Lên Tây Bắc, cùng cộng đồng dân tộc Cống rộn ràng đón Tết hoa mào gà

Lên Tây Bắc, cùng cộng đồng dân tộc Cống rộn ràng đón Tết hoa mào gà
Hoa Mào gà không thể thiếu trong lễ hội Mền Lóong Phạt Ái của cộng đồng dân tộc Cống. Ảnh: Phan Tuấn Anh - TTXVN
Hoa Mào gà không thể thiếu trong lễ hội Mền Lóong Phạt Ái của cộng đồng dân tộc Cống. Ảnh: Phan Tuấn Anh - TTXVN

Tết hoa mào gà là nghi lễ lớn, độc đáo nhất và được xem là Tết cổ truyền trong năm của người CốngĐiện Biên, được tổ chức khi mùa màng trên nương rẫy đã xong, người dân trong bản bước vào thời điểm thảnh thơi, rảnh rỗi. Tết hoa mào gà ngoài ý nghĩa mừng thành quả lao động sản xuất trong năm, còn là dịp để mọi người bày tỏ lòng biết ơn, hiếu thuận đến tổ tiên, thần linh, thổ thần thổ địa nơi đồng bào sinh sống đã phù hộ cho dân bản một năm dồi dào sức khỏe, mùa màng tươi tốt. Đây cũng là dịp để đồng bào gửi gắm nguyện ước về một năm mới dồi dào sức khỏe, mùa màng bội thu, chăn nuôi phát triển, cuộc sống no ấm, bản làng đoàn kết, yên vui.

Theo chính quyền các xã Pa Tần, Nậm Kè, Pa Thơm, năm nay cộng đồng dân tộc Cống trên địa bàn tổ chức Tết hoa mào gà sớm nhất vào ngày 29/11, muộn nhất vào ngày 4/12, dương lịch.

Người dân dậy sớm chuẩn bị đón tết Hoa. Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN
Người dân dậy sớm chuẩn bị đón tết Hoa. Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN

Ông Lò Văn Liên, Chủ tịch UBND xã Pa Thơm, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên cho biết: Từ khi định cư, lập bản, trải qua gần một trăm năm, cộng đồng dân tộc Cống ở bản Huổi Moi, Púng Bon gìn giữ, trao truyền, bảo tồn được Tết hoa mào gà cho đến nay. Cộng đồng dân tộc Cống quan niệm Tết hoa mào gà có một vị trí rất quan trọng trong đời sống của cộng đồng, nếu Tết hoa chưa được tổ chức, không ai trong cộng đồng bản làng được phép đi phát nương, làm ruộng, lên rừng khai thác củ quả và vui chơi, ca hát. Tết hoa mào gà đóng vai trò tiền đề để mở đầu cho những hoạt động của người dân trong năm. Trước đây, Tết hoa mào gà thường diễn ra từ 3 đến 4 ngày, nhưng nay rút ngắn lại còn 1 ngày, 1 đêm. Tết hoa mào gà có hai phần: Phần lễ và phần hội. Xuyên suốt diễn trình Tết hoa, thầy cúng (thường là Già làng) sẽ là chủ tế, đóng vai trò chủ đạo trong việc cử hành các lễ thức của phần lễ; địa điểm diễn ra các lễ cúng cho Tết hoa cũng được diễn ra tại nhà thầy cúng.

Các thiếu nữ dân tộc Cống chuẩn bị trang phục trước khi làm lễ. Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN
Các thiếu nữ dân tộc Cống chuẩn bị trang phục trước khi làm lễ.
Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN
Theo phong tục, trước khi diễn ra Tết hoa mào gà khoảng một tháng, cộng đồng dân tộc Cống sẽ lựa chọn ra những cặp sản vật ngon nhất, quý nhất của mùa vụ trong năm do người dân trong bản tạo ra, đánh bắt được trong quá trình lao động như: bí xanh, bí đỏ, khoai sọ, củ đậu, bánh chưng, gà, sóc, cá suối, rượu… để dâng lên thần linh, tổ tiên, thổ công thổ địa và mẹ lúa. Hoàn tất chuẩn bị lễ vật, đàn ông, trai tráng trong bản sẽ ra sức luyện tập sức khỏe, chuẩn bị dụng cụ, bãi tập cho các môn thể thao truyền thống sẽ thi thố, trình diễn trong dịp hội, còn phụ nữ trong bản chăm chỉ thêu thùa, may vá chuẩn bị cho mình và các thành viên trong gia đình những bộ trang phục dân tộc đẹp nhất để mặc vào dịp diễn ra Tết hoa. Thời điểm này, người dân trong bản ai cũng háo hức, mong thời gian trôi thật nhanh để mau đến đến dịp diễn ra lễ, hội.

