Đàn tính, hát then của người Tày, Nùng trên đất Đắk Nông

Đàn tính, hát then của người Tày, Nùng trên đất Đắk Nông
“Xưởng” chế tác đàn tính

Đàn tính, hát then phát triển trên địa bàn huyện Chư Jút được khởi đầu từ “xưởng” chế tác đàn tính của ông Nông Thanh Hưu, người dân tộc Tày, trú tại thôn Nam Tiến, xã Nam Dong. Vừa gặp, ông Hưu dẫn chúng tôi ra vườn khoe những cây bầu ông trồng làm nguyên liệu chế tác đàn tính đã bắt đầu cho thu hoạch.

Ngôi nhà của ông từ lâu đã trở thành “xưởng” chế tác, cung cấp đàn tính cho người đam mê đàn tính, hát then trên địa bàn. Rồi ông kể cho chúng tôi nghe về quá trình chế tác nhạc cụ, những nguyên tắc, quan niệm tâm linh về tỉ lệ phải tuân thủ khi chế tác. Ông không nhớ mình đã chế tác bao nhiêu chiếc đàn tính, tặng, bán cho bao nhiêu người. Ông chỉ nhớ đã chế tác đàn tính hơn 20 năm nay.
 
“Xưởng” chế tác đàn tính của ông Hưu ở thôn Nam Tiến, xã Nam Dong (Chư Jút)
“Xưởng” chế tác đàn tính của ông Hưu ở thôn Nam Tiến, xã Nam Dong (Chư Jút)  
Ông Hưu cho biết: “Từ một người chơi ghi ta, tôi đã nắm được quy luật của bộ dây, cộng với tuổi thơ lớn lên với chiếc đàn tính. Tôi đã chế tác đàn tính phục vụ cho những người đam mê đàn tính, hát then trên địa bàn tỉnh”.

Ngoài việc chế tác đàn tính để phục vụ cho người Tày, Nùng trên địa bàn có thể đánh và hát then, ông Hưu đã sưu tầm được 26 làn điệu then của các vùng miền. Năm 2007, Câu lạc bộ (CLB) đàn tính tại xã Nam Dong được thành lập với 23 thành viên do ông Hưu làm trưởng CLB.

Sau thời gian sinh hoạt, tập luyện, CLB được cử đi tham gia liên hoan đàn tính hát then tại Cao Bằng, với bài “Khúc tâm tình Đắk Nông", ca khúc do chính ông sáng tác và đạt giải B. Ông Hưu cho biết đây là ca khúc nói về quá trình hình thành những huyện, thị của Đắk Nông, cầu nối quá khứ, hiện tại và truyền thống cách mạng của người dân trên đất Tây Nguyên.

Dựa trên những giai điệu cổ, ông Hưu đã sáng tác được khoảng 150 bài hát mới về cuộc sống, ca ngợi Đảng, Bác Hồ, quê hương, đất nước và khoảng 50 bài được ông chuyển lời những ca khúc dành cho đàn tính mang màu sắc Tây Nguyên. CLB dựa trên những ca khúc ông Hưu viết lời để tập và biểu diễn, chính vì thế, các bài hát mang màu sắc tươi mới, gắn với tình hình kinh tế, xã hội vùng đất và con người trên mảnh đất Tây Nguyên.

Không chỉ thành lập CLB, ông Hưu còn có sáng kiến đưa đàn tính hát then vào trường học và đã thực hiện được một khóa học đàn tính, hát then tại Trường tiểu học Lê Hồng Phong (xã Nam Dong). Khóa học đã mang đến cho học sinh những thú vị.

Ngoài dạy đàn tính, ông Hưu còn sáng tác các bài hát về chính ngôi trường các em học với những gì các em được học và tự hào khi các em hát về chính ngôi trường của mình.  Với những đóng góp của mình cho sự phát triển của đàn tính, hát then trên địa bàn tỉnh, cuối năm 2015, ông đã được Chủ tịch nước tặng danh hiệu nghệ sĩ ưu tú.  

Niềm tự hào của người Tày, Nùng

Tại huyện Chư Jút và Krông Nô, thời gian qua, đàn tính, hát then xuất hiện khá thường xuyên trong các hội diễn, hội thi văn nghệ quần chúng của huyện và trở thành một nét sinh hoạt văn hóa truyền thống đặc trưng của người Tày, Nùng trên địa bàn. Sau thời gian lao động, đồng bào lại bồi đắp cho món ăn tinh thần với cây đàn tính và điệu then mộc mạc chân chất và tình tứ.

