Tái hiện Lễ cúng ché của dân tộc Ê Đê

Tái hiện Lễ cúng ché của dân tộc Ê Đê

Chào mừng Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4) năm 2023, ngày 16/4/2023 tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội), đồng bào dân tộc Ê Đê đến từ tỉnh Đắk Lắk đã tái hiện trích đoạn Lễ cúng ché độc đáo của dân tộc mình.

Theo quan niệm của người Ê Đê, trong mỗi chiếc ché đều có một linh hồn. Ché không đơn thuần chỉ là hiện vật mà còn mang tính linh thiêng. Đây còn là vật dụng thể hiện sức mạnh của dòng tộc, tham gia vào dịp lễ giúp gắn kết cộng đồng, dòng họ. Người Ê Đê không sản xuất ra ché, mà phải mua hoặc trao đổi với các dân tộc khác. Do đó, người Ê Đê luôn làm lễ cúng báo với thần linh mỗi khi mua ché về hoặc khi có sự thay đổi liên quan đến ché.

Tái hiện Lễ cúng ché của dân tộc Ê Đê ảnh 1Đội nghệ nhân hòa tấu chiêng đón khách để bắt đầu buổi lễ. Ảnh: Hoàng Tâm

Lễ cúng mang ý nghĩa gia chủ muốn thông báo cho họ hàng, bà con trong buôn làng được biết và đến chia vui cùng gia đình đã mua được một chiếc ché quý, với mong muốn nhập gia cho ché, để từ đây ché chính thức được coi như một thành viên, được quan tâm, đối xử như con người và chung sống lâu dài, mạnh khỏe, vui vẻ, đầm ấm, hòa thuận với gia đình. Khi không còn sử dụng mà bán hay cho ché đi, họ làm lễ cúng chia tay, tiễn biệt, khi không may làm bể ché thì phải cúng tạ lỗi với thần linh và chủ ché.

Tái hiện Lễ cúng ché của dân tộc Ê Đê ảnh 2Thầy cúng thực hiện nghi lễ cúng nhập hồn vào ché. Ảnh: Hoàng Tâm

Lễ vật chuẩn bị cho Lễ cúng ché gồm: 1 con heo, 1 con gà trống, 3 ché rượu lớn, 20 vòng đồng, 3 chuỗi hạt, 3 chén đồng, 3 tô đồng, 1 mâm đồng, 1 cây xoan, 1 bó mía tươi, 1 cây chuối tươi…Thành phần tham gia: chủ lễ là già làng uy tín; gia đình người cúng ché, bà con, họ hàng; đội nghệ nhân đánh chiêng.

Tái hiện Lễ cúng ché của dân tộc Ê Đê ảnh 3Thầy cúng thực hiện nghi thức nhập hồn vào ché. Ảnh: Hoàng Tâm

Để bắt đầu lễ cúng, đội nghệ nhân hòa tấu chiêng K’nah “Drông tuê’’ (đón khách) và chiêng “Pah kngan Drông yang” (đổ nước vào ché mời khách), đây là những bài chiêng báo cho các vị thần và linh hồn ông bà - những người đã khuất về chứng giám, phù hộ cho gia đình, đồng thời, thông báo và mời gọi họ hàng của hai gia đình cùng về dự, chứng kiến, chung vui cùng buổi lễ cúng ché của gia đình.

