Nét độc đáo riêng trong đám cưới người Mảng

21/05/2017 07:36

Tộc người Mảng tập trung chủ yếu ở tỉnh Lai Châu. Từ lâu tộc người này đã được biết tới với những nghi lễ huyền bí và điệu Soỏng nồng say. Ngoài ra, những tập tục cưới truyền thống cũng góp phần tạo nên sự độc đáo trong nét văn hóa chỉ riêng có ở dân tộc Mảng ở Lai Châu.

Để lấy vợ, chàng trai người Mảng cần phải có người làm mối và một số lễ vật như: Bạc trắng, lợn, gà, gạo nếp, rượu cần, cá suối sấy khô và đặc biệt không thể thiếu hai bó thịt sóc hoặc chuột sấy khô.

Người Mảng thường cưới khi mùa màng đã thu hoạch xong. Ngày cưới, nhà trai mang lễ vật sang và tổ chức cưới tại nhà gái. Đám cưới diễn ra trong 4 ngày, 2 ngày tại nhà gái và 2 ngày ở nhà trai. Những lễ vật mà nhà trai mang sang để tổ chức cưới, nhà gái đem chia lại cho anh em và người trong bản mỗi người một phần. Bố mẹ chú rể không được đến dự ở nhà gái, người Mảng quan niệm Lễ vật họ mang đến là đổi lấy con dâu, nếu họ đến và ăn những thức ăn đó sẽ ảnh hưởng đến đôi vợ chồng sau này.

Khi cưới ở nhà gái, cô dâu chú rể ở buồng riêng, nấu nướng ăn uống cũng riêng.

Một cái độc đáo khác trong đám cưới của người Mảng là tục châm thuốc mời gia đình hai họ và khách khứa; hất nước, rượu, bôi nhọ nồi... vào mặt những người trong đoàn đưa, đón dâu cho may mắn... Ở nhà trai, mọi thủ tục cơ bản giống như khi cưới bên nhà gái, song cặp vợ chồng trẻ không phải ăn riêng ở riêng như bên nhà gái.

Dưới đây là một số hình ảnh về đám cưới của anh Lò Văn Ca, 20 tuổi ở bản Nậm Sập, xã Nậm Pì và chị Lò Thị Kem, 18 tuổi ở bản Huổi Van, xã Nậm Hàng, huyện Nậm Nhùn (Lai Châu).

Bà con đến giúp đôi vợ chồng trẻ đưa đồ dùng về nhà chồng.

Gia đình nhà trai chuẩn bị gạo để đi hỏi vợ cho chú rể .

… lợn và nhiều lễ vật khác cũng được mang sang nhà gái tổ chức đám cưới .

Tại nhà gái, ông mối và đại diện nhà trai phải quỳ lạy nhà gái trước khi thưa chuyện để tỏ rõ sự tôn trọng và thiện chí.

Nhà gái kiểm tra lễ vật thách cưới.

Trong ngày cưới đầu tiên, gia đình nhà gái sẽ mổ con lợn mà nhà trai mang sang để mời bà con đến ăn uống mừng cho đôi vợ chồng trẻ.

Ngoài việc được ăn uống mỗi gia đình còn được chia phần mang về .

Anh em họ hàng, dân làng đến dự đám cưới cũng tặng quà cho gia chủ....

Trong những ngày cưới ở nhà gái, cô dâu chú rể phải tự nấu đồ ăn cho mình và ăn riêng, không được sử dụng bất kì thức ăn nào trong đám cưới.

Để mừng cho cô dâu, chú rể và gia chủ, mọi người vừa ăn uống vừa hát múa chúc mừng.

Đại diện cho bố mẹ của chú rể và chú rể mang điếu cày và thuốc lào đến từng mâm, quỳ xuống mời và châm thuốc cho từng người để tỏ lòng biết ơn, tôn trọng nhà gái và những người đến dự đám cưới.

Trong bữa cơm cuối cùng trước khi đưa cô dâu về nhà chồng, hai ông mối sẽ lấy chiếc đầu gà cúng của bữa hôm đó, bóc lấy phần mỏ dưới để xem điều tốt xấu.

Khi nhà trai đưa dâu về, nhà gái sẽ phải chuẩn bị cho con những vật dụng thường ngày như quần áo, chăn màn, xoong nồi, bát đĩa...

Nhà gái sẽ tìm mọi cách mời rượu, bôi nhọ nồi vào mặt ông mối và những người trong đoàn đón dâu để mong điều may mắn.

… hất nước vào những người trong đoàn để chúc phúc cho cô dâu, chú rể.

Thậm chí đổ rượu và bốc cả bùn bôi vào người, mặt những người trong đoàn để đoàn đi về nhà trai sẽ may mắn thuận lợi hơn.

Dân làng và người thân lưu luyến tiễn cô dâu về nhà chồng.

Đoàn đón dâu về đến nhà trai, tại đây mọi thủ tục đều thực hiện giống như bên nhà gái.

Theo baolaichau.vn

Dân tộc Mảng

Tên tự gọi: Mảng.

Tên gọi khác: Mảng Ư, Xá Mảng, Niểng O, Xá Bá O.

Nhóm địa phương: Mảng Gứng, Mảng Hệ.

Dân số: 3.700 người (Theo số liệu Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009).

Ngôn ngữ: Tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ Môn - Khơ Me (ngữ hệ Nam - Á). Nhiều người Mảng biết tiếng Thái.

