Tết tháng Bảy - Nét đẹp văn hóa của người Lô Lô ở Hà Giang

Tết tháng Bảy - Nét đẹp văn hóa của người Lô Lô ở Hà Giang

Tết tháng Bảy - còn được gọi là Tết “Xi lòn dủ” - Lễ cúng tổ tiên của đồng bào Lô Lô đen, xã Lũng Cú, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang. Theo truyền thống, cứ đến ngày 25/7 âm lịch, khi công việc đồng áng tương đối nhàn rỗi, đồng bào dân tộc Lô Lô đen lại tổ chức Lễ cúng tổ tiên - lễ hội quan trọng nhất, lớn nhất và không thể thiếu trong năm của đồng bào Lô Lô đen nơi cực Bắc Tổ quốc.

Tết tháng Bảy - Nét đẹp văn hóa của người Lô Lô ở Hà Giang ảnh 1Múa truyền thống trong nghi thức Lễ cúng tổ tiên của đồng bào Lô Lô đen. Ảnh: langvietonline.vn

Tưng bừng ngày hội nơi cực Bắc 

Từ đầu tháng 8/2022 (tháng Bảy âm lịch), anh Sình Dỉ Gai, Trưởng thôn Lô Lô Chải) nhắn tin: “Sắp đến ngày tổ chức Lễ cúng tổ tiên của người Lô Lô rồi, mời các nhà báo lên Lô Lô Chải tham dự lễ hội bà con ở Lô Lô Chải nhé”. Tạm gác mọi chuyện, chúng tôi chuẩn bị hành trang, ngược sông, ngược núi lên Lô Lô Chải, dự hội với bà con miền biên viễn.

Đón chúng tôi với cái bắt tay thật chặt, Trưởng thôn Lô Lô Chải Sình Dỉ Gai hồ hởi khoe: “Lễ hội năm nay vui hơn, vì thôn Lô Lô Chải vừa được UBND tỉnh Hà Giang công nhận là thôn đạt tiêu chí xây dựng “làng văn hóa du lịch tiêu biểu gắn với Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP)”, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa có quyết định công nhận “nghệ thuật trang trí trên trang phục của người Lô Lô đen xã Lũng Cú” là Di sản Văn hóa phi vật thể Quốc gia.

Đêm trước ngày hội, tại nhà Trưởng thôn Sình Dỉ Gai, không khí náo nhiệt từ trên nhà xuống dưới bếp. Người nấu cơm, người nhặt rau, người làm mèn mén, người thịt gà, mổ bò… Mỗi người một việc, mọi người cùng xắn tay chuẩn bị sẵn sàng các công việc cho lễ hội ngày hôm sau.

Theo truyền thống, Lễ cúng tổ tiên của người Lô Lô đen ở Lũng Cú được tổ chức vào ngày 25/7 âm lịch, sau rằm tháng Bảy của người miền xuôi. Trưởng thôn Sình Dỉ Gai cho biết, người Lô Lô đen tổ chức Lễ cúng tổ tiên vào tháng Bảy, còn được gọi là Tết “Xi lòn dủ”, đây là một kỳ lễ Tết được tổ chức to nhất trong năm. Những ngày này, người dân trong bản dù có đi làm ăn xa, đi học xa cũng sẽ trở về nhà dự Lễ cúng tổ tiên và ăn Tết tháng Bảy.

Ngày chính hội, từ sáng sớm, sân nhà văn hóa thôn Lô Lô Chải đã được trang trí, bày biện để chuẩn bị cho lễ cúng quan trọng nhất trong năm. Anh Sình Dỉ Gai cho biết, với đồng bào Lô Lô đen, Tết tháng Bảy - Lễ cúng tổ tiên được tổ chức ở hai phạm vi: Gia đình và làng bản. Trong đó, ngày lễ chính là ngày tổ chức cúng thần bản, được dân làng tổ chức vào những ngày từ 24 đến ngày 27/7 âm lịch hàng năm

Để tổ chức lễ cúng trong dịp Tết này, tất cả các gia đình người Lô Lô đen trong làng bản có trách nhiệm đóng góp để ăn Tết và làm lễ cúng các vị thần trong bản. Sau khi sắp xếp đủ các lễ vật theo quy định, gồm: thịt lợn, xôi, rượu, các thầy cúng - người được coi là có khả năng liên hệ với các thế lực siêu nhiên - làm lễ mời các thần về ăn Tết cùng dân làng, cầu xin các thần phù hộ cho mọi người trong làng khỏe mạnh, không bị ốm đau, dịch bệnh; cầu xin các thần phù hộ cho mưa thuận gió hòa, cho đủ nước để cây ngô, cây lúa xanh tốt, cuối năm thu hoạch được nhiều lương thực; cầu xin các thần phù hộ cho người dân nuôi trâu bò, lợn gà khỏe mạnh, chóng lớn, không bị dịch bệnh, một năm 12 tháng mọi việc đều thuận lợi… Trước khi kết thúc bài cúng, các thầy cúng mời các vị thần và hồn của những giống cây đi vào trong các gia đình để các gia đình ấm no, hạnh phúc.