Các gia đình mang đồ cúng đến nhà thầy cúng làm lễ. Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN
 
Các gia đình mang đồ cúng đến nhà thầy cúng làm lễ. Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN
Các gia đình mang đồ cúng đến nhà thầy cúng làm lễ.
Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN

Một tuần trước khi lễ diễn ra Tết hoa mào gà, thầy cúng sẽ tiến hành chọn ngày lành, tháng tốt, ấn định thời gian cho cả bản tổ chức Tết. Vào ngày diễn ra Tết hoa mào gà, ngay từ sáng sớm, già làng sẽ phát lệnh “cấm bản”- người trong và ngoài bản không được tự do ra vào bản. Sáng sớm ngày diễn ra Tết hoa mào gà, đại diện mỗi gia đình (lễ chủ) sẽ lên nương hái hoa về trang trí trong nhà. Trong nhiều loài hoa hái về không thể thiếu hoa mào gà. Sau khi trang trí tại gia đình, các lễ chủ sẽ mang lễ vật và hoa mào gà đến nhà thầy cúng để cùng nhau trang trí hoa lên một cây tre còn nguyên cành dựng giữa nhà thầy cúng. Theo quan niệm của người Cống, hoa mào gà là biểu tượng của sự may mắn, tốt đẹp. Trong tâm thức của cộng đồng người Cống, loại hoa này được coi là cây cầu nối hai thế giới âm - dương, là con đường mà linh hồn tổ tiên đi từ thế giới thiêng về nơi thờ cúng. Sắc hoa mào gà đỏ thắm cũng tạo nên không khí ấm áp, gần gũi khắp không gian lễ hội, khắp bản làng trong thời gian diễn ra lễ hội. Trong buổi sáng diễn ra Tết hoa mào gà, mỗi gia đình trong bản sẽ mang đến nhà thầy cúng 1 con gà trống, 1 chai rượu để tạo nên mâm cúng đặt ngay ngắn dưới gốc cây hoa cho thầy cúng làm lý.

Thầy cúng chuẩn bị làm lễ cúng. Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN
 
Thầy cúng chuẩn bị làm lễ cúng. Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN
 
Thầy cúng chuẩn bị làm lễ cúng. Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN
Thầy cúng chuẩn bị làm lễ cúng. Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN
Sau những hồi trống, chiêng âm vang vọng khắp bản làng, núi rừng báo hiệu lễ cúng bắt đầu, thầy cúng kính cẩn cử hành các lễ thức để mời các thần linh, tổ tiên, mẹ lúa về dự lễ, xin phép cho bản làng tổ chức Tết hoa và mời đấng siêu nhiên nhận những lễ vật người dân đã dâng cúng. Những con vật hiến sinh sau đó được mang đi làm thịt để bày mâm cúng (đồ chín). Thầy cúng lại thực hiện nghi thức mời các thần linh, tổ tiên ăn cỗ; đồng thời khấn tạ, báo cáo với tổ tiên tình hình mùa màng, chăn nuôi, sức khỏe của bà con trong năm qua, cầu xin các thần linh, tổ tiên phù hộ dân bản sang năm mới dồi dào sức khỏe, mùa màng bội thu, gà, lợn đầy chuồng, mọi sự tốt lành may mắn đến cho bản làng. Rồi thầy cúng nâng chén rượu đầu tiên chúc mừng mọi người sang năm mới những điều tốt đẹp.

Sau lễ cúng tại nhà trưởng bản, thầy cúng bắt đầu đến cúng cho từng nhà để cầu xin các thần linh, tổ tiên phù hộ cho gia chủ một năm mới sức khỏe dồi dào, làm ăn phát đạt. Tại mỗi gia đình, chủ nhà đều chuẩn bị một mâm cúng, đặt tại chân cột thứ 2 gần cửa chính với các đồ lễ gồm: 2 con cá khô nấu canh với lá sả (pùm phi), khoai sọ (pùm xì) đồ chín, 1 ống rượu cần bằng tre, 2 cần hút… để chờ thầy cúng đến cúng. Ngoài ra, bên cạnh bàn cúng, cộng đồng dân tộc Cống còn để những dụng cụ, nông cụ lao động như lưỡi dao, lưỡi liềm… Bởi, họ quan niệm những vật dụng này đã cùng con người vất vả lao động cả năm trên nương, ruộng, trong những lần đi rừng dài ngày nên dịp lễ các vật dụng cũng được tôn thờ, ghi công.

