Tối 17/4 (tức ngày 20/3 năm Ất Tỵ), tại Di tích quốc gia đặc biệt Tháp Bà Ponagar ở thành phố Nha Trang, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa tổ chức khai mạc Lễ hội Tháp Bà Ponagar năm 2025. Lễ hội đã thu hút hàng nghìn lượt người dân địa phương, du khách trong nước và quốc tế, đặc biệt là đồng bào Chăm từ các tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận, khu vực Tây Nguyên cùng về tham dự.
Trong không khí trang nghiêm, thấm đẫm sắc màu văn hóa truyền thống, lễ khai mạc diễn ra với sự tham dự của đại diện Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, lãnh đạo tỉnh Khánh Hòa và các tỉnh bạn, các ban, ngành, tổ chức chính trị - xã hội, các vị chức sắc tôn giáo, cùng đông đảo nhân dân và du khách thập phương.
Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Đinh Văn Thiệu – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa, Trưởng ban Tổ chức lễ hội nhấn mạnh: “Lễ hội Tháp Bà Ponagar là nét đẹp văn hóa tâm linh tiêu biểu, thể hiện lòng tôn kính đối với Thiên Y Thánh Mẫu Ana – người Mẹ xứ sở trong tín ngưỡng dân gian Nam Trung Bộ. Qua nhiều thế kỷ, lễ hội không chỉ góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc mà còn thắt chặt tinh thần đoàn kết cộng đồng, lan tỏa những giá trị nhân văn sâu sắc.”
Sau lời phát biểu, ông Nguyễn Tấn Tuân- Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa đã thực hiện nghi thức đánh trống khai hội, mở đầu cho mùa lễ hội năm nay. Tiếng trống vang vọng giữa không gian linh thiêng như kết nối quá khứ với hiện tại, thể hiện sự giao hòa giữa trời – đất – người và thần linh, báo hiệu lễ hội chính thức bắt đầu, mang lại không khí phấn khởi, trang trọng và thiêng liêng.
Chương trình nghệ thuật sân khấu hóa với chủ đề “Huyền thoại Mẹ xứ sở” đã để lại nhiều cảm xúc trong lòng người xem. Thông qua âm nhạc, ánh sáng và các tiết mục múa hát dân gian, hình tượng Thiên Y Ana – người đã gieo mầm sự sống, dạy dân trồng lúa, dệt vải, tạo nên nền văn minh Chăm Pa rực rỡ – được tái hiện đầy xúc động. Người là hiện thân của tình yêu thương, của lòng bao dung và là chốn tựa tâm linh của biết bao thế hệ người dân phương Nam.
Từ đầu mùa lễ hội đến nay, mỗi ngày có hơn 100 đoàn khách đăng ký tham gia. Nhiều đoàn đến từ các tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận, Đắk Lắk, Gia Lai, Lâm Đồng, Kon Tum… góp phần làm nên sắc màu phong phú, đa dạng cho lễ hội. Bên cạnh các nghi thức truyền thống như lễ thay y Mẫu, lễ thả hoa đăng trên sông Cái, rước kiệu quanh khu dân cư, lễ dâng hương, lễ cầu quốc thái dân an, lễ tế cổ truyền…, lễ hội còn có các hoạt động văn hóa đặc sắc như múa bóng, hát bội, hát văn, trò chơi dân gian, trình diễn kỹ nghệ làm gốm, dệt thổ cẩm của đồng bào Chăm.
Lễ hội Tháp Bà Ponagar năm 2025 kéo dài đến hết ngày 20/4. Đây không chỉ là dịp để cộng đồng tưởng nhớ, tri ân Thiên Y Ana mà còn là cơ hội gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị của di sản văn hóa cha ông để lại, để nơi đây mãi là biểu tượng thiêng liêng của lòng tri ân, niềm tin và khát vọng của con người.
Tháp Bà Ponagar là quần thể kiến trúc Chăm Pa độc đáo được xây dựng từ thế kỷ VIII, tọa lạc trên ngọn đồi cách biển vịnh Nha Trang chỉ vài trăm mét. Di tích này không chỉ có giá trị về lịch sử, hoạt động văn hóa, tôn giáo, nơi đây còn lưu giữ nhiều giá trị nghệ thuật về kiến trúc, điêu khắc và bia ký Chăm cổ. Năm 1979, Tháp Bà Ponagar được công nhận là di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia, và đến năm 2012, lễ hội này được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Ngày 17/1/2025, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký Bằng xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt Tháp Bà Ponagar. Với sự kết hợp hài hòa giữa tín ngưỡng dân gian và bản sắc văn hóa độc đáo, Lễ hội Tháp Bà Ponagar ngày càng khẳng định vị thế trong đời sống tinh thần người dân, đồng thời trở thành điểm nhấn thu hút du lịch văn hóa tâm linh của tỉnh Khánh Hòa nói riêng và cả nước nói chung.
Đặng Tuấn