Hiện nay, huyện Chư Jút có 4 CLB đàn tính hát then hoạt động khá bài bản, tạo sức lan tỏa trong cộng đồng. Các CLB này thường đại diện cho xã, các hội đoàn thể đi tham gia biểu diễn trong các hoạt động văn nghệ quần chúng, liên hoan văn hóa, văn nghệ trên địa bàn, cũng như trong sinh hoạt của các gia đình, dòng họ. 
 
Truyền dạy đàn tính, hát then trong trường học
Truyền dạy đàn tính, hát then trong trường học
Còn tại huyện Krông Nô, các đội văn nghệ quần chúng là nơi sinh hoạt chính của các hạt nhân đàn tính, hát then. Thôn Nam Tân, xã Nam Đà (Krông Nô) có 230 hộ, hơn 1.000 khẩu, gần 100% hộ là người Tày, Nùng. Trong các hộ gia đình người dân vẫn lưu giữ được trang phục truyền thống, nhạc cụ và đặc biệt thôn duy trì việc tổ chức lễ hội lồng tồng, các sinh hoạt văn hóa đàn tính, hát then. Người dân bằng ý thức của mình đang tự gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống.

Hằng năm người dân đã tự đóng góp kinh phí, cùng với sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, Phòng Văn hóa huyện để tổ chức lễ hội lồng tồng. Trong hoạt động lễ hội này đã phát hiện và nuôi dưỡng các hạt nhân văn hóa tại cơ sở. Thôn đã thành lập một đội văn nghệ làm nơi sinh hoạt cho các hạt nhân văn nghệ và tham gia các cuộc thi, hội diễn tại địa phương.

Bà Nông Thị Kiều, Trưởng thôn Nam Tân cho biết: “Chính ý thức của người dân, sự chung tay bằng những việc làm cụ thể đã tạo điều kiện cho các sinh hoạt văn hóa truyền thống tại địa phương được tổ chức thường xuyên. Những lúc mang đàn tính, hát then và các tiết mục văn nghệ lên sân khấu, tôi thấy người biểu diễn và người cổ vũ đều rất tự hào về văn hóa truyền thống của dân tộc Tày, Nùng. Hằng năm, thôn cũng lồng ghép để tuyên truyền, vận động người dân bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa”.

Chị Lý Thị Quế, người dân tộc Tày, biết hát, đánh đàn tính được 10 năm nay là hạt nhân văn nghệ của thôn Đắk Xuân, xã Nam Xuân (Krông Nô). Chị đã tham gia nhiều cuộc thi văn nghệ của xã, của huyện và từng đạt giải nhất Hội thi Văn nghệ quần chúng của huyện với tiết mục đánh đàn tính và hát then.

Chị Quế tâm sự với niềm tự hào: “Mỗi khi mang đàn tính, hát then đi biểu diễn, tôi thấy vui và hạnh phúc lắm. Để duy trì sự đam mê, sau những giờ lao động, tôi thường mang đàn ra đánh để thư giãn, tải các bài hát then về điện thoại, lúc buồn lại mở nghe và học theo”. Chị Quế cũng mong muốn: “Làm sao mở được một lớp dạy đánh đàn tính, hát then tại địa phương để nhiều người cùng học, cùng tham gia và thành lập câu lạc bộ để đàn tính, hát then được sinh hoạt nhiều hơn”.

Vẫn còn đó nhưng khó khăn về kinh phí, về những bộn bề lo toan của cuộc sống nhưng văn hóa truyền thống người Tày, Nùng đang âm ỉ cháy và tạo sức lan tỏa trong đời sống hằng ngày bằng ý thức của mỗi người dân.
 
Theo baodaknong.org.vn

Có thể bạn quan tâm

Tháp 4 vị sư liệt sĩ - niềm tự hào, biểu tượng yêu nước của đồng bào Khmer

Tháp 4 vị sư liệt sĩ - niềm tự hào, biểu tượng yêu nước của đồng bào Khmer

Cách đây 51 năm, 4 vị sư là Danh Tấp, Lâm Hùng, Danh Hom, Danh Hoi và người dân trên địa bàn tỉnh Rạch Giá (nay là tỉnh Kiên Giang) tổ chức biểu tình đấu tranh đòi chính quyền Mỹ - Ngụy không được bắt chư tăng đi lính và bắn phá chùa chiền. Cuộc biểu tình bị đàn áp, 4 vị sư bị địch bắn bị thương và hy sinh.

