh Bảo từng công tác tại Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Đắk Nông.

Tuy nhiên, nỗi trăn trở về quê hương nghèo khó, về bố mẹ quanh năm vất vả với vườn tược, đã thôi thúc anh đưa ra quyết định trở về quê khởi nghiệp từ nông nghiệp. Phải mất nhiều năm thuyết phục, đến khoảng năm 2012, gia đình mới đồng ý để anh từ bỏ công việc nhà nước, quay về lập nghiệp trên chính mảnh đất quê hương. Những ngày đầu khởi nghiệp, anh Bảo đối mặt với không ít khó khăn: thiếu vốn, thiếu kinh nghiệm thực tiễn, rủi ro dịch bệnh, thiên tai khắc nghiệt.

Trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp tại địa phương còn manh mún, phụ thuộc thương lái, giá trị sản phẩm chưa cao, anh xác định phải thay đổi tư duy sản xuất. Từ những kiến thức được đào tạo bài bản và kinh nghiệm tích lũy trong quá trình công tác, anh lựa chọn cây cam chanh Xã Đoài là cây đặc sản của địa phương làm hướng phát triển chủ lực, đồng thời xây dựng vùng nguyên liệu, thương hiệu và phương thức sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ.

Từ năm 2015 đến nay, với sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, Tỉnh đoàn, Đoàn xã và các chính sách vay vốn, tập huấn khoa học kỹ thuật, xúc tiến thương mại, anh Bảo từng bước mở rộng mô hình. Hiện nay, mô hình kinh tế tổng hợp của anh gồm: 10ha rừng keo nguyên liệu; 5 ha cam; sản xuất cây giống; chăn nuôi gia súc, gia cầm; nuôi cá, nuôi ong lấy mật và buôn bán nông sản.

Riêng vùng nguyên liệu cam Bảo Phương đang tiếp tục được mở rộng, dự kiến đạt sản lượng khoảng 60 tấn vào năm 2026 và 80 tấn vào năm 2027, mang lại doanh thu từ 2,5 - 3,5 tỷ đồng mỗi năm. Trong đó, mỗi năm xuất ra thị trường gần 20 tấn cam loại đặc biệt với giá bán lẻ từ 60.000 đến 120.000 đồng/kg.

Năm 2019, sản phẩm cam Bảo Phương được công nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao, sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ TCVN 11041-2:2017. Đây là dấu mốc quan trọng, khẳng định hướng đi đúng đắn trong việc nâng tầm nông sản địa phương. Đên năm 2025, tổng doanh thu của mô hình ước đạt gần 5 tỷ đồng; riêng doanh thu thường niên theo cơ cấu sản xuất đạt 3 tỷ đồng, lợi nhuận khoảng 2,1 tỷ đồng.

Chia sẻ về phương châm sản xuất các sản phẩm của mình, anh Đoàn Ngọc Bảo cho biết, “Trong quá trình làm nông nghiệp hữu cơ, mình lựa chọn canh tác theo hướng sinh thái, thuận tự nhiên.

Người làm nông cần chăm sóc đất để đất tự nuôi dưỡng cây trồng; coi cỏ là bạn đồng hành, giun đất là những “chiếc máy cày” tự nhiên, côn trùng như những “người hàng xóm ồn ào”, còn kiến vàng, bọ ngựa chính là những “giáp sĩ” bảo vệ vườn cây.Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, mô hình của anh Bảo còn tạo việc làm cho lao động địa phương: 2 lao động thường xuyên với mức lương 6 - 8 triệu đồng/tháng và khoảng 20 lao động thời vụ với thu nhập 400 - 500 nghìn đồng/ngày.

Bên cạnh đó, anh tích cực tham gia các hoạt động xã hội, hưởng ứng chương trình xóa nhà tạm, hỗ trợ vật liệu xây nhà cho các hộ khó khăn; xây dựng quỹ khuyến học “Cam Bảo Phương tiếp sức đến trường”; tham gia các hoạt động cộng đồng, được chính quyền và người dân địa phương ghi nhận, trân trọng.

Ghi nhận về mô hình cam Bảo Phương, Bí thư tỉnh Đoàn Hà Tĩnh Nguyễn Ny Hương cho biết, đoàn viên Đoàn Ngọc Bảo là tấm gương tiêu biểu trong phong trào thanh niên khởi nghiệp, làm giàu chính đáng ngay trên chính quê hương. Bằng tinh thần nỗ lực, kiên trì, anh đã xây dựng mô hình kinh tế làm ăn có hiệu quả, mang lại doanh thu cao, tạo việc làm cho nhiều thanh niên và người dân trên địa bàn.

Thương hiệu Cam Bảo Phương ngày càng phát triển ở thị trường trong và ngoài tỉnh, được tham gia nhiều Hội chợ, chương trình xúc tiến thương mại quy mô lớn. Tấm gương của đoàn viên Đoàn Ngọc Bảo đã góp phần cổ vũ tinh thần khởi nghiệp trong tuổi trẻ Hà Tĩnh, khẳng định vai trò tiên phong của đoàn viên, thanh niên tham gia phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới.

Với những đóng góp đó, anh Đoàn Ngọc Bảo đã được tặng Bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh, là đại biểu Đại hội thi đua yêu nước giai đoạn 2020–2025, đại biểu Tài năng trẻ Việt Nam năm 2020, đồng thời là gương thanh niên tiêu biểu được đề nghị xét tặng Giải thưởng Lương Định Của lần thứ XX năm 2025.

Hành trình “biến sỏi đá thành cam” của anh Đoàn Ngọc Bảo không chỉ là câu chuyện làm kinh tế, mà còn là minh chứng sinh động cho tinh thần dấn thân, đổi mới và khát vọng làm giàu chính đáng của thanh niên nông thôn hôm nay.

Con đường làm kinh tế từ chính mảnh đất quê hương của những gương thanh niên nông thôn hôm nay cho thấy, khi có tri thức, khát vọng và sự đồng hành kịp thời của tổ chức Đoàn, chính quyền các cấp, nông nghiệp không còn là lựa chọn “bất đắc dĩ” mà trở thành con đường lập thân, lập nghiệp bền vững./.