Kể chuyện “Đường lên Điện Biên” qua các tác phẩm mỹ thuật

Những ngày cả nước hướng về Kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ, triển lãm chuyên đề “Đường lên Điện Biên” do Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam tổ chức thể hiện sự tri ân, tưởng nhớ các thế hệ cha ông đã chiến đấu, hy sinh, góp phần làm nên Chiến thắng Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu" và khắc họa sâm đậm thêm những trang sử hào hùng của dân tộc.

"Đường lên Điện Biên" qua các tác phẩm

Những ngày này, không gian trưng bày triển lãm “Đường lên Điện Biên” tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (số 66, Nguyễn Thái Học, Ba Đình, Hà Nội) thường xuyên đón khách ghé thăm. Với phương pháp trưng bày truyền thống, kết hợp ứng dụng công nghệ trình chiếu cinemagraph và không gian tương tác trải nghiệm, triển lãm đưa người xem sống lại những khoảnh khắc của chiến trường Điện Biên Phủ năm xưa.

trien-lam-16424-1713254711894-171325471297836598296-17133371890452042693637.jpg
Tác phẩm "Kết nạp Đảng ở Điện Biên Phủ" của họa sỹ Nguyễn Sáng trưng bày tại triển lãm. Ảnh: Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam

Đó là khoảnh khắc các chiến sĩ kéo pháo vào trận địa, chuẩn bị cho chiến dịch được thể hiện qua tác phẩm "Kéo pháo", "Tô Vĩnh Diện chèn pháo" của họa sỹ Dương Hướng Minh, hay tác phẩm "Kéo pháo Điện Biên" của họa sỹ Trần Đình Thọ. Đó là những khoảnh khắc về sự hỗ trợ, đóng góp công sức của hàng chục ngàn dân công, được khắc họa rõ nét qua tác phẩm "Việt Bắc" của tác giả Đào Đức, "Tiễn nhau đi dân công" của tác giả Lưu Văn Sìn, "Cả nước ra trận" của tác giả Lưu Danh Thanh. Đó còn là tình cảm quân - dân gắn bó khăng khít, đùm bọc lẫn nhau trong thời chiến được các họa sỹ thể hiện qua các tác phẩm "Tình quân dân" của họa sĩ Nguyễn Sáng, "Đường lên Điện Biên" của họa sỹ Trần Khánh Chương…

Nhiều tác phẩm khắc họa sâu sắc, tái hiện sinh động những trận đánh hào hùng, oanh liệt tại chiến trường, như: "Đánh vào trung tâm Điện Biên Phủ" của tác giả Nguyễn Thế Vị, "Điện Biên năm ấy" của tác giả Cao Trọng Thiềm…

Đặc biệt, triển lãm còn trưng bày những tác phẩm kinh điển về tinh thần anh dũng chiến đấu của quân và dân ta, như: "Kết nạp Đảng ở Điện Biên Phủ" của tác giả Nguyễn Sáng, "Bế Văn Đàn lấy thân làm giá súng" của tác giả Lê Vinh, hay chùm ký họa chiến trường Điện Biên Phủ của họa sỹ Tô Ngọc Vân trước lúc hy sinh… Tất cả các tác phẩm đã mang đến cho công chúng những khoảnh khắc ấn tượng về chiến trường Điện Biên Phủ năm xưa, về những gian khổ, hy sinh cha ông ta đã trải qua để làm nên một Chiến thắng Điện Biên Phủ lừng lẫy.

Chia sẻ về tác phẩm "Cả nước ra trận" - đứa con tinh thần của mình đang được trưng bày tại triển lãm, nhà điêu khắc Lưu Danh Thanh cho biết, dịp kỷ niệm 50 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (năm 2004), ông theo đoàn Hội Mỹ thuật Việt Nam đi thực tế sáng tác ở Điện Biên, trong chuyến đi ấy, ông được tham quan lại những di tích chiến trường xưa, thăm bảo tàng Điện Biên, nghe nhiều câu chuyện kể liên quan đến Chiến dịch Điện Biên Phủ… Trong đó, ông ấn tượng, thích thú với hình ảnh chiếc xe thồ và quyết tâm thực hiện tác phẩm về hình ảnh độc đáo ấy.

Dừng chân trước tác phẩm "Kết nạp đảng ở Điện Biên Phủ" của họa sỹ Nguyễn Sáng, chị Phương Hà (quận Long Biên) cho biết, chị từng đọc và biết tác phẩm đã được Nhà nước công nhận là Bảo vật quốc gia, nên chị rất ấn tượng với tác phẩm này.

