Ông Chu Tuần Ngân gần 40 năm miệt mài giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa đặc sắc của dân tộc Dao

Ông Chu Tuần Ngân gần 40 năm miệt mài giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa đặc sắc của dân tộc Dao
Ông Chu Tuần Ngân nghiên cứu, dạy lại chữ Nôm - Dao cho học trò và các cháu trong gia đình. Ảnh: Quang Đán - TTXVN
Ông Chu Tuần Ngân nghiên cứu, dạy lại chữ Nôm - Dao cho học trò và các cháu trong gia đình. Ảnh: Quang Đán - TTXVN

Với mong muốn giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa đặc sắc của dân tộc Dao tránh nguy cơ bị mai một, gần 40 năm qua, ông Chu Tuần Ngân, người dân tộc Dao đã dày công nghiên cứu và truyền dạy lại những giá trị văn hóa đặc sắc của người Dao cho thế hệ trẻ. Qua đó, góp phần lưu giữ, quảng bá giá trị văn hóa dân tộc Dao trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang.

Ông Ngân chia sẻ: Ông may mắn có ông nội và bố đều làm thầy cúng, biết chữ Nôm – Dao và am hiểu về văn hóa của dân tộc mình. Ngay từ nhỏ, ông đã được bố và ông nội truyền dạy cho chữ Nôm - Dao và những nét văn hóa đặc sắc của người Dao như hát Páo dung, cách thực hiện các nghi lễ cấp sắc, lễ cầu mùa… Tuy nhiên, thế trẻ người Dao ở Trung Minh hiện chỉ học tiếng phổ thông, học ngoại ngữ giỏi mà không nhớ nổi mặt chữ của tổ tiên cũng như nét văn hóa đặc sắc của dân tộc mình. Những người biết chữ Nôm -Dao như ông còn lại rất ít, đa phần là những người đã lớn tuổi. Vì vậy, ông quyết định phải tìm cách để truyền dạy lại văn hóa của người Dao cho thế hệ trẻ, tránh nguy cơ bị mai một.

Thực hiện mong muốn của mình, năm 2013, ông Ngân mở lớp dạy chữ Nôm - Dao miễn phí cho người dân tại ngay nhà mình. Ông đã bàn bạc cùng với vợ, con đóng thêm bàn, ghế, mua thêm giấy bút để phục vụ việc dạy chữ. Lớp học của ông thu hút hơn 30 người theo học. Ban đầu, học sinh trong lớp học của ông chủ yếu là con em người Dao trên địa bàn xã. Sau đó, tiếng lành đồn xa, nhiều người ở các huyện trong tỉnh như Chiêm Hóa, Hàm Yên, có người ở tận tỉnh Bắc Kạn đã tìm về nhà ông để học chữ. Sách học được ông Ngân dịch ra từ những cuốn sách cổ mà ông, cha để lại.

Tham gia học chữ ở nhà ông Ngân, anh Bàn Văn Huỳnh, dân tộc Dao, thôn Vàng Ngược, xã Trung Minh cho biết: Khi biết thầy Ngân mở lớp dạy chữ Nôm -Dao, anh đã sắp xếp thời gian, công việc đến nhà thầy theo học. Học được chữ, anh sẽ đọc được nhiều tài liệu quý trong sách cổ như: các đạo lý làm người mà tổ tiên để lại, các phong tục, tập quán, những lời hát Páo dung… từ đó, sẽ hiểu thêm về văn hóa dân tộc. Nếu học giỏi, sau này, anh có thể truyền dạy lại cho người khác, giống như thầy Ngân đang làm để góp phần bảo tồn văn hóa của người Dao. Đến với lớp học của thầy Ngân, anh không chỉ học được chữ mà còn học được ở thầy những đức tính tốt đẹp…

Bên cạnh ngôn ngữ đặc trưng, người Dao còn có một “báu vật” khác, đó là hát Páo dung. Theo chia sẻ của ông Chu Tuần Ngân, "Páo dung" trong tiếng Dao có nghĩa là "ca hát", hát Páo dung là hát dân ca của dân tộc Dao, là phương tiện để truyền tải những tâm tư, tình cảm và ước muốn của người Dao trong cuộc sống thường ngày. Giá trị văn hóa lớn nhất của hát Páo dung chính là định hướng giáo dục con người hiểu biết cội nguồn dân tộc, quê hương mình...

