Khẳng định giá trị khảo cổ học "nơi phát phúc" của hoàng tộc triều Nguyễn

Khẳng định giá trị khảo cổ học "nơi phát phúc" của hoàng tộc triều Nguyễn
Các di vật tìm kiếm được gồm 4 nhóm cơ bản là vật liệu xây dựng, gốm sứ, sành và kim loại. Ảnh: Hoa Mai - TTXVN
Các di vật tìm kiếm được gồm 4 nhóm cơ bản là vật liệu xây dựng, gốm sứ, sành và kim loại. Ảnh: Hoa Mai - TTXVN

Cuộc khai quật khảo cổ học cũng cho thấy giá trị lịch sử, văn hóa tại Khu di tích Lăng miếu Triệu Tường. Khu di tích Lăng miếu Triệu Tường được coi là "nơi phát phúc" của hoàng tộc triều Nguyễn, do đó trong suốt thời kỳ tồn tại của nhà Nguyễn, di tích được quan tâm đầu tư, tôn tạo và canh phòng nghiêm ngặt. Miếu Triệu Tường được lập để thờ Nguyễn Kim khi ông mất năm 1544. Từ khi xây dựng đến lúc hoàn thiện đã tạo thành một tổng thể kiến trúc gồm miếu thờ và thành bảo vệ, trong mỗi kiến trúc lại có những kiến trúc với các chức năng khác nhau. Có thể nói Khu di tích Lăng miếu Triệu Tường là sản phẩm văn hóa của một vương triều, nơi hội tụ tinh hoa trên nhiều lĩnh vực kiến trúc, điêu khắc trang trí, các điển lễ thờ cúng của một thời đại, đóng góp nhiều tư liệu quý để tìm hiểu về lịch sử nhà Nguyễn cũng như văn hóa Nguyễn.

Di tích Lăng miếu Triệu Tường - Quốc miếu của nhà Nguyễn được xây dựng trên khu vực địa hình cảnh quan đồng bằng tương đối bằng phẳng với hệ thống đồi núi thấp bao quanh, nay thuộc thôn Gia Miêu, xã Hà Long, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa. Cuộc khai quật đã phát hiện các dấu tích nền móng kiến trúc gồm: Tường thành và cổng phía Bắc, tường thành phía Đông, cổng phía Tây, cổng phía Nam; Tường miếu, nghi môn và các cổng phụ; các kiến trúc khác như Tây Đường, Miếu nhỏ, Hồ bán nguyệt, nhà Công quán, nhà kho, cầu, hồ sen....
 
Những di tích đã xuất lộ cho thấy dấu tích khu lăng miếu của hoàng tộc Nguyễn có mặt bằng quy mô, cấu trúc khác lạ, kỹ thuật xây dựng cầu kỳ, công phu vào bậc nhất so với các khu lăng mộ ở Việt Nam. Ảnh: Hoa Mai - TTXVN
Những di tích đã xuất lộ cho thấy dấu tích khu lăng miếu của hoàng tộc Nguyễn có mặt bằng quy mô, cấu trúc khác lạ, kỹ thuật xây dựng cầu kỳ, công phu vào bậc nhất so với các khu lăng mộ ở Việt Nam. Ảnh: Hoa Mai - TTXVN

Trong đó, tường thành và cổng phía Bắc có diện tích khai quật là 1.070,8m2. Móng tường thành phía Bắc Đông Bắc còn nguyên vẹn, dài 80m, rộng 1,8m. Cổng phía Bắc là phần tiếp nối của 2 đoạn tường thành, bên trong có 2 vọng gác bên tả, bên hữu có hình chữ nhật. Đối diện với vọng gác có tường nối xung quanh phía trước tạo thành kiến trúc hình bán nguyệt. Cửa chính của cổng ở giữa 2 vọng gác và nằm về phía sau 2 vọng gác 1,7m.

