Trình UNESCO công nhận Lý Sơn là Công viên địa chất toàn cầu (Bài 2)

Trình UNESCO công nhận Lý Sơn là Công viên địa chất toàn cầu (Bài 2)
Bài 2 - Khẩn trương hoàn thiện hồ sơ  

Kể từ khi được công nhận là công viên địa chất của tỉnh, Công viên địa chất Lý Sơn đã đón nhiều lượt chuyên gia trong nước và quốc tế đến tìm hiểu, nghiên cứu. Công viên được ví như hòn ngọc còn thô, càng cất công tìm hiểu, mài giũa thì những giá trị quý báu càng dần lộ diện. Những giá trị trân quý ấy cũng đến lúc cần được giới thiệu và công nhận ở phạm vi lớn hơn mà danh hiệu Công viên địa chất toàn cầu UNESCO là một lựa chọn hoàn hảo.

Để hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận là Công viên địa chất toàn cầu, tỉnh Quảng Ngãi đã có những bước đi khá vững chắc. Cụ thể, năm 2016, UBND tỉnh đã quyết định thành lập Khu bảo tồn biển Lý Sơn, là 1 trong 16 khu bảo tồn biển của Việt Nam được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch đến năm 2020. Khu bảo tồn này nó diện tích mặt nước biển là hơn 7.100 ha, trong đó vùng bảo vệ nghiêm ngặt là 620 ha, vùng phục hồi sinh thái là hơn 2.000 ha và vùng phát triển là hơn 4.400 ha; độ đa dạng sinh học cao với các hệ sinh thái điển hình. Ngoài ra, Khu bảo tồn còn ghi nhận 25 loài nằm trong danh mục các loài thủy sinh quý có nguy cơ tuyệt chủng ở Việt Nam cần được bảo vệ, phục hồi và phát triển do Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn công bố năm 2008.
 
Từ khi thành lập, Ban quản lý Khu bảo tồn biển Lý Sơn đã có các biện pháp tuyên truyền, giáo dục sâu rộng cho cộng đồng, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật về bảo tồn biển; huy động các lực lượng chức năng tăng cường tuần tra, kiểm soát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật trong Khu bảo tồn; đồng thời, xây dựng cơ sở hạ tầng, trang thiết bị để phục vụ công tác bảo tồn.

Theo bà Nguyễn Thị Diễm Kiều, Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Bảo tồn Di sản, Công ty cổ phần Đầu tư phát triển Đoàn Ánh Dương, Giáo dục cộng đồng được đưa ra là một trong những mục tiêu chính của Công viên địa chất cùng với mục tiêu bảo tồn và phát triển bền vững. Dựa trên nền tảng đó và bám sát các tiêu chí khắt khe của Công viên địa chất toàn cầu UNESCO, tỉnh Quảng Ngãi những năm gần đây đã có những hoạt động rất tích cực, đem lại hiệu quả đáng kể về công tác giáo dục cộng đồng trong phạm vi Công viên, ví dụ điển hình là tại đảo Bé - Lý Sơn và Sa Huỳnh - Đức Phổ. Việc chuyển đổi nhận thức và nâng cao năng lực cho cộng đồng dựa trên phương châm “Dân biết - Dân bàn - Dân làm - Dân quản lý”.
 
Đoàn chuyên gia khảo sát tại đảo Lớn và đảo Bé (Lý Sơn) và vùng phụ cận Bình Châu, huyện Bình Sơn... (Quảng Ngãi) nhằm hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận công viên địa chất Lý Sơn là công viên địa chất toàn cầu. Ảnh: Phước Ngọc - TTXVN
Đoàn chuyên gia  khảo sát tại đảo Lớn và đảo Bé (Lý Sơn) và vùng phụ cận Bình Châu, huyện Bình Sơn... (Quảng Ngãi) nhằm hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận công viên địa chất Lý Sơn là công viên địa chất toàn cầu. Ảnh: Phước Ngọc - TTXVN

Tháng 1/2018, cơ quan chức năng của tỉnh đã phối hợp với đoàn chuyên gia của Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản tiến hành khảo sát giá trị địa chất trên địa bàn tỉnh. Đoàn đã thu thập mẫu vật địa chất gửi đi phân tích ở Nhật Bản.

Đầu tháng 2/2018, Đoàn chuyên gia của Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản tiếp tục phối hợp với Tiến sĩ Guy Martini (Chủ tịch Hội đồng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO) tiến hành khảo sát, đánh giá tại nhiều nơi khác trong tỉnh. Sau chuyến khảo sát thực địa, đoàn đã làm việc với UBND tỉnh để thảo luận nhiều vấn đề quan trọng về tiềm năng, công việc và xác định khung thời gian hợp lý để nộp hồ sơ.