Hoa Mào gà được trang trí trước hàng rào của mỗi gia đình trong bản. Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN
 
Hoa Mào gà được trang trí trước hàng rào của mỗi gia đình trong bản. Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN
 
Hoa Mào gà được trang trí trước hàng rào của mỗi gia đình trong bản. Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN
 
Hoa Mào gà được trang trí trước hàng rào của mỗi gia đình trong bản. Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN
Hoa Mào gà được trang trí trước hàng rào của mỗi gia đình trong bản.
Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN

Nếu phần lễ của Tết hoa mào gà diễn ra trong không gian linh thiêng với các lễ thức, nghi lễ độc đáo, mang những nét văn hóa đặc trưng, phần hội lại diễn ra trong không khí tưng bừng, hoạt náo, có tính cố kết cộng đồng rất cao. Trên những bãi đất rộng, người dân tụ tập cùng nhau hòa nhịp trong tiếng trống, tiếng chiêng, hân hoan trong điệu xòe, điệu múa, hát lên làn điệu dân ca truyền thống. Đồng thời, người dân ném những hạt giống thóc, ngô ra khắp không gian xung quanh với mong ước bản làng bước sang một năm mới vạn vật đều phát triển, sinh sôi, nảy nở mạnh mẽ như những trận mưa hạt giống này. Trong thời khắc thiêng liêng chuyển giao của đất trời, nhịp trống, chiêng, điệu xòe hoa rộn ràng như chắp cánh cho lời ca thêm bay bổng và ước vọng về một cuộc sống ấm no, hạnh phúc, thịnh vượng đến gần hơn.

Đêm về khuya, tiếng trống và chiêng đồng càng vang giòn, ngân xa vọng vào vách núi; ánh lửa vẫn bập bùng cùng lời ca, tiếng hát của dân bản như gọi mời, níu chân du khách khi đến với vùng biên vào dịp cộng đồng dân tộc Cống tổ chức Tết hoa mào gà. Đây là lễ hội cổ truyền, một hình thức sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng lâu đời, tiêu biểu, chứa đựng những yếu tố văn hóa tích cực gắn với xã hội cộng đồng; phản ánh sinh động đời sống và bản sắc của cộng đồng dân tộc Cống. Vì vậy, từ bao đời nay Tết hoa mào gà là một hoạt động tâm linh không thể thiếu được trong đời sống tinh thần mỗi dịp đón mừng năm mới của đồng bào dân tộc Cống.
      Hải An 
TTXVN

Có thể bạn quan tâm

Bảo tồn nghề dệt thổ cẩm gắn với sinh kế và du lịch cộng đồng người Thái ở Yên Châu

Bảo tồn nghề dệt thổ cẩm gắn với sinh kế và du lịch cộng đồng người Thái ở Yên Châu

Ở tuổi ngoài 60, bà Hoàng Thị Thoát xã Yên Châu (Sơn La) vẫn miệt mài truyền dạy chữ Thái, dân ca và nghề dệt thổ cẩm cho thế hệ trẻ. Từ tâm huyết của người "giữ lửa", việc thành lập Tổ Phụ nữ dệt thổ cẩm xã Yên Châu đang mở ra hướng đi mới, đưa nghề truyền thống gắn với sinh kế và phát triển du lịch cộng đồng.

Đồng bào Khmer dâng y tắm mưa cầu siêu cho các anh hùng liệt sĩ

Đồng bào Khmer dâng y tắm mưa cầu siêu cho các anh hùng liệt sĩ

Sáng 26/7, tại chùa Khmer thuộc Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, đồng bào dân tộc Khmer đã tổ chức lễ dâng y tắm mưa kết hợp cầu siêu tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ. Đây là hoạt động ý nghĩa hướng tới Ngày Thương binh Liệt sĩ 27/7, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" và tôn vinh nét đẹp văn hóa tâm linh đặc sắc của đồng bào dân tộc Khmer.

Giữ lửa bản sắc văn hóa Thái nơi biên viễn xứ Thanh

Giữ lửa bản sắc văn hóa Thái nơi biên viễn xứ Thanh

Giữa nhịp sống hiện đại, những điệu xòe, tiếng cồng chiêng và lời dân ca Thái vẫn hiện diện trong đời sống của đồng bào ở xã Mường Lát (Thanh Hóa). Từ sự tâm huyết của các nghệ nhân đến những chính sách hỗ trợ của địa phương, các giá trị văn hóa truyền thống đang được gìn giữ, trao truyền và từng bước trở thành nguồn lực cho phát triển cộng đồng.

