Đặc sắc làn điệu Hoa tình của dân tộc Tày Cao Bằng

Đặc sắc làn điệu Hoa tình của dân tộc Tày Cao Bằng
Nam, nữ dân tộc Tày hát giao duyên
Nam, nữ dân tộc Tày hát giao duyên
Làn điệu Hoa tình chính là những lời thơ, là tiếng nói của con tim được các đôi nam, nữ hoặc từng tốp nam, nữ hát đối và hát song ca. Những lời thơ mộc mạc, giản dị theo lối ví von mang đầy tính nhân văn thể hiện sự nhanh trí, thông minh của hai bên hát đối. Chủ đề của hát đối rất phong phú, có thể nói về gia đình, xóm làng, quê hương, đất nước, tình cảm nam, nữ. Lời thơ được sáng tác theo thể lục bát, vần điệu rõ ràng, mang tính ngẫu hứng, như: Hát làm quen, kết bạn, hẹn hò, chia tay.... Mở đầu và kết thúc lời thơ đều là tiếng gọi “Em ới” rất ngọt ngào từ phía nam và lời gọi trả lời “Anh ới” đằm thắm không kém ngọt ngào của bên nữ. Thời gian hát không hạn chế, việc hát đối có thể diễn ra thâu đêm trăng tròn hay cả ngày lễ hội, lúc muốn tạm nghỉ để dùng bữa các bên cũng mời nhau bằng những câu hát, ví như: Noọng ới... Noọng ơi.../Giờ nẩy đạ thâng lúc sloai/Tạm từ cằm lượn cằm quai roong rà/Chài mời noọng hạy khảm mà/Chang rườn pá mé tải cha thả ngài/Hợi noọng ới... Noọng ơi... (Tạm dịch: Em ới... Em ới.../Giờ này đã đến bữa trưa/Tạm dừng lời hát say sưa ngọt ngào/Mời em và bạn cùng vào/Nhà anh bên đó ta chào mẹ cha/Hỡi, em ới... Em ơi...).

Ngày xưa đồng bào Tày sáng tác làn điệu Hoa tình để hát trong lễ hội, trong các đám cưới, vào các dịp nông nhàn hay những đêm trăng thơ mộng. Cách ghi nhớ chủ yếu là truyền miệng. Các chàng trai, cô gái hát đối, đáp để tìm hiểu nhau. Rất nhiều nam thanh, nữ tú đã quen nhau, hiểu nhau rồi yêu nhau và nhiều đôi đã nên vợ, nên chồng qua các lời hát ngọt ngào, đằm thắm của làn điệu Hoa tình.

Làn điệu Hoa tình hay và đặc sắc là vậy nên được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Hiện nay, ở tỉnh ta trong các chi hội bảo tồn dân ca có rất nhiều nghệ nhân, tác giả sáng tác lời theo làn điệu Hoa tình, trong đó, phải kể đến tác giả Đàm Nha - một người con của quê hương Hồng Việt (Hòa An), một nhà thơ, một nghệ nhân sáng tác nhiều bài hát, lời thơ để các hội viên Chi hội Bảo tồn dân ca huyện Hòa An hát trong các dịp lễ, Tết, trên Đài Truyền thanh - Truyền hình huyện, Đài Phát thanh - Truyền hình tỉnh. Làn điệu được viết theo lối song ngữ Tày - Việt.  

Nam:   Noọng ới... Noọng ới.../Xuân mà én roạn nưa bân/Bjoóc hoa chang vưởn bấu cần chướng chăm/Quá tàng chài liện mủng hăn/Chủa rườn slương sliết hẩư căn ngòi chồm/Hợi noọng ới... Noọng ơi... (Tạm dịch: Em ới... Em ơi.../Xuân về én lượn trên cao/Vườn kia ong cứ bay vào bay ra/Ngắm vườn anh đứng từ xa/Mà sao chưa thấy ai ra mời chào/Hỡi em ới... Em ơi...). Nữ: Chài ớ... Chài ới.../Vưởn sluôn noọng tọi bjoóc khâm/Lao chài tẻo bứa bấu chồm rừ đây/Mủng chài nhằng cẩn xa pây/Lăng mà cuổn phuối bjoóc đây sluôn cần/Hợi chài ới... Chài ơi... (Tạm dịch: Anh ới... Anh ới.../Thương vườn anh cứ đi vào/Cần gì mà phải lời chào làm chi/Anh đừng lấn cấn nghĩ suy/Hay là anh muốn còn đi nơi nào/Hỡi anh ới... Anh ơi...).

