Tái hiện lễ Tạ ơn (Pang Phoóng) của dân tộc Kháng

Tái hiện lễ Tạ ơn (Pang Phoóng) của dân tộc Kháng

Nằm trong chuỗi các hoạt động Chào Xuân năm mới 2023, tại Làng Văn hóa - Du lịch các Dân tộc Việt Nam, đồng bào dân tộc Kháng đến từ tỉnh Điện Biên đã tổ chức tái hiện lễ tạ ơn (Pang Phoóng) đặc sắc của dân tộc mình.

Dân tộc Kháng là một trong những dân tộc thiểu số sống ở vùng Tây Bắc Việt Nam. Dân tộc Kháng gồm có các dòng họ như: Lò, Lường, Quàng, Vì, Cà... Từng dòng họ lại có những quan niệm, nét văn hóa và những điều kiêng kỵ riêng. Lễ Pang Phoóng là lễ hội, tập quán xã hội và tín ngưỡng độc đáo, đặc trưng tiêu biểu chỉ có ở dòng họ Lò Khul, mà các dòng họ khác của dân tộc Kháng sinh sống trên địa bàn tỉnh Điện Biên không có.

Tái hiện lễ Tạ ơn (Pang Phoóng) của dân tộc Kháng ảnh 1Các cô gái dân tộc Kháng sửa sang trang phục trước khi vào buổi lễ. Ảnh: Hoàng Tâm

Lễ Pang Phoóng được tổ chức nhằm tạ ơn tổ tiên, thần linh đã phù hộ cho mọi người trong gia đình, dòng họ luôn được mạnh khỏe, làm được nhiều ruộng nương, lúa gạo, nuôi trâu, bò, lợn, gà... nhanh lớn, mọi công việc làm ăn thuận lợi, phát triển; anh em con cháu trong dòng họ gần gũi, chia sẻ những khó khăn, vui buồn trong cuộc sống; thắt chặt tình đoàn kết gắn bó; đồng thời nhắc nhở, răn dạy con cháu luôn nhớ về tổ tiên, cội nguồn của dân tộc mình.

Tái hiện lễ Tạ ơn (Pang Phoóng) của dân tộc Kháng ảnh 2Thầy cúng sửa soạn mâm lễ cúng ngoài sân. Ảnh: Hoàng Tâm

Lễ Pang Phoóng bắt nguồn từ sự tích kể về chuyện tình dang dở, đầy lãng mạn giữa chàng trai con Tạo bản và cô gái vượn của đồng bào dân tộc Kháng, dòng họ Lò Khul. Câu chuyện được lưu truyền trong cộng đồng dân tộc Kháng nhằm hướng thế hệ mai sau luôn nhớ về cội nguồn dân tộc.

Tái hiện lễ Tạ ơn (Pang Phoóng) của dân tộc Kháng ảnh 3
Tái hiện lễ Tạ ơn (Pang Phoóng) của dân tộc Kháng ảnh 4Lễ vật cho buổi lễ ở trong nhà. Ảnh: Hoàng Tâm

Hằng năm, sau khi vụ mùa đã thu hoạch xong, công việc nương rẫy được hoàn tất, đồng bào Kháng - dòng họ Lò Khul lại tổ chức lễ hội Pang Phoóng tại nhà trưởng họ. Lễ hội được tổ chức trong 2 ngày vào tháng 11 hoặc 12 dương lịch và các ngày đó không trùng với ngày mất của ông, bà, bố mẹ và đó là ngày rằm.

Tái hiện lễ Tạ ơn (Pang Phoóng) của dân tộc Kháng ảnh 5
Tái hiện lễ Tạ ơn (Pang Phoóng) của dân tộc Kháng ảnh 6Thầy cúng thực hiện các nghi lễ cúng tổ tiên. Ảnh: Hoàng Tâm

Trước ngày tổ chức, chủ lễ (trưởng dòng họ Lò Khul), sắp mâm lễ vật để khấn báo tổ tiên về việc làm lễ Pang Phoóng. Mâm lễ cúng tổ tiên gồm có thịt gà, cá, thịt lợn, cơm nếp, rượu... Tất cả đều được làm chín. Trước khi cúng, người chủ lễ mở một tấm ván trong gian thờ để mời tổ tiên vào nhà. Trong gian thờ, ngoài chủ lễ, thầy cúng còn có một người con gái là con của chủ lễ có nhiệm vụ rót rượu cúng trong suốt quá trình làm lễ. Sau đó ông cùng anh em trong họ dọn dẹp nhà cửa, lên rừng lấy cây sung rừng (mắc chắc), hoa mào gà (bảnh cảng hoong só), cây mía rừng (mía phan), ống nứa (bẳng om tiếng Xe pang)… để trang trí gian thờ tổ tiên.

