Tháng Giêng là thời điểm các lễ hội Xuân diễn ra trên khắp mọi miền đất nước, thu hút đông đảo du khách tham gia, đòi hỏi công tác tổ chức lễ hội phải được thực hiện nghiêm túc. Những năm gần đây, công tác quản lý và tổ chức lễ hội trong cả nước đã có những chuyển biến tích cực từ trung ương đến địa phương, giúp người dân có cơ hội du Xuân an toàn, lành mạnh, văn minh, tiết kiệm, phù hợp với truyền thống văn hóa và phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc.
Nhiều hoạt động phong phú
Nhiều lễ hội lớn, nhỏ liên tiếp diễn ra trong những ngày đầu năm mới với nhiều hoạt động phong phú, hấp dẫn đã tạo nên không khí vui tươi, phấn khởi trong những ngày đầu Xuân trên khắp mọi miền đất nước.
Hội Lim (Bắc Ninh) là một trong những lễ hội đầu năm luôn thu hút sự quan tâm của đông đảo du khách gần xa. Đây là lễ hội vùng của 3 xã thuộc tổng Nội Duệ xưa, nay gồm: Thị trấn Lim, xã Nội Duệ và xã Liên Bão thuộc huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. Lễ hội năm nay, bên cạnh phần nghi lễ truyền thống, phần hội diễn ra nhiều hoạt động sôi nổi tại trung tâm đồi Lim, hồ điều hòa Vân Tương (thị trấn Lim) và một số khu vực lân cận với phong phú hoạt động trình diễn dân ca Quan họ, trình diễn thư pháp, hội thơ, triển lãm tư liệu, hiện vật bảo tồn di sản dân ca Quan họ Bắc Ninh...
Năm nay, Ban tổ chức Hội Lim bố trí thêm lán Quan họ dành cho Câu lạc bộ măng non. Theo đó, các em có độ tuổi từ 4 -15, đang sinh hoạt trong các câu lạc bộ của xã và được các nghệ nhân truyền dạy những câu hát, lề lối Quan họ. Đại diện Ban tổ chức cho biết, việc tăng thêm các lán dành cho thế hệ măng non góp phần nhằm bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc và lan tỏa tình yêu Quan họ tới thế hệ trẻ.
Không gian đồi Lim rộng mở từ sân đình đến cửa chùa, từ các phương đình, lán trại Quan họ đến sân khấu, dưới thuyền; từ nơi đông hội đến nhà chứa trong vùng, khắp các làng Lũng Giang, Lũng Sơn, Duệ Đông, Đình Cả, Lộ Bao, Duệ Khánh, Hoài Thị, Hoài Thượng, Hoài Trung, Bái Uyên… đâu đâu cũng thấy những liền anh, liền chị trẩy hội và ca hát, để du khách gần xa có cơ hội được sống, được trải nghiệm nghe hát Quan họ ở nhiều không gian, địa điểm khác nhau.
Lễ hội đền Trần (Thái Bình) năm 2025 cũng diễn ra với nhiều hoạt động phong phú như lễ bái yết và dâng hương, lễ rước nước, lễ khai ấn, các hoạt động văn hóa, thể thao, trò chơi dân gian như: thi cỗ cá, gói bánh chưng, pháo đất, têm trầu cánh phượng, kéo lửa nấu cơm, kéo co, cờ tướng, liên hoan hát văn… Đặc biệt, năm nay, chương trình nghệ thuật “Rạng rỡ Thái Bình - miền Thánh Mẫu, đất Thánh nhân, dấu thiêng Phật pháp” được đầu tư công phu, sáng tạo, có điểm nhấn hơn, vừa giúp du khách hiểu thêm về những câu chuyện văn hóa, lịch sử gắn với vùng đất Thái Bình, vừa mang đến cho du khách nhiều trải nghiệm đáng nhớ.
Nhiều lễ hội lớn như Lễ hội Yên Tử (Quảng Ninh), Lễ hội chùa Bái Đính (Ninh Bình) và lễ hội ở các địa phương khác cũng diễn ra vui tươi, lành mạnh và an toàn.
Chị Thu Trang (Hà Nội) chia sẻ, do đặc thù công việc, từ đầu năm đến nay, chị đã tham gia nhiều lễ hội Xuân, trong đó có những lễ hội lớn như Hội Gò Đống Đa, Hội Chùa Hương (Hà Nội), Hội Bái Đính (Ninh Bình), Hội Đền Trần (Nam Định)… Chị Thu Trang đánh giá, so với những năm trước, công tác tổ chức lễ hội đang ngày càng đi vào nề nếp, giúp du khách thập phương khi tham dự lễ hội có những trải nghiệm thú vị và thoải mái trong những ngày đầu Xuân năm mới.
