Cây nêu - biểu trưng văn hóa vùng cao

Cây nêu - biểu trưng văn hóa vùng cao
Biểu tượng của vũ điệu dâng trời

Với đồng bào Cơ Tu ở các huyện miền núi Đông Giang, Tây Giang và Nam Giang (Quảng Nam), cây nêu (x’nur) là vật không thể thiếu trong các dịp lễ hội văn hóa truyền thống. Bởi, ngoài là nơi để cột dây buộc con trâu theo nghi thức lễ hội “ăn trâu”, cây nêu còn có vai trò hết sức đặc biệt trong văn hóa của đồng bào vùng cao: biểu tượng về vũ điệu da dá - vũ điệu dâng trời.
 
Cây nêu - biểu trưng văn hóa trong các dịp lễ hội truyền thống ở vùng cao. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC
Cây nêu - biểu trưng văn hóa trong các dịp lễ hội truyền thống ở vùng cao. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Nghệ nhân Bh’riu Pố, ở thôn Rớh (xã Lăng, huyện Tây Giang, Quảng Nam) cho hay, vẻ đẹp đặc trưng của cây nêu, ngoài các họa tiết được trang trí đẹp mắt từ thân cây đến ngọn, còn có hình tượng của cặp “ta-cooi”, được gắn trực tiếp từ thân nêu. Vì thế, “ta-cooi” được ví như cánh tay giương cao của người phụ nữ, dâng lên trời tạo hình điệu múa da dá truyền thống, thể hiện niềm tin và ngưỡng vọng của cộng đồng vùng cao, với hai bên là hai con gà trống đối xứng. Trên cặp “ta-cooi”, những họa tiết được vẽ theo hoa văn thổ cẩm Cơ Tu đa màu sắc, tạo nên điểm nhấn cho cây nêu trước gươl làng. Ngoài ra, gần ngọn nêu bao giờ cũng có họa tiết hình chữ nhật (apác), hai đầu nối với hình trụ của nêu, tượng trưng cho cối và chày trong đời sống sinh hoạt của người vùng cao. Chiếc apác được kỳ công bởi những hình tượng con rồng và các họa tiết về loài hoa đh’lôm, hoa p’lang rực rỡ, ví như sắc đẹp quyến rũ của người phụ nữ Cơ Tu. Trong đó, phần trên ngọn nêu là vòng p’pa (tổ), nơi để già làng đại diện ném lễ vật linh thiêng khi kết thúc lễ hội, hàm ý cầu trời đất ban điều lành cho cộng đồng làng. “Dù là người Cơ Tu ở vùng cao hay vùng thấp, trên cây nêu bao giờ cũng có điểm chung về cấu trúc, cùng hình tượng và họa tiết các con vật thiêng nhất trong đời sống, tín ngưỡng của đồng bào. Cây nêu càng lộng lẫy, hoa văn càng đẹp, độc đáo càng thể hiện giá trị và tính thẩm mỹ cao. Bởi cây nêu chính là biểu tượng về sức mạnh, tinh thần đoàn kết của người vùng cao. Cây nêu còn mang ý nghĩa tôn vinh vẻ đẹp dịu dàng của người phụ nữ Cơ Tu trong cuộc sống” - già Pố cho biết thêm.
Già làng ném lễ vật linh thiêng lên vòng p’pa (tổ) khi kết thúc lễ hội, cầu trời đất ban điều lành cho cộng đồng làng. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC
Già làng ném lễ vật linh thiêng lên vòng p’pa (tổ) khi kết thúc lễ hội, cầu trời đất ban điều lành cho cộng đồng làng. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Cũng theo già Pố, trong các dịp lễ hội truyền thống Cơ Tu, tại trung tâm cây nêu bao giờ cũng có hai cây đ’đoong bằng tre từ bên ngoài chụm vào nhau, tạo thành vòng cung lớn. Bên cạnh tô thêm vẻ đẹp cho cây nêu, hai cây đ’đoong còn có mục đích “định vị” phạm vi không gian diễn ra lễ hội. Và, trong bất kỳ ngày hội truyền thống, cây nêu đều được trang trí đủ sắc màu, lung linh dưới ánh nắng mới rất đẹp mắt. Những chàng trai, cô gái Cơ Tu say sưa bên vũ điệu tâng tung da dá truyền thống nhảy quanh cây nêu, hòa theo nhịp chiêng vui rộn rã.