Tái hiện lễ Tạ ơn (Pang Phoóng) của dân tộc Kháng ảnh 7"Peng chẹp kha” là đồ vật hình chữ A được đan từ lạt, để mọi người trong dòng họ mời tổ tiên về dự lễ. Ảnh: Hoàng Tâm 

Sau khi khấn báo tổ tiên để làm lễ Pang Phoóng, người Kháng chuẩn bị các lễ vật cho ngày tổ chức chính, gồm: khoai lang (quai hó), khoai sọ (quai kho), bí đỏ (Pe ử), bí đao (pe pén), chuối (tỷ), hoa chuối (le đửa), bắp ngô (nung lý), bó rơm (Piếng), quả đu đủ (pe hoỏng), cơm nếp (mả dum), cốm (mả giủn), chum rượu cần (hay kha xả), cần để uống rượu (bửa khạ), chiêng (le cong), cơm nếp (mả dum).

Đối với người Kháng, quan niệm người chết đi, linh hồn của họ vẫn còn và luôn dõi theo, phù hộ cho con cháu. Lúc còn sống họ ăn gì, uống gì thì sau khi mất đi phải cúng mời tổ tiên những thứ đó. Do đó, khi làm lễ Pang Phoóng đồng bào lấy các nông sản để làm lễ vật dâng cúng tổ tiên, đó là thành quả lao động sản xuất của dòng họ Lò Khul dâng lên tổ tiên.

Tái hiện lễ Tạ ơn (Pang Phoóng) của dân tộc Kháng ảnh 8Trưởng họ và thầy cúng thực hiện nghi thức mời rượu cần tổ tiên. Ảnh: Hoàng Tâm

Đúng ngày làm lễ, ngoài những lễ vật nói trên được sắp xếp trong gian thờ tổ tiên còn có thêm 3 cái bát (quen đưng), 1 con dao (mạc phạ), 1 con gà sống (diên), 1 con lợn (ẹc), 1 chậu đựng nước (ảng om), 1 can nước để đổ vào các hũ rựợu cần, 1 cái chiêng đồng (lé ma nạ) và 1 đôi chũm chọe (lé xẻng) đặt trên bàn thờ - chiêng đồng và chũm choẹ là những nhạc cụ được thầy cúng sử dụng trong quá trình làm lễ.

Đồ cúng được chuẩn bị từ trước và đặt trong gian thờ (Khọ lo hoỏng). Trưởng họ cùng thầy cúng ngồi trước mâm lễ vật làm lý cúng dâng tổ tiên. Trước khi cúng, thầy cúng gõ 3 hồi chiêng với ý nghĩa khấn báo cho tổ tiên biết gia đình đã thu hoạch xong mùa vụ, lúa đã xếp đầy nhà, con cháu nhờ ơn ông bà tổ tiên, xin phép tổ tiên cho gia đình được tổ chức lễ Pang Phoóng để mời tổ tiên về nhận lễ, phù hộ cho con cháu trong gia đình và dòng họ được mạnh khỏe, mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu.

Tái hiện lễ Tạ ơn (Pang Phoóng) của dân tộc Kháng ảnh 9Mọi người trong dòng họ mời rượu cần tổ tiên. Ảnh: Hoàng Tâm

Sau đó anh em trong dòng họ lò Khul lần lượt vào gian thờ để mời rượu tổ tiên.

Khi nghi thức cúng tổ tiên ở gian thờ đã xong, thầy cúng và trưởng họ sẽ xuống dưới sân nhà, thực hiện lễ cúng thần đất và ma bản, xin được phù hộ cho gia đình cùng dân bản mạnh khỏe, làm ăn thuận lợi, mùa màng tốt tươi.

Tái hiện lễ Tạ ơn (Pang Phoóng) của dân tộc Kháng ảnh 10Thầy cúng thực hiện nghi thức cúng thần đất, ma bản ngoài sân. Ảnh: Hoàng Tâm

Sau khi đã hoàn tất các nghi thức cúng tổ tiên, ma nhà, thần đất, ma bản. Chủ nhà dọn cơm mời mọi người cùng nhau nâng chén rượu mừng lễ Pang Phoóng diễn ra thuận lợi, thành công với những lời chúc tốt đẹp dành cho nhau. Khi men rượu đã ngấm, cũng là lúc họ vui vẻ đắm mình vào các điệu múa dân gian, những trò chơi truyền thống của đồng bào.