Như vậy, về mặt quân sự, cổng được bảo vệ nghiêm ngặt bởi 3 vọng gác, có thể xem đây là một thành nhỏ bao bọc lấy cửa thành. Trong lần khai quật này, ngoài các dấu vết kiến trúc đã xuất lộ, các nhà khoa học còn thu được một số lượng lớn di vật gồm 4 nhóm cơ bản là vật liệu xây dựng, gốm sứ, sành và kim loại. Đặc biệt trong đó có tới gần 3.000 hiện vật, chủ yếu là mảnh bát, nậm, vại, lon, bình, vò với các dòng men nâu, men trắng vẽ lam có niên đại trải dài từ thế kỷ XVI đến thế kỷ XX...
 
Nguyên Miếu trong Khu Di tích lăng miếu Triệu Tường (Xã Hà Long, huyện Hà Trung). Ảnh: Hoa Mai - TTXVN
Nguyên Miếu trong Khu Di tích lăng miếu Triệu Tường (Xã Hà Long, huyện Hà Trung). Ảnh: Hoa Mai - TTXVN

Những di tích đã xuất lộ cho thấy dấu tích khu lăng miếu của hoàng tộc Nguyễn có mặt bằng quy mô, cấu trúc khác lạ, kỹ thuật xây dựng cầu kỳ, công phu vào bậc nhất so với các khu lăng mộ ở Việt Nam. Cùng với thư tịch cổ, các tài liệu cổ học đã mở ra nhận thức về kết cấu tổng thể kiến trúc của Lăng miếu Triệu Tường là "Thành ngoài - Miếu trong", với phần bên ngoài là lũy thành, hào nước, bên trong là tường bao xung quanh, chia thành các khu vực khác nhau, trong đó Nguyên Miếu là trung tâm. Mặt bằng kiến trúc cũng cho thấy tính quy chuẩn, tính đăng đối giữa các công trình. Bước đầu so sánh có thể thấy di tích Lăng miếu Triệu Tường của Hoàng tộc Nguyễn có nét tương đồng với Thế miếu ở kinh thành Huế ở chỗ, nếu như Thế miếu là nơi thờ các chúa Nguyễn và vua Nguyễn thì khu Lăng miếu Triệu Tường là nơi thờ gốc tổ nhà Nguyễn tại cố hương, kết hợp với nơi an táng Triệu tổ Tĩnh Hoàng đế Nguyễn Kim.

Phó Giáo sư, Tiến sỹ Tống Trung Tín, Chủ tịch Hội Khảo cổ học Việt Nam khẳng định: Kết quả khai quật khảo cổ học tại Khu di tích Lăng miếu Triệu Trường đã cung cấp nhiều tư liệu khoa học quan trọng trong việc nghiên cứu hệ thống lăng miếu hoàng gia thời Nguyễn ở Thanh Hóa nói riêng, Việt Nam nói chung, cũng như bổ sung tư liệu cho việc thiết kế, tu bổ công trình này trong tương lai. Việc khai quật khảo cổ đã cho thấy tính xác thực của di tích cũng như làm rõ một phần kỹ thuật xây dựng di tích Lăng miếu Triệu Tường. Đến thời điểm này, có thể nhận thấy Khu di tích Lăng miếu Triệu Tường là thái miếu đầu tiên còn nguyên vẹn mặt bằng tổng thể ở Việt Nam. Vì vậy rất cần sự vào cuộc của các ban, ngành liên quan từ Trung ương đến địa phương quan tâm toàn diện hơn tới việc bảo tồn, tôn tạo khu di tích Lăng miếu Triệu Tường. Tỉnh Thanh Hóa cần bắt tay vào nghiên cứu, lập hồ sơ khoa học trình Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch xem xét công nhận Di tích Quốc gia đặc biệt cho Khu di tích Lăng miếu Triệu Tường.