Theo phong tục, sau khi tổ chức cúng ở làng xong, các hộ gia đình lại tiếp tục tổ chức ăn Tết và cúng tổ tiên ở phạm vi gia đình. Theo đó, các gia đình chuẩn bị lễ vật và mời thầy cúng đến cúng cho gia đình mình, xin ông bà tổ tiên - những người đã mất phù hộ cho gia đình mạnh khỏe, không ốm đau, mọi công việc thuận lợi…

Sau lễ cúng thần bản, người Lô Lô tổ chức Lễ cúng tổ tiên, với lòng tin rằng, tổ tiên qua đời sẽ luôn phù hộ cho con cháu đang sống. Sau khi chuẩn bị đầy đủ lễ vật gồm gà, lợn, rượu, xôi, hương, giấy, bát đũa và ly rượu, trước sự chứng kiến của gia đình và cộng đồng, thầy cúng đọc bài khấn, theo truyền thống của người Lô Lô Đen, với tấm lòng thành kính và biết ơn, dâng lễ lên tổ tiên. Trong khi thầy cúng đọc bài khấn, thực hiện các nghi lễ nộp cống vật lên tổ tiên, đội múa nghi lễ nam trong trang phục hóa trang người rừng, nữ trong trang phục truyền thống múa theo nhịp trống đồng, điệu múa mang ý nghĩa thông báo cho người đã khuất rằng, nhờ ơn tổ tiên, mọi người đều được mạnh khỏe, no đủ và hạnh phúc, cầu mong cho tổ tiên và những người đã khuất cũng được vui vẻ…

Trưởng thôn Sình Dỉ Gai cho biết, 12 điệu múa trong lễ cúng tổ tiên tương ứng với 12 tiết tấu của trống đồng, mỗi điệu múa có ý nghĩa khác nhau, có điệu múa là mời tổ tiên về ăn Tết với gia đình, làng bản, có điệu múa là mô phỏng theo các hoạt động sản xuất như trồng ngô, trồng lúa, làm nương rẫy…

Gìn giữ văn hóa, gắn kết cộng đồng

Sau khi điệu múa kết thúc, là lúc các nghi lễ trong lễ cúng quan trọng nhất trong năm hoàn tất. Lúc này, bà con trong bản, đặc biệt là các thanh niên lại rộn ràng, háo hức tham gia các trò chơi dân gian. Sân nhà văn hóa cộng đồng Lô Lô Chải rực rỡ sắc màu và rộn rã tiếng cười vui. Chỗ này, các thanh niên chơi nhảy dây, chỗ kia, một nhóm thanh niên khác chơi kéo co, đẩy gậy…

Vui vẻ đứng nhìn các thanh niên trong thôn chơi trò chơi, chị Vàng Thị Diễn cho biết, chị và gia đình đã chuẩn bị tham gia lễ hội từ rất lâu, ngoài việc đóng góp cùng với các hộ trong thôn, chị cũng tranh thủ lúc rỗi tham gia các công việc khác phục vụ lễ hội. Chị Diễn bảo: Năm nào, chị cũng mong đến ngày Tết tháng Bảy để dự Lễ Cúng tổ tiên của bản làng, để được tham gia múa hát, chơi các trò chơi cùng dân làng.

Ở một góc khác trong sân nhà văn hóa, Vàng Nhã Phương, 10 tuổi, xúng xính trong bộ đồ truyền thống rực rỡ đang tung tăng nô đùa cùng các bạn cùng lứa ở một góc sân nhà văn hóa. Phương bảo, con vui lắm, vì ngày Tết được mặc quần áo mới, được đi chơi, xem các cô bác, anh chị nhảy múa và được đi ăn cỗ.