“Cột mốc” cộng đồng làng

Khác với đồng bào Cơ Tu, cây nêu của người Co ở huyện Bắc Trà My (Quảng Nam) thường có 3 loại chính, gồm: nêu ôzô (dùng để cúng giỗ ông bà tổ tiên), nêu ôrát (ăn trâu lá, cúng các vị thần sông, thần suối, thần núi) và cây nêu ô cờtrấu (ăn trâu huê, cúng thần trời, thần đất, thần nước), có vai trò như “cột mốc” của cộng đồng làng, thể hiện sức mạnh về tình đoàn kết ở vùng cao. Theo đó, mỗi cây nêu hoàn thành có chiều cao trung bình 5 - 9m, với 3 phần chính là đỉnh, thân cây (bao gồm các bộ gu, mâm cúng, chuỗi hạt cườm) và phần gốc có nài cột trâu. Già làng Hồ Văn Hành (ở thôn 2A, xã Trà Kót, Bắc Trà My) chia sẻ, nghi thức dựng nêu của người Co phải qua 2 bước cúng ông bà, tổ tiên, cùng các thần sông, thần núi. Đi kèm với cây nêu là những bộ gu đầy màu sắc, mang giá trị văn hóa rất đặc trưng của tộc người Co, thường được đặt trong nhà để làm chức năng thờ cúng. “Người Co xem tục ăn trâu huê là lễ hội lớn nhất trong năm, vì thế cây nêu cũng được thực hiện theo quy mô tương xứng và được dựng phía ngoài sân, nơi diễn ra các nghi thức cúng tế, sinh hoạt giao lưu văn hóa cồng chiêng. Trước ngày diễn ra lễ hội, những người làng từ già đến trẻ cũng đều hợp sức thực hiện, coi đó là một phần trách nhiệm của bản thân với làng, với văn hóa cha ông” - già Hành bộc bạch.

Theo ông Nguyễn Văn Bình - Phó Trưởng phòng VH-TT huyện Bắc Trà My (Quảng Nam), cây nêu và bộ gu có vai trò hết sức đặc biệt trong đời sống tâm linh, tín ngưỡng của đồng bào Co và là biểu tượng không thể thiếu tại các dịp lễ hội. Cây nêu vì thế được xem là tâm điểm của lễ hội, nơi diễn ra các hoạt động văn hóa truyền thống của dân làng. “Đến với lễ hội của đồng bào Co, cây nêu bao giờ cũng được quan tâm đầu tiên, với những họa tiết sặc sỡ, cao vút, nằm ở trung tâm hội làng. Cùng với nhịp cồng chiêng rộn rã, đồng bào Co cùng nhau vui múa các vũ điệu truyền thống quanh cây nêu nhằm tạ ơn với thần linh, ca ngợi tinh thần đoàn kết cộng đồng và cầu mong cho một năm mưa thuận, gió hòa, dân làng yên vui, ấm no, hạnh phúc” - ông Bình nói.
Theo baoquangnam.vn

Có thể bạn quan tâm

Để di sản hát then, đàn tính tiếp tục truyền lửa trong thời đại công nghệ số

Để di sản hát then, đàn tính tiếp tục truyền lửa trong thời đại công nghệ số

Cao Bằng được biết đến là quê hương của hát then, đàn tính. Để lời then tiếng tính không chỉ vang lên ở mỗi nếp nhà, mà còn lan tỏa sâu rộng, những nghệ nhân, người truyền lửa cùng sự định hướng của ngành du lịch và chính quyền các cấp đã góp phần gìn giữ giá trị bền vững của quê hương giữa dòng chảy hiện đại.

Rà soát việc thực hiện khuyến nghị của UNESCO ở Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đăk Nông

Rà soát việc thực hiện khuyến nghị của UNESCO ở Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đăk Nông

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng đã phối hợp với các chuyên gia Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Việt Nam tổ chức khảo sát, đánh giá hiện trạng các tuyến, điểm trong vùng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông. Đây là hoạt động quan trọng nhằm rà soát việc thực hiện các khuyến nghị của UNESCO, chuẩn bị cho kỳ tái thẩm định danh hiệu dự kiến diễn ra vào năm 2027.

Lan tỏa bản sắc, hình ảnh vùng cao Lai Châu

Lan tỏa bản sắc, hình ảnh vùng cao Lai Châu

Sáng 2/6, Ban tổ chức Cuộc thi sáng tác các tác phẩm văn học nghệ thuật viết về Lai Châu tổ chức lễ phát động cuộc thi với chủ đề “Lai Châu - Mạch nguồn văn hóa, tiềm năng, động lực phát triển”. Lễ phát động được tổ chức bằng hình thức trực tiếp kết hợp với trực tuyến từ điểm cầu tỉnh đến điểm cầu 36 xã, phường trong tỉnh.