Di tích Lăng miếu Triệu Tường được vua Gia Long cho xây dựng năm 1803, tại thôn Gia Miêu, xã Hà Long, huyện Hà Trung, là nơi phát tích của 9 chúa, 13 vua triều Nguyễn. Đây là công trình kiến trúc tưởng niệm - miếu thờ của vương triều Nguyễn, được xây dựng với quy mô lớn, có giá trị đặc biệt về kiến trúc và nghệ thuật trang trí điêu khắc. Trải qua những biến động của lịch sử, Lăng miếu Triệu Tường đã bị san phẳng, nay chỉ còn dấu tích nền móng. Qua các cuộc khai quật thám sát khảo cổ đã cho cái nhìn tổng thể về quy mô, loại hình, kiểu kiến trúc cũng như diện tích xây dựng của khu di tích. Điều đó giúp công tác tôn tạo, phục dựng lại di tích có đầy đủ cơ sở khoa học trả lại cho di tích có được hình hài vốn có của nó.

Hoa Mai
TTXVN

Có thể bạn quan tâm

Hội tụ, lan tỏa sắc màu văn hóa dân tộc xứ Lạng

Hội tụ, lan tỏa sắc màu văn hóa dân tộc xứ Lạng

Ngày 10/3, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lạng Sơn, Trung tâm Văn hóa tỉnh tổ chức Chương trình giao lưu và Hội hát then, sli, lượn dân tộc Nùng, Tày... tỉnh Lạng Sơn. Đây là hoạt động ý nghĩa nhằm hội tụ, lan tỏa sắc màu văn hóa dân tộc, bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa của đồng bào các dân tộc xứ Lạng gắn với phát triển du lịch, nâng cao đời sống nhân dân...

Trao giải biểu trưng (logo) nhận diện thương hiệu tỉnh Đắk Lắk

Trao giải biểu trưng (logo) nhận diện thương hiệu tỉnh Đắk Lắk

Ngày 10/3, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk tổ chức Lễ trao giải cuộc thi sáng tác biểu trưng (logo) nhận diện thương hiệu tỉnh Đắk Lắk và Chương trình nghệ thuật chủ đề “Buôn Ma Thuột - Khúc tráng ca tự hào” nhân kỷ niệm 51 năm chiến thắng Buôn Ma Thuột (10/3/1975 - 10/3/2026), chào mừng bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031.

Gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống trò chơi dân gian pháo đất

Gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống trò chơi dân gian pháo đất

Ngày 7/3, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng tổ chức Liên hoan pháo đất thành phố lần thứ nhất năm 2026. Liên hoan quy tụ trên 200 pháo thủ đến từ 7 xã gồm: Vĩnh Lại, Tứ Kỳ, Vĩnh Bảo, Vĩnh Thịnh, Tân Kỳ, Tân An và Trường Tân - những địa phương có truyền thống chơi pháo đất lâu đời của Hải Phòng.

Quảng Trị: Độc đáo lễ hội đập trống người Ma Coong

Quảng Trị: Độc đáo lễ hội đập trống người Ma Coong

Tối 4/3 (tức ngày 16 tháng Giêng âm lịch), tại bản Cà Roòng (xã Thượng Trạch, Quảng Trị) đã rộn ràng diễn ra lễ hội đập trống của người Ma Coong nhằm cầu mưa thuận gió hòa, bản làng ấm no, lễ hội độc đáo này đã thu hút đông đảo bà con địa phương và du khách gần xa.

Sôi nổi Hội Xuân Liêng Nung - Âm vang đại ngàn tại Lâm Đồng

Sôi nổi Hội Xuân Liêng Nung - Âm vang đại ngàn tại Lâm Đồng

Trong 2 ngày 26 - 27/2, tại Nhà Triển lãm Nhạc cụ truyền thống, Tổ dân phố N’Jriêng, phường Đông Gia Nghĩa (tỉnh Lâm Đồng), UBND phường Đông Gia Nghĩa phối hợp với các đơn vị, địa phương liên quan tổ chức Hội Xuân Liêng Nung 2026 với chủ đề “Âm vang đại ngàn”. Đây là hội xuân truyền thống được tổ chức hằng năm của các dân tộc thiểu số bản địa phía Tây tỉnh Lâm Đồng (trước đây là tỉnh Đắk Nông cũ).