Bảo tồn nghề dệt truyền thống gắn với tạo sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số

Bảo tồn nghề dệt truyền thống gắn với tạo sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số

Không chỉ lưu giữ nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào dân tộc Thái, xưởng dệt Hoa Ban ở Bản Lác (xã Mai Hạ, tỉnh Phú Thọ) còn tạo việc làm cho phụ nữ yếu thế và người khuyết tật. Mô hình là điểm sáng trong bảo tồn văn hóa gắn với phát triển sinh kế theo Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Lễ Sơmă Kơcham gìn giữ bản sắc văn hóa người Bahnar

Lễ Sơmă Kơcham gìn giữ bản sắc văn hóa người Bahnar

Khi nương rẫy bắt đầu xanh tốt, đồng bào Bahnar tại xã Kông Chro, tỉnh Gia Lai lại rộn ràng tổ chức lễ Sơmă Kơcham, nghi lễ truyền thống nhằm cầu bình an, sức khỏe, mùa màng bội thu, củng cố tình đoàn kết trong cộng đồng.

Nét đẹp hiếu kính trong nghi lễ 'tôi chòng' của người Tày

Nét đẹp hiếu kính trong nghi lễ 'tôi chòng' của người Tày

Nghi lễ thay bàn thờ gia tiên, còn gọi là “tôi chòng”, của đồng bào dân tộc Tày vừa được tái hiện tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, giới thiệu tới công chúng nét đẹp tín ngưỡng gắn với đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.

Người thầy nặng lòng với nghệ thuật Xòe Thái

Người thầy nặng lòng với nghệ thuật Xòe Thái

Nhiều năm gắn bó với nghệ thuật múa, Thạc sĩ Hà Trung, Phó Trưởng khoa Văn hóa Nghệ thuật, Trường Cao đẳng Lào Cai luôn dành tâm huyết nghiên cứu, giảng dạy và truyền dạy nghệ thuật Xòe Thái. Với anh, mỗi điệu xòe là một hình thức biểu diễn nghệ thuật, chứa đựng những giá trị văn hóa được cộng đồng người Thái lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Gìn giữ nghề dệt truyền thống của người Lự

Gìn giữ nghề dệt truyền thống của người Lự

Giữa nhịp sống phát triển của xã hội hiện nay, nhiều nghề truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số đang dần bị mai một. Thế nhưng tại xã Khun Há tỉnh Lai Châu, những người phụ nữ dân tộc Lự vẫn miệt mài bên khung cửi, gìn giữ nghề dệt thổ cẩm truyền thống, đồng thời từng bước đưa thổ cẩm trở thành sản phẩm văn hóa đặc trưng.

Nhà sàn người Thái ở thung lũng Bình Chuẩn

Nhà sàn người Thái ở thung lũng Bình Chuẩn

Ẩn mình giữa thung lũng heo hút, biệt lập của xã Bình Chuẩn (tỉnh Nghệ An), nơi bốn bề được bao bọc bởi những dãy núi điệp trùng và cách trở bởi hai con dốc Bù Lìu, Pù Huột quanh co hiểm trở, những ngôi nhà sàn cổ của đồng bào Thái vẫn giữ được dáng vẻ nguyên sơ, lặng lẽ và tồn tại bền bỉ qua bao thế hệ. Không chỉ là nơi cư ngụ của người dân, những ngôi nhà cổ ở các bản Xiềng, Đình, Quăn, Mét… còn là “bảo tàng sống” lưu giữ đậm nét văn hóa truyền thống, phản ánh tinh hoa kiến trúc và đời sống tinh thần đặc sắc của người Thái nơi miền sơn cước xứ Nghệ.

Cảnh sát biển lan tỏa nghĩa tình quân dân vùng đồng bào dân tộc, tôn giáo

Cảnh sát biển lan tỏa nghĩa tình quân dân vùng đồng bào dân tộc, tôn giáo

Đoàn Đặc nhiệm phòng chống tội phạm (PCTP) ma túy số 2, BTL Cảnh sát biển Việt Nam đã chủ trì phối hợp với Bệnh viện Quân y 4, Đội Cảnh sát giao thông đường bộ cao tốc số 4, cấp ủy, chính quyền địa phương cùng các nhà hảo tâm tổ chức Chương trình công tác dân vận “Cảnh sát biển với đồng bào dân tộc, tôn giáo” với nhiều hoạt động thiết thực.

Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng ‘thế trận lòng dân’ vững chắc

Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng ‘thế trận lòng dân’ vững chắc

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định sức mạnh của cách mạng bắt nguồn từ nhân dân, từ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Người nhiều lần nhấn mạnh: “Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong” và “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết – Thành công, thành công, đại thành công”.

Gia đình chị H Lum dân tộc Mnông ở thôn Bon R Bút, xã Quang Sơn, Lâm Đồng, vay vốn ưu đãi trồng cà phê, dệt vải thổ cẩm cho hiệu quả tốt.

Nỗ lực giảm nghèo ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi hướng tới mục tiêu thịnh vượng

Dù đã đạt được những con số ấn tượng về giảm nghèo và tăng trưởng thu nhập, song thực tế triển khai tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) vẫn đang đối mặt với những "điểm nghẽn" về cơ chế, nguồn lực và tính bền vững. Để chuẩn bị cho giai đoạn mới, việc nhìn thẳng vào những hạn chế là yêu cầu cấp thiết để khơi thông nguồn lực cho vùng lõi nghèo của cả nước.

Trải nghiệm nghề truyền thống chạm bạc ở Cao Bồ

Trải nghiệm nghề truyền thống chạm bạc ở Cao Bồ

Từ lâu, bạc không chỉ là vật trang sức đối với người Dao ở xã Cao Bồ (Tuyên Quang) mà còn mang ý nghĩa văn hóa, tâm linh sâu sắc. Những vòng cổ, vòng tay, khuyên tai… không đơn thuần để làm đẹp, mà còn gắn với các nghi lễ, phong tục, trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống cộng đồng.

Đồng bào dân tộc Thái giữ lửa văn hóa từ trò chơi dân gian “tó mặng”

Đồng bào dân tộc Thái giữ lửa văn hóa từ trò chơi dân gian “tó mặng”

Giữa không gian núi rừng miền Tây Nghệ An, khi mùa vụ tạm khép lại, tiếng cười nói lại rộn ràng trên những bãi đất trống. Ở đó, trò chơi dân gian Tó mặng - bắn hạt mặng bằng ngón tay, ngón chân trúng đến điểm đích không chỉ mang đến niềm vui mà còn là sợi dây kết nối cộng đồng, lưu giữ bản sắc văn hóa của đồng bào Thái qua bao thế hệ.

Lễ cúng hồn trâu của người Lự gìn giữ nét văn hóa nông nghiệp

Lễ cúng hồn trâu của người Lự gìn giữ nét văn hóa nông nghiệp

Tại xã Nậm Tăm (tỉnh Lai Châu), nơi cộng đồng người Lự với hơn 1.000 nhân khẩu sinh sống, đời sống văn hóa truyền thống vẫn được gìn giữ đậm nét qua nhiều phong tục, tín ngưỡng và lễ hội đặc sắc. Nổi bật trong đó là Lễ Sú Khon Khoài (cúng hồn trâu) – một nghi lễ nông nghiệp mang ý nghĩa tri ân và cầu mùa, thường được tổ chức sau mùa vụ.

80 năm công tác dân tộc: Nền tảng vững bền khối đại đoàn kết

80 năm công tác dân tộc: Nền tảng vững bền khối đại đoàn kết

​Ngày 24/4, nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Cơ quan quản lý Nhà nước về công tác Dân tộc (3/5/1946 - 3/5/2026), thành phố Hà Nội đã trang trọng tổ chức kỷ niệm, nhìn lại chặng đường hình thành, phát triển và những đóng góp của ngành đối với sự phát triển chung của Thủ đô.

Đặc sắc lễ hội té nước tại bản Pa Xa Lào

Đặc sắc lễ hội té nước tại bản Pa Xa Lào

Lễ Khăm bản hay còn gọi là Hội té nước tại bản Pa Xa Lào, xã Thanh Yên (tỉnh Điện Biên) là một trong những lễ hội truyền thống đặc sắc của đồng bào dân tộc Lào. Đây không chỉ là dịp để người dân cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, mà còn là thời khắc thiêng liêng để gắn kết cộng đồng, gìn giữ bản sắc văn hóa lâu đời.

Đồng bào 54 dân tộc báo công dâng Bác, lan tỏa sức mạnh đại đoàn kết

Đồng bào 54 dân tộc báo công dâng Bác, lan tỏa sức mạnh đại đoàn kết

Sáng 18/4, tại Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, đoàn đại biểu gồm già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín tiêu biểu đại diện cho 54 dân tộc anh em đã trang nghiêm tổ chức lễ báo công dâng Bác. Hoạt động nằm trong chuỗi sự kiện chào mừng Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4).