Phật giáo Nam tông và sứ mệnh bảo tồn bản sắc văn hóa vùng đồng bào Khmer

Phật giáo Nam tông và sứ mệnh bảo tồn bản sắc văn hóa vùng đồng bào Khmer

Tại thành phố Cần Thơ, Phật giáo Nam tông tiếp tục thể hiện rõ vai trò trụ cột trong việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer. Không chỉ là điểm tựa tâm linh thiêng liêng, thiết chế này còn là không gian giáo dục, bảo vệ di sản và thắt chặt đại đoàn kết dân tộc.

Nhiều hoạt động trong 'Ngày hội gia đình' tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Nhiều hoạt động trong 'Ngày hội gia đình' tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Ngày 30/5, thông tin từ Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam cho biết, từ ngày 1 - 30/6, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội) sẽ diễn ra các hoạt động tháng 6 với chủ đề “Ngày hội gia đình”, hướng tới chào mừng kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6/2001 - 28/6/2026).

Trao truyền những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào S’tiêng

Trao truyền những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào S’tiêng

Nhằm bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn, xã Tân Hưng (thành phố Đồng Nai) vừa tổ chức công bố và trao Quyết định công nhận Câu lạc bộ Văn hóa truyền thống S’tiêng Tân Hưng. Câu lạc bộ được thành lập với 35 thành viên, trong đó Ban Chủ nhiệm gồm 7 thành viên do chị Điểu Thị Hồng giữ vai trò Chủ nhiệm.

Đồng cỏ bàng giúp ổn định cuộc sống người dân vùng biên giới Tây Nam

Đồng cỏ bàng giúp ổn định cuộc sống người dân vùng biên giới Tây Nam

Tận dụng nguồn nguyên liệu cỏ bàng sẵn có ở các vùng biên giới (giáp ranh Campuchia) thuộc tỉnh An Giang, người dân địa phương đã tạo ra nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ như, túi xách thời trang, giỏ, ví và nhiều loại vật dụng gia đình, đồ trang trí nội thất… tạo nguồn thu nhập, ổn định cuộc sống.

Văn hoá soi đường: Gìn giữ nhịp Xoan vùng đất Tổ từ mái trường

Văn hoá soi đường: Gìn giữ nhịp Xoan vùng đất Tổ từ mái trường

Là điểm sáng trong phong trào “Hát Xoan học đường” của tỉnh Phú Thọ, Trường Tiểu học Gia Cẩm, phường Việt Trì đã đưa những làn điệu Xoan cổ hòa vào nhịp sống học đường, để tiếng trống phách và câu hát giao duyên mỗi ngày ngân vang dưới mái trường gần 2.000 học sinh.

Đưa văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên đến với đất mỏ

Đưa văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên đến với đất mỏ

Ngày 28/5, Bảo tàng Đắk Lắk phối hợp với Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh tổ chức khai mạc Triển lãm “Cồng chiêng Tây Nguyên - Thanh âm từ đại ngàn”. Sự kiện diễn ra tại Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh đến hết ngày 28/6.

Đẹp nao lòng những cánh đồng lúa Sơn La

Đẹp nao lòng những cánh đồng lúa Sơn La

Cuối tháng 5, những cánh đồng lúa ở Sơn La mang đến vẻ đẹp say đắm lòng người, với sắc vàng của mùa lúa chuẩn bị chín cùng sắc xanh mướt trải dài khắp các bản làng của núi rừng Tây Bắc hùng vĩ, tạo nên bức tranh thiên nhiên yên bình, thơ mộng và đẹp đến nao lòng.

Trao truyền và phát huy văn hóa dân tộc trong trường học vùng biên

Trao truyền và phát huy văn hóa dân tộc trong trường học vùng biên

Giữa núi rừng biên giới Pà Vầy Sủ (Tuyên Quang), những điệu múa truyền thống, tiếng khèn, câu hát dân gian vẫn được các em học sinh nâng niu gìn giữ mỗi ngày. Từ mái trường vùng cao, tình yêu văn hóa dân tộc đang được thầy cô và cộng đồng bền bỉ trao truyền, góp phần gìn giữ mạch nguồn bản sắc nơi biên cương Tổ quốc.

Giữ gìn bản sắc dân tộc S’tiêng trong dòng chảy hiện đại

Giữ gìn bản sắc dân tộc S’tiêng trong dòng chảy hiện đại

Trong dòng chảy hiện đại, việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc thiểu số luôn là một hành trình nhiều tâm huyết. Với cộng đồng người S’tiêng tại Đồng Nai, những điệu múa, lời ca không chỉ là nét đẹp truyền thống mà còn là sợi dây kết nối các thế hệ. Suốt hơn ba năm qua, Câu lạc bộ văn hóa người S’tiêng BP đã trở thành nơi “giữ lửa” văn hóa, góp phần bảo tồn và phát huy những giá trị đặc sắc của dân tộc mình.