Tái hiện Lễ cúng ché của dân tộc Ê Đê ảnh 4
Tái hiện Lễ cúng ché của dân tộc Ê Đê ảnh 5Mọi người cùng nhau xếp hàng uống rượu cần từ ché đã được nhập hồn, nữ trước, nam sau. Ảnh: Hoàng Tâm

Lúc này thấy cúng ngồi trước ché thứ nhất, tại đây đặt một con gà còn sống, mâm cúng đã bày sẵn, chủ nhà là vợ chồng ngồi đối diện thầy cúng, còn lại anh em dòng họ ngồi bên bếp lửa, nữ một bên, nam một bên. Thầy cúng thực hiện bài cúng lần thứ nhất, thầy cúng cầm con gà lên miệng ché rồi khấn mời gọi tổ tiên, ông bà đến dự nghi lễ cúng ché. Cúng xong, thầy cúng cầm cần hút một ít rót vào chén, mời chủ nhà cầm cần, vợ trước, chồng sau, rồi đến lần lượt anh em trong nhà, tiếp đến là dòng họ, khách gần xa, trình tự nữ trước, nam sau.

Tái hiện Lễ cúng ché của dân tộc Ê Đê ảnh 6Sau đó mọi người lại tiếp tục hưởng lộc rượu, thịt sau khi thầy cúng làm xong nghi lễ. Ảnh:Hoàng Tâm

Khi mọi người đã cầm cần uống xong, thầy cúng thực hiện nghi lễ cúng lần thứ hai là nhập hồn vào ché. Thầy cúng vào vị trí ở ché thứ hai, ngồi ngăn nắp, chắp hai tay nhìn thẳng vào ché, tiếng chiêng, tiếng trống nổi lên và khấn: "Nay hồn ngươi đã về nhà, ngươi đã có nhà, ngươi đã có chủ như chim đã có tổ, trong nhà đã thêm năm người, con cháu đã có bảy người…Nay máu đã bôi, rượu đã rót vào chén, muốn ăn cơm hãy nhìn vào nồi Bung, muốn uống nước hãy nhìn vào nồi Ba, đói phải kêu, khát phải gọi…"

Tái hiện Lễ cúng ché của dân tộc Ê Đê ảnh 7
Tái hiện Lễ cúng ché của dân tộc Ê Đê ảnh 8Rượu cần được tiếp vào Ché thiêng. Ché được thầy cúng đeo vòng đồng, chuỗi hạt vào cổ và tai với mục đích làm đẹp, được đối xử như con người. Ảnh: Hoàng Tâm

Cúng xong, thầy cùng cầm cần ché thứ hai, hút rót vào chén, bốc miếng thịt và trao vòng cho hai vợ chồng để chúc mừng, rồi trao cầm cần rượu, lần này cầm cần hút xong rồi bốc miếng thịt ăn, cứ thế lần lượt nữ trước nam sau.

Trong lúc mọi người đang cầm cần và ăn thịt, thầy cúng lấy chén rượu pha tiết đi một vòng đến chỗ ché cúng, bôi xung quanh miệng ché, thân ché, lần lượt, lấy tay xoa ché biểu trưng cho đối thoại, vui mừng, trao vòng, trao hạt cườm…

Tái hiện Lễ cúng ché của dân tộc Ê Đê ảnh 9
Tái hiện Lễ cúng ché của dân tộc Ê Đê ảnh 10Thầy cúng thực hiện lễ cúng cho chủ nhà, gia đình và hòng họ, đeo vòng đồng để cầu an, cầu phúc. Ảnh: Hoàng Tâm
Tái hiện Lễ cúng ché của dân tộc Ê Đê ảnh 11Chủ nhà lau chùi, tắm cho Ché thiêng bằng rượu cần thơm nồng. Ảnh: Hoàng Tâm
Tái hiện Lễ cúng ché của dân tộc Ê Đê ảnh 12Kết thúc nghi lễ là những tiết mục văn nghệ dân ca dân vũ đặc trưng của đồng bào Ê Đê. Ảnh: Hoàng Tâm

Khi mọi người đã cầm cần uống xong, tiếng chiêng, tiếng trống đã ngắt, thầy cúng vào vị trí ché thứ 3 và tiến hành cúng lần thứ ba, cúng cho chủ nhà, gia đình và dòng họ. Tiếng chiêng, tiếng trống nổi lên, thầy cúng bắt đầu khấn: "Từ nay về sau gia đình sẽ coi ché như con cái trong nhà, chúng tôi đã trồng chuối mong ché phải thơm ngon, chúng tôi đã trồng mía mong ché phải ngọt..., mong ché hãy chung sống vui vẻ, sống lâu dài, hòa thuận, đầm ấm và giúp đỡ các thành viên trong gia đình. Ché đã được thầy cúng đeo vòng đồng, chuỗi hạt vào cổ và tai với mục đích làm đẹp, được đối xử như con người".