Xây dựng hồ sơ đề cử Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê là Di sản văn hóa thế giới

Xây dựng hồ sơ đề cử Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê là Di sản văn hóa thế giới

Chiều 21/4, tại thị trấn Óc Eo, huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang, Ban Quản lý Di tích văn hóa Óc Eo tổ chức hội nghị triển khai công tác xây dựng hồ sơ đề cử Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê tỉnh An Giang trình Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) công nhận là Di sản văn hóa thế giới.

Tọa đàm 50 năm văn học nghệ thuật sau ngày Đất nước thống nhất: Từ dòng chảy sáng tạo đến vành đai văn hóa biên cương

Tọa đàm 50 năm văn học nghệ thuật sau ngày Đất nước thống nhất: Từ dòng chảy sáng tạo đến vành đai văn hóa biên cương

Chiều 21/4, tại khách sạn Yên Biên Luxury, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Hà Giang phối hợp với Hội Văn học Nghệ thuật (VHNT) tỉnh, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức buổi tọa đàm với chủ đề: “50 năm văn học nghệ thuật Hà Giang sau Ngày Đất nước thống nhất (30/4/1975 - 30/4/2025)”. Sự kiện có sự tham dự của PGS.TS, Nhạc sỹ Đỗ Hồng Quân - Chủ tịch Ủy ban Toàn quốc Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam; lãnh đạo các Hội chuyên ngành Trung ương, Thường trực UBND tỉnh Hà Giang, các sở, ban, ngành, đoàn thể, lực lượng vũ trang, cùng đông đảo văn nghệ sỹ và đại biểu đến từ các tỉnh bạn như Tuyên Quang, Phú Thọ.

Sức hút từ các lễ hội vùng dân tộc thiểu số ở Sóc Trăng

Sức hút từ các lễ hội vùng dân tộc thiểu số ở Sóc Trăng

Tỉnh Sóc Trăng có trên 35% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó, người Khmer chiếm trên 31%. Hằng năm, tỉnh tổ chức nhiều lễ hội truyền thống của đồng bào Khmer, Hoa, Kinh vừa bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số và trở thành sản phẩm du lịch ấn tượng, thu hút du khách.

Lần đầu tiên diễn ra Giải leo núi chinh phục đỉnh thiêng Yên Tử

Lần đầu tiên diễn ra Giải leo núi chinh phục đỉnh thiêng Yên Tử

Ngày 20/4, tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt Yên Tử (thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh), lần đầu tiên diễn ra Giải leo núi Yên Tử 2025 với chủ đề “Chinh phục đỉnh Phù Vân”, thu hút hơn 3.000 vận động viên chuyên và không chuyên đến 30 tỉnh, thành phố trong cả nước tham gia.

Sắc màu văn hóa Khmer Sóc Trăng trong Ngày văn hóa các dân tộc Việt Nam

Sắc màu văn hóa Khmer Sóc Trăng trong Ngày văn hóa các dân tộc Việt Nam

Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam 19/4/2025, tại Làng Văn hoá - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Hà Nội), đồng bào Khmer tỉnh Sóc Trăng tái hiện lại tết Chôl Chnăm Thmây, nghi lễ mang ý nghĩa đón mừng năm mới, mừng thêm một tuổi, tương tự như Tết Nguyên đán của người Việt.

Chủ thể văn hóa “thổi hồn” cho giá trị văn hóa dân tộc vươn xa

Chủ thể văn hóa “thổi hồn” cho giá trị văn hóa dân tộc vươn xa

Ngày 18/4, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tổ chức Hội nghị Tổng kết công tác phối hợp huy động đồng bào các dân tộc tham gia các hoạt động tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội), để cùng nhìn lại một chặng đường ý nghĩa, trách nhiệm, đầy tâm huyết gìn giữ và phát huy di sản văn hóa dân tộc tại “Ngôi nhà chung” của cộng đồng các dân tộc Việt Nam.

Biểu diễn múa Chăm, đánh trống truyền thống. Ảnh Đặng Tuấn - TTXVN

Khai mạc Lễ hội Tháp Bà Ponagar năm 2025

Tối 17/4 (tức ngày 20/3 năm Ất Tỵ), tại Di tích quốc gia đặc biệt Tháp Bà Ponagar ở thành phố Nha Trang, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa tổ chức khai mạc Lễ hội Tháp Bà Ponagar năm 2025. Lễ hội đã thu hút hàng nghìn lượt người dân địa phương, du khách trong nước và quốc tế, đặc biệt là đồng bào Chăm từ các tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận, khu vực Tây Nguyên cùng về tham dự.

