Sóc Trăng là "mái nhà chung" của cộng đồng 3 dân tộc anh em Kinh – Khmer – Hoa sinh sống cộng cư với nhau. Mỗi dân tộc đều có những nét văn hóa đặc sắc, riêng biệt. Trong quá trình sinh sống, đã có sự giao thoa về văn hóa giữa các dân tộc kéo dài trên 300 năm. Chính điều đó đã tạo nên bản sắc văn hóa vô cùng độc đáo của người dân tỉnh Sóc Trăng, đặc biệt là các lễ hội ở Sóc Trăng rất đa dạng, phong phú, diễn ra quanh năm và thể hiện nét văn hóa tâm linh tín ngưỡng tốt đẹp của người dân sinh sống trong vùng
Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Sóc Trăng Trần Minh Lý cho biết, hiện nay trên địa bàn có 14 lễ hội thuộc loại hình lễ hội truyền thống (lễ hội tại các di tích lịch sử văn hóa, lễ hội dân gian). Các lễ hội khi diễn ra đều bảo đảm đúng thủ tục, thông báo đến cơ quan quản lý trước khi tổ chức lễ hội. Các lễ hội ở Sóc Trăng được tổ chức phù hợp với thuần phong mỹ tục, điều kiện kinh tế của mỗi địa phương, tạo không khí lành mạnh, phấn khởi cuốn hút rất đông du khách đến tham quan, trải nghiệm.
Thiếu nữ Khmer trong trang phục truyền thống diễu hành dâng hoa quả vào dịp Tết cổ truyền Chol Chnam Thmay tại chùa Sro Lôn (Chén Kiểu) ở xã Đại Tâm, huyện Mỹ Xuyên. Ảnh: An Hiếu
Nổi bật nhất là Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây của đồng bào Khmer và tục đắp núi cát. Đây là lễ tục tạo công đức, cầu phước cho gia đình… Qua đó, còn thể hiện sự đoàn kết của phật tử và sư sãi trong việc chăm lo cho chùa, nơi được ví như trung tâm sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng tôn giáo của đồng bào Khmer. Có thể nói, tục đắp núi cát là một tập tục truyền thống, tốt đẹp của đồng bào Khmer, dù có nhiều sự tích khác nhau, nhưng mục đích vẫn tưởng nhớ đến ông bà, tổ tiên, tích nhiều công đức cho cuộc sống hiện tại và mai sau. Việc duy trì tập tục này đã góp phần vào việc bảo tồn, gìn giữ những giá trị truyền thống văn hóa tốt đẹp của đồng bào Khmer.
Cùng với Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây, đồng bào còn có Lễ hội Oóc Om Bóc (tục gọi cúng trăng hay lễ đúc cốm dẹp) và đua ghe Ngo (diễn ra từ ngày 14 – 15/10 âm lịch). Sau lễ cúng trăng, các gia đình đến chùa xem thả đèn gió, đèn Lôipratip (đèn nước – hoa đăng). Năm 2022, Tổ chức Guinness Việt Nam đã trao Quyết định và bằng công nhận Kỷ lục Guinness “Lễ hội Oóc Om Bóc – Đua ghe Ngo Sóc Trăng có số lượng ghe ngo và vận động viên đông nhất” và nhiều lễ hội khác đã quy tụ rất đông người dân trong và ngoài tỉnh đến xem.
Chùa Sro Lôn (chùa Chén Kiểu) ở xã Đại Tâm, huyện Mỹ Xuyên rộn ràng, lộng lẫy trong những ngày lễ, hội truyền thống của người Khmer. Ảnh: An Hiếu
Để bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa các lễ hội trên địa bàn tỉnh, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Sóc Trăng cho biết Sở đẩy mạnh công tác tuyên truyền các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác tổ chức và quản lý lễ hội, đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm các quy định tại nơi tổ chức lễ hội. Ngành Văn hóa quan tâm, chú trọng đến các nghi thức, các trò diễn nói về sự tích về lễ hội (chọn lọc những nét đặc sắc, tiêu biểu nhất để xây dựng kịch bản; vừa để giáo dục nghi lễ truyền thống, vừa thu hút gây sự chú ý, lôi cuốn đối với người xem lẫn người diễn); tăng cường vận động người có uy tín, nghệ nhân dân gian am hiểu về nguồn gốc của các lễ hội để từ đó tổ chức phục dựng lại một số lễ hội có nguy cơ bị thất truyền.
So kè quyết liệt trong chặng đua nước rút giữa các đội ghe Ngo nam tại Giải đua ghe Ngo và tuần Lễ hội Ok Om Bok - Đua ghe Ngo của đồng bào Khmer Sóc Trăng. Ảnh: Trung Hiếu - TTXVN
Khi tổ chức các lễ hội, ngành Văn hóa phối hợp với các đơn vị tổ chức tăng cường các hoạt động văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao... khôi phục các trò chơi dân gian, phục vụ nhu cầu vui chơi, giải trí của các dân tộc anh em, phù hợp từng loại hình lễ hội. Địa phương cũng đẩy mạnh công tác xã hội hóa, có cơ chế ưu đãi khuyến khích cũng như tạo điều kiện cho các nhà đầu tư quan tâm khai thác và tổ chức lễ hội; kế hoạch sửa chữa trùng tu tôn tạo di tích; tích hợp với các chính sách phát triển du lịch theo từng giai đoạn cụ thể, nhằm khai thác, quảng bá về văn hoá, về lễ hội độc đáo về vùng đất con người địa phương của tỉnh Sóc Trăng.
Nhật Bình