Tái hiện lễ Tạ ơn (Pang Phoóng) của dân tộc Kháng ảnh 11Thầy cúng thực hiện nghi thức cúng thần đất, ma bản. Ảnh: Hoàng Tâm

Lễ Pang Phoóng (lễ Tạ ơn) của người Kháng, dòng họ Lò Khul, là lễ hội phản ánh hiện thực trong đời sống tinh thần của cộng đồng người Kháng: lấy cội nguồn tiên tổ làm nền tảng để rèn dưỡng tâm, đức và nguyện cầu tổ tiên phù hộ độ trì cho dòng họ được may mắn. Đây cũng là dịp để gặp gỡ, trao đổi, thắt chặt mối quan hệ cộng đồng, dòng họ; thể hiện tinh thần đoàn kết, tương trợ, bảo vệ và giúp đỡ nhau, là truyền thống tốt đẹp của các dòng họ người Kháng.

Tái hiện lễ Tạ ơn (Pang Phoóng) của dân tộc Kháng ảnh 12
Tái hiện lễ Tạ ơn (Pang Phoóng) của dân tộc Kháng ảnh 13Bà con đồng bào dân tộc Kháng với điệu múa Tăng bu (xék pang). Ảnh: Hoàng Tâm 
Tái hiện lễ Tạ ơn (Pang Phoóng) của dân tộc Kháng ảnh 14
Tái hiện lễ Tạ ơn (Pang Phoóng) của dân tộc Kháng ảnh 15Các cô gái Kháng với điệu múa tăm đao (Tỏi điểng). Ảnh: Hoàng Tâm

Năm 2020, Lễ Pang Phoóng (Tạ ơn) của người Kháng được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, góp phần bổ sung thêm nguồn tư liệu di sản văn hóa độc đáo trong kho tàng văn hóa các dân tộc Việt Nam.

Hoàng Tâm

(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Nhà sàn người Thái ở thung lũng Bình Chuẩn

Nhà sàn người Thái ở thung lũng Bình Chuẩn

Ẩn mình giữa thung lũng heo hút, biệt lập của xã Bình Chuẩn (tỉnh Nghệ An), nơi bốn bề được bao bọc bởi những dãy núi điệp trùng và cách trở bởi hai con dốc Bù Lìu, Pù Huột quanh co hiểm trở, những ngôi nhà sàn cổ của đồng bào Thái vẫn giữ được dáng vẻ nguyên sơ, lặng lẽ và tồn tại bền bỉ qua bao thế hệ. Không chỉ là nơi cư ngụ của người dân, những ngôi nhà cổ ở các bản Xiềng, Đình, Quăn, Mét… còn là “bảo tàng sống” lưu giữ đậm nét văn hóa truyền thống, phản ánh tinh hoa kiến trúc và đời sống tinh thần đặc sắc của người Thái nơi miền sơn cước xứ Nghệ.

Cảnh sát biển lan tỏa nghĩa tình quân dân vùng đồng bào dân tộc, tôn giáo

Cảnh sát biển lan tỏa nghĩa tình quân dân vùng đồng bào dân tộc, tôn giáo

Đoàn Đặc nhiệm phòng chống tội phạm (PCTP) ma túy số 2, BTL Cảnh sát biển Việt Nam đã chủ trì phối hợp với Bệnh viện Quân y 4, Đội Cảnh sát giao thông đường bộ cao tốc số 4, cấp ủy, chính quyền địa phương cùng các nhà hảo tâm tổ chức Chương trình công tác dân vận “Cảnh sát biển với đồng bào dân tộc, tôn giáo” với nhiều hoạt động thiết thực.

Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng ‘thế trận lòng dân’ vững chắc

Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng ‘thế trận lòng dân’ vững chắc

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định sức mạnh của cách mạng bắt nguồn từ nhân dân, từ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Người nhiều lần nhấn mạnh: “Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong” và “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết – Thành công, thành công, đại thành công”.

Gia đình chị H Lum dân tộc Mnông ở thôn Bon R Bút, xã Quang Sơn, Lâm Đồng, vay vốn ưu đãi trồng cà phê, dệt vải thổ cẩm cho hiệu quả tốt.

Nỗ lực giảm nghèo ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi hướng tới mục tiêu thịnh vượng

Dù đã đạt được những con số ấn tượng về giảm nghèo và tăng trưởng thu nhập, song thực tế triển khai tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) vẫn đang đối mặt với những "điểm nghẽn" về cơ chế, nguồn lực và tính bền vững. Để chuẩn bị cho giai đoạn mới, việc nhìn thẳng vào những hạn chế là yêu cầu cấp thiết để khơi thông nguồn lực cho vùng lõi nghèo của cả nước.