Nam - nữ: Noọng/Chài ới... Noọng/Chài ới.../Mủa xuân pi mấư đàng hoàng/Rườn rườn hạnh phúc an khang mọi cần/Rèo tàng Đảng, Bảc mủa xuân/Queng pi slí mủa toàn dân hôn nhùng/Hợi Chài/Noọng ới... (Tạm dịch: Em/Anh ới... Em/Anh ới.../Mùa xuân năm mới đàng hoàng/Nhà nhà hạnh phúc an khang mọi người/Theo đường Đảng, Bác mùa xuân/Quanh năm bốn mùa toàn dân vui mừng/Hỡi anh/Em ới...).

Hoa tình - một làn điệu dân ca đặc sắc cần được giữ gìn, phát huy. Việc bảo tồn các làn điệu dân ca nói chung và làn điệu Hoa tình nói riêng không chỉ do một cấp, một ngành mà cần sự vào cuộc của nhiều ban, ngành và của cả cộng đồng.
Báo Cao Bằng

Có thể bạn quan tâm

Tưng bừng Lễ hội Tết Té nước của người Lào ở Núa Ngam

Tưng bừng Lễ hội Tết Té nước của người Lào ở Núa Ngam

Những ngày đầu tháng 4, không khí lễ hội rộn ràng lan tỏa khắp xã Núa Ngam (Điện Biên) khi Lễ hội Tết Té nước (Bun Huột Nặm) diễn ra tưng bừng, cuốn hút đông đảo người dân và du khách. Từ những nghi thức truyền thống trang nghiêm đến màn té nước sôi động, tất cả hòa quyện tạo nên không gian văn hóa đa sắc màu, gắn kết cộng đồng và lan tỏa những lời chúc tốt lành.

'Đảo hoa' khoe sắc giữa thiên nhiên di sản

'Đảo hoa' khoe sắc giữa thiên nhiên di sản

Giữa khung cảnh hùng vĩ của núi non và sông nước của Khu du lịch sinh thái Thung Nham, phường Nam Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, “Đảo hoa bốn mùa” như một bức tranh rực rỡ sắc màu, nơi các loài hoa khoe sắc, tỏa hương giữa thiên nhiên di sản. Không chỉ tôn vinh vẻ đẹp thiên nhiên, “đảo hoa” còn góp phần lan tỏa tinh thần du lịch có trách nhiệm, nơi con người vừa tận hưởng cảnh quan, vừa chung tay gìn giữ và phát triển bền vững các giá trị di sản.

Đặc sắc lễ hội rước Mẫu ở Tuyên Quang

Đặc sắc lễ hội rước Mẫu ở Tuyên Quang

Sáng 30/3, tại khu di tích đền Hạ, UBND phường Minh Xuân (Tuyên Quang) tổ chức khai mạc lễ hội đền Hạ, đền Thượng, đền Ỷ La năm 2026, thu hút hàng vạn du khách trong và ngoài tỉnh tham dự.

Để tiếng cồng, chiêng mãi ngân vang giữa đại ngàn

Để tiếng cồng, chiêng mãi ngân vang giữa đại ngàn

Trong bối cảnh thời đại công nghệ số, giới trẻ ít mặn mà với các giá trị văn hóa truyền thống. Tuy nhiên, tại Quảng Ngãi, một số trường học đã vận dụng linh hoạt, sáng tạo, chủ động trong việc đưa văn hóa cồng chiêng, múa xoang vào trường học, giúp tất cả học sinh không chỉ các em đồng bào dân tộc thiểu số hiểu rõ hơn về những nét văn hóa độc đáo của dân tộc.