Theo Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam Lương Xuân Đoàn, tác phẩm "Kết nạp Đảng ở Điện Biên Phủ" của họa sỹ Nguyễn Sáng là tác phẩm lớn nhất, thành công nhất của dòng nghệ thuật hiện thực xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam vào những thập kỷ trước của thế kỷ trước. Trong tác phẩm, là hình ảnh người chiến sỹ bị thương và tổ Đảng của đơn vị đang làm lễ kết nạp Đảng cho chiến sỹ bị thương ngay tại vách chiến hào.

“Tôi nghĩ cho đến hôm nay, trải qua cả cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, nhưng chưa tác phẩm nào vượt qua nổi tác phẩm này của danh họa Nguyễn Sáng. Điều đó cho thấy, tấm lòng, tâm hồn người nghệ sĩ luôn hướng về những điều lớn lao của đất nước của dân tộc”, họa sĩ Lương Xuân Đoàn chia sẻ.

Chị Nguyễn Minh Tâm, đến từ quận Thanh Xuân chia sẻ, chị rất ấn tượng với các tác phẩm mỹ thuật về Điện Biên Phủ trưng bày tại triển lãm. Đặc biệt là hình ảnh Anh hùng Tô Vĩnh Diện lấy thân mình chèn pháo trong tác phẩm của họa sỹ Dương Hướng Minh, hay hình ảnh Bế Văn Đàn lấy thân mình làm giá súng… đã để lại ấn tượng sâu sắc với chị.

Theo họa sĩ Lương Xuân Đoàn, những hình ảnh họa sĩ Dương Hướng Minh ghi giữ lại giây khắc Anh hùng Tô Vĩnh Diện lấy thân mình chèn pháo hay hình ảnh Bế Văn Đàn lấy thân mình làm giá súng trong tác phẩm của họa sĩ Lê Vinh… cho thấy sự hy sinh không thể nói bằng lời của các chiến sỹ Điện Biên. Những hình tượng ấy cho chúng ta thấy lại trang sử hào hùng của Điện Biên.

Mạch nguồn cảm xúc vô tận

Họa sĩ Lương Xuân Đoàn, Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam chia sẻ, triển lãm là sự sự kiện hết sức ý nghĩa, đầy tình cảm của thế hệ đến sau đối với thời kỳ 9 năm kháng chiến chống Pháp của dân tộc ta. Nhìn lại những tác phẩm của các nghệ sĩ, dù là trực tiếp ở mặt trận hay sau này, cũng thấy rằng, đây là những trang sử ký đẹp đẽ nhất được lưu giữ lại bằng ngôn ngữ của mỹ thuật. Dù các tác phẩm được thể hiện bằng chất liệu sơn dầu, sơn mài, lụa hay chỉ những ký họa bằng bút chì, bút sắt… nhưng đó là những chân nét xúc động nhất, rung động nhất mà con mắt của người nghệ sĩ nhìn thấy được và hóa thạch trên tác phẩm của mình. Có thể thấy, Chiến thắng Điện Biên Phủ, hình ảnh người chiến sĩ, hình ảnh anh Bộ đội Cụ Hồ chưa bao giờ cũ, vẫn luôn là mạch nguồn cảm xúc vô tận cho các thế hệ nghệ sĩ hôm nay và mai sau.

Theo họa sĩ Lương Xuân Đoàn, 70 tác phẩm trưng bày tại triển lãm “Đường lên Điện Biên” được Bảo tàng Mỹ thuật lưu giữ là tài sản vô giá mà hôm nay chúng ta được chứng kiến. Đó đều là tiếng lòng của người nghệ sĩ đối với Điện Biên, hướng về Điện Biên. Từ những tác phẩm thể hiện tinh thần chiến đấu, anh dũng hy sinh, hay tác phẩm khắc họa tình quân dân, thể hiện tình đoàn kết của dân tộc ta…, đều là những hình ảnh trực quan, sinh động để giúp công chúng hiểu hơn về lịch sử, về quân đội từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu…

Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam Nguyễn Anh Minh chia sẻ, trong những năm tháng ác liệt của Chiến dịch Điện Biên Phủ, cùng với những đoàn quân ra trận năm ấy, đã có nhiều văn nghệ sĩ theo tiếng gọi của Bác Hồ, rời xa cuộc sống nơi đô thị phồn hoa, dấn thân theo kháng chiến, trực tiếp tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ. Để rồi, bằng những cảm nhận và sự sáng tạo, các nghệ sĩ đã ghi lại chân thực, sinh động hình ảnh của cuộc sống, chiến đấu đầy gian khổ, hy sinh nhưng cũng không kém phần lãng mạn của quân và dân ta. Những hình ảnh đó được các nghệ sĩ thể hiện qua các tác phẩm nghệ thuật và 70 tác phẩm trưng bày tại triển lãm “Đường lên Điện Biên” là một phần trong số đó.

