Bảo tồn và gìn giữ nét đẹp văn hóa dân tộc Thái

Bảo tồn và gìn giữ nét đẹp văn hóa dân tộc Thái
Từ đam mê các làn điệu dân ca Thái, nhiều em nhỏ tại bản Cằng đã tham gia Câu lạc bộ nhằm bảo tồn và gìn giữ nét đẹp văn hóa dân tộc Thái. Ảnh: Tá Chuyên – TTXVN
Từ đam mê các làn điệu dân ca Thái, nhiều em nhỏ tại bản Cằng đã tham gia Câu lạc bộ nhằm bảo tồn và gìn giữ nét đẹp văn hóa dân tộc Thái. Ảnh: Tá Chuyên – TTXVN

Đều đặn tối thứ 7 hàng tuần, các thành viên của Câu lạc bộ nghệ thuật dân ca Thái bản Cằng, xã Môn Sơn, huyện Con Cuông (Nghệ An) lại tập trung tại nhà văn hóa cộng đồng bản Cằng để cùng nhau chuyện trò, tập đàn và tập hát các làn điệu dân ca Thái. Tại đây, người già nhất đã 65 tuổi, người trẻ nhất là 8 tuổi song đều có điểm chung là say mê những làn điệu dân ca Thái. Trong ngôi nhà sàn rộng hơn 50m2, từng giọng hát ấm và truyền cảm của các thành viên trong Câu lạc bộ cùng hòa âm với những nhạc cụ của đồng bào dân ca Thái, cứ thế vang khắp bản làng Cằng, làm say đắm lòng người.
 
Một buổi tập của Câu lạc bộ nghệ thuật dân ca Thái bản Cằng. Ảnh: Tá Chuyên – TTXVN
Một buổi tập của Câu lạc bộ nghệ thuật dân ca Thái bản Cằng.
Ảnh: Tá Chuyên – TTXVN

Câu lạc bộ nghệ thuật dân ca Thái bản Cằng được thành lập ngày 5/2/2010, ban đầu với chỉ có 14 thành viên, sau 8 năm thành lập, đến nay Câu lạc bộ có hơn 40 thành viên. Từ sự hướng dẫn, truyền dạy nhiệt tình của những người đi trước đã truyền lửa đam mê cho các thành viên trẻ trong Câu lạc bộ nên các buổi tập luôn diễn ra rất sôi nổi, các tiết mục văn nghệ mang đậm bản sắc dân tộc Thái được các thành viên trong Câu lạc bộ dàn dựng và biểu diễn một cách công phu, chất lượng.
 
Nghệ nhân ưu tú Lương Văn Nghiệp (62 tuổi), Chủ nhiệm Câu lạc bộ nghệ thuật dân ca Thái bản Cằng cho biết: Ngay từ khi còn rất nhỏ, tôi thường chăm chú ngồi nghe ông, bà mình hát dân ca Thái sau những ngày mùa vất vả hay trong các lễ hội làng. Thấy tôi đam mê ca hát, ông bà và các nghệ nhân đi trước đã dìu dắt, chỉ bảo cho tôi những giai điệu của dân ca Thái như điệu khắp, điệu lăm, điệu rua… Khi mới 15 tuổi, tôi đã chơi được thành thạo nhiều loại nhạc cụ của đồng bào dân tộc Thái. Nhận thấy các làn điệu dân ca của đồng bào dân tộc Thái ngày càng bị mai một, tôi và nhiều người đam mê làn điệu dân ca Thái đã thành lập Câu lạc bộ nghệ thuật dân ca Thái bản Cằng với mong muốn gìn giữ và phát huy nét đẹp làn điệu dân ca Thái. Từ đó, ngôi nhà của tôi tại bản Cằng luôn có người lui tới cùng tập đàn, tập hát; những thắc mắc của mọi người, đặc biệt là thế hệ trẻ đều được tôi giải đáp tận tình thấu đáo.

Tại các dịp lễ hội, cuộc thi biểu diễn văn nghệ tại địa phương, những điệu lăm, điệu khắp như: Tôn kinh dặm, khắp chúc tuổi, khắp cầu hôn, chuyện ngày mùa, mừng lúa mới… lại vang lên làm nức lòng tất cả người nghe từ người già đến trẻ nhỏ. Sự lớn mạnh của Câu lạc bộ nghệ thuật dân ca Thái bản Cằng đã làm cho phong trào văn hóa văn nghệ tại địa phương phát triển ngày càng sâu rộng. Trong thôn bản Cằng, những giai điệu dân ca Thái vẫn vang lên đều đặn mỗi ngày khiến đời sống tinh thần của bà con nhân dân ngày càng được nâng lên.