Hoàng Tâm

(DTMN)

Có thể bạn quan tâm

Bảo tồn nghề dệt thổ cẩm gắn với sinh kế và du lịch cộng đồng người Thái ở Yên Châu

Bảo tồn nghề dệt thổ cẩm gắn với sinh kế và du lịch cộng đồng người Thái ở Yên Châu

Ở tuổi ngoài 60, bà Hoàng Thị Thoát xã Yên Châu (Sơn La) vẫn miệt mài truyền dạy chữ Thái, dân ca và nghề dệt thổ cẩm cho thế hệ trẻ. Từ tâm huyết của người "giữ lửa", việc thành lập Tổ Phụ nữ dệt thổ cẩm xã Yên Châu đang mở ra hướng đi mới, đưa nghề truyền thống gắn với sinh kế và phát triển du lịch cộng đồng.

Đồng bào Khmer dâng y tắm mưa cầu siêu cho các anh hùng liệt sĩ

Đồng bào Khmer dâng y tắm mưa cầu siêu cho các anh hùng liệt sĩ

Sáng 26/7, tại chùa Khmer thuộc Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, đồng bào dân tộc Khmer đã tổ chức lễ dâng y tắm mưa kết hợp cầu siêu tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ. Đây là hoạt động ý nghĩa hướng tới Ngày Thương binh Liệt sĩ 27/7, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" và tôn vinh nét đẹp văn hóa tâm linh đặc sắc của đồng bào dân tộc Khmer.

Giữ lửa bản sắc văn hóa Thái nơi biên viễn xứ Thanh

Giữ lửa bản sắc văn hóa Thái nơi biên viễn xứ Thanh

Giữa nhịp sống hiện đại, những điệu xòe, tiếng cồng chiêng và lời dân ca Thái vẫn hiện diện trong đời sống của đồng bào ở xã Mường Lát (Thanh Hóa). Từ sự tâm huyết của các nghệ nhân đến những chính sách hỗ trợ của địa phương, các giá trị văn hóa truyền thống đang được gìn giữ, trao truyền và từng bước trở thành nguồn lực cho phát triển cộng đồng.

Bảo tồn nghề dệt truyền thống gắn với tạo sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số

Bảo tồn nghề dệt truyền thống gắn với tạo sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số

Không chỉ lưu giữ nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào dân tộc Thái, xưởng dệt Hoa Ban ở Bản Lác (xã Mai Hạ, tỉnh Phú Thọ) còn tạo việc làm cho phụ nữ yếu thế và người khuyết tật. Mô hình là điểm sáng trong bảo tồn văn hóa gắn với phát triển sinh kế theo Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Lễ Sơmă Kơcham gìn giữ bản sắc văn hóa người Bahnar

Lễ Sơmă Kơcham gìn giữ bản sắc văn hóa người Bahnar

Khi nương rẫy bắt đầu xanh tốt, đồng bào Bahnar tại xã Kông Chro, tỉnh Gia Lai lại rộn ràng tổ chức lễ Sơmă Kơcham, nghi lễ truyền thống nhằm cầu bình an, sức khỏe, mùa màng bội thu, củng cố tình đoàn kết trong cộng đồng.

Nét đẹp hiếu kính trong nghi lễ 'tôi chòng' của người Tày

Nét đẹp hiếu kính trong nghi lễ 'tôi chòng' của người Tày

Nghi lễ thay bàn thờ gia tiên, còn gọi là “tôi chòng”, của đồng bào dân tộc Tày vừa được tái hiện tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, giới thiệu tới công chúng nét đẹp tín ngưỡng gắn với đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.