Lịch sử: Xưa nay vùng Nặm Ban (Dum Bai) thuộc xã Nặm Ban, huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu vẫn được gọi là "quê hương" của người Mảng. Nhiều truyền thuyết, truyện kể còn lưu truyền cho đến ngày nay giúp chúng ta có thể nhận ra người Mảng là một trong những dân cư bản địa ở vùng Tây Bắc.

Hoạt động sản xuất: Người Mảng là cư dân "ăn nương" chuyên sống bằng nông nghiệp nương rẫy theo lối sống du canh du cư. Việc chọn nương, đánh dấu sở hữu được tiến hành từ sau tết.

Tháng 3-4 phát cỏ, để khô, nỏ; tháng5-6 đốt rồi gieo hạt. Công cụ làm nương có rìu, dao, gậy chọc lỗ. Năng suất lúa thường thấp do đất đai cằn cỗi, rừng non, đời sống bấp bênh, thiếu ăn quanh năm. Mấy năm gần đây họ đã biết làm nương cuốc; một số nơi làm ruộng bậc thang, năng suất lúa ổn định hơn.

Chăn nuôi, thủ công... chưa phát triển. Hái lượm, săn bắt trong suốt 4 mùa vẫn giữ vai trò quan trọng trong hoạt động kinh tế.

Người Mảng nuôi trâu, bò, dê, gà, lợn. Nhiều sản phẩm đan lát của người Mảng như bem, cót, gùi rất được các dân tộc khác ưa chuộng.

Ăn: Người Mảng ăn 2 bữa (trưa-tối), ngô là lương thực chính, ngô trộn sắn hoặc trộn với ít gạo đồ lên. Lá sắn non đồ muối là thức ăn gần như quanh năm của người Mảng. Họ ưa hút thuốc lào, uống rượu trắng.

Mặc: Y phục truyền thống vẫn được giữ gìn mặc dù nhiều người mặc giống người Thái hoặc Việt. Nét độc đáo trong y phục phụ nữ Mảng là tấm choàng quấn quanh thân được cắt may bằng vải thô màu trắng, ở giữa thêu hàng chỉ đỏ. Ðầu để trần, tóc buộc thành chỏm trên đầu bằng dây có tua khá đẹp, chân quấn xà cạp.

Ở: Nhà sàn, gỗ tạp, kỹ thuật thô sơ.

Phương tiện vận chuyển: Phổ biến dùng gùi, có dây đeo trên trán sau gáy có ách.

Quan hệ xã hội: Người đứng đầu tổ chức xã hội truyền thống là Pơgia. Ông ta cùng Hội đồng các trưởng họ điều khiển mọi hoạt động văn hoá tôn giáo, xã hội trong bản. Về sau tổ chức xã hội này bị phá vỡ, chịu sự chi phối của tổ chức xã hội Thái. Tuy nhiên tổ chức Bản (Muy) vẫn duy trì theo tập quán truyền thống. Bản có trưởng bản trông coi về thu thuế tạp dịch. Trong bản thường có một dòng họ lớn, các trưởng họ cùng với hội đồng già làng điều hành mọi hoạt động xã hội, tôn giáo theo tập quán. Người Mảng có năm họ chính, mỗi họ lấy một con vật làm vật tổ.

Ma chay: Tang lễ của người Mảng gồm nhiều nghi thức phức tạp, từ khâm liệm cho đến khi chôn cất. Xưa, quan tài chủ yếu dùng vỏ cây hoặc tre ghép. Sau này, người ta dùng thân cây khoét rỗng hay dùng hòm ván gỗ.

Nhà mới: Mặc dù nhà người Mảng rất tạm bợ, nhưng từ khâu chọn đất, san nền, dựng cột cho đến lợp đều phải nhờ thầy bói xem ngày, giờ rồi mới tiến hành dựng nhà. Lễ mừng nhà mới là ngày vui của cả bản. Lễ này gồm nhiều đặc trưng nghi lễ phức tạp thể hiện đặc trưng tộc người.

Lễ tết: Ngoài tết Nguyên đán ra, người Mảng ăn tết Cơm mới sau vụ gặt tháng10 âm lịch. Hàng năm, dân bản còn cúng ma bản và ma nhà để yêu cầu yên. Ðặc biệt ở họ tồn tại hàng loạt nghi lễ liên quan đến nông nghiệp: lễ gieo nương; cúng hồn lúa, mẹ lúa; cúng sau vụ thu hoạch...

Thờ cúng: Ma nhà được cúng vào dịp tết hoặc khi trong nhà có người đau ốm. Trời là đấng sáng tạo tối cao. ở đây có cả truyền thuyết về sự xuất hiện loài người theo mô típ truyện quả bầu. Người ta quan niệm vũ trụ có bốn tầng: Trên trời là thế giới thần linh sáng tạo, mặt đất là thế giới người và các loại ma, dưới đất là người lùn xấu xí và dưới nước là thế giới thuồng luồng. Người Mảng tin có nhiều ma, trong đó ma nhà có vị trí đặc biệt quan trọng. Bên cạnh đó họ cũng thờ ma Ðẳm- tổ tiên, dòng họ.

Văn nghệ: Làn điệu dân ca "xoỏng" được nhiều người biết và ưa thích. Các truyện dã sử, truyện kể về lịch sử dân tộc thường được người già kể say sưa.

Chơi: Vào các dịp lễ, tết, trẻ em chơi cầu lông, đánh quay. Thanh niên có nơi chơi ném còn.

Theo cema.gov.vn