Em Lô Văn Huân, thành viên nhỏ tuổi nhất trong Câu lạc bộ nghệ thuật dân ca Thái bản Cằng cho biết: Em năm nay mới 8 tuổi nhưng rất thích hát và đã thuộc rất nhiều làn điệu dân ca Thái. Em đã tham gia Câu lạc bộ được hai năm. Tại đây, các ông bà, cô chú đã chỉ dạy cho em hát, múa các làn điệu dân ca Thái; giải  thích tận tình những thắc mắc cho em về nguồn gốc, ý nghĩa của từng làn điệu dân ca Thái, từ đó đã truyền lửa đam mê trong tâm hồn em.

Sau những buổi tập luyện, Câu lạc bộ còn thường xuyên tổ chức thi giọng hát hay để chọn ra các giọng hát tốt nhất tham gia biểu diễn tại các cuộc thi, các hội diễn, các dịp kỷ niệm ngày lễ lớn của dân tộc. Ban chủ nhiệm Câu lạc bộ cũng thường xuyên kết nối với Câu lạc bộ đàn hát dân ca Thái ở bàn Xiềng và bản Tân Sơn, bản Nam Sơn để tổ chức các cuộc thi, các buổi giao lưu giữa các câu lạc bộ trong địa phương với nhau, từ đó các thành viên trong các câu lạc bộ có dịp để trao đổi kinh nghiệm, học hỏi lẫn nhau hơn.
 
Một buổi tập của Câu lạc bộ nghệ thuật dân ca Thái bản Cằng. Ảnh: Tá Chuyên – TTXVN
Một buổi tập của Câu lạc bộ nghệ thuật dân ca Thái bản Cằng.
Ảnh: Tá Chuyên – TTXVN

Tại Câu lạc bộ nghệ thuật dân ca Thái bản Cằng, nhiều thành viên còn biết sáng tác những giai điệu thật hay gắn với đời sống thực tiễn. Riêng Chủ nhiệm Câu lạc bộ Lương Văn Nghiệp đã sáng tác nhiều làn điệu dân ca Thái như: Bài đồng giao của tộc người Đan Lai, bài tấu nhạc cụ dân tộc và nhiều ca khúc hát về không khí rộn vui ngày mùa gặt hái, ca ngợi tình yêu trai gái, ca ngợi sự đổi thay của quê hương đất nước. Với ca từ giản dị, trong sáng, gần gũi với đời sống hàng ngày, những ca khúc của ông Lương Văn Nghiệp sáng tác thường được nhiều người biết đến và hát trong các cuộc thi, các buổi biểu diễn tại địa phương. Ngoài ra, ông Nghiệp cũng dành khá nhiều thời gian để tìm kiếm, sưu tầm và lưu giữ những nhạc cụ dân tộc Thái như: Khèn bè, pí (sáo), xí xa lo (nhị), đàn tính…

Để gìn giữ và lan tỏa các làn điệu dân ca Thái, năm 2015, các thành viên trong Câu lạc bộ dân ca Thái bản Cằng đã mở lớp sản xuất và sử dụng nhạc cụ dân tộc Thái. Lớp học chỉ diễn ra trong 1 tháng nhưng đã giảng dạy và giới thiệu cho hơn 30 học sinh Tiểu học và Trung học cơ sở tại bản Cằng những nhạc cụ dân tộc Thái, những làn điệu dân ca Thái. Năm 2014, Câu lạc bộ dân ca Thái bản Cằng được Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An công nhận là mô hình văn hóa tiến tiến cấp tỉnh; Chủ nhiệm Câu lạc bộ ông Lương Văn Nghiệp được công nhận là Nghệ nhân ưu tú năm 2015, ông là Nghệ nhân duy nhất tại huyện Con Cuông cho đến nay.
Con Cuông là huyện miền núi vùng cao biên giới của tỉnh Nghệ An có 7 dân tộc anh em sinh sống, trong đó đồng bào dân tộc Thái chiếm 75%. Để bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Thái, từ năm 2008 đến nay, huyện Con Cuông đã thành lập nhiều Câu lạc bộ dân ca, dân vũ Thái tại nhiều bản thuộc các xã Môn Sơn, Bồng Khê, Yên Khê, Lục Dạ… Thực hiện Đề án bảo tồn, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Thái, huyện Con Cuông đã có chính sách riêng để phát triển các câu lạc bộ văn hóa dân tộc như: hỗ trợ về kinh phí hoạt động, hỗ trợ xây dựng các câu lạc bộ và hỗ trợ trong việc tổ chức các chương trình, truyền dạy các làn điệu dân ca, dân vũ hay mở các lớp dạy nhạc cụ.