Người thầy nặng lòng với nghệ thuật Xòe Thái

Người thầy nặng lòng với nghệ thuật Xòe Thái

Nhiều năm gắn bó với nghệ thuật múa, Thạc sĩ Hà Trung, Phó Trưởng khoa Văn hóa Nghệ thuật, Trường Cao đẳng Lào Cai luôn dành tâm huyết nghiên cứu, giảng dạy và truyền dạy nghệ thuật Xòe Thái. Với anh, mỗi điệu xòe là một hình thức biểu diễn nghệ thuật, chứa đựng những giá trị văn hóa được cộng đồng người Thái lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Gìn giữ nghề dệt truyền thống của người Lự

Gìn giữ nghề dệt truyền thống của người Lự

Giữa nhịp sống phát triển của xã hội hiện nay, nhiều nghề truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số đang dần bị mai một. Thế nhưng tại xã Khun Há tỉnh Lai Châu, những người phụ nữ dân tộc Lự vẫn miệt mài bên khung cửi, gìn giữ nghề dệt thổ cẩm truyền thống, đồng thời từng bước đưa thổ cẩm trở thành sản phẩm văn hóa đặc trưng.

Nhà sàn người Thái ở thung lũng Bình Chuẩn

Nhà sàn người Thái ở thung lũng Bình Chuẩn

Ẩn mình giữa thung lũng heo hút, biệt lập của xã Bình Chuẩn (tỉnh Nghệ An), nơi bốn bề được bao bọc bởi những dãy núi điệp trùng và cách trở bởi hai con dốc Bù Lìu, Pù Huột quanh co hiểm trở, những ngôi nhà sàn cổ của đồng bào Thái vẫn giữ được dáng vẻ nguyên sơ, lặng lẽ và tồn tại bền bỉ qua bao thế hệ. Không chỉ là nơi cư ngụ của người dân, những ngôi nhà cổ ở các bản Xiềng, Đình, Quăn, Mét… còn là “bảo tàng sống” lưu giữ đậm nét văn hóa truyền thống, phản ánh tinh hoa kiến trúc và đời sống tinh thần đặc sắc của người Thái nơi miền sơn cước xứ Nghệ.

Cảnh sát biển lan tỏa nghĩa tình quân dân vùng đồng bào dân tộc, tôn giáo

Cảnh sát biển lan tỏa nghĩa tình quân dân vùng đồng bào dân tộc, tôn giáo

Đoàn Đặc nhiệm phòng chống tội phạm (PCTP) ma túy số 2, BTL Cảnh sát biển Việt Nam đã chủ trì phối hợp với Bệnh viện Quân y 4, Đội Cảnh sát giao thông đường bộ cao tốc số 4, cấp ủy, chính quyền địa phương cùng các nhà hảo tâm tổ chức Chương trình công tác dân vận “Cảnh sát biển với đồng bào dân tộc, tôn giáo” với nhiều hoạt động thiết thực.

Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng ‘thế trận lòng dân’ vững chắc

Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng ‘thế trận lòng dân’ vững chắc

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định sức mạnh của cách mạng bắt nguồn từ nhân dân, từ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Người nhiều lần nhấn mạnh: “Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong” và “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết – Thành công, thành công, đại thành công”.

Gia đình chị H Lum dân tộc Mnông ở thôn Bon R Bút, xã Quang Sơn, Lâm Đồng, vay vốn ưu đãi trồng cà phê, dệt vải thổ cẩm cho hiệu quả tốt.