Để gìn giữ giá trị văn hóa dân tộc Dao, năm 2014, ông Ngân đã thành lập Câu lạc bộ hát Páo dung đầu tiên ở xã Trung Minh, với 40 thành viên. Năm 2015, ông tiếp tục thành lập thêm hai Câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa người Dao với tổng số 80 thành viên. Qua các buổi sinh hoạt Câu lạc bộ, ông Ngân hướng dẫn cho các thành viên cách hát Páo dung, cách múa các điệu múa truyền thống của người Dao… góp phần bảo tồn văn hóa của đồng bào Dao tại địa phương.

Ông Chu Tuần Ngân nghiên cứu văn hóa dân tộc Dao. Ảnh: Quang Đán - TTXVN
Ông Chu Tuần Ngân nghiên cứu văn hóa dân tộc Dao.
Ảnh: Quang Đán - TTXVN

Là thành viên trong Câu lạc bộ Bảo tồn bản sắc văn hóa người Dao, thôn Vàng Ngược, xã Trung Minh, chị Đặng Thị Thoa cho biết: Trước đây, chị không biết hát Páo dung như thế nào. Sau khi tham gia Câu lạc bộ, được bác Ngân chỉ dạy, chị đã biết hát Páo dung. Ngoài dạy hát, bác Ngân còn dạy các điệu múa truyền thống của dân tộc nữa. Từ ngày có các Câu lạc bộ hát Páo dung, Câu lạc bộ Bảo tồn bản sắc văn hóa, phong trào văn hóa văn nghệ trong xã phát triển mạnh. Người Dao ở Trung Minh đã ý thức hơn trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa của dân tộc mình.

Năm nay đã ngoài 70 tuổi, ông Ngân đã có gần 40 năm học tập, nghiên cứu và truyền dạy những giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc Dao cho thế hệ trẻ. Với sự am hiểu và những đóng góp cho việc bảo tồn văn hóa dân tộc Dao, năm 2019, ông Ngân đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú trong lĩnh vực Di sản văn hóa phi vật thể. Đối với người Dao ở Trung Minh, ông Ngân không chỉ là nghệ nhân văn hóa dân tộc mà còn là người uy tín trong cộng đồng. Song song với việc truyền dạy các giá trị văn hóa, ông còn vận động bà con bỏ các hủ tục lạc hậu, sống tuân thủ pháp luật, tập trung phát triển kinh tế, xây dựng quê hương…

Chia sẻ với về những dự định trong thời gian tới, ông Ngân cho biết: Mong muốn lớn nhất của mình là có thể vận động được cộng đồng người Dao trên địa bàn tỉnh cùng bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc; tạo được phong trào văn hóa văn nghệ sôi nổi, lành mạnh, bài trừ các hủ tục lạc hậu, mê tín; đoàn kết, nỗ lực trong phát triển kinh tế từng bước nâng cao đời sống...

Ông Nguyễn Văn Hòa, Phó Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Tuyên Quang cho biết: Ông Chu Tuần Ngân là một trong 8 người của tỉnh Tuyên Quang đã được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú. Ông là người có uy tín của đồng bào dân tộc Dao và có đóng góp rất quan trọng trong việc bảo tồn phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của người Dao. Đóng góp nổi bật của ông là bảo tồn, phát huy được chữ viết, dạy lại chữ viết cho con em đồng bào Dao tại địa phương. Bên cạnh đó, ông còn rất tích cực trong việc bảo tồn các di sản văn hóa liên quan đến dân ca, dân vũ của dân tộc. Ông là người đi đầu trong thành lập các Câu lạc bộ để vận động bà con người Dao bảo tồn di sản văn hóa, qua đó, góp phần tạo nên sự phong phú, đặc sắc cho “bức tranh” văn hóa các dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang.
Vũ Quang

Có thể bạn quan tâm

Đồng bào Mông Tà Số vui xuân, đón Tết cổ truyền

Đồng bào Mông Tà Số vui xuân, đón Tết cổ truyền

“Tà Số - Mùa Xuân về” là chủ đề Chương trình Tết Mông năm 2026 do UBND phường Mộc Châu, tỉnh Sơn La tổ chức nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của đồng bào dân tộc Mông trên địa bàn nói riêng, tỉnh Sơn La nói chung. Chương trình không chỉ là không gian sinh hoạt văn hóa lành mạnh trong dịp Tết cổ truyền của người Mông, mà còn là dịp để du khách khám phá nét đẹp nguyên sơ của Tà Số.