Ông Nguyễn Xuân Nam, Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin huyện Con Cuông (Nghệ An) cho biết: Đề án bảo tồn, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Thái được gắn với chủ trương xây dựng và phát triển du lịch của huyện. Đến nay, toàn huyện Con Cuông đã xây dựng được 19 Câu lạc bộ dân ca nhạc cụ dân tộc Thái; trong đó hoạt động hiệu quả nhất phải kể đến Câu lạc bộ nghệ thuật dân ca Thái bản Cằng. Cùng với việc gìn giữ, phát huy, quảng bá bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc Thái, các Câu lạc bộ dân ca Thái còn tham gia vào các chương trình phục vụ du khách tại các điểm du lịch cộng đồng. Việc chú trọng công tác sưu tầm, khôi phục lại việc bảo tồn và giữ gìn văn hóa phi vật thể và vật thể, bảo tồn các làn điệu dân ca, điệu múa, lễ hội như: lễ mừng lúa mới, xăng khan, hội cầu mùa… góp phần quan trọng nâng cao đời sống tinh thần của bà con thôn bản, xóa bỏ các tập tục lạc hậu, xây dựng đời sống văn hóa dân cư ở cơ sở.
Tá Chuyên
TTXVN

Có thể bạn quan tâm

Nhà sàn người Thái ở thung lũng Bình Chuẩn

Nhà sàn người Thái ở thung lũng Bình Chuẩn

Ẩn mình giữa thung lũng heo hút, biệt lập của xã Bình Chuẩn (tỉnh Nghệ An), nơi bốn bề được bao bọc bởi những dãy núi điệp trùng và cách trở bởi hai con dốc Bù Lìu, Pù Huột quanh co hiểm trở, những ngôi nhà sàn cổ của đồng bào Thái vẫn giữ được dáng vẻ nguyên sơ, lặng lẽ và tồn tại bền bỉ qua bao thế hệ. Không chỉ là nơi cư ngụ của người dân, những ngôi nhà cổ ở các bản Xiềng, Đình, Quăn, Mét… còn là “bảo tàng sống” lưu giữ đậm nét văn hóa truyền thống, phản ánh tinh hoa kiến trúc và đời sống tinh thần đặc sắc của người Thái nơi miền sơn cước xứ Nghệ.

Cảnh sát biển lan tỏa nghĩa tình quân dân vùng đồng bào dân tộc, tôn giáo

Cảnh sát biển lan tỏa nghĩa tình quân dân vùng đồng bào dân tộc, tôn giáo

Đoàn Đặc nhiệm phòng chống tội phạm (PCTP) ma túy số 2, BTL Cảnh sát biển Việt Nam đã chủ trì phối hợp với Bệnh viện Quân y 4, Đội Cảnh sát giao thông đường bộ cao tốc số 4, cấp ủy, chính quyền địa phương cùng các nhà hảo tâm tổ chức Chương trình công tác dân vận “Cảnh sát biển với đồng bào dân tộc, tôn giáo” với nhiều hoạt động thiết thực.

Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng ‘thế trận lòng dân’ vững chắc

Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng ‘thế trận lòng dân’ vững chắc

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định sức mạnh của cách mạng bắt nguồn từ nhân dân, từ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Người nhiều lần nhấn mạnh: “Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong” và “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết – Thành công, thành công, đại thành công”.

Gia đình chị H Lum dân tộc Mnông ở thôn Bon R Bút, xã Quang Sơn, Lâm Đồng, vay vốn ưu đãi trồng cà phê, dệt vải thổ cẩm cho hiệu quả tốt.

Nỗ lực giảm nghèo ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi hướng tới mục tiêu thịnh vượng

Dù đã đạt được những con số ấn tượng về giảm nghèo và tăng trưởng thu nhập, song thực tế triển khai tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) vẫn đang đối mặt với những "điểm nghẽn" về cơ chế, nguồn lực và tính bền vững. Để chuẩn bị cho giai đoạn mới, việc nhìn thẳng vào những hạn chế là yêu cầu cấp thiết để khơi thông nguồn lực cho vùng lõi nghèo của cả nước.