Trải nghiệm nghề truyền thống chạm bạc ở Cao Bồ

Trải nghiệm nghề truyền thống chạm bạc ở Cao Bồ

Từ lâu, bạc không chỉ là vật trang sức đối với người Dao ở xã Cao Bồ (Tuyên Quang) mà còn mang ý nghĩa văn hóa, tâm linh sâu sắc. Những vòng cổ, vòng tay, khuyên tai… không đơn thuần để làm đẹp, mà còn gắn với các nghi lễ, phong tục, trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống cộng đồng.

Đồng bào dân tộc Thái giữ lửa văn hóa từ trò chơi dân gian “tó mặng”

Đồng bào dân tộc Thái giữ lửa văn hóa từ trò chơi dân gian “tó mặng”

Giữa không gian núi rừng miền Tây Nghệ An, khi mùa vụ tạm khép lại, tiếng cười nói lại rộn ràng trên những bãi đất trống. Ở đó, trò chơi dân gian Tó mặng - bắn hạt mặng bằng ngón tay, ngón chân trúng đến điểm đích không chỉ mang đến niềm vui mà còn là sợi dây kết nối cộng đồng, lưu giữ bản sắc văn hóa của đồng bào Thái qua bao thế hệ.

Lễ cúng hồn trâu của người Lự gìn giữ nét văn hóa nông nghiệp

Lễ cúng hồn trâu của người Lự gìn giữ nét văn hóa nông nghiệp

Tại xã Nậm Tăm (tỉnh Lai Châu), nơi cộng đồng người Lự với hơn 1.000 nhân khẩu sinh sống, đời sống văn hóa truyền thống vẫn được gìn giữ đậm nét qua nhiều phong tục, tín ngưỡng và lễ hội đặc sắc. Nổi bật trong đó là Lễ Sú Khon Khoài (cúng hồn trâu) – một nghi lễ nông nghiệp mang ý nghĩa tri ân và cầu mùa, thường được tổ chức sau mùa vụ.

80 năm công tác dân tộc: Nền tảng vững bền khối đại đoàn kết

80 năm công tác dân tộc: Nền tảng vững bền khối đại đoàn kết

​Ngày 24/4, nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Cơ quan quản lý Nhà nước về công tác Dân tộc (3/5/1946 - 3/5/2026), thành phố Hà Nội đã trang trọng tổ chức kỷ niệm, nhìn lại chặng đường hình thành, phát triển và những đóng góp của ngành đối với sự phát triển chung của Thủ đô.

Đặc sắc lễ hội té nước tại bản Pa Xa Lào

Đặc sắc lễ hội té nước tại bản Pa Xa Lào

Lễ Khăm bản hay còn gọi là Hội té nước tại bản Pa Xa Lào, xã Thanh Yên (tỉnh Điện Biên) là một trong những lễ hội truyền thống đặc sắc của đồng bào dân tộc Lào. Đây không chỉ là dịp để người dân cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, mà còn là thời khắc thiêng liêng để gắn kết cộng đồng, gìn giữ bản sắc văn hóa lâu đời.

Đồng bào 54 dân tộc báo công dâng Bác, lan tỏa sức mạnh đại đoàn kết

Đồng bào 54 dân tộc báo công dâng Bác, lan tỏa sức mạnh đại đoàn kết

Sáng 18/4, tại Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, đoàn đại biểu gồm già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín tiêu biểu đại diện cho 54 dân tộc anh em đã trang nghiêm tổ chức lễ báo công dâng Bác. Hoạt động nằm trong chuỗi sự kiện chào mừng Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4).

Nghi thức đón chư thiên Chôl Chnăm Thmây của đồng bào Khmer

Nghi thức đón chư thiên Chôl Chnăm Thmây của đồng bào Khmer

Ngày đầu tiên của Tết Chôl Chnăm Thmây là thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới theo quy tắc chiêm tinh cổ. Diễu hành Maha Sangkrant đánh dấu sự thay đổi vị thần cai quản, thể hiện quan niệm dân gian về sự luân phiên vai trò giữa bảy nữ thần là con gái của Đại Phạm Thiên.

Nghi lễ tạ ơn rừng - phát huy giá trị văn hóa gắn với du lịch sinh thái

Nghi lễ tạ ơn rừng - phát huy giá trị văn hóa gắn với du lịch sinh thái

Ngày 5/4, Ủy ban nhân dân xã Hùng Sơn (thành phố Đà Nẵng) tổ chức Lễ hội khai năm tạ ơn rừng. Đây là một nghi lễ cộng đồng của đồng bào dân tộc thiểu số Cơ Tu nơi đây, mang ý nghĩa tri ân núi rừng, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, cuộc sống bình yên và no ấm cho dân làng.