Cách Lô Lô Chải vài chục cây số, nhưng chị Phàm Mẩy Sểnh, dân tộc Lô Lô ở xã Lúng Táo, huyện Đồng Văn đến tham dự ngày hội và chung vui với bà con ở Lô Lô Chải. Chị cho biết, lễ cúng tổ tiên là Lễ hội quan trọng của người Lô Lô. Năm nào, chị cũng đến tham dự, cùng chơi hội và giao lưu với bà con ở đây.

Chị Hiền Chi, du khách đến từ Hà Nội cho biết, chị và gia đình có kế hoạch đi du lịch Hà Giang, thăm cột cờ Lũng Cú. Chị thật may mắn khi đến đây đúng dịp lễ Tết của đồng bào Lô Lô. Đây là lần đầu tiên chị và gia đình được tham dự một lễ hội quan trọng, có ý nghĩa như vậy. Chắc chắn, đây sẽ là một trải nghiệm khó quên với chị và gia đình.

Đến dự và chung vui cùng đồng bào Lô Lô Chải, Tiến sỹ Lò Giàng Páo, Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn dân tộc chia sẻ: Mỗi dân tộc, dòng họ đều có tổ tiên và có cách thờ cúng tổ tiên của riêng mình. Lễ cúng tổ tiên của đồng bào Lô Lô đen ở Lũng Cú là phong tục, là truyền thống văn hóa tốt đẹp cần được bảo tồn, gìn giữ. Vì vậy, những người lớn tuổi, các thế hệ đi trước phải có trách nhiệm dạy bảo, truyền lại cho con cháu phong tục tốt đẹp này, để các thế hệ con cháu gìn giữ và duy trì lễ hội mãi mãi.

Trưởng thôn Lô Lô Chải Sình Dỉ Gai cho biết, lễ cúng tổ tiên là một nghi lễ thiêng trong những sinh hoạt thuộc các nghi lễ vòng đời của người Lô Lô. Lễ hội mang tính giáo dục cộng đồng hướng về nguồn cội, biết ơn tổ tiên, giáo dục đạo lý uống nước nhớ nguồn, tạo sự cố kết cộng đồng gia đình, dòng họ, làng bản… Với những giá trị đó, năm 2012, Lễ cúng tổ tiên của người Lô Lô ở Lũng Cú đã được đưa vào danh mục Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia.

“Tết tháng Bảy, lễ cúng tổ tiên là truyền thống văn hóa tốt đẹp mà cha ông để lại. Chắc chắn, chúng tôi sẽ gìn giữ và truyền dạy lại để tiếp tục gìn giữ cho mai sau”, anh Sình Dỉ Gai nói.

Phương Hà

(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Độc đáo bánh rây của đồng bào Khmer ở An Giang

Độc đáo bánh rây của đồng bào Khmer ở An Giang

Chiều 2/8/2026, trong khuôn khổ Ngày hội Bánh dân gian Nam Bộ - An Giang 2026 (phường Long Xuyên), các nghệ nhân người Khmer đã trình diễn chế biến bánh rây và phục vụ miễn phí 200 chiếc bánh cho người dân, du khách.

Bảo tồn nghề dệt thổ cẩm gắn với sinh kế và du lịch cộng đồng người Thái ở Yên Châu

Bảo tồn nghề dệt thổ cẩm gắn với sinh kế và du lịch cộng đồng người Thái ở Yên Châu

Ở tuổi ngoài 60, bà Hoàng Thị Thoát xã Yên Châu (Sơn La) vẫn miệt mài truyền dạy chữ Thái, dân ca và nghề dệt thổ cẩm cho thế hệ trẻ. Từ tâm huyết của người "giữ lửa", việc thành lập Tổ Phụ nữ dệt thổ cẩm xã Yên Châu đang mở ra hướng đi mới, đưa nghề truyền thống gắn với sinh kế và phát triển du lịch cộng đồng.

Đồng bào Khmer dâng y tắm mưa cầu siêu cho các anh hùng liệt sĩ

Đồng bào Khmer dâng y tắm mưa cầu siêu cho các anh hùng liệt sĩ

Sáng 26/7, tại chùa Khmer thuộc Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, đồng bào dân tộc Khmer đã tổ chức lễ dâng y tắm mưa kết hợp cầu siêu tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ. Đây là hoạt động ý nghĩa hướng tới Ngày Thương binh Liệt sĩ 27/7, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" và tôn vinh nét đẹp văn hóa tâm linh đặc sắc của đồng bào dân tộc Khmer.