Triển lãm ảnh nghệ thuật 'Sắc màu các dân tộc Việt Nam'

Triển lãm ảnh nghệ thuật 'Sắc màu các dân tộc Việt Nam'

Ngày 26/3, tại Quảng trường 10/3 (phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk), Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam phối hợp với Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Đắk Lắk tổ chức khai mạc Triển lãm ảnh nghệ thuật “Sắc màu các dân tộc Việt Nam”.

Phát huy giá trị di sản văn hóa truyền thống Lễ hội Phá Bàu

Phát huy giá trị di sản văn hóa truyền thống Lễ hội Phá Bàu

Ngày 22/3, tại Bàu K Poch (ấp Sóc Lớn, xã Lộc Hưng, tỉnh Đồng Nai) diễn Lễ hội Dua Tpeng hay còn gọi là lễ hội Phá Bàu. Sự kiện thu hút đông đảo người dân địa phương, các vùng lân cận cùng tạo nên không khí lễ hội sôi nổi và thắm tình đoàn kết.

Sôi động Ngày hội hoa sơn tra xã Ngọc Chiến

Sôi động Ngày hội hoa sơn tra xã Ngọc Chiến

Trong khuôn khổ Ngày hội hoa sơn tra xã Ngọc Chiến (Sơn La) năm 2026, sáng 21/3/2026 diễn ra các hoạt động trưng bày gian hàng giới thiệu sản phẩm nông sản đặc trưng; trình diễn các tiết mục văn hóa, văn nghệ sôi nổi thu hút đông đảo đồng bào các dân tộc trên địa bàn xã và du khách tham dự.

Nét riêng độc đáo của đua ngựa vùng cao thu hút du khách

Nét riêng độc đáo của đua ngựa vùng cao thu hút du khách

Sau những năm gián đoạn do COVID-19, Giải đua ngựa xã Phù Lưu (tỉnh Tuyên Quang) đã chính thức được tổ chức trở lại trong hai ngày 19 - 20/3, mang theo không khí rộn ràng của lễ hội truyền thống và thu hút hàng vạn người dân, du khách thập phương.

Tặng hơn 1.000 bộ áo dài cho phụ nữ vùng biên

Tặng hơn 1.000 bộ áo dài cho phụ nữ vùng biên

Với tinh thần sẻ chia, Câu lạc bộ Di sản áo dài Việt Nam - Bình Thuận (tỉnh Lâm Đồng) đã tổ chức vận động, quyên góp chương trình trao tặng “Áo dài yêu thương”, góp phần mang đến niềm vui cho phụ nữ nghèo, có hoàn cảnh khó khăn.

Về An Giang, đắm mình trong hương vị bánh Kà tum

Về An Giang, đắm mình trong hương vị bánh Kà tum

Về với vùng đất Bảy Núi An Giang, du khách không chỉ bị mê hoặc bởi cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ mà còn bởi những giá trị văn hóa ẩm thực độc bản. Trong đó, bánh Kà tum - món bánh truyền thống của đồng bào Khmer xã Ô Lâm (tỉnh An Giang), một biểu tượng của sự khéo léo, kết tinh từ hương vị đất trời và tấm lòng hiếu khách của người dân nơi đây.

Tạo sân chơi thể thao lành mạnh, bổ ích cho phụ nữ dân tộc thiểu số

Tạo sân chơi thể thao lành mạnh, bổ ích cho phụ nữ dân tộc thiểu số

Sáng 17/3, tại sân vận động Binh đoàn 15 (phường Thống Nhất), Ban Truyền hình Tiếng dân tộc - Đài Truyền hình Việt Nam (VTV5) phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai và Binh đoàn 15 tổ chức khai mạc Giải bóng đá nữ các dân tộc thiểu số tỉnh Gia Lai mở rộng năm 2026 - Cúp VTV5.

