Trải nghiệm một mùa thu đậm bản sắc vùng cao

Trong bối cảnh thời đại công nghệ số, giới trẻ ít mặn mà với các giá trị văn hóa truyền thống. Tuy nhiên, tại Quảng Ngãi, một số trường học đã vận dụng linh hoạt, sáng tạo, chủ động trong việc đưa văn hóa cồng chiêng, múa xoang vào trường học, giúp tất cả học sinh không chỉ các em đồng bào dân tộc thiểu số hiểu rõ hơn về những nét văn hóa độc đáo của dân tộc.

Tết Nguyên Đán 2026 cận kề cũng là lúc không khí tại thủ phủ đào phai xứ Thanh trở nên hối hả, nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Đây là thời điểm người trồng đào tập trung chăm sóc, chuẩn bị công đoạn tuốt lá, nuôi mắt để đào ra nụ, nở hoa đúng dịp Xuân về.

Vào độ tháng 12, cái lạnh vùng cao bắt đầu bao trùm những dãy núi đá tai mèo ở Lũng Cú (Tuyên Quang). Trên sườn núi cheo leo, bà con các thôn, bản phấn khởi bước vào vụ thu hoạch gừng và khoai sâm. Tiếng cuốc đất, tiếng cười nói rộn ràng giữa gió rét, những củ gừng vàng ruộm, khoai sâm căng tròn lần lượt hiện ra từ khe đá, mang theo niềm vui vụ mùa và hy vọng đổi thay sinh kế cho người dân vùng cực Bắc.

Nằm trong vùng lõi của Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, làng nghề dệt thổ cẩm thôn Lặn Ngoài (xã Pù Luông, tỉnh Thanh Hóa) đang trở thành điểm đến hấp dẫn khách du lịch quốc tế bởi những câu chuyện văn hóa qua từng khung cửi. Ở đó, bên nếp nhà sàn, những người phụ nữ dân tộc Thái mỗi ngày cần mẫn đưa thoi, dệt nên những nét hoa văn đặc trưng của núi rừng Pù Luông.

Người Ê Đê sinh sống tại huyện Sông Hinh (tỉnh Phú Yên cũ) nay thuộc các xã: Sông Hinh, Đức Bình, Ea Ly, Ea Bá (tỉnh Đắk Lắk) hiện còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống bản địa đặc sắc, độc đáo. Sau khi sáp nhập địa giới hành chính, chính quyền địa phương đã nỗ lực phát huy những giá trị đó trở thành điểm nhấn trong dòng chảy văn hóa địa phương, tạo thêm nhiều việc làm mới tăng thu nhập cho người Ê Đê thông qua các đề án phát triển du lịch cộng đồng.

Chỉ nhóm họp từ 3 giờ sáng và nhanh chóng "biến mất" một cách lạ thường sau gần 3 giờ đồng hồ trong mùa nước nổi, chợ cá đồng Tha La (ấp Cây Châm, phường Vĩnh Tế, tỉnh An Giang) đã trở thành nét độc đáo, riêng có của vùng.

Giữa vùng đất biên cương nơi cực Tây của Tổ quốc, dù còn nhiều gian khó, nhưng ngày cũng như đêm, những người lính vẫn chắc tay súng, kiên cường bám trụ nơi tuyến đầu, bảo vệ từng cột mốc, từng tấc đất thiêng liêng của non sông. Không chỉ hoàn thành tốt nhiệm vụ quốc phòng - an ninh, các chiến sĩ Ban Chỉ huy Phòng thủ khu vực 1 - Mường Nhé còn đồng hành, sẻ chia cùng đồng bào, góp phần củng cố “thế trận lòng dân”, gieo niềm tin và khát vọng bình yên nơi phên dậu Tổ quốc.

Từ mô hình nuôi gà liên kết theo chuỗi khép kín ban đầu, anh Trịnh Văn Tuấn không chỉ gây dựng nên thương hiệu “Gà Lạc Thủy” nổi tiếng, mà còn trở thành điển hình tiêu biểu trong phong trào thi đua yêu nước giai đoạn 2020-2025, được tỉnh Phú Thọ lựa chọn biểu dương, tôn vinh.

Sau 4 ngày bị chìm sâu trong nước lũ, tại các xã bị ngập trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn như: Hữu Lũng, Vân Nham, Yên Bình..., nước đã rút. Về các xã này ngay sau khi nước lũ rút đi, một khung cảnh tan hoang đến xót xa. Những làng quê yên bình, đẹp như tranh ngày nào, giờ đây khắp nơi đầy bùn đất. Những giọt nước mắt của bà con vùng lũ khi trở về nhà nhìn thấy tài sản của gia đình bị ngâm nước, hư hỏng khiến chúng tôi không kìm được lòng mình...