Nỗ lực cho một mùa lễ hội an toàn
Theo đánh giá của Cục Văn hóa cơ sở (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), đầu năm luôn là thời điểm nóng, cao điểm của mùa lễ hội. Năm nay, các lễ hội diễn ra ổn định, an toàn và có nhiều chuyển biến tích cực, bởi các địa phương đã thực hiện nghiêm túc các văn bản chỉ đạo của Ban Bí thư, Thủ tướng Chính phủ về hoạt động lễ hội đầu Xuân Ất Tỵ. Theo đó, ngay từ đầu năm, các địa phương đã chủ động xây dựng kế hoạch, ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn về công tác tổ chức và quản lý lễ hội tại địa phương, trong đó có chú trọng đến các nhóm giải pháp liên quan đến an toàn giao thông, vệ sinh thực phẩm, vệ sinh môi trường, niêm yết về giá cả dịch vụ, đảm bảo công tác phòng, chống cháy nổ…
Vài năm trở lại đây, hoạt động quản lý lễ hội được thực hiện theo cách phân cấp phân quyền rõ hơn, đem lại những thay đổi tích cực. Địa phương quyết, địa phương bàn, địa phương làm và chịu trách nhiệm… từ đó, công tác tổ chức, triển khai thực hiện cũng bài bản, chính quy và đi vào nề nếp hơn.
Mùa lễ hội 2025 là năm thứ 2 các địa phương thực hiện triển khai "Bộ tiêu chí về môi trường văn hóa trong lễ hội truyền thống" do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành, cùng với những căn cứ pháp lý khác có liên quan, các cơ quan quản lý và địa phương đưa ra những quy định phù hợp với thực tiễn của từng địa phương, cũng như từng lĩnh vực, từng lễ hội, từ đó có phương thức quản lý sâu sát hơn trong thực tiễn.
Một trong những điểm đáng khích lệ là trong mùa lễ hội năm nay, nhiều địa phương đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong tổ chức quản lý, nhất là các dịch vụ liên quan lễ hội. Đơn cử như việc áp dụng quét mã QR đối với vé gửi xe ở Hồ Tây, hay vé điện tử tích hợp ở chùa Hương… giúp tránh được việc thu giá dịch vụ tùy tiện, người dân thuận tiện hơn trong khi tham gia lễ hội.
Để lễ hội ngày càng an toàn, lành mạnh, văn minh, tiết kiệm và phù hợp với truyền thống văn hóa và phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc, ngày 6/2 vừa qua, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy đã ký ban hành Công văn số 418/BVHTTDL-VHCS gửi UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc bảo đảm thực hiện nếp sống văn minh, an toàn, tiết kiệm trong các hoạt động lễ hội sau Tết Nguyên đán Ất Tỵ và Lễ hội Xuân năm 2025.
Theo đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch yêu cầu Ban tổ chức lễ hội tại các địa phương thực hiện nghiêm quy định tại Nghị định số 110/2018/NĐ-CP; Quyết định số 2068/QĐ-BVHTTDL ngày 3/8/ 2023 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành “Bộ tiêu chí về môi trường văn hóa trong lễ hội truyền thống” và các văn bản pháp luật có liên quan nhằm tổ chức lễ hội bảo đảm an ninh trật tự, an toàn, tiết kiệm, phù hợp với nếp sống văn minh, truyền thống văn hóa của dân tộc và phong tục, tập quán tốt đẹp của từng địa phương.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch lưu ý, không tổ chức lễ hội tràn lan, gây tốn kém, lãng phí thời gian, tiền bạc của nhân dân, xã hội và Nhà nước; rà soát khu vực dịch vụ bảo đảm không lấn chiếm khuôn viên di tích; thực hiện các biện pháp bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn sông nước, phòng, chống cháy nổ và vệ sinh công cộng.
Cùng với đó, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động, nâng cao ý thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành, địa phương, nhân dân và khách du lịch, đặc biệt, cán bộ, công chức, viên chức, đảng viên phải thực hiện nghiêm các quy định pháp luật về tổ chức và tham dự lễ hội; vận động nhân dân không đốt đồ mã, vàng mã tràn lan, gây tốn kém, lãng phí, bảo đảm an toàn, tiết kiệm, bảo vệ môi trường, phòng, chống cháy nổ… tất cả nhằm nỗ lực mang đến cho nhân dân cả nước một mùa lễ hội an toàn, tiết kiệm, văn minh, để lễ hội để phát huy giá trị văn hóa truyền thống, đóng góp tích cực vào đời sống xã hội.
Phương Hà