Ông Nguyễn Anh Minh khẳng định: Chiến thắng Điện Biên Phủ là trang sử vẻ vang, là biểu tượng cao đẹp về ý chí quật cường của những tấm gương hy sinh thân mình vì chiến thắng của dân tộc. Đề tài về Chiến thắng Điện Biên Phủ vẫn luôn là niềm hứng khởi, là mạch nguồn sáng tạo cho nhiều thế hệ nghệ sĩ. Các tác giả thể hiện tác phẩm với lòng biết ơn, sự cảm phục dành cho những người đã chiến đấu, hy sinh vì độc lập dân tộc. Đặc biệt, tấm gương hy sinh của họa sĩ, liệt sĩ Tô Ngọc Vân tại Điện Biên Phủ, cùng với những bức ký họa vô cùng quý giá ông để lại đã góp phần khắc hoạ sâu đậm thêm những trang sử hào hùng của dân tộc.

Triển lãm "Đường lên Điện Biên" được tổ chức nhân Kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ đồng thời là dịp để giáo dục cho thế hệ hôm nay và mai sau về tinh thần yêu nước, ý chí quyết chiến, quyết thắng; về tinh thần của sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Đây cũng là dịp để mỗi người bày tỏ sự tri ân, tưởng nhớ các thế hệ cha ông đã chiến đấu, hy sinh góp phần vào Chiến thắng Điện Biên Phủ vĩ đại "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu" Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam nhấn mạnh.

Phương Lan

(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Văn hóa Chăm: 'Mỏ vàng' còn nhiều dư địa khai mở

Văn hóa Chăm: 'Mỏ vàng' còn nhiều dư địa khai mở

Là những địa phương sở hữu kho tàng văn hóa Chăm độc đáo và phong phú, những năm qua Khánh Hòa và Lâm Đồng đã có nhiều giải pháp để thu hút các nguồn lực đầu tư, tạo giá trị gia tăng từ kho tàng văn hóa.

Xây dựng văn hóa, con người trở thành sức mạnh nội sinh

Xây dựng văn hóa, con người trở thành sức mạnh nội sinh

Sau hợp nhất ba tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình, tỉnh Phú Thọ hiện trở thành địa phương có không gian văn hóa rộng lớn, hội tụ nhiều giá trị đặc sắc của vùng đất cội nguồn dân tộc, văn hóa đồng bằng Bắc Bộ và văn hóa miền núi Tây Bắc. 

Giữ hồn văn hóa Chăm từ những 'di sản sống'

Giữ hồn văn hóa Chăm từ những 'di sản sống'

Văn hóa Chăm là một bộ phận quan trọng trong nền văn hóa đa dạng của Việt Nam. Trải qua nhiều thế kỷ, hệ thống di sản văn hóa Chăm vẫn lưu giữ những giá trị độc đáo về lịch sử, kiến trúc, tín ngưỡng và đời sống cộng đồng.

Du lịch bền vững nhìn từ di sản Phật giáo Nam tông Khmer

Du lịch bền vững nhìn từ di sản Phật giáo Nam tông Khmer

Hàng trăm năm qua, những mái chùa Phật giáo Nam tông vừa là điểm tựa tín ngưỡng, vừa là nơi lưu giữ di sản của đồng bào Khmer. Giờ đây, khi “guồng quay” du lịch chạm đến từng phum sóc, những không gian thiêng liêng ấy nhanh chóng trở thành điểm đến đầy sức hút.

Biến khó khăn thành lợi thế, Tây Yên Tử chuyển mình mạnh mẽ

Biến khó khăn thành lợi thế, Tây Yên Tử chuyển mình mạnh mẽ

Đồng bào dân tộc Dao ở xã Tây Yên Tử (tỉnh Bắc Ninh) sở hữu nhiều di sản văn hóa đặc sắc. Thời gian qua, cấp ủy, chính quyền địa phương đã triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào người Dao, nhất là việc gìn giữ tiếng nói, trang phục, nghề thêu, dân ca và các nghi lễ truyền thống gắn với phát triển du lịch cộng đồng... Đây cũng là việc cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị ngày 7/1/2026 về phát triển văn hóa Việt Nam.