Tưng bừng Lễ hội Tết Té nước của người Lào ở Núa Ngam

Tưng bừng Lễ hội Tết Té nước của người Lào ở Núa Ngam

Những ngày đầu tháng 4, không khí lễ hội rộn ràng lan tỏa khắp xã Núa Ngam (Điện Biên) khi Lễ hội Tết Té nước (Bun Huột Nặm) diễn ra tưng bừng, cuốn hút đông đảo người dân và du khách. Từ những nghi thức truyền thống trang nghiêm đến màn té nước sôi động, tất cả hòa quyện tạo nên không gian văn hóa đa sắc màu, gắn kết cộng đồng và lan tỏa những lời chúc tốt lành.

Phục dựng Lễ hội Cầu mưa của dân tộc S’tiêng

Phục dựng Lễ hội Cầu mưa của dân tộc S’tiêng

Tối 3/4, Lễ hội Cầu mưa của dân tộc S’tiêng được Ủy ban nhân dân xã Tân Khai (tỉnh Đồng Nai) tổ chức phục dựng tại Sóc Tà Cuông (thôn 3). Lễ hội thu hút đông đảo người dân địa phương đến tham dự, giao lưu với các câu lạc bộ văn hóa cồng chiêng.

Độc đáo lễ hội cầu mưa của người Thái trắng ở Sơn La

Độc đáo lễ hội cầu mưa của người Thái trắng ở Sơn La

Khu du lịch Quốc gia Mộc Châu, tỉnh Sơn La, không chỉ là vùng đất được thiên nhiên ưu đãi về khí hậu trong lành, mát mẻ, cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, nơi đây còn lưu giữ nhiều lễ hội mang đậm bản sắc văn hóa các dân tộc Tây Bắc, đặc biệt là lễ hội cầu mưa. Đây là một lễ hội văn hóa tín ngưỡng độc độc đáo, quan trọng trong năm của người Thái trắng ở phường Mộc Châu.

Ngôi chùa Nam tông Khmer màu hồng độc đáo

Ngôi chùa Nam tông Khmer màu hồng độc đáo

Nằm tại xã Tri Tôn, tỉnh An Giang, chùa Krăng Krốch (còn gọi là chùa Hàng Còng) là ngôi chùa Nam tông Khmer hơn 100 năm tuổi, gắn bó với đời sống văn hóa, tín ngưỡng của đồng bào Khmer vùng Bảy Núi.

Thi giã bánh giầy của đồng bào dân tộc Mông ở Lai Châu

Thi giã bánh giầy của đồng bào dân tộc Mông ở Lai Châu

Chiều 28/3/2026, tại bản Lao Chải I, xã Khun Há tỉnh Lai Châu diễn ra cuộc thi giã bánh giầy của đồng bào dân tộc Mông. Tham gia cuộc thi có 13 đội đến từ 13 bản của xã, thời gian tối đa cuộc thi là 120 phút. Với người Mông, bánh giầy không chỉ là món ăn quen thuộc mà còn giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong đời sống văn hóa tâm linh, đặc biệt mỗi dịp Tết đến, xuân về.

Mang tiếng nói của đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi gửi tới Quốc hội

Mang tiếng nói của đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi gửi tới Quốc hội

Một trong những vấn đề được các đại biểu Quốc hội khóa XVI quan tâm là Chương trình Mục tiêu quốc gia hướng tới mục tiêu cao nhất, đó là nâng cao đời sống người dân. Để làm rõ hơn vấn đề này, phóng viên báo Tin tức và Dân tộc (TTXVN) đã có cuộc phỏng vấn với Đại tá Hoàng Ngọc Định – Phó Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh kiêm Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Tuyên Quang, Đại biểu Quốc hội tỉnh Tuyên Quang về những ưu tiên của đại biểu trong nhiệm kỳ mới của Quốc hội.

Đậm sắc văn hóa Xtiêng trong nghi lễ cầu phúc, cầu an đầu xuân

Đậm sắc văn hóa Xtiêng trong nghi lễ cầu phúc, cầu an đầu xuân

Trong đời sống tinh thần của đồng bào Xtiêng, nghi lễ cầu phúc, cầu an đầu xuân từ lâu đã trở thành một nét sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng đặc sắc, phản ánh khát vọng về cuộc sống no đủ, bình yên và sự gắn kết cộng đồng. Không chỉ mang ý nghĩa tạ ơn thần linh, nghi lễ còn là cách để các thế hệ gìn giữ, trao truyền những giá trị truyền thống bền vững.