Đắk Lắk - Vượt sóng ra khơi, vươn tầm cao mới

Đắk Lắk - Vượt sóng ra khơi, vươn tầm cao mới

Ngày 27/2, tại Di tích lịch sử quốc gia đình Lạc Giao (tỉnh Đắk Lắk), Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh phối hợp Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức khai mạc Ngày Thơ Việt Nam tỉnh Đắk Lắk lần thứ 47.

Về Triều Khúc xem trai giả gái trong điệu múa cổ

Về Triều Khúc xem trai giả gái trong điệu múa cổ

Điệu múa cổ “Con đĩ đánh bồng” là điểm nhấn đặc biệt của lễ hội truyền thống làng Triều Khúc (phường Thanh Liệt, Hà Nội) đang diễn ra từ ngày 25 - 28/2/2026 (từ 9 - 12 tháng Giêng Bính Ngọ). 

Đặc sắc lễ hội Lùng tùng ở Than Uyên (Lai Châu)

Đặc sắc lễ hội Lùng tùng ở Than Uyên (Lai Châu)

Những ngày đầu xuân, trong không khí vui xuân của năm mới, đồng bào Dân tộc Thái ở xã Than Uyên, tỉnh Lai Châu lại tưng bừng tổ chức Lễ hội Lùng Tùng. Đây là lễ hội xuống đồng truyền thống, mở đầu cho một mùa sản xuất mới với mong muốn cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và mọi điều tốt đẹp.

Độc đáo lễ hội Mường Khô của đồng bào Mường xứ Thanh

Độc đáo lễ hội Mường Khô của đồng bào Mường xứ Thanh

Sáng 25/2 (tức mùng 9 tháng Giêng), tại sân vận động thôn Muỗng Do, xã Điền Lư, tỉnh Thanh Hóa đã diễn ra lễ hội Mường Khô nhằm tri ân Quận công Hà Công Thái và các vị tướng dòng họ Hà đã có công dẹp loạn ở vùng biên giới phía Tây tỉnh Thanh Hóa vào cuối thế kỷ XVIII, đầu thế kỷ XIX, đồng thời cầu cho nhân khang, vật thịnh, mùa màng tươi tốt.

Kỵ mã thồ hàng tranh tài Hội đua ngựa truyền thống gò Thì Thùng

Kỵ mã thồ hàng tranh tài Hội đua ngựa truyền thống gò Thì Thùng

Ngày 25/2, tại Khu di tích lịch sử quốc gia Địa đạo gò Thì Thùng (xã Tuy An Tây), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk tổ chức Hội đua ngựa truyền thống chào đón xuân mới. Đây là lễ hội độc đáo của tỉnh Phú Yên cũ được tổ chức vào mùng 9 tháng Giêng hằng năm.

Tổ chức Liên hoan cồng chiêng quốc tế tại tỉnh Gia Lai vào quý IV/2026

Tổ chức Liên hoan cồng chiêng quốc tế tại tỉnh Gia Lai vào quý IV/2026

Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai vừa ban hành Kế hoạch triển khai Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị di sản Không gian văn hóa cồng chiêng tỉnh Gia Lai năm 2026, trong đó điểm nhấn là tổ chức Liên hoan cồng chiêng quốc tế tại tỉnh Gia Lai vào quý IV/2026, nhằm quảng bá hình ảnh văn hóa đặc sắc của Tây Nguyên đến bạn bè trong và ngoài nước.