Không để mai một di sản văn hóa quý báu của cha ông

Không để mai một di sản văn hóa quý báu của cha ông

Câu lạc bộ múa dân tộc xã Nha Bích (thành phố Đồng Nai) ra đời năm 2021, đến nay đã thu hút 35 thành viên, chia thành nhóm múa đương đại và nhóm múa dân tộc. Đây là lực lượng nòng cốt đoàn kết, tập hợp thanh niên là người đồng bào dân tộc thiểu số xã Nha Bích.

Để di sản hát then, đàn tính tiếp tục truyền lửa trong thời đại công nghệ số

Để di sản hát then, đàn tính tiếp tục truyền lửa trong thời đại công nghệ số

Cao Bằng được biết đến là quê hương của hát then, đàn tính. Để lời then tiếng tính không chỉ vang lên ở mỗi nếp nhà, mà còn lan tỏa sâu rộng, những nghệ nhân, người truyền lửa cùng sự định hướng của ngành du lịch và chính quyền các cấp đã góp phần gìn giữ giá trị bền vững của quê hương giữa dòng chảy hiện đại.

Rà soát việc thực hiện khuyến nghị của UNESCO ở Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đăk Nông

Rà soát việc thực hiện khuyến nghị của UNESCO ở Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đăk Nông

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng đã phối hợp với các chuyên gia Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Việt Nam tổ chức khảo sát, đánh giá hiện trạng các tuyến, điểm trong vùng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông. Đây là hoạt động quan trọng nhằm rà soát việc thực hiện các khuyến nghị của UNESCO, chuẩn bị cho kỳ tái thẩm định danh hiệu dự kiến diễn ra vào năm 2027.

Lan tỏa bản sắc, hình ảnh vùng cao Lai Châu

Lan tỏa bản sắc, hình ảnh vùng cao Lai Châu

Sáng 2/6, Ban tổ chức Cuộc thi sáng tác các tác phẩm văn học nghệ thuật viết về Lai Châu tổ chức lễ phát động cuộc thi với chủ đề “Lai Châu - Mạch nguồn văn hóa, tiềm năng, động lực phát triển”. Lễ phát động được tổ chức bằng hình thức trực tiếp kết hợp với trực tuyến từ điểm cầu tỉnh đến điểm cầu 36 xã, phường trong tỉnh.

Phật giáo Nam tông và sứ mệnh bảo tồn bản sắc văn hóa vùng đồng bào Khmer

Phật giáo Nam tông và sứ mệnh bảo tồn bản sắc văn hóa vùng đồng bào Khmer

Tại thành phố Cần Thơ, Phật giáo Nam tông tiếp tục thể hiện rõ vai trò trụ cột trong việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer. Không chỉ là điểm tựa tâm linh thiêng liêng, thiết chế này còn là không gian giáo dục, bảo vệ di sản và thắt chặt đại đoàn kết dân tộc.

Nhiều hoạt động trong 'Ngày hội gia đình' tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Nhiều hoạt động trong 'Ngày hội gia đình' tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Ngày 30/5, thông tin từ Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam cho biết, từ ngày 1 - 30/6, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội) sẽ diễn ra các hoạt động tháng 6 với chủ đề “Ngày hội gia đình”, hướng tới chào mừng kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6/2001 - 28/6/2026).

Trao truyền những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào S’tiêng

Trao truyền những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào S’tiêng

Nhằm bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn, xã Tân Hưng (thành phố Đồng Nai) vừa tổ chức công bố và trao Quyết định công nhận Câu lạc bộ Văn hóa truyền thống S’tiêng Tân Hưng. Câu lạc bộ được thành lập với 35 thành viên, trong đó Ban Chủ nhiệm gồm 7 thành viên do chị Điểu Thị Hồng giữ vai trò Chủ nhiệm.

Đồng cỏ bàng giúp ổn định cuộc sống người dân vùng biên giới Tây Nam

Đồng cỏ bàng giúp ổn định cuộc sống người dân vùng biên giới Tây Nam

Tận dụng nguồn nguyên liệu cỏ bàng sẵn có ở các vùng biên giới (giáp ranh Campuchia) thuộc tỉnh An Giang, người dân địa phương đã tạo ra nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ như, túi xách thời trang, giỏ, ví và nhiều loại vật dụng gia đình, đồ trang trí nội thất… tạo nguồn thu nhập, ổn định cuộc sống.