Điểm nhấn du lịch văn hóa từ nghề nón lá truyền thống ở Gia Lai

Điểm nhấn du lịch văn hóa từ nghề nón lá truyền thống ở Gia Lai

Làng nghề nón lá Gò Găng tại phường An Nhơn Bắc là một minh chứng điển hình cho sự bảo tồn và phát triển nghề truyền thống tại Gia Lai. Trải qua hàng trăm năm với nhiều thăng trầm, làng nghề không những không bị mai một mà ngày một phát triển, đã và đang tạo công ăn việc làm ổn định cho người dân địa phương.

Nét đẹp văn hóa phong phú của người Dao Tiền nơi rẻo cao

Nét đẹp văn hóa phong phú của người Dao Tiền nơi rẻo cao

Thái Nguyên không chỉ được biết đến là thủ phủ của trà, mà còn là nơi lưu giữ những kho tàng văn hóa phi vật thể vô cùng phong phú của các dân tộc thiểu số. Tại xã miền núi Phong Quang, người Dao Tiền vẫn đang gìn giữ những nghi lễ tâm linh độc đáo, được xem là "tấm giấy thông hành" để mỗi cá nhân được cộng đồng và tổ tiên công nhận: Lễ cấp sắc và lễ cắt khẩu đường âm.

Số hóa hoạt động 'bảo tàng' Văn hóa Óc Eo để thu hút khách

Số hóa hoạt động 'bảo tàng' Văn hóa Óc Eo để thu hút khách

An Giang đang đẩy mạnh các hoạt động liên quan đến chuyển đổi số trong văn hóa và bảo tàng để giúp người dân, du khách tiếp cận dễ dàng hơn với các hiện vật, tư liệu. Ban Quản lý di tích văn hoá Óc Eo tỉnh An Giang cũng nhanh chóng xây dựng kế hoạch, triển khai nhiều giải pháp để chuyển đổi số toàn diện hoạt động của Nhà trưng bày Văn hoá Óc Eo và các điểm di tích trọng điểm của Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê.

Khai mạc Lễ hội Hoa anh đào xã Mường Phăng

Khai mạc Lễ hội Hoa anh đào xã Mường Phăng

Sáng 10/1, tại đảo hoa anh đào ở bản Kéo, UBND xã Mường Phăng, tỉnh Điện Biên, đã tổ chức khai mạc Lễ hội Hoa anh đào xã Mường Phăng năm 2026, với chủ đề “Mường Phăng vào xuân - Hoa anh đào khoe sắc”. Với chuỗi hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch phong phú, lễ hội đã thu hút hàng nghìn du khách nô nức đến dự và trải nghiệm.

Nơi gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa đặc thù ở Lâm Đồng

Nơi gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa đặc thù ở Lâm Đồng

Nằm ngay bên Quốc lộ 1A, tại xã Bắc Bình, tỉnh Lâm Đồng, Trung tâm Trưng bày văn hóa Chăm là một không gian văn hóa đặc thù, nơi lưu giữ, bảo tồn và giới thiệu những giá trị tiêu biểu của cộng đồng người Chăm. Với hệ thống hiện vật phong phú, không gian trưng bày khoa học cùng nhiều hoạt động trải nghiệm gắn với đời sống bản địa, Trung tâm đang từng bước trở thành điểm đến văn hóa hấp dẫn đối với du khách trong và ngoài nước.

Thế hệ trẻ Gia Lai giữ lửa cồng chiêng

Thế hệ trẻ Gia Lai giữ lửa cồng chiêng

Cồng chiêng ngày nay không chỉ ngân vang trong các lễ hội, mà đang hiện diện ngày càng rõ nét trong đời sống đương đại. Từ buôn làng đến không gian cộng đồng, từ sinh hoạt văn hóa truyền thống đến các mô hình du lịch trải nghiệm, thế hệ trẻ đang trở thành lực lượng nòng cốt tiếp nối mạch nguồn di sản, gìn giữ và lan tỏa giá trị cồng chiêng Tây Nguyên.

