Từ ngày 29/4/2021 đến ngày 03/5/2021, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội) sẽ giới thiệu không gian văn hóa mang đậm sắc màu các dân tộc vùng Tây Bắc, Đông Bắc nhân dịp Chào mừng Ngày giải phóng miền Nam 30/4 và Quốc tế Lao động 1/5.
Chợ phiên vùng cao tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam giới thiệu đặc sản của đồng bào các dân tộc. Ảnh: Hoàng Tâm
Các hoạt động với sự tham gia của khoảng 100 đồng bào của 14 dân tộc:Tày, Nùng, Mông, Dao, Khơ Mú, Mường, Thái, Tà Ôi, Cơ Tu, Bahnar, Xê Đăng, Raglai, Ê Đê, La Chí và các nghệ sĩ, diễn viên Nhà hát Múa Rối Việt Nam.
Hoạt động điểm nhấn là “Chợ phiên vùng cao - Điểm hẹn Hoàng Su Phì, Hà Giang”. Không gian chợ là sự kết hợp giữa không gian hội xuống chợ, không gian vui chơi gắn với các hoạt động dân ca, dân vũ, trò chơi dân gian, không gian ẩm thực, sản vật với sắc màu của các dân tộc Dao, Mông, La Chí, Thái...
Trung tâm của chợ vùng cao là các gian hàng của Ủy ban Nhân dân huyện Hoàng Su Phì giới thiệu các món ăn đặc trưng của dân tộc Mông như: thắng cố dê, rượu ngô, mèn mén..., món ăn của dân tộc Thái như: xôi nếp màu, gà nướng, thịt lợn, cơm lam, cá nướng...; các sản phẩm nông - lâm nghiệp, hàng thủ công mỹ nghệ, đồ lưu niệm...; giới thiệu văn hóa - du lịch của huyện Hoàng Su Phì: trưng bày triển lãm ảnh, sách, tờ rơi quảng bá du lịch huyện Hoàng Su Phì với chủ đề “Hoàng Su Phì - Thiên đường kỳ vĩ”; giới thiệu và bán sản phẩm thổ cẩm như: trang phục, khăn, vòng tay... của các dân tộc Mông, Thái, Dao...
Đồng bào dân tộc Mông giới thiệu tục "Vỗ mông" độc đáo. Ảnh: Hoàng Tâm
Cũng tại phiên chợ vùng cao, đồng bào dân tộc Mông đến từ huyện Hoàng Su Phì, Hà Giang sẽ tái hiện tục “Kéo vợ”. Đây là phong tục truyền thống của đồng bào dân tộc Mông tỉnh Hà Giang. Phong tục này hình thành từ lâu đời trong đời sống sinh hoạt, chứa đựng một nét văn hóa rất riêng của đồng bào dân tộc Mông, vừa chất phác, vừa táo bạo nhưng cũng không kém phần ý nhị. “Kéo vợ” thể hiện tình yêu mãnh liệt, khát vọng có một gia đình hạnh phúc của chàng trai, cô gái Mông mà không có sự ép buộc.
Giới thiệu tục “Kéo vợ” tại chợ phiên giúp du khách hiểu và cảm nhận rõ hơn về phong tục độc đáo này và cùng với địa phương chung tay bảo tồn, phát huy những nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc Mông, huyện Hoàng Su Phì tỉnh Hà Giang.
Đồng bào dân tộc Dao đến từ huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang sẽ tái hiện Lễ hội Bàn Vương. Lễ hội Bàn Vương được tổ chức nhằm tưởng nhớ tới tổ tiên của đồng bào dân tộc Dao. Lễ hội này được phục dựng và tổ chức hàng năm tại các địa phương có người Dao sinh sống tập trung, góp phần gìn giữ lịch sử, văn hóa của dân tộc, bày tỏ lòng biết ơn với Sư tổ Bàn Vương, người đã sinh ra 12 tộc họ người Dao, đồng thời cầu nguyện Sư tổ phù hộ cho mưa thuận, gió hòa, hoa màu tươi tốt, cho con cháu đời đời ấm no, hạnh phúc.
Tái hiện Lễ hội Bàn Vương không chỉ góp phần bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Dao mà còn là dịp quảng bá, giới thiệu các sản phẩm tiềm năng về văn hóa, du lịch của huyện Hoàng Su Phì; thu hút du khách trong và ngoài nước đến với Hoàng Su Phì nhiều hơn trong tương lai.
Đồng bào dân tộc Dao với điệu múa chuông truyền thống. Ảnh: Hoàng Tâm
Đồng bào dân tộc La Chí lại tổ chức tái hiện Lễ mở kho xin giống. Lễ này thường được tổ chức vào cuối tháng 12 hoặc dịp đầu năm. Ngày lấy thóc chỉ mang tính ước lệ. Người La Chí lấy thóc nếp để cúng tổ tiên, xin tổ tiên bảo vệ hồn lúa... Chủ lễ đặt mâm cúng có cơm, cá, rượu..., khấn báo cáo tổ tiên rồi lấy số cơm mới đó cho chó, mèo ăn trước (nhằm trả công ơn đầu tiên về một loài vật đã tìm ra giống cây nuôi sống người dân), tiếp đến là vợ, chồng, con cái. Sau đó, người La Chí làm lễ "tì me cu lỉ" trong phạm vi gia đình với mục đích xin tổ tiên cho thóc giống... Lễ vật dâng cúng là thịt lợn hoặc thịt trâu, chuột.
Chương trình dân ca dân vũ “Sắc màu chợ phiên” của cộng đồng các dân tộc giới thiệu những tiết mục dân ca, dân vũ ca ngợi quê hương, đất nước; bản sắc dân tộc các vùng miền; mừng non sông thống nhất của đồng bào các dân tộc Mông, Dao, La Chí ở huyện Hoàng Su Phì tỉnh Hà Giang, đồng bào dân tộc Thái tỉnh Sơn La và các cộng đồng dân tộc đang hoạt động hàng ngày tại Làng.
Bên cạnh đó là các hoạt động thường ngày, dịp cuối tuần như: giới thiệu chương trình du lịch trải nghiệm; phương pháp làm bánh; tổ chức trò chơi dân gian; hoạt động cầu an, chúc phúc tại các không gian tâm linh chùa Khmer, tháp Chăm... nhằm giới thiệu văn hóa, phong tục, tập quán của đồng bào cùng các hoạt động trải nghiệm tại “Ngôi nhà chung” của cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam.
Hoàng Tâm