Thế hệ trẻ dân tộc Raglai giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống

Thế hệ trẻ dân tộc Raglai giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống

Về với vùng núi Khánh Sơn hay Khánh Vĩnh (Khánh Hòa) những ngày này, không khó để bắt gặp hình ảnh những bạn trẻ người Raglai miệt mài tập múa, gõ chiêng hay tự tay chuẩn bị bộ trang phục truyền thống cho buổi trình diễn tại Ngày hội Văn hóa các dân tộc Việt Nam năm 2025. 

Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4): Từ hồn cốt dân tộc đến động lực phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc

Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4): Từ hồn cốt dân tộc đến động lực phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc

Trong dòng chảy lịch sử nghìn năm dựng nước và giữ nước, văn hóa của 54 dân tộc anh em không chỉ là biểu tượng của sự phong phú và đa dạng, mà còn là cội nguồn tạo nên sức mạnh tinh thần, là nguồn lực chiến lược để xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Thay áo mới cho nhà rông Kon Sơ Lăl

Thay áo mới cho nhà rông Kon Sơ Lăl

Giữa đại ngàn Tây Nguyên lộng gió, nhà rông Kon Sơ Lăl - “trái tim” của người Bahnar ở xã Hà Tây (huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai) vừa được thay mái mới sau nhiều năm che nắng gió, mưa ngàn. Không máy móc, không bê tông cốt thép, công trình mang đậm tinh thần cộng đồng, được dựng lại từ đôi tay, trí nhớ và tình yêu văn hóa của chính những người dân trong làng.

Đưa di sản văn hóa địa phương đến với trẻ em vùng cao Bình Thuận

Đưa di sản văn hóa địa phương đến với trẻ em vùng cao Bình Thuận

Sáng 14/4, tại Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Đông Giang, huyện Hàm Thuận Bắc, Bảo tàng tỉnh Bình Thuận tổ chức khai mạc trưng bày, triển lãm tranh “Học sinh với di sản văn hóa địa phương và chủ quyền biển đảo Việt Nam”. Sự kiện nằm trong chương trình phối hợp giữa Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch với Sở Giáo dục và Đào tạo về “Hoạt động giáo dục thông qua di sản văn hóa và tổ chức học tập ngoại khóa tìm hiểu về di sản văn hóa địa phương tại các bảo tàng, di tích trên địa bàn tỉnh” giai đoạn 2020 - 2025.

 Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Di sản văn hóa là động lực quan trọng cho Bắc Ninh phát triển nhanh và bền vững

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Di sản văn hóa là động lực quan trọng cho Bắc Ninh phát triển nhanh và bền vững

Tối 13/4, tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt Đền Đô (thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự Lễ kỷ niệm 1015 năm ngày Đức Vua Lý Thái Tổ đăng quang Hoàng đế; đón nhận Bằng xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt đình Đình Bảng, Di tích Quốc gia Nhà lưu niệm đồng chí Lê Quang Đạo, Quyết định công nhận Bảo vật Quốc gia Ấn vàng “Hoàng đế chi bảo”.

Góp phần để Áo dài sớm được công nhận là Di sản văn hóa thế giới

Góp phần để Áo dài sớm được công nhận là Di sản văn hóa thế giới

Chương trình Áo dài nghệ thuật "Hương sắc Việt Nam" đã diễn ra tối 13/4, tại Hà Nội. Chương trình do Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tổ chức, nhằm kỷ niệm 115 năm Ngày Quốc tế phụ nữ (8/3/1910 - 8/3/2025); 1985 năm khởi nghĩa Hai Bà Trưng, hướng tới kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2025); tiếp nối thành công của "Tuần lễ Áo dài" từ năm 2019 đến nay.

Tưng bừng Tết té nước của dân tộc Lào ở Na Sang

Tưng bừng Tết té nước của dân tộc Lào ở Na Sang

Vào trung tuần tháng Tư hằng năm, đồng bào dân tộc Lào sinh sống tại bản Na Sang, xã Núa Ngam, huyện Điện Biên (tỉnh Điện Biên) lại tưng bừng đón Tết cổ truyền Bun Huột Nặm – Lễ hội té nước đặc sắc, mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống.