Về vùng cực nam Tổ Quốc thưởng thức 2 di sản văn hóa thế giới​

Về vùng cực nam Tổ Quốc thưởng thức 2 di sản văn hóa thế giới​

An Giang là địa phương nằm ở vùng biên giới Tây Nam Tổ quốc, có 29 dân tộc cùng sinh sống, nhiều di sản văn hóa, di tích lịch sử và các lễ hội truyền thống đặc sắc của vùng Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước. Để phát triển kinh tế di sản, phát huy các giá trị di sản văn hóa, những năm qua, tỉnh An Giang luôn quan tâm bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa đặc sắc của các dân tộc gắn với phát triển du lịch và sinh kế cộng đồng, góp phần hình thành công nghiệp văn hóa.

Vui 'Tết bản làng' cùng đồng bào tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Vui 'Tết bản làng' cùng đồng bào tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Thông tin từ Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam cho biết, từ nay đến hết tháng 1/2026, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội) sẽ diễn ra các hoạt động tháng 1 với chủ đề “Tết bản làng”, giới thiệu tới công chúng các hoạt động đón Xuân, nghi lễ, lễ hội, phong tục tập quán… của đồng bào các dân tộc Việt Nam.

Miệt mài bảo tồn nghề gốm Churu

Miệt mài bảo tồn nghề gốm Churu

Dù đã cao tuổi, bà Ma Ly (71 tuổi, xã Quảng Lập, Lâm Đồng) vẫn miệt mài duy trì nghề làm gốm truyền thống của dân tộc Churu. Không chỉ cung cấp sản phẩm cho khách hàng, bà Ma Ly còn đón du khách trải nghiệm, truyền dạy nghề gốm truyền thống cho thế hệ trẻ trong và ngoài tỉnh.

Điện Biên đón trên 180 du khách trên chuyến bay đầu năm 2026

Điện Biên đón trên 180 du khách trên chuyến bay đầu năm 2026

Ngày 1/1, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Điện Biên phối hợp với Hãng Hàng không Quốc gia Việt Nam (Vietnam Airlines) tổ chức chương trình đón du khách và chuyến bay đầu tiên đến tỉnh Điện Biên năm 2026 tại Cảng Hàng không Điện Biên.

Ca trù Đông Môn: Mạch nguồn sâu lắng được trao truyền qua các thế hệ

Ca trù Đông Môn: Mạch nguồn sâu lắng được trao truyền qua các thế hệ

Làng Đông Môn, phường Hòa Bình là cái nôi của ca trù (hay còn gọi là hát ả đào, hát ca quán…) khu vực phía Bắc. Trải qua những thăng trầm, ca trù Đông Môn vẫn là mạch nguồn sâu lắng, nuôi dưỡng, trao truyền qua bao thế hệ và trở thành "nhịp phách, nhịp đàn" trong dòng chảy văn hóa của thành phố và đất nước.

Đặc sắc Ngày hội Văn hóa các dân tộc vùng biên Sam Mứn, Điện Biên

Đặc sắc Ngày hội Văn hóa các dân tộc vùng biên Sam Mứn, Điện Biên

Ngày 28/12/2025, xã Sam Mứn (tỉnh Điện Biên) tổ chức Ngày hội Văn hóa các dân tộc xã Sam Mứn lần thứ I, năm 2025, với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao đặc sắc nhằm tôn vinh bản sắc văn hóa truyền thống, quảng bá hình ảnh quê hương, con người Sam Mứn; đồng thời tạo không gian giao lưu, gặp gỡ, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Rộn ràng ngày hội thanh niên dân tộc thiểu số tại bản Rào Tre

Rộn ràng ngày hội thanh niên dân tộc thiểu số tại bản Rào Tre

Trong không khí hân hoan của đồng bào dân tộc Chứt đón Tết Chăm Cha Bới (Tết mừng cơm mới, tạ ơn trời đất và cầu mùa màng bội thu của đồng bào dân tộc Chứt), ngày 28/12, tại bản Rào Tre (xã Phúc Trạch, tỉnh Hà Tĩnh), Tỉnh đoàn và Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam tỉnh Hà Tĩnh đã phối hợp tổ chức “Ngày hội thanh niên dân tộc thiểu số” năm 2025.