Giữ lửa bản sắc văn hóa Thái nơi biên viễn xứ Thanh

Giữ lửa bản sắc văn hóa Thái nơi biên viễn xứ Thanh

Giữa nhịp sống hiện đại, những điệu xòe, tiếng cồng chiêng và lời dân ca Thái vẫn hiện diện trong đời sống của đồng bào ở xã Mường Lát (Thanh Hóa). Từ sự tâm huyết của các nghệ nhân đến những chính sách hỗ trợ của địa phương, các giá trị văn hóa truyền thống đang được gìn giữ, trao truyền và từng bước trở thành nguồn lực cho phát triển cộng đồng.

Bảo tồn nghề dệt truyền thống gắn với tạo sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số

Bảo tồn nghề dệt truyền thống gắn với tạo sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số

Không chỉ lưu giữ nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào dân tộc Thái, xưởng dệt Hoa Ban ở Bản Lác (xã Mai Hạ, tỉnh Phú Thọ) còn tạo việc làm cho phụ nữ yếu thế và người khuyết tật. Mô hình là điểm sáng trong bảo tồn văn hóa gắn với phát triển sinh kế theo Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Lễ Sơmă Kơcham gìn giữ bản sắc văn hóa người Bahnar

Lễ Sơmă Kơcham gìn giữ bản sắc văn hóa người Bahnar

Khi nương rẫy bắt đầu xanh tốt, đồng bào Bahnar tại xã Kông Chro, tỉnh Gia Lai lại rộn ràng tổ chức lễ Sơmă Kơcham, nghi lễ truyền thống nhằm cầu bình an, sức khỏe, mùa màng bội thu, củng cố tình đoàn kết trong cộng đồng.

Nét đẹp hiếu kính trong nghi lễ 'tôi chòng' của người Tày

Nét đẹp hiếu kính trong nghi lễ 'tôi chòng' của người Tày

Nghi lễ thay bàn thờ gia tiên, còn gọi là “tôi chòng”, của đồng bào dân tộc Tày vừa được tái hiện tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, giới thiệu tới công chúng nét đẹp tín ngưỡng gắn với đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.

Người thầy nặng lòng với nghệ thuật Xòe Thái

Người thầy nặng lòng với nghệ thuật Xòe Thái

Nhiều năm gắn bó với nghệ thuật múa, Thạc sĩ Hà Trung, Phó Trưởng khoa Văn hóa Nghệ thuật, Trường Cao đẳng Lào Cai luôn dành tâm huyết nghiên cứu, giảng dạy và truyền dạy nghệ thuật Xòe Thái. Với anh, mỗi điệu xòe là một hình thức biểu diễn nghệ thuật, chứa đựng những giá trị văn hóa được cộng đồng người Thái lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Gìn giữ nghề dệt truyền thống của người Lự

Gìn giữ nghề dệt truyền thống của người Lự

Giữa nhịp sống phát triển của xã hội hiện nay, nhiều nghề truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số đang dần bị mai một. Thế nhưng tại xã Khun Há tỉnh Lai Châu, những người phụ nữ dân tộc Lự vẫn miệt mài bên khung cửi, gìn giữ nghề dệt thổ cẩm truyền thống, đồng thời từng bước đưa thổ cẩm trở thành sản phẩm văn hóa đặc trưng.

Nhà sàn người Thái ở thung lũng Bình Chuẩn

Nhà sàn người Thái ở thung lũng Bình Chuẩn

Ẩn mình giữa thung lũng heo hút, biệt lập của xã Bình Chuẩn (tỉnh Nghệ An), nơi bốn bề được bao bọc bởi những dãy núi điệp trùng và cách trở bởi hai con dốc Bù Lìu, Pù Huột quanh co hiểm trở, những ngôi nhà sàn cổ của đồng bào Thái vẫn giữ được dáng vẻ nguyên sơ, lặng lẽ và tồn tại bền bỉ qua bao thế hệ. Không chỉ là nơi cư ngụ của người dân, những ngôi nhà cổ ở các bản Xiềng, Đình, Quăn, Mét… còn là “bảo tàng sống” lưu giữ đậm nét văn hóa truyền thống, phản ánh tinh hoa kiến trúc và đời sống tinh thần đặc sắc của người Thái nơi miền sơn cước xứ Nghệ.

Cảnh sát biển lan tỏa nghĩa tình quân dân vùng đồng bào dân tộc, tôn giáo

Cảnh sát biển lan tỏa nghĩa tình quân dân vùng đồng bào dân tộc, tôn giáo

Đoàn Đặc nhiệm phòng chống tội phạm (PCTP) ma túy số 2, BTL Cảnh sát biển Việt Nam đã chủ trì phối hợp với Bệnh viện Quân y 4, Đội Cảnh sát giao thông đường bộ cao tốc số 4, cấp ủy, chính quyền địa phương cùng các nhà hảo tâm tổ chức Chương trình công tác dân vận “Cảnh sát biển với đồng bào dân tộc, tôn giáo” với nhiều hoạt động thiết thực.

Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng ‘thế trận lòng dân’ vững chắc

Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng ‘thế trận lòng dân’ vững chắc

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định sức mạnh của cách mạng bắt nguồn từ nhân dân, từ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Người nhiều lần nhấn mạnh: “Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong” và “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết – Thành công, thành công, đại thành công”.

Gia đình chị H Lum dân tộc Mnông ở thôn Bon R Bút, xã Quang Sơn, Lâm Đồng, vay vốn ưu đãi trồng cà phê, dệt vải thổ cẩm cho hiệu quả tốt.

Nỗ lực giảm nghèo ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi hướng tới mục tiêu thịnh vượng

Dù đã đạt được những con số ấn tượng về giảm nghèo và tăng trưởng thu nhập, song thực tế triển khai tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) vẫn đang đối mặt với những "điểm nghẽn" về cơ chế, nguồn lực và tính bền vững. Để chuẩn bị cho giai đoạn mới, việc nhìn thẳng vào những hạn chế là yêu cầu cấp thiết để khơi thông nguồn lực cho vùng lõi nghèo của cả nước.

Trải nghiệm nghề truyền thống chạm bạc ở Cao Bồ

Trải nghiệm nghề truyền thống chạm bạc ở Cao Bồ

Từ lâu, bạc không chỉ là vật trang sức đối với người Dao ở xã Cao Bồ (Tuyên Quang) mà còn mang ý nghĩa văn hóa, tâm linh sâu sắc. Những vòng cổ, vòng tay, khuyên tai… không đơn thuần để làm đẹp, mà còn gắn với các nghi lễ, phong tục, trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống cộng đồng.

Đồng bào dân tộc Thái giữ lửa văn hóa từ trò chơi dân gian “tó mặng”

Đồng bào dân tộc Thái giữ lửa văn hóa từ trò chơi dân gian “tó mặng”

Giữa không gian núi rừng miền Tây Nghệ An, khi mùa vụ tạm khép lại, tiếng cười nói lại rộn ràng trên những bãi đất trống. Ở đó, trò chơi dân gian Tó mặng - bắn hạt mặng bằng ngón tay, ngón chân trúng đến điểm đích không chỉ mang đến niềm vui mà còn là sợi dây kết nối cộng đồng, lưu giữ bản sắc văn hóa của đồng bào Thái qua bao thế hệ.

Lễ cúng hồn trâu của người Lự gìn giữ nét văn hóa nông nghiệp

Lễ cúng hồn trâu của người Lự gìn giữ nét văn hóa nông nghiệp

Tại xã Nậm Tăm (tỉnh Lai Châu), nơi cộng đồng người Lự với hơn 1.000 nhân khẩu sinh sống, đời sống văn hóa truyền thống vẫn được gìn giữ đậm nét qua nhiều phong tục, tín ngưỡng và lễ hội đặc sắc. Nổi bật trong đó là Lễ Sú Khon Khoài (cúng hồn trâu) – một nghi lễ nông nghiệp mang ý nghĩa tri ân và cầu mùa, thường được tổ chức sau mùa vụ.

80 năm công tác dân tộc: Nền tảng vững bền khối đại đoàn kết

80 năm công tác dân tộc: Nền tảng vững bền khối đại đoàn kết

​Ngày 24/4, nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Cơ quan quản lý Nhà nước về công tác Dân tộc (3/5/1946 - 3/5/2026), thành phố Hà Nội đã trang trọng tổ chức kỷ niệm, nhìn lại chặng đường hình thành, phát triển và những đóng góp của ngành đối với sự phát triển chung của Thủ đô.

Đặc sắc lễ hội té nước tại bản Pa Xa Lào

Đặc sắc lễ hội té nước tại bản Pa Xa Lào

Lễ Khăm bản hay còn gọi là Hội té nước tại bản Pa Xa Lào, xã Thanh Yên (tỉnh Điện Biên) là một trong những lễ hội truyền thống đặc sắc của đồng bào dân tộc Lào. Đây không chỉ là dịp để người dân cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, mà còn là thời khắc thiêng liêng để gắn kết cộng đồng, gìn giữ bản sắc văn hóa lâu đời.