Trải nghiệm nghề truyền thống chạm bạc ở Cao Bồ

Trải nghiệm nghề truyền thống chạm bạc ở Cao Bồ

Từ lâu, bạc không chỉ là vật trang sức đối với người Dao ở xã Cao Bồ (Tuyên Quang) mà còn mang ý nghĩa văn hóa, tâm linh sâu sắc. Những vòng cổ, vòng tay, khuyên tai… không đơn thuần để làm đẹp, mà còn gắn với các nghi lễ, phong tục, trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống cộng đồng.

Đồng bào dân tộc Thái giữ lửa văn hóa từ trò chơi dân gian “tó mặng”

Đồng bào dân tộc Thái giữ lửa văn hóa từ trò chơi dân gian “tó mặng”

Giữa không gian núi rừng miền Tây Nghệ An, khi mùa vụ tạm khép lại, tiếng cười nói lại rộn ràng trên những bãi đất trống. Ở đó, trò chơi dân gian Tó mặng - bắn hạt mặng bằng ngón tay, ngón chân trúng đến điểm đích không chỉ mang đến niềm vui mà còn là sợi dây kết nối cộng đồng, lưu giữ bản sắc văn hóa của đồng bào Thái qua bao thế hệ.

Lễ cúng hồn trâu của người Lự gìn giữ nét văn hóa nông nghiệp

Lễ cúng hồn trâu của người Lự gìn giữ nét văn hóa nông nghiệp

Tại xã Nậm Tăm (tỉnh Lai Châu), nơi cộng đồng người Lự với hơn 1.000 nhân khẩu sinh sống, đời sống văn hóa truyền thống vẫn được gìn giữ đậm nét qua nhiều phong tục, tín ngưỡng và lễ hội đặc sắc. Nổi bật trong đó là Lễ Sú Khon Khoài (cúng hồn trâu) – một nghi lễ nông nghiệp mang ý nghĩa tri ân và cầu mùa, thường được tổ chức sau mùa vụ.

80 năm công tác dân tộc: Nền tảng vững bền khối đại đoàn kết

80 năm công tác dân tộc: Nền tảng vững bền khối đại đoàn kết

​Ngày 24/4, nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Cơ quan quản lý Nhà nước về công tác Dân tộc (3/5/1946 - 3/5/2026), thành phố Hà Nội đã trang trọng tổ chức kỷ niệm, nhìn lại chặng đường hình thành, phát triển và những đóng góp của ngành đối với sự phát triển chung của Thủ đô.

Đặc sắc lễ hội té nước tại bản Pa Xa Lào

Đặc sắc lễ hội té nước tại bản Pa Xa Lào

Lễ Khăm bản hay còn gọi là Hội té nước tại bản Pa Xa Lào, xã Thanh Yên (tỉnh Điện Biên) là một trong những lễ hội truyền thống đặc sắc của đồng bào dân tộc Lào. Đây không chỉ là dịp để người dân cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, mà còn là thời khắc thiêng liêng để gắn kết cộng đồng, gìn giữ bản sắc văn hóa lâu đời.

Đồng bào 54 dân tộc báo công dâng Bác, lan tỏa sức mạnh đại đoàn kết

Đồng bào 54 dân tộc báo công dâng Bác, lan tỏa sức mạnh đại đoàn kết

Sáng 18/4, tại Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, đoàn đại biểu gồm già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín tiêu biểu đại diện cho 54 dân tộc anh em đã trang nghiêm tổ chức lễ báo công dâng Bác. Hoạt động nằm trong chuỗi sự kiện chào mừng Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4).

Nghi thức đón chư thiên Chôl Chnăm Thmây của đồng bào Khmer

Nghi thức đón chư thiên Chôl Chnăm Thmây của đồng bào Khmer

Ngày đầu tiên của Tết Chôl Chnăm Thmây là thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới theo quy tắc chiêm tinh cổ. Diễu hành Maha Sangkrant đánh dấu sự thay đổi vị thần cai quản, thể hiện quan niệm dân gian về sự luân phiên vai trò giữa bảy nữ thần là con gái của Đại Phạm Thiên.

Nghi lễ tạ ơn rừng - phát huy giá trị văn hóa gắn với du lịch sinh thái

Nghi lễ tạ ơn rừng - phát huy giá trị văn hóa gắn với du lịch sinh thái

Ngày 5/4, Ủy ban nhân dân xã Hùng Sơn (thành phố Đà Nẵng) tổ chức Lễ hội khai năm tạ ơn rừng. Đây là một nghi lễ cộng đồng của đồng bào dân tộc thiểu số Cơ Tu nơi đây, mang ý nghĩa tri ân núi rừng, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, cuộc sống bình yên và no ấm cho dân làng.