Sau hoàn lưu bão số 10, số 11, Tuyên Quang như vừa đi qua một cơn bão dữ hiếm thấy. Từ vùng thấp đến vùng cao, đất đá ngổn ngang, cầu cống bị cuốn trôi, nhiều tuyến đường bị chia cắt, giao thông tê liệt. Khi nước vừa rút, tiếng máy xúc, máy ủi lại vang lên khắp nơi - khởi đầu cho “chiến dịch thông đường” thần tốc, mở lối cho hàng cứu trợ và cuộc sống người dân trở lại.

Từ ngày 29/9, ảnh hưởng của mưa cường suất lớn, kéo dài khiến địa bàn xã Nga My (tỉnh Nghệ An) xảy ra lũ ống, lũ quét trên diện rộng, gây chia cắt, cô lập nhiều bản làng. Hơn 1 tuần trôi qua, bản Na Ngân nằm giữa đại ngàn Pù Huống, cách trung tâm xã Nga My 24 km vẫn còn bị cô lập do đường đất độc đạo vào bản bị sạt lở núi; sụt trượt vách ta-luy âm, ta-luy dương nghiêm trọng với hàng chục điểm và nhiều cầu tạm bắc qua suối bị lũ cuốn trôi.

Chỉ mới hình thành vài năm gần đây nhưng nghề khai thác hến trên lòng hồ thủy điện An Khê - Ka Nak (tỉnh Gia Lai) đã nhanh chóng trở thành sinh kế ổn định, giúp nhiều hộ dân cải thiện cuộc sống, vươn lên thoát nghèo.

Từ bao đời nay, nghề đánh bắt hải sản bằng thuyền thúng đã trở thành nguồn sinh kế chính của nhiều hộ dân ven biển ở phường Tiến Thành, tỉnh Lâm Đồng.

Thời điểm tháng 9 - 10 hằng năm, cao nguyên Đồng Cao (xã Vân Sơn, tỉnh Bắc Ninh) thu hút hàng trăm du khách mỗi ngày trải nghiệm săn mây, cắm trại, tận hưởng không khí trong lành trong khung cảnh đồi núi hùng vĩ hoang sơ hiếm có.

Hơn hai thập kỷ trước, khi nghề nuôi trồng rong nho còn là lĩnh vực mới mẻ tại Khánh Hòa, ít ai ngờ rằng sản phẩm này lại có thể vươn ra thị trường thế giới.

Voi hoang dã được xem là biểu tượng của sự hùng vĩ trong thiên nhiên, gắn bó với văn hóa, tín ngưỡng của nhiều cộng đồng người ở Việt Nam. Tuy nhiên, loài vật này đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng khi số lượng cá thể ngoài tự nhiên giảm sút nghiêm trọng. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp bách về bảo tồn với sự chung tay của cơ quan chức năng, cộng đồng và những hiến kế của các chuyên gia quốc tế.

Trong không gian núi rừng Tây Bắc hùng vĩ, xóm Mừng với cảnh quan thiên nhiên tươi mát, trong lành cùng những mùa hoa rực rỡ và bản sắc văn hóa Mường đặc sắc đang vươn mình trở thành điểm sáng về du lịch cộng đồng, là điểm đến của du khách trong và ngoài nước.

Dưới chân dãy Tây Côn Lĩnh, thôn Xà Phìn (xã biên giới Thanh Thủy, Tuyên Quang) có hơn 100 ha chè Shan Tuyết cổ thụ hàng trăm năm tuổi, được đồng bào Dao gìn giữ như báu vật. Phát huy sản vật quý cùng quy trình chế biến truyền thống, Hợp tác xã Trà Pèng đã mở ra hành trình gìn giữ, phát huy giá trị di sản thiên nhiên - văn hóa, đưa hương chè Shan Tuyết bay xa khỏi vùng biên cương.

Là giáo viên tiếng Anh, nhiều năm qua chị Nguyễn Hồng Nữ (36 tuổi, dân tộc Chơ Ro, ngụ xã Xuân Thành, tỉnh Đồng Nai) gắn bó với việc giảng dạy cho học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Không chỉ tận tâm với chuyên môn, chị còn là một người uy tín trong cộng đồng, miệt mài gìn giữ và truyền dạy cho thế hệ trẻ những nét văn hóa đặc sắc của dân tộc Chơ Ro, góp phần làm sống dậy bản sắc và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

Nằm cạnh Quốc lộ 91, làng nghề đan lưới Thơm Rơm thuộc phường Thới Long, thành phố Cần Thơ đang nhộn nhịp vào mùa sản xuất ngư cụ phục vụ cho khai thác đánh bắt thủy sản mùa nước nổi ở miền Tây. Theo chính quyền địa phương, làng nghề không chỉ nổi tiếng với những sản phẩm ngư cụ như lưới, lú, chài,… chất lượng cao mà còn là nơi tạo công ăn việc làm cho lao động nhàn rỗi, góp phần tăng thu nhập, nâng cao đời sống cho người dân ở địa phương.