Vòng chung kết Giải đua ngựa truyền thống Bắc Hà lần thứ 19

Vòng chung kết Giải đua ngựa truyền thống Bắc Hà lần thứ 19

Sáng 24/5/2026, vòng chung kết Giải đua ngựa truyền thống Bắc Hà lần thứ 19 diễn ra sôi động tại sân vận động trung tâm xã Bắc Hà, thu hút hàng nghìn người dân và du khách đến theo dõi, cổ vũ. Đây là điểm nhấn đặc biệt trong chuỗi hoạt động Festival mùa Hè “Vang xa vó ngựa cao nguyên” năm 2026. 

Tòa Thánh Cao Đài Tây Ninh - điểm nhấn du lịch văn hóa độc đáo

Tòa Thánh Cao Đài Tây Ninh - điểm nhấn du lịch văn hóa độc đáo

Giữa vùng đất đầy nắng gió, Tòa Thánh Cao Đài Tây Ninh nổi bật với kiến trúc độc đáo, không gian thanh tịnh và những giá trị văn hóa đặc sắc. Không chỉ là trung tâm của đạo Cao Đài, nơi đây còn trở thành điểm đến hấp dẫn để du khách tìm hiểu tín ngưỡng, khám phá nét đẹp kiến trúc, văn hóa cũng như đời sống tinh thần đặc trưng của vùng Nam Bộ, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước mỗi năm.

Khai mạc Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà 2026

Khai mạc Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà 2026

Sáng 23/5, tại sân vận động trung tâm xã Bắc Hà, Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà 2026 chính thức khai mạc, thu hút đông đảo người dân và du khách trong, ngoài tỉnh tham dự. Đây là hoạt động mở đầu cho chuỗi sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch diễn ra đến hết ngày 31/5 với chủ đề “Vang xa vó ngựa cao nguyên”.

Sợi dây kết nối hồn thiêng di sản

Sợi dây kết nối hồn thiêng di sản

Cùng sự phát triển kinh tế, Đồng Nai đang thổi bùng luồng sinh khí mới vào đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số bằng việc tích cực phục dựng và duy trì các lễ hội truyền thống đặc sắc. Các địa phương không chỉ bảo tồn trọn vẹn kho tàng văn hóa phong phú của 37 dân tộc anh em, mà còn tạo sợi dây gắn kết cộng đồng bền chặt, hướng tới mục tiêu phát triển con người toàn diện.

Giữ hồn di sản giữa nhịp sống hiện đại

Giữ hồn di sản giữa nhịp sống hiện đại

Những năm qua, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn tỉnh Phú Thọ có nhiều chuyển biến tích cực. Từ việc hoàn thiện quy hoạch, tu bổ di tích đến đẩy mạnh xã hội hóa và gắn bảo tồn với phát triển du lịch, nhiều giá trị văn hóa truyền thống của vùng Đất Tổ đang tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa trong đời sống hôm nay.

Chợ phiên - nơi lưu giữ nét đẹp văn hóa vùng cao Tây Bắc

Chợ phiên - nơi lưu giữ nét đẹp văn hóa vùng cao Tây Bắc

Giữa núi rừng Tây Bắc trùng điệp, trên dải đất biên cương Lai Châu nơi 20 dân tộc cùng sinh sống, những phiên chợ vùng cao từ lâu đã trở thành điểm hẹn quen thuộc của đồng bào các dân tộc. Trong điều kiện địa hình đồi núi chia cắt, giao thông đi lại còn nhiều khó khăn, chợ phiên không chỉ đơn thuần là nơi trao đổi hàng hóa mà đã trở thành không gian văn hóa đặc sắc của đồng bào vùng cao Lai Châu.

Kết nối hợp tác trong bảo tồn văn hóa Chăm

Kết nối hợp tác trong bảo tồn văn hóa Chăm

Ngày 18/5, nhân kỷ niệm Ngày Quốc tế Bảo tàng (18/5) với chủ đề “Bảo tàng đoàn kết một thế giới đang chia rẽ”, Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng phối hợp Viện Viễn Đông Bác cổ Pháp (EFEO) tổ chức sự kiện văn hóa - khoa học nhằm tôn vinh giá trị di sản và khẳng định mối quan hệ hợp tác giữa hai đơn vị.