Nỗ lực giảm nghèo ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi hướng tới mục tiêu thịnh vượng

Dù đã đạt được những con số ấn tượng về giảm nghèo và tăng trưởng thu nhập, song thực tế triển khai tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) vẫn đang đối mặt với những "điểm nghẽn" về cơ chế, nguồn lực và tính bền vững. Để chuẩn bị cho giai đoạn mới, việc nhìn thẳng vào những hạn chế là yêu cầu cấp thiết để khơi thông nguồn lực cho vùng lõi nghèo của cả nước.

Trải nghiệm nghề truyền thống chạm bạc ở Cao Bồ

Trải nghiệm nghề truyền thống chạm bạc ở Cao Bồ

Từ lâu, bạc không chỉ là vật trang sức đối với người Dao ở xã Cao Bồ (Tuyên Quang) mà còn mang ý nghĩa văn hóa, tâm linh sâu sắc. Những vòng cổ, vòng tay, khuyên tai… không đơn thuần để làm đẹp, mà còn gắn với các nghi lễ, phong tục, trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống cộng đồng.

Đồng bào dân tộc Thái giữ lửa văn hóa từ trò chơi dân gian “tó mặng”

Đồng bào dân tộc Thái giữ lửa văn hóa từ trò chơi dân gian “tó mặng”

Giữa không gian núi rừng miền Tây Nghệ An, khi mùa vụ tạm khép lại, tiếng cười nói lại rộn ràng trên những bãi đất trống. Ở đó, trò chơi dân gian Tó mặng - bắn hạt mặng bằng ngón tay, ngón chân trúng đến điểm đích không chỉ mang đến niềm vui mà còn là sợi dây kết nối cộng đồng, lưu giữ bản sắc văn hóa của đồng bào Thái qua bao thế hệ.

Lễ cúng hồn trâu của người Lự gìn giữ nét văn hóa nông nghiệp

Lễ cúng hồn trâu của người Lự gìn giữ nét văn hóa nông nghiệp

Tại xã Nậm Tăm (tỉnh Lai Châu), nơi cộng đồng người Lự với hơn 1.000 nhân khẩu sinh sống, đời sống văn hóa truyền thống vẫn được gìn giữ đậm nét qua nhiều phong tục, tín ngưỡng và lễ hội đặc sắc. Nổi bật trong đó là Lễ Sú Khon Khoài (cúng hồn trâu) – một nghi lễ nông nghiệp mang ý nghĩa tri ân và cầu mùa, thường được tổ chức sau mùa vụ.

80 năm công tác dân tộc: Nền tảng vững bền khối đại đoàn kết

80 năm công tác dân tộc: Nền tảng vững bền khối đại đoàn kết

​Ngày 24/4, nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Cơ quan quản lý Nhà nước về công tác Dân tộc (3/5/1946 - 3/5/2026), thành phố Hà Nội đã trang trọng tổ chức kỷ niệm, nhìn lại chặng đường hình thành, phát triển và những đóng góp của ngành đối với sự phát triển chung của Thủ đô.

Đặc sắc lễ hội té nước tại bản Pa Xa Lào

Đặc sắc lễ hội té nước tại bản Pa Xa Lào

Lễ Khăm bản hay còn gọi là Hội té nước tại bản Pa Xa Lào, xã Thanh Yên (tỉnh Điện Biên) là một trong những lễ hội truyền thống đặc sắc của đồng bào dân tộc Lào. Đây không chỉ là dịp để người dân cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, mà còn là thời khắc thiêng liêng để gắn kết cộng đồng, gìn giữ bản sắc văn hóa lâu đời.

Đồng bào 54 dân tộc báo công dâng Bác, lan tỏa sức mạnh đại đoàn kết

Đồng bào 54 dân tộc báo công dâng Bác, lan tỏa sức mạnh đại đoàn kết

Sáng 18/4, tại Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, đoàn đại biểu gồm già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín tiêu biểu đại diện cho 54 dân tộc anh em đã trang nghiêm tổ chức lễ báo công dâng Bác. Hoạt động nằm trong chuỗi sự kiện chào mừng Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4).