Đến tháng 3/2018, UBND tỉnh đã có Quyết định số 374/QĐ- UBND kiện toàn Ban quản lý Công viên địa chất Lý Sơn. Ban quản lý hiện có tổng cộng 20 người là cán bộ từ các sở ngành liên quan trong tỉnh, chủ yếu làm việc theo chế độ kiêm nhiệm.
Ban quản lý đã biên soạn Sổ tay cung cấp những thông tin cơ bản về quy trình và các yêu cầu nộp hồ sơ cho UNESCO. Cuốn Sổ tay đã được gửi đến các cá nhân và tổ chức liên quan trong tỉnh vào tháng 4 sau đó.

Cuối tháng 4/2018, Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản cùng Tiến sĩ Paul Dingwall phối hợp với Ban quản lý tiến hành khảo sát và xác nhận giá trị quốc tế của các di sản tại khu vực Công viên địa chất dự kiến. Từ đó, đoàn đã đưa ra các phương án để xác định ranh giới Công viên địa chất, đồng thời cũng khuyến nghị các vấn đề quản lý tài nguyên một cách bền vững như sử dụng đất, du lịch, rác thải và khoanh vùng bảo tồn.

Đầu tháng 5/2018, Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản cử một đoàn chuyên gia đầu ngành về địa chất cùng Tiến sĩ Nakada Setsuya (Chủ tịch Ban cố vấn Công viên địa chất UNESCO) tiến hành khảo sát các điểm địa chất và di sản văn hóa. Ngay sau khi khảo sát thực địa, đoàn phối hợp cùng Ban quản lý tổ chức Tọa đàm khoa học về các giá trị di sản địa chất và văn hóa. Tọa đàm cũng tuyên bố bước đầu một số giá trị sẽ tiếp tục được nghiên cứu để hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO.

Đến thời điểm hiện tại, các nhà khoa học trong nước và các chuyên gia nước ngoài đã tiến hành khảo sát thực địa và điền dã trên 350 điểm địa chất và văn hóa khu trú trong lãnh thổ dự kiến của công viên, sơ bộ chắt lọc và đề xuất 78 điểm địa chất, văn hóa tiêu biểu nằm trong ba trục tuyến chính đã nêu trên.

Trong tháng 6/2018, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã cử 4 thành viên của Ban quản lý Công viên địa chất Lý Sơn tham dự khóa tập huấn chuyên sâu về Công viên địa chất và quản lý di sản. Đây là hoạt động nhằm nâng cao năng lực cho các thành viên Ban quản lý, phục vụ công tác xây dựng hồ sơ và trình UNESCO vào cuối năm 2019.

Tháng 7/2018, Ban quản lý đã tổ chức lấy ý kiến cộng đồng tại 109 xã và một số cơ quan khác về tên gọi của Công viên địa chất. Có 4 phương án tên gọi khác nhau được đưa ra, dự kiến trong tháng 8/2018 sẽ tổng kết và đề nghị đặt tên gọi chính thức. Tiếp đó, sẽ phối hợp với đơn vị có kinh nghiệm thiết kế mẫu biểu trưng (logo) của Công viên địa chất kèm thuyết minh…

Ông Nguyễn Minh Trí, giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi cho rằng, việc xây dựng hồ sơ chỉ là bước để chúng ta hoàn thiện trên giấy tờ, còn các hoạt động trên thực địa mới là yếu tố tiên quyết. Chúng ta phải xây dựng cho bằng được các tuyến du lịch, xác định, khoanh vùng các điểm di sản, địa chất và có hệ thống biển báo, có trung tâm thông tin và có hoạt động cụ thể trong công viên địa chất.

Ông Guy Martini, Tổng Thư ký Chủ tịch Hội đồng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO kiêm Tổng Thư ký Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu cho hay, Quảng Ngãi đang làm việc rất tốt, theo một hướng đi đúng trong việc xác định ranh giới, phạm vi của công viên địa chất, kết nối được di sản Lý Sơn với di sản địa chất trong đất liền cũng như di sản về văn hóa Sa Huỳnh. Đó là điều tốt và tỉnh nên cố gắng kiên trì theo hướng như vậy. Ngoài ra, tỉnh nên tiếp tục thực hiện các việc khác như quản lý về nhân sự, làm sao có được những người giỏi về chuyên môn, kỹ năng nhất định trong Ban quản lý.

