Mặc dù lươn không bùn dễ nuôi, nhưng tận dụng được không gian hẹp, thị trường tiêu thụ rộng mở, giá bán tương đối ổn định, nên vài năm gần đây, nhiều hộ ở thành phố Cần Thơ lựa chọn mô hình nuôi lươn không bùn để phát triển kinh tế gia đình.
Ông Trần Trung Tri ở xã Tân Hòa đã "mạo hiểm" nuôi thử nghiệm. Lúc mới nuôi, ông Tri mua bạt về quây thành hồ để nuôi 3.000 con lươn giống đầu tiên. Lươn được nuôi trong bể bạt với dây nhựa thả làm chỗ cho lươn trú ngụ.
Thời điểm đó, tại địa phương chưa có hộ nuôi lươn không bùn để chia sẻ kinh nghiệm nên ông Tri tự học hỏi thông qua các kênh truyền thông, trang mạng xã hội về cách nuôi rồi áp dụng vào thực tế. Lươn giống được ông Tri mua tại trại giống, đạt trọng lượng 700 con/kg. Sau 9 tháng nuôi, ông Tri xuất bán gần 1 tấn lươn thịt, với giá bán 160.000 đồng/kg, trừ chi phí, lãi khoảng 70 triệu đồng.
Từ thành công ban đầu, ông Tri mạnh dạn mở rộng diện tích nuôi hơn 40 m2, xây bể bê tông kiên cố, mỗi lứa nuôi khoảng từ 25.000 - 30.000 con lươn. Ông Tri tính toán, tùy vào giá cả thị trường, nuôi 10.000 con lươn, lợi nhuận dao động khoảng 70 đến trên 100 triệu đồng.
"Với 25.000 con lươn đang nuôi trong bể, dự kiến xuất bán vào tháng 11, nếu giá trên 90.000 đồng/kg, trừ chi phí mỗi ký khoảng 40.000 đồng, tôi sẽ lãi khoảng 300 triệu đồng. Một lời một", ông Tri bộc bạch.
Sau 5 năm gắn bó với nghề, ông Tri nhận thấy, so với các mô hình chăn nuôi khác, nuôi lươn không bùn mang lại hiệu quả kinh tế khá tốt, quy trình chăm sóc dễ dàng lại cho sản phẩm sạch. Đặc biệt, giá lươn trên thị trường tương đối ổn định, đầu ra luôn "hút hàng".
Chia sẻ về kinh nghiệm nuôi lươn, theo ông Tri, mặc dù lươn nuôi cũng đối diện với một số bệnh hay gặp về đường ruột nhưng chỉ cần người nuôi kĩ, quan trọng nhất là khâu thay và xử lý nước cho sạch sẽ thì nuôi lươn thành công. Ngoài ra, khâu cho ăn phải đảm bảo liều lượng, chừng mực, tăng dần qua từng tháng. Khi lươn được 5 tháng tuổi trở lên, mỗi ngày 1.000 con ăn khoảng 1kg thức ăn.
Với những ưu điểm đó, 5 năm qua, mô hình nuôi lươn không bùn lan rộng ra nhiều gia đình ở xã Tân Hòa. Trước đây, gia đình chị Đặng Thị Thu Phượng làm nghề buôn bán nhỏ và làm vườn. Nhận thấy, tiềm năng từ lươn không bùn, chị Phượng quyết định vay thêm vốn Ngân hàng Chính sách xã hội để xây bể, khoan giếng nước nuôi lươn. Giờ đây, gia đình chị Phượng là một trong những hộ nuôi lươn không bùn có quy mô lớn ở xã Tân Hòa với hơn 200 m2 diện tích nuôi khoảng 100.000 con lươn (lươn bột, lươn giống, lươn thương phẩm) mỗi năm.
Theo chị Phượng, nuôi lươn không bùn vừa có thể quản lý nhà cửa, buôn bán tạp hóa, vừa tận dụng thời gian nhàn rỗi để chăm sóc lươn. "Nuôi lươn khá dễ, nhưng việc chăm sóc, cho ăn, thay nước phải đúng thời gian. Một ngày cho lươn ăn 2 lần, thay nước 3 lần, không được bỏ lần nào. Nếu không, sẽ ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nước, gây nguy hiểm cho sự phát triển của lươn", chị Phượng bật mí.
Trong khi đó, anh Trương Văn Út (chồng chị Phượng) cũng nhận định khâu chọn giống cũng đóng vai trò quan trọng trong thành công của quá trình nuôi lươn. Theo anh Út, nếu chọn được nơi mua con giống uy tín, chất lượng thì tỷ lệ hao hụt ít, lươn khỏe, dễ nuôi, ít bệnh; nếu mua lươn giống "trôi nổi", không rõ ràng thì dễ dẫn đến nguy cơ lỗ vốn.
Hiện tại, nhu cầu thị trường khá đa dạng, lươn đạt trọng lượng từ 50 gram/con là có thể tiêu thụ. Tuy nhiên, gia đình chị Phượng ưu tiên xuất bán lươn loại lớn, khoảng 200 - 300 gram/con để gia tăng thu nhập. Tùy vào giá lươn ngoài thị trường mà lợi nhuận sẽ dao động từ 30.000 - 60.000 đồng/kg.