Nghi lễ thả đèn hoa đăng trên sông tại Tết cổ truyền Bunpimay - Lào Phật lịch 2568 năm 2025 ở huyện Buôn Đôn, tỉnh Đắk Lắk. Ảnh: Hoài Thu - TTXVN

Đặc sắc Tết Bunpimay - Lào 2025 tại Đắk Lắk

Trong hai ngày 12 - 13/4, tại đảo Ây Nô (Trung tâm Du lịch cầu treo Buôn Đôn, buôn Trí, xã Krông Na), UBND huyện Buôn Đôn phối hợp với Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Xuất nhập khẩu 2/9 Đắk Lắk, Hội hữu nghị Việt Nam - Lào tỉnh tổ chức Tết cổ truyền Bunpimay - Lào (Phật lịch 2568) năm 2025 và Ngày hội văn hóa các dân tộc huyện Buôn Đôn.

Lễ hội Vía bà Chúa xứ thu hút hàng nghìn người dân và du khách

Lễ hội Vía bà Chúa xứ thu hút hàng nghìn người dân và du khách

Từ ngày 11-13/4 (14-16/3 năm Ất Tỵ), tại Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Gò Tháp (xã Tân Kiều, huyện Tháp Mười, tỉnh Đồng Tháp) diễn ra Lễ hội Vía Bà Chúa xứ năm 2025. Đây là một lễ hội lớn của tỉnh Đồng Tháp, thu hút nhiều người dân và du khách đến tham quan, chiêm bái.

Lễ hội Hoa Lư - nơi tôn vinh lòng tự hào dân tộc và tinh thần đại đoàn kết

Lễ hội Hoa Lư - nơi tôn vinh lòng tự hào dân tộc và tinh thần đại đoàn kết

Lễ hội Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình là lễ hội truyền thống được tổ chức hằng năm vào dịp tháng 3 âm lịch nhằm tưởng nhớ, tri ân công lao to lớn của các bậc Tiên đế, tiền nhân trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ đất nước; khơi dậy truyền thống yêu nước, lòng tự hào, tự tôn dân tộc và tinh thần đại đoàn kết các dân tộc Việt Nam. Trải qua 1.057 năm, Lễ hội Hoa Lư không chỉ giữ nguyên những giá trị nổi bật về lịch sử và văn hóa mà còn tạo tiền đề để phát triển du lịch Ninh Bình, xứng danh là một trong những di sản văn hóa phi vật thể của Việt Nam.

An Giang phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer Nam Bộ

An Giang phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer Nam Bộ

Nhân dịp đón mừng Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây năm 2025 của đồng bào dân tộc Khmer Nam Bộ, tối 10/4, tại quảng trường Thái Quốc Hùng (thị trấn Tri Tôn, huyện Tri Tôn), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh An Giang phối hợp với UBND huyện Tri Tôn tổ chức khai mạc Ngày hội Văn hóa, Thể thao và Du lịch đồng bào dân tộc Khmer lần thứ XIV năm 2025.

Mang không gian văn hóa Tây Nguyên đến Thủ đô Hà Nội

Mang không gian văn hóa Tây Nguyên đến Thủ đô Hà Nội

Theo thông tin từ Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, vào các tối 12 và 13/4, khán giả Thủ đô sẽ được hòa mình vào không gian văn hóa, nghệ thuật Tây Nguyên ngay tại Hà Nội với chương trình âm nhạc, nghệ thuật dân gian “Tiếng gọi Cao nguyên” và vở ca kịch “Khát vọng Dam Săn” do Đoàn Ca múa Dân tộc Đắk Lắk biểu diễn, mang đến cho khán giả một không gian văn hóa đặc sắc của vùng đất Tây Nguyên ngay tại Thủ đô Hà Nội.

Nâng tầm giá trị di sản văn hóa gốm Chăm

Nâng tầm giá trị di sản văn hóa gốm Chăm

Tại Ninh Thuận, cộng đồng làng gốm cổ Chăm Bàu Trúc (thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước) đang “thổi một luồng gió mới” vào nghệ thuật làm gốm đã được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Người dân nơi đây không chỉ nỗ lực bảo tồn những tinh hoa nghề truyền thống mà còn sáng tạo các dòng sản phẩm gốm mới và đẩy mạnh phát triển du lịch cộng đồng.