Tưng bừng Lễ hội Tết Té nước của người Lào ở Núa Ngam

Tưng bừng Lễ hội Tết Té nước của người Lào ở Núa Ngam

Những ngày đầu tháng 4, không khí lễ hội rộn ràng lan tỏa khắp xã Núa Ngam (Điện Biên) khi Lễ hội Tết Té nước (Bun Huột Nặm) diễn ra tưng bừng, cuốn hút đông đảo người dân và du khách. Từ những nghi thức truyền thống trang nghiêm đến màn té nước sôi động, tất cả hòa quyện tạo nên không gian văn hóa đa sắc màu, gắn kết cộng đồng và lan tỏa những lời chúc tốt lành.

Phục dựng Lễ hội Cầu mưa của dân tộc S’tiêng

Phục dựng Lễ hội Cầu mưa của dân tộc S’tiêng

Tối 3/4, Lễ hội Cầu mưa của dân tộc S’tiêng được Ủy ban nhân dân xã Tân Khai (tỉnh Đồng Nai) tổ chức phục dựng tại Sóc Tà Cuông (thôn 3). Lễ hội thu hút đông đảo người dân địa phương đến tham dự, giao lưu với các câu lạc bộ văn hóa cồng chiêng.

Độc đáo lễ hội cầu mưa của người Thái trắng ở Sơn La

Độc đáo lễ hội cầu mưa của người Thái trắng ở Sơn La

Khu du lịch Quốc gia Mộc Châu, tỉnh Sơn La, không chỉ là vùng đất được thiên nhiên ưu đãi về khí hậu trong lành, mát mẻ, cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, nơi đây còn lưu giữ nhiều lễ hội mang đậm bản sắc văn hóa các dân tộc Tây Bắc, đặc biệt là lễ hội cầu mưa. Đây là một lễ hội văn hóa tín ngưỡng độc độc đáo, quan trọng trong năm của người Thái trắng ở phường Mộc Châu.

Ngôi chùa Nam tông Khmer màu hồng độc đáo

Ngôi chùa Nam tông Khmer màu hồng độc đáo

Nằm tại xã Tri Tôn, tỉnh An Giang, chùa Krăng Krốch (còn gọi là chùa Hàng Còng) là ngôi chùa Nam tông Khmer hơn 100 năm tuổi, gắn bó với đời sống văn hóa, tín ngưỡng của đồng bào Khmer vùng Bảy Núi.

Thi giã bánh giầy của đồng bào dân tộc Mông ở Lai Châu

Thi giã bánh giầy của đồng bào dân tộc Mông ở Lai Châu

Chiều 28/3/2026, tại bản Lao Chải I, xã Khun Há tỉnh Lai Châu diễn ra cuộc thi giã bánh giầy của đồng bào dân tộc Mông. Tham gia cuộc thi có 13 đội đến từ 13 bản của xã, thời gian tối đa cuộc thi là 120 phút. Với người Mông, bánh giầy không chỉ là món ăn quen thuộc mà còn giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong đời sống văn hóa tâm linh, đặc biệt mỗi dịp Tết đến, xuân về.

Mang tiếng nói của đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi gửi tới Quốc hội

Mang tiếng nói của đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi gửi tới Quốc hội

Một trong những vấn đề được các đại biểu Quốc hội khóa XVI quan tâm là Chương trình Mục tiêu quốc gia hướng tới mục tiêu cao nhất, đó là nâng cao đời sống người dân. Để làm rõ hơn vấn đề này, phóng viên báo Tin tức và Dân tộc (TTXVN) đã có cuộc phỏng vấn với Đại tá Hoàng Ngọc Định – Phó Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh kiêm Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Tuyên Quang, Đại biểu Quốc hội tỉnh Tuyên Quang về những ưu tiên của đại biểu trong nhiệm kỳ mới của Quốc hội.

Đậm sắc văn hóa Xtiêng trong nghi lễ cầu phúc, cầu an đầu xuân

Đậm sắc văn hóa Xtiêng trong nghi lễ cầu phúc, cầu an đầu xuân

Trong đời sống tinh thần của đồng bào Xtiêng, nghi lễ cầu phúc, cầu an đầu xuân từ lâu đã trở thành một nét sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng đặc sắc, phản ánh khát vọng về cuộc sống no đủ, bình yên và sự gắn kết cộng đồng. Không chỉ mang ý nghĩa tạ ơn thần linh, nghi lễ còn là cách để các thế hệ gìn giữ, trao truyền những giá trị truyền thống bền vững.