Tiến sĩ Paul R. Dingwall, Thành viên của IUCN và cố vấn UNESCO về Di sản thế giới khẳng định, tỉnh Quảng Ngãi có nhiều cơ sở cho sự phát triển tương lai của một Công viên địa chất toàn cầu của UNESCO và Công viên địa chất Lý Sơn hiện tại là một khởi đầu tốt. Nhiều di sản văn hóa và thiên nhiên quan trọng đã được công nhận, một số có giá trị quốc tế, trong khi các cuộc khảo sát hiện tại có thể phát hiện thêm nhiều di sản mới. Với sự phát triển hơn nữa trong một thời gian hợp lý, một Công viên địa chất toàn cầu của UNESCO có thể trở thành hiện thực cho tỉnh.

Một chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực này từng  ví von chia sẻ: “Quảng Ngãi có đầy đủ nguyên liệu để tạo nên một món ngon, vấn đề còn lại là sẽ phải chế biến thế nào”.

Việc xây dựng và phát triển, lập hồ sơ trình UNESCO công nhận Công viên địa chất toàn cầu là một hoạt động phức tạp, chưa có tiền lệ trong hoạt động của các cơ quan nhà nước tỉnh Quảng Ngãi. Nhưng, với sự nỗ lực không ngừng nghỉ, tỉnh Quảng Ngãi kỳ vọng sẽ thực hiện được mục tiêu đã đề ra. Hiện nay, các hoạt động khảo sát, xét nghiệm và xây dựng hồ sơ đang tiếp tục được Ban quản lý Công viên địa chất Lý Sơn phối hợp với Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản cùng các chuyên gia UNESCO (Pháp, Nhật, New Zealand) khẩn trương thực hiện. Theo lộ trình, hồ sơ sẽ được hoàn tất và đệ trình UNESCO trước ngày 30/11/2019 và sẽ được UNESCO thẩm định vào tháng 7 năm 2020. Tới năm 2020 hoặc đầu năm 2021 sẽ biết kết quả. Nếu đạt được thì đây sẽ là công viên địa chất toàn cầu thứ 4 của Việt Nam được UNESCO công nhận. (Còn tiếp)
Vĩnh Trọng
TTXVN

Có thể bạn quan tâm

Không để mai một di sản văn hóa quý báu của cha ông

Không để mai một di sản văn hóa quý báu của cha ông

Câu lạc bộ múa dân tộc xã Nha Bích (thành phố Đồng Nai) ra đời năm 2021, đến nay đã thu hút 35 thành viên, chia thành nhóm múa đương đại và nhóm múa dân tộc. Đây là lực lượng nòng cốt đoàn kết, tập hợp thanh niên là người đồng bào dân tộc thiểu số xã Nha Bích.

Để di sản hát then, đàn tính tiếp tục truyền lửa trong thời đại công nghệ số

Để di sản hát then, đàn tính tiếp tục truyền lửa trong thời đại công nghệ số

Cao Bằng được biết đến là quê hương của hát then, đàn tính. Để lời then tiếng tính không chỉ vang lên ở mỗi nếp nhà, mà còn lan tỏa sâu rộng, những nghệ nhân, người truyền lửa cùng sự định hướng của ngành du lịch và chính quyền các cấp đã góp phần gìn giữ giá trị bền vững của quê hương giữa dòng chảy hiện đại.

Rà soát việc thực hiện khuyến nghị của UNESCO ở Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đăk Nông

Rà soát việc thực hiện khuyến nghị của UNESCO ở Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đăk Nông

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng đã phối hợp với các chuyên gia Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Việt Nam tổ chức khảo sát, đánh giá hiện trạng các tuyến, điểm trong vùng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông. Đây là hoạt động quan trọng nhằm rà soát việc thực hiện các khuyến nghị của UNESCO, chuẩn bị cho kỳ tái thẩm định danh hiệu dự kiến diễn ra vào năm 2027.

Lan tỏa bản sắc, hình ảnh vùng cao Lai Châu

Lan tỏa bản sắc, hình ảnh vùng cao Lai Châu

Sáng 2/6, Ban tổ chức Cuộc thi sáng tác các tác phẩm văn học nghệ thuật viết về Lai Châu tổ chức lễ phát động cuộc thi với chủ đề “Lai Châu - Mạch nguồn văn hóa, tiềm năng, động lực phát triển”. Lễ phát động được tổ chức bằng hình thức trực tiếp kết hợp với trực tuyến từ điểm cầu tỉnh đến điểm cầu 36 xã, phường trong tỉnh.