Văn hoá soi đường: Gìn giữ nhịp Xoan vùng đất Tổ từ mái trường

Văn hoá soi đường: Gìn giữ nhịp Xoan vùng đất Tổ từ mái trường

Là điểm sáng trong phong trào “Hát Xoan học đường” của tỉnh Phú Thọ, Trường Tiểu học Gia Cẩm, phường Việt Trì đã đưa những làn điệu Xoan cổ hòa vào nhịp sống học đường, để tiếng trống phách và câu hát giao duyên mỗi ngày ngân vang dưới mái trường gần 2.000 học sinh.

Đưa văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên đến với đất mỏ

Đưa văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên đến với đất mỏ

Ngày 28/5, Bảo tàng Đắk Lắk phối hợp với Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh tổ chức khai mạc Triển lãm “Cồng chiêng Tây Nguyên - Thanh âm từ đại ngàn”. Sự kiện diễn ra tại Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh đến hết ngày 28/6.

Đẹp nao lòng những cánh đồng lúa Sơn La

Đẹp nao lòng những cánh đồng lúa Sơn La

Cuối tháng 5, những cánh đồng lúa ở Sơn La mang đến vẻ đẹp say đắm lòng người, với sắc vàng của mùa lúa chuẩn bị chín cùng sắc xanh mướt trải dài khắp các bản làng của núi rừng Tây Bắc hùng vĩ, tạo nên bức tranh thiên nhiên yên bình, thơ mộng và đẹp đến nao lòng.

Trao truyền và phát huy văn hóa dân tộc trong trường học vùng biên

Trao truyền và phát huy văn hóa dân tộc trong trường học vùng biên

Giữa núi rừng biên giới Pà Vầy Sủ (Tuyên Quang), những điệu múa truyền thống, tiếng khèn, câu hát dân gian vẫn được các em học sinh nâng niu gìn giữ mỗi ngày. Từ mái trường vùng cao, tình yêu văn hóa dân tộc đang được thầy cô và cộng đồng bền bỉ trao truyền, góp phần gìn giữ mạch nguồn bản sắc nơi biên cương Tổ quốc.

Giữ gìn bản sắc dân tộc S’tiêng trong dòng chảy hiện đại

Giữ gìn bản sắc dân tộc S’tiêng trong dòng chảy hiện đại

Trong dòng chảy hiện đại, việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc thiểu số luôn là một hành trình nhiều tâm huyết. Với cộng đồng người S’tiêng tại Đồng Nai, những điệu múa, lời ca không chỉ là nét đẹp truyền thống mà còn là sợi dây kết nối các thế hệ. Suốt hơn ba năm qua, Câu lạc bộ văn hóa người S’tiêng BP đã trở thành nơi “giữ lửa” văn hóa, góp phần bảo tồn và phát huy những giá trị đặc sắc của dân tộc mình.

Vòng chung kết Giải đua ngựa truyền thống Bắc Hà lần thứ 19

Vòng chung kết Giải đua ngựa truyền thống Bắc Hà lần thứ 19

Sáng 24/5/2026, vòng chung kết Giải đua ngựa truyền thống Bắc Hà lần thứ 19 diễn ra sôi động tại sân vận động trung tâm xã Bắc Hà, thu hút hàng nghìn người dân và du khách đến theo dõi, cổ vũ. Đây là điểm nhấn đặc biệt trong chuỗi hoạt động Festival mùa Hè “Vang xa vó ngựa cao nguyên” năm 2026. 

Tòa Thánh Cao Đài Tây Ninh - điểm nhấn du lịch văn hóa độc đáo

Tòa Thánh Cao Đài Tây Ninh - điểm nhấn du lịch văn hóa độc đáo

Giữa vùng đất đầy nắng gió, Tòa Thánh Cao Đài Tây Ninh nổi bật với kiến trúc độc đáo, không gian thanh tịnh và những giá trị văn hóa đặc sắc. Không chỉ là trung tâm của đạo Cao Đài, nơi đây còn trở thành điểm đến hấp dẫn để du khách tìm hiểu tín ngưỡng, khám phá nét đẹp kiến trúc, văn hóa cũng như đời sống tinh thần đặc trưng của vùng Nam Bộ, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước mỗi năm.

Khai mạc Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà 2026

Khai mạc Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà 2026

Sáng 23/5, tại sân vận động trung tâm xã Bắc Hà, Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà 2026 chính thức khai mạc, thu hút đông đảo người dân và du khách trong, ngoài tỉnh tham dự. Đây là hoạt động mở đầu cho chuỗi sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch diễn ra đến hết ngày 31/5 với chủ đề “Vang xa vó ngựa cao nguyên”.