Đặc sắc chương trình nghệ thuật 'Đắk Lắk - Chung một niềm tin'

Đặc sắc chương trình nghệ thuật 'Đắk Lắk - Chung một niềm tin'

Chào mừng thành công cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, tối 16/3, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk tổ chức chương trình nghệ thuật “Đắk Lắk - Chung một niềm tin”. Chương trình diễn ra tại hai địa điểm: Trung tâm Văn hóa - Du lịch tỉnh, phường Buôn Ma Thuột (khu vực phía Tây tỉnh) và Quảng trường Phú Yên, phường Tuy Hòa (khu vực phía Đông tỉnh).

Võ sáo – nét văn hóa đặc sắc của vùng đất khởi nghĩa Yên Thế (Bắc Ninh)

Võ sáo – nét văn hóa đặc sắc của vùng đất khởi nghĩa Yên Thế (Bắc Ninh)

Võ sáo còn được ví là “Thiết địch thần phong”, gắn với bài sáo “Bóng trăng Phồn Xương” huyền thoại – là nét văn hóa đặc sắc của vùng đất Yên Thế. Cây sáo sắt xưa vừa là tín lệnh, vũ khí của nghĩa quân, vừa là nhạc cụ thể hiện nghệ thuật, biểu trưng cho tinh thần thượng võ và khí phách quật cường của nghĩa quân Hoàng Hoa Thám. Bắc Ninh đang nỗ lực bảo tồn, phát huy giá trị độc đáo của bộ môn võ thuật – nghệ thuật này, hướng tới xây dựng thành di sản văn hóa.

Hội tụ, lan tỏa sắc màu văn hóa dân tộc xứ Lạng

Hội tụ, lan tỏa sắc màu văn hóa dân tộc xứ Lạng

Ngày 10/3, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lạng Sơn, Trung tâm Văn hóa tỉnh tổ chức Chương trình giao lưu và Hội hát then, sli, lượn dân tộc Nùng, Tày... tỉnh Lạng Sơn. Đây là hoạt động ý nghĩa nhằm hội tụ, lan tỏa sắc màu văn hóa dân tộc, bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa của đồng bào các dân tộc xứ Lạng gắn với phát triển du lịch, nâng cao đời sống nhân dân...

Trao giải biểu trưng (logo) nhận diện thương hiệu tỉnh Đắk Lắk

Trao giải biểu trưng (logo) nhận diện thương hiệu tỉnh Đắk Lắk

Ngày 10/3, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk tổ chức Lễ trao giải cuộc thi sáng tác biểu trưng (logo) nhận diện thương hiệu tỉnh Đắk Lắk và Chương trình nghệ thuật chủ đề “Buôn Ma Thuột - Khúc tráng ca tự hào” nhân kỷ niệm 51 năm chiến thắng Buôn Ma Thuột (10/3/1975 - 10/3/2026), chào mừng bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031.

Gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống trò chơi dân gian pháo đất

Gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống trò chơi dân gian pháo đất

Ngày 7/3, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng tổ chức Liên hoan pháo đất thành phố lần thứ nhất năm 2026. Liên hoan quy tụ trên 200 pháo thủ đến từ 7 xã gồm: Vĩnh Lại, Tứ Kỳ, Vĩnh Bảo, Vĩnh Thịnh, Tân Kỳ, Tân An và Trường Tân - những địa phương có truyền thống chơi pháo đất lâu đời của Hải Phòng.

Quảng Trị: Độc đáo lễ hội đập trống người Ma Coong

Quảng Trị: Độc đáo lễ hội đập trống người Ma Coong

Tối 4/3 (tức ngày 16 tháng Giêng âm lịch), tại bản Cà Roòng (xã Thượng Trạch, Quảng Trị) đã rộn ràng diễn ra lễ hội đập trống của người Ma Coong nhằm cầu mưa thuận gió hòa, bản làng ấm no, lễ hội độc đáo này đã thu hút đông đảo bà con địa phương và du khách gần xa.