Phật giáo Nam tông và sứ mệnh bảo tồn bản sắc văn hóa vùng đồng bào Khmer

Phật giáo Nam tông và sứ mệnh bảo tồn bản sắc văn hóa vùng đồng bào Khmer

Tại thành phố Cần Thơ, Phật giáo Nam tông tiếp tục thể hiện rõ vai trò trụ cột trong việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer. Không chỉ là điểm tựa tâm linh thiêng liêng, thiết chế này còn là không gian giáo dục, bảo vệ di sản và thắt chặt đại đoàn kết dân tộc.

Nhiều hoạt động trong 'Ngày hội gia đình' tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Nhiều hoạt động trong 'Ngày hội gia đình' tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Ngày 30/5, thông tin từ Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam cho biết, từ ngày 1 - 30/6, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội) sẽ diễn ra các hoạt động tháng 6 với chủ đề “Ngày hội gia đình”, hướng tới chào mừng kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6/2001 - 28/6/2026).

Trao truyền những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào S’tiêng

Trao truyền những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào S’tiêng

Nhằm bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn, xã Tân Hưng (thành phố Đồng Nai) vừa tổ chức công bố và trao Quyết định công nhận Câu lạc bộ Văn hóa truyền thống S’tiêng Tân Hưng. Câu lạc bộ được thành lập với 35 thành viên, trong đó Ban Chủ nhiệm gồm 7 thành viên do chị Điểu Thị Hồng giữ vai trò Chủ nhiệm.

Đồng cỏ bàng giúp ổn định cuộc sống người dân vùng biên giới Tây Nam

Đồng cỏ bàng giúp ổn định cuộc sống người dân vùng biên giới Tây Nam

Tận dụng nguồn nguyên liệu cỏ bàng sẵn có ở các vùng biên giới (giáp ranh Campuchia) thuộc tỉnh An Giang, người dân địa phương đã tạo ra nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ như, túi xách thời trang, giỏ, ví và nhiều loại vật dụng gia đình, đồ trang trí nội thất… tạo nguồn thu nhập, ổn định cuộc sống.

Văn hoá soi đường: Gìn giữ nhịp Xoan vùng đất Tổ từ mái trường

Văn hoá soi đường: Gìn giữ nhịp Xoan vùng đất Tổ từ mái trường

Là điểm sáng trong phong trào “Hát Xoan học đường” của tỉnh Phú Thọ, Trường Tiểu học Gia Cẩm, phường Việt Trì đã đưa những làn điệu Xoan cổ hòa vào nhịp sống học đường, để tiếng trống phách và câu hát giao duyên mỗi ngày ngân vang dưới mái trường gần 2.000 học sinh.

Đưa văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên đến với đất mỏ

Đưa văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên đến với đất mỏ

Ngày 28/5, Bảo tàng Đắk Lắk phối hợp với Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh tổ chức khai mạc Triển lãm “Cồng chiêng Tây Nguyên - Thanh âm từ đại ngàn”. Sự kiện diễn ra tại Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh đến hết ngày 28/6.

Đẹp nao lòng những cánh đồng lúa Sơn La

Đẹp nao lòng những cánh đồng lúa Sơn La

Cuối tháng 5, những cánh đồng lúa ở Sơn La mang đến vẻ đẹp say đắm lòng người, với sắc vàng của mùa lúa chuẩn bị chín cùng sắc xanh mướt trải dài khắp các bản làng của núi rừng Tây Bắc hùng vĩ, tạo nên bức tranh thiên nhiên yên bình, thơ mộng và đẹp đến nao lòng.

Trao truyền và phát huy văn hóa dân tộc trong trường học vùng biên

Trao truyền và phát huy văn hóa dân tộc trong trường học vùng biên

Giữa núi rừng biên giới Pà Vầy Sủ (Tuyên Quang), những điệu múa truyền thống, tiếng khèn, câu hát dân gian vẫn được các em học sinh nâng niu gìn giữ mỗi ngày. Từ mái trường vùng cao, tình yêu văn hóa dân tộc đang được thầy cô và cộng đồng bền bỉ trao truyền, góp phần gìn giữ mạch nguồn bản sắc nơi biên cương Tổ quốc.

Giữ gìn bản sắc dân tộc S’tiêng trong dòng chảy hiện đại

Giữ gìn bản sắc dân tộc S’tiêng trong dòng chảy hiện đại

Trong dòng chảy hiện đại, việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc thiểu số luôn là một hành trình nhiều tâm huyết. Với cộng đồng người S’tiêng tại Đồng Nai, những điệu múa, lời ca không chỉ là nét đẹp truyền thống mà còn là sợi dây kết nối các thế hệ. Suốt hơn ba năm qua, Câu lạc bộ văn hóa người S’tiêng BP đã trở thành nơi “giữ lửa” văn hóa, góp phần bảo tồn và phát huy những giá trị đặc sắc của dân tộc mình.

