Ông Phùng Văn Chì, ở xóm Quốc Tuấn, xã Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng là một nông dân đặc biệt, tiêu biểu cho tinh thần vượt khó vươn lên. Vùng quê nơi ông sống vốn là vùng đất khô cằn, thiếu nước, không thể trồng lúa. Bằng ý chí, niềm tin và tư duy sáng tạo, ông đã biến mảnh đất cằn thành “vựa nông sản” của địa phương, thắp lên một niềm tin mạnh mẽ: “có sức người, sỏi đá cũng thành cơm”.
Ông Chì cho biết: "Trước kia, tôi từng chứng kiến cả làng bỏ ruộng đi làm thuê vì không thể sống bằng nghề nông. Cuộc sống làm thuê không tay nghề, thu nhập thấp, khiến nhiều gia đình mãi không thoát khỏi cảnh nghèo. Sau nhiều đêm trăn trở suy tư, tôi đã quyết định quay về với đất, với ruộng, bắt đầu hành trình làm giàu từ chính nơi tưởng chừng không thể sinh lợi".
Con đường làm giàu của ông Chì không cần trồng đặc sản hay cây quý hiếm, chỉ từ những loại cây quen thuộc, dễ thích nghi của địa phương như ngô, khoai lang, bí xanh, su su… nhưng áp dụng cách làm sáng tạo. Ông thu hoạch khoai lang vào mùa đông, khi thời tiết khô hạn, không làm trầy vỏ để bảo quản lâu. Dây khoai, bí xấu và các phụ phẩm nông nghiệp được tận dụng làm thức ăn cho lợn, vịt, nhím. Ngô không bán tươi mà dùng để chăn nuôi, tăng giá trị gấp nhiều lần...; tất cả đều được tính toán kỹ lưỡng, không bỏ phí bất cứ thứ gì.
Khi địa phương tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật nông nghiệp, ông Chì háo hức tham gia, học tập, tiếp cận thông tin mới qua báo, đài, ti vi, quyết tâm đổi mới mô hình sản xuất. Ông xây dựng mô hình nông nghiệp hữu cơ tuần hoàn – một cách làm mà ông gọi là “tận dụng triệt để thiên nhiên, nhưng không làm tổn thương đất mẹ”. Ông quy hoạch đất nông nghiệp của mình thành khu trồng cây giàn leo ở đất dốc, trồng khoai lang dưới bóng mát, trồng ngô ở đất ruộng để làm thức ăn chăn nuôi. Chuồng trại được bố trí xa nguồn nước, vệ sinh sạch sẽ, nuôi hơn 20 con lợn thịt và 20 con nhím. Phân chuồng được ủ men vi sinh, dùng bón cho rau màu. Toàn bộ quy trình khép kín, không hóa chất, không thuốc trừ sâu, không phụ thuộc vào bên ngoài.
Ông Phùng Văn Chì thu hoạch nông sản.
Nhờ chăm chỉ, kiên trì và áp dụng kỹ thuật mới, sản phẩm nông nghiệp của ông Chì đạt chất lượng cao, quả bí bóng đẹp, khoai lang ngọt tự nhiên, thịt lợn và nhím thơm ngon, được thương lái mang về tiêu thụ ở Hà Nội, Hải Phòng. Mỗi năm, ông xuất chuồng hơn 40 con lợn thịt, thu hoạch hơn 20 tấn rau củ, mang lại thu nhập từ 400 đến 500 triệu đồng – con số ấn tượng đối với một nông dân vùng cao.
Không giữ bí quyết riêng, ông Chì sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm với người dân trong thôn, xóm. Nhiều người trước kia đi làm thuê kiếm sống nay đã quay về làm nông nghiệp như ông Chì. Hiện nay, cả xóm Quốc Tuấn đã có hơn 20 hộ áp dụng mô hình của ông. Nhiều gia đình thoát nghèo, hình thành cộng đồng sản xuất sạch, hỗ trợ nhau về kỹ thuật và đầu ra.
Mô hình của ông Chì còn thu hút sinh viên ngành nông nghiệp từ Hà Nội, Thái Nguyên đến tìm hiểu thực tế. Ông tận tình hướng dẫn từng công đoạn từ trồng trọt, chăn nuôi đến xử lý phân hữu cơ, quản lý nước, giống… Với ông, làm nông không chỉ là cày, cấy mà là một nghề thực thụ, có thể làm giàu nếu làm đúng cách, góp phần bảo vệ môi trường.
Ông Phùng Văn Chì trước căn nhà được xây dựng khang trang từ thu nhập có được do phát triển kinh tế nông nghiệp.
UBND xã Quảng Uyên đang hỗ trợ người dân đăng ký sản phẩm OCOP, hướng đến vùng sản xuất hàng hóa nông nghiệp an toàn. Ông Chì không chỉ làm giàu cho bản thân mà còn thay đổi tư duy sản xuất của cả cộng đồng. Bà Hoàng Thị Hiếu, Chủ tịch UBND xã Quảng Uyên nhận xét, ông Chì là một trong những nông dân điển hình tiên phong làm nông nghiệp hữu cơ, có mô hình kinh tế tổng hợp hiệu quả nhất xã. Không chỉ làm giàu cho bản thân mình, ông còn giúp cả cộng đồng thay đổi nếp nghĩ, cách làm về nông nghiệp, mở ra một hướng phát triển kinh tế, xóa nghèo bền vững.
Năm 2024, ông Phùng Văn Chì được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen vì thành tích xuất sắc trong phát triển kinh tế nông nghiệp, tạo việc làm cho nông dân nông thôn, góp phần giảm nghèo bền vững. Đó là sự ghi nhận xứng đáng cho một người nông dân luôn nỗ lực vượt khó, mở hướng đi mới làm giàu cho quê hương, lan tỏa tư duy sản xuất hữu cơ đến cộng đồng./.