Lễ hội Khai hạ năm 2026: Điểm nhấn du lịch văn hóa gắn với bốn vùng Mường lớn

Lễ hội Khai hạ năm 2026: Điểm nhấn du lịch văn hóa gắn với bốn vùng Mường lớn

Ngày 24/2, tại sân vận động xã Mường Bi, tỉnh Phú Thọ diễn ra Lễ hội Khai hạ (hay còn gọi là lễ xuống đồng, lễ mở cửa rừng) - lễ hội dân gian truyền thống lớn nhất của người Mường. Đây là hoạt động văn hóa, tín ngưỡng gắn liền với bốn vùng Mường lớn: Bi, Vang, Thàng, Động. Lễ hội là dịp để người dân tưởng nhớ những người đã có công mở đất, lập mường và tôn kính các vị thần linh đã che chở cho bản làng.

Du Xuân Đất Tổ: Một hành trình, nhiều điểm đến hấp dẫn

Du Xuân Đất Tổ: Một hành trình, nhiều điểm đến hấp dẫn

Trong không khí hân hoan những ngày đầu năm Bính Ngọ 2026, du lịch Phú Thọ ghi nhận những tín hiệu tăng trưởng tích cực, khởi đầu một năm mới với nhiều kỳ vọng bứt phá. Dòng người hành hương, du xuân về các điểm đến tâm linh, sinh thái, nghỉ dưỡng trên địa bàn tỉnh tăng mạnh, tạo nên bức tranh sôi động, rộn ràng ngay từ những ngày đầu năm.

Nguồn lực nội sinh giúp Khánh Hòa phát triển bền vững

Nguồn lực nội sinh giúp Khánh Hòa phát triển bền vững

Trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng, yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đặt ra đối với Khánh Hòa không chỉ dừng ở việc khai thác hiệu quả các lợi thế về kinh tế biển, du lịch, đô thị mà còn đòi hỏi khơi dậy, phát huy mạnh mẽ sức mạnh nội sinh từ văn hóa và con người. Đây được xác định là yếu tố quyết định chiều sâu, bản lĩnh và tính bền vững của quá trình phát triển trong giai đoạn mới.

Sắc màu mới trong đời sống đồng bào dân tộc Cống ở Lai Châu

Sắc màu mới trong đời sống đồng bào dân tộc Cống ở Lai Châu

Những căn nhà sàn san sát, đường bê tông khang trang, bản Táng Ngá của đồng bào dân tộc Cống ở xã Mường Mô (tỉnh Lai Châu) giờ đã "thay da đổi thịt". Người Cống vừa làm kinh tế, vừa bảo tồn giá trị văn hóa của mình trên mảnh đất các cộng đồng dân tộc Lai Châu.

Gieo mùa nơi rừng thẳm

Gieo mùa nơi rừng thẳm

Những ngày đầu xuân, khi sương mỏng còn quẩn quanh sườn núi, rừng già phía thượng nguồn khoác lên mình vẻ trầm mặc, đồng bào Dao đỏ lại bước vào một nghi lễ quan trọng bậc nhất trong năm - Lễ cầu mùa. Không rộn ràng như hội xuân miền xuôi, không ồn ào tiếng trống chiêng dồn dập, lễ cầu mùa của người Dao đỏ diễn ra lặng lẽ mà thiêng liêng, như một lời thì thầm gửi tới đất trời, núi rừng và tổ tiên, trước khi con người bắt đầu một chu kỳ canh tác mới.

Xuân mới trên Cù lao Tân Phú Đông

Rộn ràng khai hội Chùa Tiên

Ngày 20/2 (tức mùng 4 Tết Bính Ngọ), tại xã An Nghĩa, tỉnh Phú Thọ, diễn ra lễ khai hội Chùa Tiên năm 2026, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương về dự. Đây là mùa hội xuân đầu tiên sau khi xã An Nghĩa thực hiện mô hình hành chính mới, tạo khí thế phấn khởi, mở đầu cho năm du lịch tâm linh sôi động trên địa bàn.