Vòng chung kết Giải đua ngựa truyền thống Bắc Hà lần thứ 19

Vòng chung kết Giải đua ngựa truyền thống Bắc Hà lần thứ 19

Sáng 24/5/2026, vòng chung kết Giải đua ngựa truyền thống Bắc Hà lần thứ 19 diễn ra sôi động tại sân vận động trung tâm xã Bắc Hà, thu hút hàng nghìn người dân và du khách đến theo dõi, cổ vũ. Đây là điểm nhấn đặc biệt trong chuỗi hoạt động Festival mùa Hè “Vang xa vó ngựa cao nguyên” năm 2026. 

Tòa Thánh Cao Đài Tây Ninh - điểm nhấn du lịch văn hóa độc đáo

Tòa Thánh Cao Đài Tây Ninh - điểm nhấn du lịch văn hóa độc đáo

Giữa vùng đất đầy nắng gió, Tòa Thánh Cao Đài Tây Ninh nổi bật với kiến trúc độc đáo, không gian thanh tịnh và những giá trị văn hóa đặc sắc. Không chỉ là trung tâm của đạo Cao Đài, nơi đây còn trở thành điểm đến hấp dẫn để du khách tìm hiểu tín ngưỡng, khám phá nét đẹp kiến trúc, văn hóa cũng như đời sống tinh thần đặc trưng của vùng Nam Bộ, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước mỗi năm.

Khai mạc Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà 2026

Khai mạc Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà 2026

Sáng 23/5, tại sân vận động trung tâm xã Bắc Hà, Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà 2026 chính thức khai mạc, thu hút đông đảo người dân và du khách trong, ngoài tỉnh tham dự. Đây là hoạt động mở đầu cho chuỗi sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch diễn ra đến hết ngày 31/5 với chủ đề “Vang xa vó ngựa cao nguyên”.

Sợi dây kết nối hồn thiêng di sản

Sợi dây kết nối hồn thiêng di sản

Cùng sự phát triển kinh tế, Đồng Nai đang thổi bùng luồng sinh khí mới vào đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số bằng việc tích cực phục dựng và duy trì các lễ hội truyền thống đặc sắc. Các địa phương không chỉ bảo tồn trọn vẹn kho tàng văn hóa phong phú của 37 dân tộc anh em, mà còn tạo sợi dây gắn kết cộng đồng bền chặt, hướng tới mục tiêu phát triển con người toàn diện.

Giữ hồn di sản giữa nhịp sống hiện đại

Giữ hồn di sản giữa nhịp sống hiện đại

Những năm qua, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn tỉnh Phú Thọ có nhiều chuyển biến tích cực. Từ việc hoàn thiện quy hoạch, tu bổ di tích đến đẩy mạnh xã hội hóa và gắn bảo tồn với phát triển du lịch, nhiều giá trị văn hóa truyền thống của vùng Đất Tổ đang tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa trong đời sống hôm nay.

Chợ phiên - nơi lưu giữ nét đẹp văn hóa vùng cao Tây Bắc

Chợ phiên - nơi lưu giữ nét đẹp văn hóa vùng cao Tây Bắc

Giữa núi rừng Tây Bắc trùng điệp, trên dải đất biên cương Lai Châu nơi 20 dân tộc cùng sinh sống, những phiên chợ vùng cao từ lâu đã trở thành điểm hẹn quen thuộc của đồng bào các dân tộc. Trong điều kiện địa hình đồi núi chia cắt, giao thông đi lại còn nhiều khó khăn, chợ phiên không chỉ đơn thuần là nơi trao đổi hàng hóa mà đã trở thành không gian văn hóa đặc sắc của đồng bào vùng cao Lai Châu.

Kết nối hợp tác trong bảo tồn văn hóa Chăm

Kết nối hợp tác trong bảo tồn văn hóa Chăm

Ngày 18/5, nhân kỷ niệm Ngày Quốc tế Bảo tàng (18/5) với chủ đề “Bảo tàng đoàn kết một thế giới đang chia rẽ”, Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng phối hợp Viện Viễn Đông Bác cổ Pháp (EFEO) tổ chức sự kiện văn hóa - khoa học nhằm tôn vinh giá trị di sản và khẳng định mối quan hệ hợp tác giữa hai đơn vị.