Lưu giữ, phát triển giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Chứt

Lưu giữ, phát triển giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Chứt

Trong tiến trình bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số, việc nghiên cứu, xây dựng và đưa vào sử dụng trang phục sinh hoạt cộng đồng cho đồng bào Chứt, tỉnh Quảng Trị mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Không chỉ lấp đầy “khoảng trống” văn hóa suốt nhiều năm, những bộ áo quần truyền thống được nghiên cứu công phu và trao cho cộng đồng còn tạo nền tảng để các giá trị văn hóa Chứt được gìn giữ, lan tỏa, tiếp nối bền vững trong đời sống đương đại.

Bảo tồn, gìn giữ văn hóa dân tộc Mảng

Bảo tồn, gìn giữ văn hóa dân tộc Mảng

Việc tổ chức các lớp truyền khẩu tiếng Mảng không chỉ giúp gìn giữ ngôn ngữ, mà còn góp phần xây dựng cộng đồng đoàn kết, giúp thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về giá trị văn hóa và thêm tự hào về nguồn cội của mình.

Đến Mường Động tìm hiểu biểu tượng tình yêu nơi 'Đồi thông hai mộ'

Đến Mường Động tìm hiểu biểu tượng tình yêu nơi 'Đồi thông hai mộ'

“Đồi thông hai mộ” từ lâu không chỉ là một truyện thơ mà còn là một địa danh nổi tiếng của vùng Mường Động tại xóm Đằng Long, xã Nật Sơn, tỉnh Phú Thọ. Nơi đây là miền ký ức văn hóa sâu thẳm của người Mường cổ, lan tỏa không gian cư trú cổ truyền trong không gian sáp nhập mới từ Hòa Bình đến Phú Thọ - nơi những câu chuyện tình, tín ngưỡng và cảnh quan hòa quyện thành nguồn lực du lịch văn hóa đặc sắc.

Đưa di sản trở thành 'lớp học mở'

Đưa di sản trở thành 'lớp học mở'

Ngày 24/12, tại Đình cổ Hùng Lô - không gian trải nghiệm di sản văn hóa tiêu biểu vùng Đất Tổ, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Phú Thọ tổ chức công bố Chương trình Du lịch học đường - Giáo dục di sản văn hóa vùng Đất Tổ.

Bảo tồn, nâng tầm di sản văn hóa gốm Chăm

Bảo tồn, nâng tầm di sản văn hóa gốm Chăm

Làng gốm Chăm Bàu Trúc ở xã Ninh Phước, tỉnh Khánh Hòa, là một trong những làng gốm cổ xưa nhất ở Đông Nam Á đến nay vẫn duy trì phương pháp sản xuất hoàn toàn thủ công với những giá trị văn hóa, kỹ thuật độc đáo. “Nghệ thuật làm gốm của người Chăm” đã được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.

Sắc âm Chiêng Mường và nhạc Ngũ âm Khmer giữa lòng Hà Nội

Sắc âm Chiêng Mường và nhạc Ngũ âm Khmer giữa lòng Hà Nội

Không gian văn hóa nghệ thuật 22 Hàng Buồm (Hà Nội) những ngày qua vang lên những thanh âm rất đặc biệt – khi trầm hùng, ngân vọng của Chiêng Mường, khi rộn ràng, trang nghiêm của Nhạc Ngũ âm Khmer. Giữa lòng Thủ đô, những sắc âm đến từ núi rừng Phú Thọ và phum sóc Nam Bộ đã mang đến cho công chúng một trải nghiệm di sản sống động và đầy cảm xúc.

Đồng bào Thái trắng ở Mường Lay bảo tồn di sản văn hóa

Đồng bào Thái trắng ở Mường Lay bảo tồn di sản văn hóa

Mường Lay là thị xã nhỏ miền núi thuộc tỉnh Điện Biên, nằm yên bình bên lòng hồ thủy điện Sơn La. Đây không chỉ là nơi sinh sống của cộng đồng người Thái trắng qua hàng trăm năm mà còn là vùng đất thấm đẫm nét đẹp văn hóa. Với những di sản độc đáo như múa xòe, đàn tính tẩu... Mường Lay được ví như một bảo tàng sống, lưu giữ trọn vẹn giá trị truyền thống của dân tộc Thái giữa đại ngàn Tây Bắc.