Trên địa bàn xã Tân Hòa hiện có khoảng 35 hộ nuôi lươn theo hình thức không bùn với số lượng trên 500.000 con. Xã Tân Hòa đã thành lập 1 hợp tác xã và 1 tổ hợp tác nuôi lươn không bùn. Ông Nguyễn Vĩnh Thọ, Chủ tịch Hội Nông dân xã Tân Hòa cho biết, lợi thế của nuôi lươn không bùn giúp kiểm soát nguồn nước, dịch bệnh đảm bảo hơn so với hình thức nuôi truyền thống trên bể đất. Mô hình nuôi lươn không bùn mang lại hiệu quả kinh tế khá tốt, giúp người nuôi tận dụng được thời gian nhàn rỗi, tận dụng không gian hẹp, tăng thu nhập.
Là đơn vị đồng hành với nhiều người vay vốn nuôi lươn không bùn, hiện Phòng Giao dịch Ngân hành Chính sách Xã hội Châu Thành A đang hỗ trợ 135 khách hàng vay vốn nuôi lươn, với tổng dư nợ trên 8 tỷ đồng. Ông Nguyễn Văn Vũ, Giám đốc Phòng Giao dịch Ngân hàng Chính sách Xã hội Châu Thành A cho biết, cách đây 3 năm, thực hiện công tác phối hợp giữa Ngân hàng Chính sách Xã hội và tỉnh Hậu Giang (cũ), Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách Xã hội Châu Thành A đã thành lập những tổ hợp tác (nằm trong tổ tiết kiệm và vay vốn) bao gồm nhiều thành phần như hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, gia đình chính sách,… Mỗi tổ hợp tác sẽ có một mô hình làm ăn, phát triển kinh tế, trong đó, có mô hình nuôi lươn không bùn.
Thời gian qua, thành viên tổ hợp tác ngày càng nhiều lên, quy mô nuôi lươn được mở rộng. Nhiều hộ vay vốn Ngân hàng Chính sách Xã hội để nuôi lươn mang lại hiệu quả tốt. Hiện nay, dư nợ vay nuôi lươn không bùn khá cao so với 3 năm trước và đặc biệt không có nợ xấu. Phòng giao dịch Ngân hành Chính sách Xã hội Châu Thành A sẽ tiếp tục phối hợp với chính quyền địa phương để nhân rộng các mô hình nuôi lươn không bùn, đồng thời xem xét tăng mức vay cho người dân tiếp cận mở rộng quy mô sản xuất.
Nghề nuôi lươn ở Cần Thơ đã hình thành từ lâu nhưng chủ yếu là hình thức có bùn và sử dụng con giống bắt từ tự nhiên. Khoảng 10 năm trở lại đây, nuôi lươn không bùn xuất hiện ở Cần Thơ và thịnh hành nhất bắt đầu từ năm 2017 đến nay. Nuôi lươn không bùn hiện đã được nhân rộng khắp các địa bàn của thành phố với khoảng 1.900 hộ nuôi (tổng diện tích trên 18,4 ha), chủ yếu là quy mô nông hộ (diện tích mặt nước nuôi trung bình dưới 200 m2/hộ). Hình thức nuôi lươn không bùn với mật độ nuôi dao động từ 250 - 500 con/m2; lươn được nuôi trong bể lót bạt, xi măng không bùn, sử dụng con giống nhân tạo, thức ăn viên công nghiệp.
Theo bà Quách Thị Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Cần Thơ, thị trường tiêu thụ hiện nay tương đối ổn định và giá bán phần lớn cao hơn chi phí đầu tư, người nuôi có lợi nhuận khá. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế cụ thể còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như quy mô nuôi, kỹ thuật nuôi, giá cả thức ăn, con giống và giá bán lươn tại thời điểm thu hoạch.
Phần lớn hộ nuôi hiện nay đều bán thông qua thương lái, đa phần sản lượng lươn phục vụ cho tiêu thụ nội địa. Bên cạnh đó, một phần sản lượng cung cấp cho xuất khẩu sang nhiều thị trường, đặc biệt là các nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ,… Tuy nhiên, việc xuất khẩu lươn đòi hỏi quy trình nuôi và kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt để đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu nên sản lượng dành cho thị phần này vẫn còn khiêm tốn.
Nhận định lươn không bùn là một trong những sản phẩm chủ lực của ngành hàng thủy sản, góp phần tăng trưởng kinh tế cho khu vực I (nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản), theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Cần Thơ, để phát triển nghề nuôi lươn hiệu quả và bền vững, sở khuyến khích người nuôi thực hiện liên kết theo chuỗi giá trị và kết nối với thị trường tiêu thụ để đảm bảo đầu ra ổn định và gia tăng giá trị.
"Ngoài cung cấp thông tin, kiến thức, kỹ thuật, vốn và các chính sách hỗ trợ cần thiết để người nuôi có thể tiếp cận và áp dụng các mô hình nuôi lươn hiệu quả, ngành nông nghiệp sẽ củng cố nâng chất các tổ hợp tác, hợp tác xã có kế hoạch sản xuất khả thi, kết nối với các doanh nghiệp cung ứng đầu vào và tiểu thụ đầu ra sản phẩm lươn", bà Bình thông tin./.