Trong những ngày cả nước náo nức kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9, khu hạ sơn của đồng bào Mông ở xóm Đà Vĩ, xã Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng, ngập tràn sắc đỏ cờ Đảng, cờ Tổ quốc, nhân dân náo nức đón Tết Độc lập. Đồng bào coi đây là ngày hội lớn, thiêng liêng, gắn liền với niềm tin và niềm tự hào dân tộc.

Trận lũ với mực nước dâng vượt đỉnh lịch sử xảy ra vào cuối tháng 7/2025 đã gây thiệt hại nặng nề đối với nhiều xã miền núi phía Tây tỉnh Nghệ An, trong đó có xã biên giới Nhôn Mai - một trong những địa bàn bị cô lập lâu nhất do tuyến Quốc lộ 16 huyết mạch bị sạt lở, sụt trượt gây chia cắt nghiêm trọng. Lũ dữ đi qua, công tác khắc phục hậu quả nhằm sớm ổn định đời sống cho người dân đang được chính quyền địa phương, bộ đội biên phòng và các lực lượng chức năng thực hiện.

Tây Ninh là địa phương có đông đồng bào Khmer sinh sống, với đời sống văn hóa phong phú, đậm bản sắc dân tộc. Bên cạnh âm hưởng nhạc ngũ âm, điệu múa trống Chhay-dăm được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia (năm 2014) và các công trình sinh hoạt cộng đồng, đồng bào Khmer nơi đây vẫn gìn giữ, phát huy điệu múa Chằn - loại hình nghệ thuật múa mặt nạ độc đáo, in đậm dấu ấn văn hóa Khmer.

Bản Yên Hòa (xã Mỹ Lý, tỉnh Nghệ An) có 93 hộ dân đồng bào Thái, nằm bên thượng nguồn Nậm Nơn, giáp biên giới Việt - Lào. Trận lũ dữ xảy ra vào cuối tháng 7 vừa qua đã cuốn trôi mất cầu treo trên con đường độc đạo ra trung tâm xã khiến bản làng đến nay vẫn bị cô lập.

Tối 9/8, tuyến Quốc lộ 16 huyết mạch nối địa bàn các xã miền núi phía Tây tỉnh Nghệ An như Mường Xén, Bắc Lý, Mỹ Lý, Nhôn Mai, Tri Lễ… đã tạm thời bị chia cắt do tình trạng sạt lở ta-luy âm nghiêm trọng tại Km364.

Tại Vĩnh Long, làng nghề bánh tét Trà Cuôn (xã Vinh Kim) ngày càng thu hút nhiều người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh, khẳng định uy tín nhờ các cơ sở sản xuất không ngừng cải tiến chất lượng, mẫu mã. Từ một món ăn truyền thống gắn liền với đời sống văn hóa ẩm thực của người dân Nam Bộ, nghề làm bánh tét nơi đây đã tạo sinh kế ổn định cho hàng trăm gia đình, góp phần phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Không bảng hiệu, không học phí, chỉ có người thầy tận tụy và những học trò say sưa đánh vần, cứ thế những lớp học tiếng Chăm miễn phí đã tồn tại hơn chục năm qua tại TP Hồ Chí Minh.

Mô hình chính quyền 2 cấp đang được tỉnh Quảng Trị triển khai hiệu quả, mang lại chuyển biến rõ rệt trong cải cách hành chính, nhất là tại các xã đặc thù như Phong Nha và Thượng Trạch. Giữa đại ngàn Trường Sơn, từng dòng giấy tờ hộ tịch, căn cước công dân giờ đây đang được “vào từng bản, gõ cửa từng nhà” - một biểu hiện sinh động cho nền hành chính phục vụ.

Bên dòng sông Vàm Cỏ Đông lặng lẽ chảy qua vùng đất Cần Giuộc xưa - nay thuộc xã Tân Tập (tỉnh Tây Ninh), tiếng đục, tiếng khoan, tiếng cưa vẫn vang lên đều đặn trong cơ sở đóng tàu của ông Huỳnh Văn Hiệu. Những chiếc ghe mũi đỏ của làng nghề đã từng nổi danh khắp Nam kỳ lục tỉnh ngày nay vẫn còn tồn tại nhờ những người thợ lành nghề.

Vườn quốc gia Xuân Thủy (tỉnh Ninh Bình) được bao bọc bởi hệ sinh thái rừng ngập mặn phong phú, mỗi mùa hoa sú vẹt nở, các chủ ong đưa đàn hàng nghìn con về lấy mật. Bên cạnh việc hỗ trợ người dân chọn vị trí đặt thùng ong để lấy mật hiệu quả, Vườn quốc gia Xuân Thủy còn hỗ trợ về công nghệ chế biến, tăng cường quảng bá thương hiệu giúp người nuôi ong mở rộng thị trường tiêu thụ.